

D4018

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་ལཾ་ཀ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་འགྲེལ་པ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་འགྱུར་བ་གསུང་བདག་མཚུངས། །སེམས་དཔའ་གཉིས་མི་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མཆོག་དང་། །འདུས་པ་མཐའ་དག་ཆུད་ལམ་ཐེག་ གསུམ་ལ།།ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་ཤེས་དཔལ་བཟང་མིང་གིས། །མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར། །བདག་གི་བློ་དང་གཞན་གྱི་བློར་གསུངས་པ། །ལང་ཀར་གཤེགས་ པ་ཐོས་ཚུལ་ཆོས་དང་ནི།།རིགས་པ་ཡིས་ནི་བཤད་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་རིམ་ལ་ཡའི་རྩེ་མོ་རིན་པོ་ཆེའི་ རིགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །གནས་བརྟན་བཙུན་ གཙོ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་རེ་རེའི་གནས་སུ་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་འདུས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྡེ་སྣོད་བདུན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བར བྱས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ།།གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་དུ་བཞུགས་པས་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནོད་སྦྱིན་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པར་ཡང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གནོད་ སྦྱིན་རྣམས་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཕྱིར་ཀླག་གོ།།ཞེས་སོ། །གནོད་སྦྱིན་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་སྔོན་རྒྱལ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བ། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཡན་ལག་ཆེ་བ་དང་། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ དང་།གནས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལ་དབང་བས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་འཛིན་ཅིང་། གཏོང་བ་ནོར་བུ་བཟང་ལ་སོགས་པ་ས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །ལྷག་ མ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་ཏོ།།འབོད་འགྲོགས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་བོ། །ཞེས་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ། ལུས་སྤངས་ནས་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་མགོ་གླད་ཅན་གྱི་པི་ཝང་དུ་བཞུགས་ ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཤ་རྫ་ལ་སོགས་པས་པི་ཝང་བླངས་ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མཐུ་བོ་ཆེ་དགའ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་སྒྱེལ་ བར་ནུས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གདུལ་དཀའ་བའི་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གནོད་སྦྱིན་གྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བྱེད་ཅིང་དབང་ཕྱུག་ ཆེན་པོ་བཙུན་མོ་དང་བཅས་པ་ཞབས་ཀྱིས་མནན་ཏེ།གཟུངས་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཕན་ཐོགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པས་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ བྱང་ཆུབ་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་རྒྱུད་ཁྲོ་བོ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བསྐལ་པ་ལས། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུས་བསྐལ་པ་བཤད་པ་གདུལ་བྱའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་གདུལ་བ་དང་། ལྷ་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱིས་ངས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།དངོས་གྲུབ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་བཤད་པ་དང་། འཕགས་པ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་དྲིས་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེ་བའི་བསྟན་པ་ལ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཇི་ལྟར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དྲག་པོ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ལན་ནི་སྔར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

梵语：Ārya-laṅkāvatāra-vṛtti，藏语：圣入楞伽注释。顶礼一切佛菩萨。
遍知佛陀变化语自在，二谛无二胜法菩萨众，一切所摄三乘道，顶礼后以智慧吉祥名，为利有信众生故，依自他智所宣说，入楞伽闻法理，今当为作解释。
如是我闻：一时，世尊住在楞伽城须弥山顶，以种种珍宝花严饰。此等是获得语自在等结集者之语。
据说上座尊主文殊师利在初末各处与十方世界来集的上首菩萨们一起，将大乘正法结集为七部。
为调伏夜叉罗刹等故住于楞伽城，故此经名为'入楞伽经'。亦说于夜叉车等处宣说。为令夜叉们深生净信而诵读。
昔日曾供养诸佛的夜叉阿波祇罗等，以福德获得广大支分，获得幻化解脱，于三处获胜，能随意转变种种色身，自在取舍，如宝贤等八地等诸位主尊。为令余者了悟故，对彼等宣说甚深法。阿波祇罗亦获无色定，如此经中所说：舍身后住于因陀尼蓝头颅琵琶中，以夏惹等琵琶供养世尊。
如是获得种种变化瑜伽自在，具相无相三昧，何能如大力欢喜者般疲惫？菩萨是调伏难调众生者，如圣尊主金刚手等。以夜叉主等身相于三界获胜，踏伏大自在天及其眷属，亦令获得陀罗尼解脱而作利益。因成熟众生不可思议，菩萨行不可思议，佛菩提不可思议故。
如圣文殊续《忿怒胜劫》中，文殊童子说劫，为调伏天等所化众生，为成就天女等故，世尊圣金刚手说：'我当宣说。'如是开示悉地，圣寂慧问：'大悲教法中，金刚手，云何汝说如是粗暴贪欲语？'圣金刚手答如前所说：'成熟众生无量'等。

།སྙིང་རྗེ་དབང་གིས་ཕྱིར་འབོད་འགྲོགས་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ། སེམས་ཅན་འདུལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དཔྱད་པ་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་འབྱུང་བ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇུག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལ་ལྟུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་འབྱུང་བ། གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱས་ན་ཡང་ནང་པར་དང་ཉི་མ་ཕྱེད་ན་སྐྱོན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམས་པས་ཉེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། གཏོགས་འདོད་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྡོ་རྗེའི་དབང་བསྐུར་བས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དག་གོ།།དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་འགལ་བའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཐ་མ་པ་བཙུན་མོ་དང་རོལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ན་བཙུན་མོའོ། །སངས་ རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པའི་ལྟད་མོ་བསམ་དུ་མེད་པ་སྡོང་པོས་བརྒྱན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་སློང་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ཞེས་པ་ནི་གང་དག་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་བཟུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་རྫུ་ འཕྲུལ་ཅན་དེ་དག་ཉིད་འཁོར་དུ་འདུས་པར་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ།།དེར་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཆད་དེ། དེ་བས་ན་གསུངས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པ་ཞེས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། མངོན་ པར་ཤེས་པ་དུ་མས་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་པ་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པའོ། །དབང་དང་སྟོབས་ཐོབ་པས་མངོན་པར་ཤེས་ པ་གང་དག་རྣམ་པར་རོལ་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐུན་མོང་བ་སྟེ། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་ བའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྔའོ།།དྲུག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བར་བསྒོམས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ པར་བྱེད་དེ།ཕྱི་རོལ་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པས་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་སོ། །བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ དག་གིས་བདག་ཀྱང་མི་མཐོང་ན་བདག་གིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དག་ཐུགས་རྗེ་དང་བརྩེ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དབུ་མ་ལས་གསུངས་པ། མྱ་ངན་ འདའ་བའི་མཐའ་གང་ཡིན།།འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ། །དེ་གཉིས་བར་ན་ཆུང་ཟད་ཅིག་།ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐུགས་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་སྤྱོད་ཅེས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ལ་ཆེས་ཟབ་པའི་བློ་གྲོས་གང་ལ་ཡོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གསོལ་ཞིང་འདྲི་བ་དང་། ལན་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ཆེ་བ་སྟེ། བཙུན་གཙོ་དེ་གང་དག་གིས་ཐོག་མར་སྨོས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་འཁོར་དུ་དེ་བཞིན་དུ་མཆོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

由悲心力量而召唤同伴也是如此，因为调伏众生和菩提的思维不可思议。如同在菩萨藏中所说，安住悲心，即使行十不善业道，也能增长诸多福德且无有过失。
如《经集》中所说：即使造作十不善业道等重大过失，若于清晨或日中修习无过失的菩提心，也将无有过失。
大天、欲界天、梵天等，若受持金刚灌顶，即成为菩萨。他们具有欲求成就佛果之心，因此对瑜伽自在者们而言并非相违之语。
最后世中的后妃和种种游戏，因为善巧方便与智慧，故称为后妃。佛陀与菩萨不可思议的行为游戏，应当了知如庄严树等。
所谓'大比丘僧众'是指具有神通者。'菩萨摩诃萨众'是指这些具有神通者聚集为眷属。
在此宣说最为甚深的识中观三昧，因此说'从种种佛土中集会'。
关于'以诸多三昧、根、力、神通游戏'，三昧是指一心专注，分为世间、出世间、有相、无相等三昧。获得诸根与力而示现神通游戏者，即称为如是。
神通有五种，是世间与出世间共同的：天眼、天耳、宿命念、他心智、神足通五种。
第六种是漏尽通，是出世间瑜伽者所具有的，由修习无常、无我、苦、不净而证悟人无我。外道虽离欲贪，但因未断我见而再受生。
尊胜菩萨们最初即完全了知法无我与人无我，他们连我也不见，何况我所。如《般若波罗蜜多经》所说：'离贪者以大悲慈心行菩萨行。'
如《中观论》所说：'涅槃边际何所是，轮回边际亦复然，此二之间些微处，极其微细亦非有。'虽以智慧证入涅槃，尊胜菩萨们仍以大悲行利他事。
所谓'菩萨大智等'是指于一切有相、无相三昧不二法性具有甚深智慧，为利他而请问一切智者并获广大答复者即是大智。最初所说的尊胜菩萨们，应当如是供养于一切智者眷属中。

།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱག་གི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མི་གཉིས་པར་རྟོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རིག་པ་དང་མཉམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་། སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། དབུགས་ འབྱིན་པ་འཐོབ་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བཙུན་གཙོ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གསུངས་པ་ནི་མགོ་ལ་ཕྱག་གིས་དབང་བསྐུར་བའི་ཚུལ་ལོ། །བདག་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དོན་ལ་མཁས་ཞེས་པ་ ལ།བདག་གིས་སེམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡུལ་ཉིད་དུ་མཁས་པ་གང་དག་གིས་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱིའི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་གང་དག་གིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིའི་དོན་ འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པའོ། །གཟུགས་སྦོམ་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་དབྱེ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་བཞིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་དབྱེ་ན་སྟོང་པ་ ཉིད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞིག་སྣང་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གསོལ་བ་དང་། ལན་དུ་གསུངས་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་སོ། །སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་སྣ་ཚོགས་དང་། གཟུགས་དང་། ཚུལ་དང་། འདུལ་ བ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཆ་བྱད་འཆང་བ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་སྣ་ཚོགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཚུལ་རྣམས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་ཆ་བྱད་འཆང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཟུགས་བརྙན་གང་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐུལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་བྱད་འཛིན་ པར་བྱེད་དོ།།ཆོས་ལྔ་དང་། རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་ནི། །ཆོས་ལྔ་རྣམས་དང་རང་བཞིན་དང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྒྱད་རྣམས་དང་།།བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འདུས། །ཆོས་ལྔ་ལ་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པར་བསྡུ་སྟེ།མིང་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་རོ། །མཚན་མ་དང་། རྟོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུའོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྡུའོ། །རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། སྲེད་པ་དང་ཐར་པའི་ཐུན་མོང་གི་ཆུད་པ་ལ་བྱ་བར་ རྟོགས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །གང་ཡོད་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་ཡོད་པར་མི་བཟུང་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྦོམ་པ་དང་ ཕྲ་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་པ་ན་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་ རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་ཏེ་མི་དམིགས་ནས་སྟོང་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་ པ་པོ་དང་།དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་མི་གཉིས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་རྣམས་སོ།

所谓'一切佛陀以手灌顶而授予灌顶'，是指通过证悟最极甚深、无二、遍知等同的佛陀灌顶，以及一切智性，能够成办一切众生利益，断除一切轮回恐惧，获得安慰，如是诸佛世尊对诸菩萨宣说不退转，即是以手在头顶灌顶的方式。
关于'了知自心显现境界之义而善巧'，是指善于了知自心识所行境界义理的那些人，称之为如是。即是说，有些人完全通达除了心识之外无有外境之义理。外境生起，在此经中说道：'色法若析为极微，极微之分亦不存。'粗大色法若分析方位，如房屋、村落、森林等皆为空。细微尘亦若分析方位即为空性。
若问'那么显现何物'，向一切智者请问，答复说：'虽无外在事物，心现二种相。'
所谓'具有种种众生之种种心、形色、方式、调伏之差别形相'，是指对于种种众生的种种心，以诸种形色方式调伏的形相，具有如是性质的那些，称为如是。即以何种影像能调伏众生，即现持如是形相。
关于'通达证悟五法、自性、诸识及二无我'，此经中说：'一切大乘之义理，五法及与自性等，八种诸识之内中，二种无我悉摄集，大乘一切皆摄于。'五法为：名、相、分别、正智、真如，这些摄于遍计所执、依他起、圆成实中。名摄于遍计所执中，相与分别摄于依他起中，正智与真如摄于圆成实中。
自性即法界，应知是轮回与解脱共同之基。八识即眼等六种转识、染污意识及阿赖耶识。二无我即人无我与法无我。凡是存在的一切皆是刹那性，如弹指声与流水。常法未生故不应执为有，如石女儿等，故人无我。法无我亦是色等诸法粗细，以智慧分析时，如房屋、村落、森林等成为空。
此中所说：'身及受用处显现，阿赖耶识普生起，如是八识及九识，犹如大海诸波浪。'当以智慧分析粗细所知而不可得成空时，即无能取、所取、能说、所说、作业、作者、所生、能生、有事、无事等二分别，故通达证悟无二者。

།གཟུང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱམས་པའི་དགོངས་པ་འབྱེད་པའི་ ལུགས་ལས་འབྱུང་བ།བདག་དང་སེམས་ཅན་དོན་རྣམས་ཤེས། །རྣམ་རིག་སྣང་བ་རབ་སྐྱེ་བ། །དེ་ཡི་དོན་ནི་མེད་པ་སྟེ། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་ པ་མེད་པ་སྟེ།དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་འབྲེལ་བ་མེད་པས་ན་དུ་མ་བསྐྱེད་པར་ཕན་གདགས་པ་བཞིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རིམ་དུ་བྱུང་བ་མི་འཐད་པ་དང་། ཅིག་ཆར་བྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །རྒྱུས་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པས་ན་ཕན་འདོགས་ པ་དང་།ཕན་གདགས་པ་མེད་དེ། གཉིས་ཀས་ཀྱང་བདག་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་ གསུམ་པ་དེར་རིགས་ཏེ།།ཞེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། །འགག་པ་ལ་ཡང་འགག་པ་ནི། ། བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བའོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་འཁོར་བར་བདག་།བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྡོག་སྟེ། ཆོས་དང གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གཉིས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་། །སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་མཐོང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ན་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོའི་གནས་ནས་ཞག་བདུན་ལོན་ཏེ་བྱུང་ནས་ཞེས་པ་ནི་མི་ལས་ འདས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གསུམ་མགུ་བར་བྱེད་པའོ། །འཛུམ་པ་མཛད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་དེར་བཤད་དེ། །རྨི་ལམ་དུ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡུན་རིང་པོར་ཐུན་མོང་དུ་ སྣང་སྟེ།ཕྱིའི་དོན་རིའམ་རྒྱ་མཚོ་མཆིང་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཛུམ་པ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་བ་བཞིན་དུ་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་དཔྱད་པ་མཚུངས་པར་འཇུག་པར་བརྟག་གོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།རྟོག་གེའི་ལྟ་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཕགས་པའི་ཡུལ་དེ་དག་གིས་བསྒོམས་པའི་ཆོས་བསྟན་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྨྲ་ བ་དང་།སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་ པ།གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །རྟོག་གེའི་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ཚད་མ་དང་། གཞལ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཆོས་འབྱེད་ཅིང་སྣང་བའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་སྤྱི་རྟག་པ་ཡིན་ ནམ་མི་རྟག་པ་ཡིན་བཙུན་པ་འདི་མི་རྟག་པ་ལགས་སོ་ཞེས་སོ།།གང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདི་ཅི་བདག་གམ། འདི་བདག་གི་བདག་གམ། བདག་གི་འདིའམ། འདི་བདག་ཞེས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་ཏེ། བདག་ ཏུ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་སྟེ།དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བས་ཆོས་བཤད་དོ།

由于无所执取而趋入无所执著，如同在慈氏意趣开显的传统中所说：了知我与众生诸义，显现识相而生起，其义实为空无，以其空无故彼亦空无。无有作者、所作及关联。当其为一刹那时即无第二刹那，事物与非事物二者亦无关联，故如同多种生起而作利益。
大慧，次第生起不合理，同时生起亦不合理。因为因未得相故，无有能利益与所利益，以二者皆得自生故。因此，所生能生等其他法不作。如中观所说：'若生是有为，则具三相性'。生、住、灭三相也。'若生是无为，有为相何有？生生如何是，非自亦非他，灭亦复如是，非自亦非他'。
因此，由于生等诸法无有别体，故缘起不生。由执著作者而轮回，无执著作者与所作则为其还灭，因为完全了知法与补特伽罗无我故。在无二菩提无相三昧中，一切二相分别影像皆不显现。虽见有相，然以智慧不见。
如同在圣般若波罗蜜多中所说，修习无常、苦、不净等时，显现为影像等。从海龙王宫七日后出现，是超越人间的神变神通，世尊以此令三界欢喜。所谓微笑，是说二无二甚深法，往昔如来亦如是宣说。如梦中显现般长时共同显现，外境山或海等皆无所有。
世尊的微笑，如同眼翳者见二月般，观察世间等同趣入。圣者各自证知智慧、理论见解、外道、声闻、缘觉、圣者境界所修显示之法，即是离二种分别相的圣者各自证知智慧无二相，即离能取所取、事物非事物、能说所说、作者所作、能生所生、有无等分别二相，最极甚深，二空。
以理论见解相亦以量与所量显示缘起及三十七菩提分法开显显现之理。如同'诸比丘，色是常耶无常耶？大德，此是无常。'凡无常者即是苦。'此是我耶？此是我所耶？我是此耶？此是我耶？'世尊，非也。以智慧金刚摧破二十我见山峰，现证阿罗汉果。世尊以法见为外道瑜伽师说法。

།རྟོག་གེར་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་བརྒལ་བའི་ལན་དུ་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་འཆད་པར་མཛད་དོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་ཚད་མར་གསུངས་སོ། ། གཅིག་པ་ཡང་གཏོགས་འདོད་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱབ་པ་དང་། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་མི་རིགས་ཏེ། གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་གཉིས་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །རང་བཞིན་གཅིག་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མི་རུང་སྟེ། གཞན་གྱི་བྱ་བ་གཞན་ གྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མི་གཉིས་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གཅིག་དང་། དུ་མ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་མེད་པའི་གཟུགས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པར་འགྱུར་རོ།།རྒོལ་བ་དེ་དག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསལ་ཏོ། །གང་དག་གིས་མོས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་དག་གི་རྟོག་གེའི་ལྟ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྟ་བ་མེད་པར་མཛད་དོ། །ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་སླུ་བ་དང་།སླུ་བ་མེད་པར་ངེས་པས་ཐ་སྙད་པས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་སླུ་བ་དང་། སླུ་བ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡོད་དོ། །མཚོ་དང་། མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཆུར་མཐོང་སྟེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་། འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་འཁྲུགས་ནས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འཁྲུགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞི་བ་ན་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ།གང་གིས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བྱ་བ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསལ་ཏོ། །མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་ ལྡན་པས་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མགུ་བར་མཛད་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་དང་།ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་གི་གཞལ་མེད་ཁང་ནས་བབས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ཀྱི་དྲུང་དུ་རིམ་གྲོ་དང་བཅས་པར་ཕྱག་འཚལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ མཆིང་ནམ་གྱི་རླབས་ལ་གཟིགས་ནས།གནས་དང་གནས་པའི་དངོས་པོ་འབྲེལ་པར་ཆེད་དུ་བརྗོད་པར་མཛད་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ ཉིད་དུ་གསུང་པ།།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །སེམས་ཅན་ལ་གཟིགས་ནས་སུ་ཇི་ལྟར་དད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་པར་མཛད་པ་ནི་སྤྱིར་གསུང་པ་དང་། ཟུར་གྱིས་གསུང་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མོ་གཞོན་རྨི་ལམ་དུ། །བུ་བྱུང་འཆི་བ་མཐོང་བ་དང་། །བྱུང་དགའ་ཤི་བས་མྱ་ངན་གནས། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དམ། མི་རྟག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འབོད་འགྲོགས ཀྱིས་གནྡྷ་ར་ལ་སོགས་པ་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་པི་ཝང་བླངས་པ་སྟེ།རྩེད་མོ་རློམ་པར་བླང་བ་ནི། །ལྔ་པ་དབུ་མ་དབྱངས་དག་སྟེ། །དཔའ་བོ་དྲག་པོ་ངོ་མཚར་དུ། །དྲུག་སྐྱེས་ཁྱུ་མཆོག་དེ་བཞིན་ནོ། །གནྡྷར་ནི་ཤ་དབྱངས་དག་གིས། །སྙིང་རྗེ་རོལ་པ་བླང་ བར་བྱ།།འཐབ་མོ་འཇིགས་དང་བཅས་པ་ལ། །དྷཻ་བད་དབྱངས་ནི་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས། །དོན་དང་མཐུན་པར་བླངས་པ་སྟེ། །དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་བརྟན་དང་། །བི་ཤ་ཁི་ལའི་གཞུང་ལས་བརྟག་པར་བྱའོ།

对于持有逻辑观点的人们，作为辩论的回答，说明无常、非一、非二、非不二之法。常法因为未生故不存在，如同兔角一般，世尊以人无我来证成为量。
一性也不合理，如同遍入天、大自在天、梵天等遍满性，以及种种色相瑜伽自在，因为解脱与未解脱、富有与贫穷等将成为一性之过失。
二性也不合理，如同裸行外道和胜论派等所遍计。在一个自性中不可能有总相和别相两种本质，因为会导致他法作用由他法所作。或者说不是二性的本质。
非二性也不合理，若离开一与多、常与无常、色与无色等，则将成为遍计所执的无体之色。
对于这些论辩，世尊在《楞伽经》中已广作阐明。对于那些具有广大信解的人们，世尊令其远离诸多戏论见解。
关于量和所量的安立，在未入睡时通过确定欺诳与不欺诳而作世俗言说，在入睡时也有欺诳与不欺诳的确定。
如同将湖泊和阳焰等见为水一样，虽然同样无外境，却产生种种错乱。如同心乱而头晕、昏厥等显现，当以智慧平息混乱时称为解脱。
其后关于'夜叉主'等，如是这般的如来加持，以其声音驱除三界胜行。
离最胜贪欲、一切智者、具种种瑜伽自在色相者以神变令众欢喜，为供养承事及听法故，从花宫殿降下，恭敬顶礼如来足下。
世尊观察如青玉般的海浪，为显示处所和事物的关联而宣说：阿赖耶识、境识、转识被境风所动即是缘起，如此处所说：'身及受用处所显现，阿赖耶普遍生起，如是八识及九识，犹如大海诸波浪。'
观察众生而随其信解说法，有总说和旁说，如说：'如同少女梦中见，生子又见其死亡，生时欢喜死忧伤，如是了知诸法性。'即是令知空性或无常。
向世尊，阿波卢以旋律曼荼罗弹奏犍陀罗等琵琶：'游戏傲慢所弹奏，第五中央诸音韵，勇士威猛为稀有，六生牛王亦复然。以犍陀罗肉音韵，当弹悲心之游戏，战斗恐怖具足时，当弹泰跋多音韵。'
因此阿波卢随顺义理而弹奏，关于旋律曼荼罗当依据'坚固'和'毗舍佉'论典观察。

།དབྱངས་ བདུན་རྣམས་དང་གྲོང་གསུམ་དང་།།རྒྱལ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་། །ཏ་ན་བཞི་བཅུ་དགུ་རྣམས་ཏེ། །དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ཙམ་མོ། །འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ལུས་མི་སྣང་བར་བྱས་ཏེ། པི་ཝང་གི་ཁོག་པར་ཞུགས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གླུ་བླངས་པས་ ན་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟར་ན་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྒྱེལ་བར་ནུས།གནོད་སྦྱིན་ཤིང་རྟ་ལས་ནི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ས་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ལས་ན་ གཏོགས་འདོད་ཀྱང་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་པ་འདྲ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འགི་ཏ་ལས་བྱུང་བ། །མི་ཤེས་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲིབས། །དེས་ན་སྐྱེ་བོ་རྨོངས་པར་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་མི་ཤེས་པ། །གང་དག་གིས་ནི་བཅོམ་པ་ན། །དེ་དག་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་བཞིན། ། མཆོག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་ས་གོང་མ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ས་འོག་མ་ལ་གནས་པ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་དོ། །བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ ཐོབ་པ་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅི་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་འདོད་པའི་རྩེ་བས་རྩེའམ། འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་གམ། ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་རྣམ་པར་དག་ པའི་གནས་འདི་ཡིན་ཏེ།གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པར་ཞེས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གསུངས་པའི་ཟུར་ས་བཅུ་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོར་དབང་ཕྱུག་ ཆེན་པོར་འགྱུར་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་ཡང་བརྟག་གོ།།དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་སྨྲས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས་འབྱུང་བ། དངོས་པོ་མེད་ལས་ཐར་པར་སྨྲས། །འཆིང་བ་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ལས། །དེ་བས་དངོས་པོ་ཡོངས་སྤངས་ཏེ། །སྟོང་པའི་ དངོས་པོར་གནས་པར་བྱ།།ཅི་གཙང་གནས་རིགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དབང་ཕྱུག་ཏུ་བཟུང་བར་བརྟག་གམ། དེ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བ་ལ་མི་ཀས་རང་བཟོར་སྨྲས་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་མི་རུང་སྟེ། སྤྲ་བོ་ཆེ་ རྣམས་དུམ་བུར་བརླགས་པས་བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་གསོན་པོར་གྱུར་ལ།།གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོ་རྣམས་སྨྲས་མ་ཐག་ཏུ་འཆི་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་དབང་པོ་ལ་ཐོག་མར་ཅིའི་ཕྱིར་དམོད་མོས་མ་བསད་བརྒྱ་བྱིན་ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གིས་བཅིངས་ ཏེ་འོངས།ས་དེ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཚུལ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་གཏེར། །བདག་མེད་ལྟ་དང་རྣམ་བྲལ་དྲི་མ་མེད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཤེས་པ་སྟོན་པ་ཡི། །ཆོས་ཚུལ་མགོན་པོས་འདིར་ཡང་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ པ་ལ་སེམས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཆོས་མེད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ།གཟུགས་ན་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པ་ལ། འོན་ཅི་ཞིག་སྣང་ཞེས་པ་དང་། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ ཡང་།།སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་པའོ། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཆོས་ཀྱི་གཏེར་གྱི་སྒྲས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་སྔོན་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བས་ཀུན་གཞིར་བརྟགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་ངོ་།།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོའི་ལྟ་བ་སྤངས་པས་ན་དེ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པའོ། །འཁྲུལ་པ་རྣམས་ ཀྱི་གང་གི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པ་དེ་དང་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལས་ཏེ།མར་མེ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་ནོ།

七种音调和三城，以及二十一位佛陀，四十九个音节，这就是音调的坛城。
阿波卓以身体隐形，进入琵琶腔内，用偈颂唱歌，因此获得无相三昧，因为是瑜伽自在者，怎么会被贪欲所困？
从夜叉车经中说，夜叉王们是八地的主人。从唯识论中说，贪欲者似乎也是七地的主人。
如从阿耆多所说：'无明遮蔽智慧，因此众生愚痴。若以智慧摧毁无明，则如智慧日般最为光明。'等等。
然后住于上地者以善巧方便和智慧调伏下地者。
尊胜菩萨们获得菩萨十地时成为大自在，因此阿波卓取悦大自在天并无过失。
是否已离贪欲而得自在而享受欲乐，还是未离贪欲？这是清净极喜的境界，即菩萨的境界。
如十地经中说：'对有些人有爱著，对有些人无爱著'，这是对瑜伽自在者所说的。
因为在菩萨十地中成为大自在，所以也应当考虑获得空性三昧。
大自在所说的瑜伽中说：'从无实体得解脱，执著实体为束缚，因此应当遍舍实体，安住于空性实相中。'
是否应当认为清净天众离贪欲者为大自在？不是的。那是三昧和智慧。
非大性者所说的妄语不可信，如大猴子被砍成碎片后因帝释天愿力而复活，而夜叉和罗刹一说就死。如此，为何不先用咒语杀死帝释天，帝释天又如何被他们捆绑带走？
阿波卓的赞颂应当这样解释：'心性本质即法藏，离无我见无垢染，各别自证智慧显，祈请法主开示此。'
除心之外无色等外法，这是世尊在此处所说：'色中细微尘，细微尘无分'等。又问'那么什么在显现？'答：'外境虽无实，心现二种相。'
身受用处现，一切依他起，如是八九识，犹如海中波。
法藏之名表示阿波卓曾听闻一切智者之法而随学，显现为阿赖耶识所观察的意义。
通达法无我和人无我而离诸见，即离常见、我见和作者见，因此无垢。
迷惑者随逐种种苦，皆从我执而生起，如飞蛾扑向灯火。

།འཁོར་བར་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཏེ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པ་དང་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལས། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་གད་པ་དང་གཡང་ས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྤོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པའི་ཚད་མའོ། །དེ་ནས་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ རྟོགས་པ་ལས་ཐར་ཏེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྟོབས་དང་། མགུ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སུས་ཀྱང་བྱིན་པའམ། ཕྲོགས་པ་མེད་དོ། །བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་འཆང་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཟའ་བ་དང་།འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གཡང་ས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐལ་བས་བསྐུ་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། དྲི་མ་དང་། རལ་པ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པས་ཀྱང་ཐར་པ་མ་ཡིན། བ་ལང་དང་། རི་དགས་དང་། རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་ ཡིན་གྱི།བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསམ་པའོ། །སོ་སོ་རང་རིག་ཅེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་སྟེ། མིག་གི་ཤེས་པ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ བཞིན་ནོ།།སྟོན་པ་ནི་མི་གཉིས་པ་སྟོན་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་ཆོས་བཤད་པ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རང་གི་རིག་པ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཇི་ལྟར་དིག་ན་གང་སྨྲས་ པ།།དོན་དང་སྒྲ་ཡི་ཁྱད་པར་ལ། །སྨྲ་བྱ་སྨྲ་བ་འདོད་མ་ཡིན། །དེ་སྔོན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །སྤྱིར་ནི་ཉེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་གཉིས་ཀྱི་མི་གཉིས་པ་ཡིན་ཡང་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་གཉིས་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་ བ་དང་།སྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡང་དག་བསགས་པའི་སྐུ། །བདེ་གཤེགས་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པ་སྟེ། །སོ་སོ་རང་རིག་རྟོག་ པའི་ཆོས་དགྱེས་པ།།ཐུབ་པ་དེས་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་དུས། །དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་དག་གིས་གང་གི་སྐུ་ཡང་དག་པར་བསགས་པ་དེ་ལ་བསྟོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ཕན་འདོགས་པར་གསོལ་བ་ འདེབས་སོ།།སྔ་མ་ནི་ལས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཕྱི་མ་ནི་འབོད་པའི་ཚིག་གོ། །འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདའ་བ་མེད། །ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་མིན། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་དག་མྱ་ངན་འདའ་བ་སྟོན། །ཞེས་ པ་སྟེ།འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སྟོན་ཅེས་བྱའོ། །འབྱུང་བར་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། གནས་དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་བསྟན་པ་འབར། །ཡེ་ཤེས་མི་ལྡན་དེ་མི་མཐོང་། །གང་གིས་སྤྱོད་དག་མ་སྦྱངས་པའོ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆེ་བར་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསྒྲགས་སོ། །བདག ཉིད་ཀྱིས་རིག་པ་གཞན་ལ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ།

在轮回中再次出生、衰老、疾病、死亡、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼的特征的趋入，称为随苦而行。除了颠倒认知之外，也会随苦而行，这是由于我执。即便如此，对于已生起殊胜智慧的人们，虽然要避开悬崖峭壁等处，但仍会坠落其中。这是对违品的有害量。由此，从我执产生轮回的痛苦。
通过完全了悟无我而获得解脱。神通力和欢喜等，不是他人所赐予或夺取的。吉祥与不吉祥、持宝石和黄金、食用果实和根茎等、沐浴、火供、悬崖等、涂抹灰尘、拔头发、污垢和结发等执著都不能获得解脱。牛的行为、鹿的行为、孔雀的行为等也不能获得解脱。通过完全了悟无我，断除一切见解而获得解脱，这是伴随者所思。
所谓各别自证，是现前真实了知，如同眼识确定进入能持气的真实了知。导师是教导无二的导师，即无常、无我、不净、空性等共相法的宣说趋入。具有如是特征的自证不能言说。如所说：'于义与声的差别，所说能说非所欲，因为未曾见彼故，总之应当加以说。'
法的方式虽是二与无二，但是二与无二的法方式。其中二的特征是蕴、界、处、缘起、三十七菩提分法、十力、无畏等的特征。无二的自性是离开能取所取、能诠所诠、能生所生、作用作者、有无分别。
以善法圆满积聚之身，善逝幻化示现教导，各别自证喜乐思维法，彼牟尼于楞伽城时。所谓善法是布施等波罗蜜多的特征，以彼等圆满积聚身者，赞叹顶礼，祈请利益。前者是业词，后者是呼词。'幻化示现教导'即：'佛无涅槃，法亦不灭，为令有情得成熟故，示现彼等入涅槃。'即由幻化所化身等而示现彼等。
出现的教导如所说：'于彼处出现佛陀，世间智者教法燃，无智慧者不见彼，未曾清净诸行者。'二相的他依是世俗谛。无二的方式是胜义谛，以具光明和无光明三昧的区分，世尊大者被伴随者宣说。自身所证不能对他人言说。

།འོ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་གཞན་ལ་སྨྲ་བར་བྱེད། དེ་བདེན་ཏེ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་ཆོས་བཤད་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དག་གི་ཡང་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ རང་གི་རིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཅི་གཞན་དག་ལ་རང་བཞིན་དུ་སྟོན་ནུས་སམ།གཏན་ཚིགས་སུ་བྷ་དྲ་ཧ་རའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞག་པ། མེ་དང་འབྲེལ་པས་བདག་ཚིག་ཅེས། །སེམས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། །ཚིག་པའི་སྒྲས་ནི་ཚིག་པའི་དོན། །ཤེས་པར་གྱུར་ པ་གཞན་དུའོ།།དྷརྨ་ཀཱིརྟིའི་གཏན་ཚིགས་ལས། །བརྟག་པ་སྒྲ་ཡིས་རྗོད་པར་བྱེད། །དེ་ནི་དཔྱོད་ཕྱིར་འདོད་པ་སྟེ། །དེ་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད། །དེས་ན་དེ་ནི་བརྟགས་པ་མེད། །བདེ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི། །གཞན་དུ་མི་རྟེན་འབྲེལ་མི་ནུས། ། དེ་ཕྱིར་དེ་དག་རང་རིག་པ། །མངོན་པར་བརྗོད་དང་འབྲེལ་བ་མེད། །ཡང་དག་དོན་དུ་དོན་བདག་ཉིད། །སྦྱོར་ཞིང་ཐ་དད་མེད་པ་སྟེ། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་ཞེས། །དེ་དག་བློ་ཡི་འཁྲུལ་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ལུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་བྱང་ཆུབ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་ཐུགས་རྗེས་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། ། ལང་ཀ་འདི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་འབོད་འགྲོགས་ཆོས་མཉན་པ་ན། བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་འདུས་པ་ནི་གཟུགས་མང་པོ་འཆང་བ་བཞུགས་ཞེས་ཏེ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན དང་།དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་ཅིང་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ།།གང་གི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་གཟུགས་མང་པོ་འཆང་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གནོད་སྦྱིན་གནས་པས་ན་དེའི་ཚེ་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་འཚལ་བས་ན་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་འབོད་འགྲོགས་ ཀྱིས་སྔར་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་པར་བསམ་པར་བརྟག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དགུང་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོའི་ སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མི་ལས་འདས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་བསྒྲགས་པ་སྟེ་སྡུད་པའི་ཚིག་གོ།།གྲོང་རྡལ་འདི་ན་སུ་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་སྟེ། དེ་ལས་བཤད་པའི་ཚུལ་ ལས་རྣམ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པར་འཇུག་པ་རིམ་གྱིས་བསྟན་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། ། སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མི་གཉིས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཟབ་མོའི་ཚུལ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབུ་མའི་ཚུལ་ཟབ་མོ སྟེ།སངས་རྒྱས་སྔ་མས་གསུངས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་སྟེ་སྔོན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ལས་གནོད་སྦྱིན་དག་གིས་ཆོས་ཐོས་ན་མཉན་པར་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཞིག་ ཡོད་ཅེས་གླེང་དུ་དོགས་ནས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་དེ་སྤང་བར་སྨྲས་པ།རྣལ་འབྱོར་ཉེས་དང་རྣམ་བྲལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

那么瑜伽师们如何向他人宣说所闻、所悟和所知呢？确实如此，一般性地说法是存在的。其他人的自相，成为自己所知的那些，怎能如实地向他人显示呢？为此，须跋陀罗的偈颂说道：'由火而生起的烧痛，心识转变为他相，烧痛的声音表达烧痛的意义，了知转变为他相。'
法称的因明论中说：'概念由语言表达，这是为了观察而假立，此时无有自相，因此无有所执。乐等自性，不依他缘不能相连，因此彼等自证，与言说表达无关。真实义中事物自性，相合而无差别，色是一与多等，这些是心识的错乱。'
一切智者也入于有相和无相的一切瑜伽自在三摩地，即胜义谛不二菩提，远离实有和非实有的分别，以胜义大悲入于有相三摩地。
'此楞伽过去诸佛'等文，是说从前向一切智者亲近闻法时，尊胜菩萨眷属会众是持多种形相者，即天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽、人和非人等形相，瑜伽自在者们随众生信解而应化现此等形相加持。
当时承事众多佛陀的持多种形相瑜伽自在者住于夜叉界时，为求不二法界而请求开示，这是阿跋的前赞请意趣。
'世尊七种'等文，是最极清净、离贪、一切智者以种种形相作为瑜伽自在者利益一切众生，超越人间的精进和瑜伽自在者的总结语。
'此城中谁住'等文是阿跋的请问。对此解说的方式中，'解脱'等文，是对执著色等诸蕴有二自性者，次第显示无常、无我、不净、苦等教法。
各自证悟的境界是不二的，即安住于空性、无相、无愿解脱门甚深法要者的境界。'楞伽经'即是识中观甚深法要，是前佛所说。'请一切智者开示'是阿跋的祈请之义。
为避免有人怀疑说既然夜叉们已从前佛闻法，还有什么可听闻的，阿跋为断除此疑而说'远离过失的瑜伽'等文。

།སྔོན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་ཆོས་ཐོས་ནས་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བར་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གཡང་ས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཐར་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་སྐྱོན་ དང་བྲལ་བའི་གང་ཟག་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སེམས་པ་རྣམས་སོ། །གནོད་སྦྱིན་དག་ནི་འདི་ན་མཆིས། །ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྔགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་གོང་མའི་ཡང་གོང་མའི་ཆོས་ བཤད་པས་ས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཐེག་ཆེན་ཚུལ་ལ་དད་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བསམ་པ་ཆེ་བ་སྟེ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །བསྐལ་པ་དུ་མར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དཀའ་བར་སྤྱད་པས་མི་སྐྱོ་བར་ནི་དུས་ཆེ་བའོ། །འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་མཛད་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཡན་ལག་གིས་བརྒྱན་པ་སྟེ། དེ་དག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རང་ཞུགས་ནས་གཞན་དག་ཀྱང་འཇུག་ པར་བགྱིད་ཅེས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དག་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་དོན་དུ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསམ་པའོ། །སྲིད་གསུམ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ཏོག་ གི་གཞལ་མེད་ཁང་དུ་བཞུགས་ནས་མཆོད་པ་བཞེས་ཏེ་ཆོས་བཤད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་པའོ།།འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བཙུན་གཙོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་[(]བསྟོང་[,]བསྟོད་[)]ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་དང་བྲལ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་མོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ཞུས་ཤིག་པ་སྟེ།རང་རྒྱལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ནི། །མུ་སྟེགས་ཉེས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །སོ་སོ་རང་རིག་ཆོས་ཉིད་གཙང་། །སངས་རྒྱས་ ས་ནི་ཐོབ་བྱེད་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཀྱང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཕྱིའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། དམ་པ་སྦྱིན་པ་ དང་།འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གད་པ་དང་། གཡང་ས་དང་། གར་བྱེད་པ་དང་། གླུ་ལེན་པ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་ལུགས་འཛིན་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྩ་བ་འཛིན་ཅིང་བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་ཟ་བས་ཐར་པ་ལས་འཁྲུལ་པ་ རྣམས་སོ།།འཁྲུལ་པ་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་བཅད་པའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེར་སྤྲུལ་ ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྩེ་མོ་འཛིན་སྤྲུལ་པ་མཛད་དོ། །འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རི་མ་ལ་ཡ་དུ་མ་ལ་བཞུགས་པ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་མངའ་བའི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཐ་མར་སྤྲུལ་པ་བྱེད་དོ།།སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་རྣམ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་ཀླག་སྟེ། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རོ། །ཡང་ན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ནི་གང་གི་ལྗགས་ལས་དོན་ མཐའ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ལ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་གི་སྒྲས་དོན་དུ་མར་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ།

从往昔的一切智者处听闻佛法后，由于完全了知无常、无我、痛苦、不净，而远离了执著常见、我见、作者见、沐浴、火祭、吉祥处、吉祥与不吉祥、珍宝、根本等瑜伽而妄执解脱的我慢过失的补特伽罗，以及思维诸法无我者。
'此处有夜叉'，是指往昔一切智者所赞叹的、远离外道瑜伽过失者。
为使他们证悟其他地，对他们宣说更高更胜之法，令其如实趣入。
关于'以大乘法门信心'等，大乘是因为是诸大士的乘故。或者说是发心广大，因为趣入解脱一切众生故。
因为资粮广大，以地和波罗蜜多的差别而成其广大性。
历经多劫修行菩提行难行而不厌倦是时间广大。
果位广大是指离贪欲、一切种智、利益无余众生、以十力、无畏等功德支分庄严。
如是以这样的大乘自入后也令他人趣入，即是说菩萨为了显现夜叉等各种形象而阿波陀耶所思。
'三界自在'是指此处世尊为一切众生之主。
住于花宫殿中受供养而说法。
阿波陀耶也赞叹大菩萨尊胜智慧，向一切智者请问远离外道、声闻、缘觉之法的甚深最极清净利益一切众生的大乘法。
'远离独觉声闻众，解脱外道诸过失，各别自证法性净，即能获得佛地位'，其中独觉和声闻虽然完全通达补特伽罗无我，但对外境执著而无外境。
外道则是执著常见、我见、根本见、施舍、沐浴、火祭、挖掘、吉祥处、跳舞、唱歌、持各种装束、珍宝、根本，以及食用吉祥不吉祥而迷惑解脱者。
为断除这两种迷惑，宣说能证悟最极清净的有无二种分别的大乘法即是成就佛果。
'世尊于彼化现'等，是说一切智者化现持种种宝生顶。
阿波陀耶也为供养住于众多喜马拉雅山、具足种种色相的最极清净瑜伽自在世尊而化现最后身。
所谓'百千经'，是指经典分为十万种诵读，以空性等词则如般若波罗蜜多。或者说百千是指从其舌根无边际地向众生显现一切智语音而令通达众多义理。

།ཐམས་ཅད་འཁོར་ནི་མ་བྲི་བར། །རེ་རེ་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྣང་། །ཞེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ སུ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དང་།དེ་དག་ན་བཞུགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རི་ལ་སྣང་བ་ནི་ནམ་མཁའི་སྐར་མ་མང་པོ་ཆུའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྟོན་པ་ དང་ནི་རྒྱལ་སྲས་རྣམས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོན་པ་དང་གང་དག་འཁོར་དེར་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མིག་ཡོར་དང་། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་བཞིན་དུ་བསྟན་ནས་ མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་ནས་མི་རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མཛད་པའི་དོན་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཟབ་མོའི་ཡུལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནོད་སྦྱིན་འབོད་འགྲོགས་བདག་གི་ལུས། །ཁྱིམ་ན་གནས་པར་མཐོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་དབང་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་འབོད་འགྲོགས་ ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དབུས་སུ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་སྟེ། སེམས་འཁྲུགས་ནས་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུའི་འཁྲུགས་པ་བཟློག་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཟུགས་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་གཉིས་ཞི་ཞིང་བསམ་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་ གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱིས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་རྟོག་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། མོ་གཞོན་གྱི་རྨི་ལམ་དུ་བུ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དཔེར བཞག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དུའོ། །ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དབུས་སུ་དངོས་པོ་གཉིས་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུའོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རོ།།འཁྲུལ་པའི་དབང་ལས་དེ་དག་ནི་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་དག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སོ། །ལྟ་བ་མེད་ཅིང་ལྟ་བའང་མེད། །སྨྲ་མེད་སྨྲ་བར་བྱ་མེད་ན། །གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི། །སངས་རྒྱས་དང་ན་ཆོས་ལྟར་གནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་མེད་དོ། །ལྟ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་དེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་འཁྲུགས་པས་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ད་རོད་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད དེ།འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པར་བཞུགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་གང་དག་གིས་ཆོས་ཉིད་ ལ་དེ་ལྟར་མཐོང་བའོ།

'一切眷属无有减少，于每一处皆极显现'，这是说在珍宝源山的一切处，十方世界中所住的一切佛土，以及其中安住的一切遍知瑜伽自在尊，在珍宝源山显现，如同虚空中众多星辰映现于水器中一般，是以影像的方式显现。
'导师与诸佛子'等，是说导师与所有集会于眷属中的菩萨摩诃萨们，以如是幻化般的解脱、如梦如幻般显现后消失不见，这是为了超越阿波陀罗等识的境界，了知无常、无我、痛苦、不净的意义，以及为了修习空性、无相、无愿深奥解脱门的瑜伽境界。
'夜叉阿波陀罗见我身，住于家中'等，是说由瑜伽自在尊加持力，阿波陀罗了知一切缘起性空，始终皆空，中间自性亦空。心识混乱而显现种种众生相，如同梦境与幻觉。
头晕、昏厥等混乱的消除，是当阿波陀罗以智慧不执著粗细相时，二者寂灭，无有意念，无有显现，无有实有非实有分别，通达胜义谛不二法性真实智慧，这是通过智慧方便而成就。
如是以智慧了知法性如是无分别空性后，阿波陀罗以多种因缘，如梦、如幻术、如旋火轮、如乾闼婆城、如阳焰、如水月、如少女梦中见子等，皆为了证悟无常与空性义的差别。
以梦境、幻术等为喻，一切皆是无常与空性。又于一切中，始终皆空，中间无二实性空。外境所取能取二相确立，一切皆无生。
由迷乱力故彼等为显现法性，以智慧不执著彼等。'无见亦无见，无言亦无言，异此诸分别，佛与法同住'，此中见无外境故无，见亦因此而无，由自他相续力心乱而显现法性所缘，以智慧不执著。
世尊仅如声响般显现法性，阿波陀罗修习幻化解脱。'如所见而见'等，是说于具显现与无显现三昧中安住的一切遍知尊，以诸见于法性如是而见。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་རྟོག་པ་དག་པ་གང་གི་ཚེ་ན་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་ངོ་བོར་ཕྱིའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མི་མཐོང་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་དང་།མི་འཇུག་པ་ལས་མཐོང་བ་དང་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་འཁྲུགས་པའི་མཐུས་ མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མིག་ཡོར་དུ་སྣང་བ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དེ་ལྟར་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་འོག་ཏུ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་ལ་གནས་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་མི་དམིགས་པར་མཐོང་ཞིང་དབུས་སུ་གཉིས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ རྩ་བས་བསྐུལ་བ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བ་དང་།ཆོས་ཉན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་བསོད་ནམས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐབས་དུ་མའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ བསྐུལ་བའོ།།གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་བློ་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་འབོད་འགྲོགས་མཁས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་ པའི་ཤེས་རབ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་དེ་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་སྤོང་བ་ནི་མཆོག་ སྦྱིན་པ་དང་།འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཡང་ས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་། ཆ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཛིན་པས་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བའོ། །བདག་དང་བདག་ གིར་རྟག་པར་མངོན་པར་ཆགས་པས་བསླད་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེར་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་ནོ།།བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལྡོག་པ་ལས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་སྟེ། མཁས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པའོ།།རྟོག་གེར་མི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་དོན་ལ་ཅི་འདི་ལྟ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་རྒྱུ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པ་དང་ཐར་པ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བ་ད་ལ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །བདག་ལ་སོགས་ པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་གོང་ནས་གོང་དུ་ས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པས་ནི་དེ་ལ་སའི་དབང་པོར་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ།།ས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་མཁས་པ་གོང་མའི་ཡང་གོང་མར་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ མཁས་པ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་ཤིང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོང་མའི་ཡང་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འབོད་འགྲོགས་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ཆུད་པས་ན་ཆེ་བའོ།

关于'不起分别'等词，当远离有无分别、清净分别之时所见到的，那时是最极清净、通达真理的本性，即是见到如来。
当起分别时，执著能取所取的本性，贪著外境时，虽然见到具有色身相的佛世尊，但不见法身。佛世尊是由分别的起与不起而有见与不见之说。
'楞伽主'等词，除了了悟之外无外境，这一切都是显现的法性，因为如同心乱的力量，眩晕、昏厥等如同幻觉显现，当以智慧不缘粗细所知时，即是无缘瑜伽。
如是阿波罗吉在无缘瑜伽之后，住于分别流转中，见到缘起诸行无始无终的二空无所缘，并在中间以二者的本性空性而行，随顺如幻的法性。
由往昔善根所激发，即是阿波罗吉供养承事一切智者、听闻佛法、修习菩提心的福德造作，以及世尊以种种方便加持所激发。
'通达一切典籍之智'是说阿波罗吉通达世间、出世间二者及不二等一切典籍。
具有闻思修慧者，即是彼二瑜伽与不二三昧的分别。
'不依赖他人'是指由通达法无我和人无我，断除常见、我见、根见等，即是最胜施舍、沐浴、火供、无碍险处、吉祥与不吉祥、饮食、种种装束执著而出离轮回的颠倒。
由执著我与我所常见而染污者的痛苦，如飞蛾投火。由通达二种无我而远离我执，即能遮止轮回苦，智者即是由自己通达。
'不观察诤论'是指对未通达的义理思维'是这样还是不是'而行因即是分别。由现前决定了知分别轮回与解脱的因，于法无有怀疑。
由远离我见等，于一切地中对自相通达善巧，即是成就地自在。
善巧清净一切地，于更上更上一切地自相通达善巧，特别通达自相的二瑜伽与不二三昧善巧，具足一切地更上更上功德菩提资粮福德智慧，为获得种种色相瑜伽大自在佛果而对阿波罗吉所说，由通达智慧方便善巧故为殊胜。

།སེམས་དང་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འབྱུང་ སྟེ།སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །སེམས་མ་གཏོགས་པར་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྣང་བ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྣང་ཡང་དེ་ན་ཡུལ་མེད་ལ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེས་ན་སེམས་མཉམ་པར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྟོབས་ལས་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་སྟེ། སྦོམ་པོ་ དང་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི།གང་གི་ཚེ་ན་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་གསུམ་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་པ་མེད་པས་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་པ་གསུམ་དུ་འདུ་ཞིང་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་དེ་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་རབ་ཏུ་ངེས་ཤིང་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ལ་ཆོས་དང གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་དེ།དེས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་བློར་གྱུར་པ་ཞེས་ཏེ། གཏོགས་འདོད་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མུ་ སྟེགས་ཅན་གྱིས་རྒྱུར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་གང་དང་གང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབྱིབས་ཡོད་པ་དེ་བློ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་དང་། ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་། བྱེད་པ་དང་། གནས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབྱིབས་སོ། །ཆུའི་ སྟོབས་ལ་སོགས་པས་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་སུ་སྣང་བ་བློ་ཅན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་མཐུས་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་དེར་བློ་ཅན་བྱེད་པ་པོའི་ལས་མི་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། མཐུན་དང་མི་མཐུན་དག་གིས་ནི། ། གང་དག་གང་ལས་ཉེར་སྐྱེ་བ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་རྒྱུ་གཞན་ན། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བས་མཐའ་མེད་དོ། །དེས་ན་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་མ་སྟེགས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པའི་མཚན་འབོད་འགྲོགས་ལ་མེད་དེ། རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཆགས་པས་འཁོར བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བདག་མེད་པ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་གོ་ཞེས་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནང་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་མི་གཉིས་ གཉིས་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་མཉམ་པས་ན་མེ་སྤྱིར་གནས་པ་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །སྒྲ་ཐོས་པ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲའོ། །གང་གི་བློ་ལས་བློ་གནས་པ་དེ་ནི་ཚིག་ སྦྱར་རོ།།གང་ལ་རྣལ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེས་ཐོས་སོ་ཞེས་ཚིག་འབྱེད་པར་བསྒྱུར་རོ། །ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྟོགས་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་བལྟས་ན་ཆད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་སེམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཆད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་སེམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལས་གསུངས་པ། སེམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། གང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའོ་ཞེས་སོ།

所谓喜欢心、意和意识本性空寂，出自此经典。心即阿赖耶识，我执即是意，能执取诸境者，即称为识。
离开心之外，境和识的显现都不存在。如同在梦中时，虽然显现色等境和诸识，但彼处无境，也无眼等识。因此，由于心不平等所以无明，以及业异熟力而显现种种众生。
以智慧分别粗细色相，当不执著时即得解脱。所谓三续断见，即当一刹那时无第二刹那，故过去、未来、现在三刹那无聚合关联。仅仅是在前者之后有此者而存在，如是缘起决定，建立业果关系而已。
所谓真如，即阿波罗迦有通达法无我和人无我的智慧，因此解脱于外道见过失。远离一切外道因的智慧，即外道所计执的大自在天、梵天等为因的遍计，凡是有特殊形状者皆为智者所造，如瓶、罐等，身体、作用、处所等特殊形状。
水力等所显现的沙等形状非智者所造。某些时候由和合力而生莲花等芽，彼处不见智者作者之业。如法称所说：'由顺违诸法，何者从何生，若彼有他因，如是则无边。'
因此二与不二论者所计执的因在阿波罗迦中无外道迷乱相，知道执著常我而有轮回苦，通达无我则能遣除苦。
所谓如来藏内证佛地，如来藏即一切众生。如是内在不二二分别法即佛地。由与不二法性平等，故如火安住般平等入定。听闻声即阿波罗迦听闻如来们的声音。从何智安住智即是文句。
谁有如是瑜伽即闻此，如是分析词句。善哉善哉者，即如是应见如来等，即证悟平等性，断除有无分别，以胜义谛自性见如来。
若以他方式观察则住于断见，即若心非染污和清净之因，则彼时造作善不善业即成断灭。业果关系的所依即是心，如《摄真实论》所说：'心性本明净，随净即成就。'

།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཇི་སྲིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བའི་ཆ་མི་དམིགས་པ་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ནང་དུ་སྤྱོད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།ཚིག་གི་དོན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ལྟུང་བའི་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མ་ཡིན། གཏམ་དང་སྒྲུང་ལ་དགའ་བར་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ལ། མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་དབང་པོ་དང་། མཆོག་སྦྱིན་པ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཁ་འཚོ་བ་དང་། ཆ་ལུགས་སྣ་ཚོགས་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་ཅིང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པས་ཐར་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །རྟག་ཏུ་བདག་ཏུ་ཆགས་པས འཁྲུགས་པས་འཁོར་བར་ལྟུང་བ་ནི་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལོག་པ་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་མེད་པ་མི་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུ་མས་འཁོར་ཞིང་ཐར་པའི་ རྒྱུ་མི་རིག་གོ།།འབོད་འགྲོགས་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ལས་ཐ་དད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུར་བཤད་དོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ ཅན་གྱི་འཁྲུལ་པ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་མུན་པ་འཇོམས་པ་རྣམས་ཏེ།བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཆ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆང་བས་ཐར་པའོ་ཞེས་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྨྲ་བ་འཇོམས་པའོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་སེལ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་ལ ནི་བློ་ཞིབ་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཕྲ་མོས་དཔྱོད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་རྣམ་པར་གཞིགས་ནས་གང་གི་ཚེ་མཚན་མ་ལ་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སྦྱོར་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དོན་བཞིན་པ་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་དག་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ འབྱེད་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྤྱོད་དོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ལང་ཀའི་བདག་པོ་འདི་ནི་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་ པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པས་མངོན་པར་མཉམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་པའོ།

只要心中造作善与不善，就会有二相的存在。当以智慧不见粗细之分时，即是通达胜义谛不二之菩提。
同样，诸地自在者应当以瑜伽自在内观修习一切法，而不应执著于外境。
不是你的声闻、缘觉和外道的证悟，不是堕入文字义理境界的见解和三昧，不是喜好谈论和故事。关于外道，他们执著于常见、我见、根本、赐予、沐浴、火供、饮食、各种装束、歌舞、吉祥与不吉祥的分别，以及持有珍宝、花朵等，认为通过苦行等可得解脱。
由于恒常执著于我而陷入轮回的混乱，如同蛾扑火。众生的我执颠倒时，即从轮回苦中解脱。因此，外道不知无我，为诸多分别所转而不知解脱之因。
对于随从者则讲说异于声闻的大乘法。声闻们执著于外境，而大乘法中无法我和人我，无上智慧一切智则利益一切众生。
所谓具足大瑜伽行，即是诸一切智者的二相与不二相三昧。所谓降伏他方论敌，即是遣除外道迷乱见解的一切，摧毁黑暗。
宣说无我者摧毁常见、我见、根本等见解，以及沐浴、火供、吉祥与不吉祥的分别，各种装束、珍宝、根本等执持而称为解脱的论敌之说。
遣除恶见即是破除常见和我见。善巧于遮遣我见，即是通达细微智慧且善于转变识的人，以智慧方便善巧而说心相续即是我。
以细微智慧观察，分析粗细所知，当完全不见相时，即成为善巧于转心。
所谓大乘行者，即是以智慧和悲心相应而如实行持大乘，他们以有所缘和无所缘三昧分别而行持自他二利。
分别有相和无相三昧即是证悟，因此楞伽主这是证悟，为了断除常、我、乐、净诸颠倒分别。
如般若波罗蜜多所说，由于有与无平等而现前平等证悟。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བདག་གི་སོ་སོ་རང་གི་ས་ལ་འཇུག་པ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་།ས་ལ་འཇུག་པ་དང་། ས་འཐོབ་པ་སྟེ། ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་གོང་མའི་ཡང་གོང་མ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་སྣང་བའི་མཚན་ ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་།འབྱུང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། རྫས་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་བྱིས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དུ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བའི་རྣམ་པར་ཕྱིའི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། དབང་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱིའི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་། ལས་རྣམས་གནས་སོ་ཞེས་རྫས་ནི་དགུ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་། ཡིད་ཅེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་རྣམས་ནི་རྟག་པའོ། །དེ་དག་གིས་བརྩམས་པ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་སྦོམ་པོ་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་། རོ་དང་། དྲི་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཚད་དང་། གྲངས་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བྲལ་བ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། བློ་རྣམས་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ནན་ཏན་ཡང་ངོ་། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་གཤེར་བ་དང་། ལྕི་བ་དང་། སྣུམ པ་དང་།འདུ་བྱེད་དང་། མ་མཐོང་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། སྒྲ་རྣམས་ཏེ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །ལས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལེན་པ་དང་། འདོར་བ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། འགྲོ་བ་ནི་ལས་སོ། །སྤྱི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཆོག་དང་ མཆོག་མ་ཡིན་པའོ།།མཆོག་ནི་ཚིག་གི་དོན་གསུམ་ཡོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་པའོ། །སྤྱི་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཡང་བ་ལང་ཉིད་དང་། རྟ་ཉིད་དང་། བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་གྱིས་བློ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། ཉེ་བར་བཏགས་པ་དང་། ཉེ་ བར་མ་བཏགས་པ་རྣམས་སོ།།ཉེ་བར་བཏགས་པ་ནི་རིགས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པས་བྱས་པ་ནི་བཏགས་པའོ། །ཉེ་བར་མ་བཏགས་པ་ནི་ཕ་མའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སའི་རྡུལ་རྣམས་དང་། ས་མ་ཡིན་པའི་རྡུལ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དུ་ སྦྱོར་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་ཅེས་སོ།།འབྲེལ་པ་ནི་འདིར་བློ་འབྲེལ་པ་སྟེ། རྫས་ལ་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་ལས་ཞེས་སོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དྲ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་ བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་ལོ་ཞེས་ཏེ།སྐྱེས་བུ་ཡོན་ཏན་ལས་ལྷག་མ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །ཡོད་པ་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་མཉམ་པར་གནས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལས་ཆེན་ པོ་ཞེས་ཏེ།དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆེན་པོ་ལས་དར་བྱེད་པའོ། །དར་བྱེད་པ་ལས་དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔའོ། །དེ་ཙམ་ལྔ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། རྣ་བ་དང་། པགས་པ་དང་། མིག་དང་། ལྕེ་དང་། སྣ་རྣམས་སོ། །[(]ལས་[,]ལུས་[)]་ ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ།ཚིགས་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། གསང་ཁུང་དང་། མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །ཡིད་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ།

为了通达如来各自本地，你应当精进，这是指清净地、入地和得地，即通过闻思修行的修持，逐渐通达更高境界，为了获得一切智智，利益一切众生，唯一成就瑜伽自在，而不是随顺声闻、缘觉和外道的行境。如同执著我见和显现相，以及对元素、功德和实体的如实随行的愚童外道瑜伽，与瑜伽师们的证悟不同，声闻和缘觉执著于无明缘起见，以无常、苦、无我、不净相趣入外境。其中外道执著常、我，加持诸根，分别实体、功德、业、总相、别相和关系的特征。
他们认为外在的地等诸大种中安住功德和业，实体有九种：地、水、火、风、空、时、方、我、意。这些又分常与无常，微尘实体是常，由此组成的粗大有支实体是无常。功德有色、味、香、触、量、数、差别、结合、分离、此、彼、诸智、乐、苦、欲、嗔、精进等。'等'字所含的是湿、重、润、行、不见、见、声等，共二十四种功德。
业有五种：取、舍、伸、屈、行。总相有二种：最胜和非最胜。最胜是由于具有三种语义而称为'有'。非最胜总相是如牛性、马性、瓶性等。差别是由差别而生起的认知，有假立和非假立两种。假立是由种姓、功德、作用所立。非假立是父母的差别，如地尘和非地尘所构成的，虽结合为种姓和功德，但仍可区分差别。关系是此处的智慧关系，即实体对实体、功德对功德、业对业等。有些人说通过了知具差别相续网而得解脱。
数论师们的主张是通过了知二十五谛而解脱，即了知除补特伽罗和功德外的其余二十四种。三德平等安住称为胜性，由此生大性，这是觉的异名。从大性生我执，从我执生五唯，即声等五境。从五唯生五大种和五知根：耳、皮、眼、舌、鼻。业用器官有五：关节、手、足、排泄器官和生殖器官的特征。意即分别。

།སེམས་ཅན་ནི་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ། །གནས་ནི་གང་ལ་གར་དགའ་རུང་། །མགོ་བྲེགས་ རལ་པ་ཕུད་བུ་ཅན།།གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ་དར་དོགས་མེད། །ཅེས་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་པར་རྟོག་གོ། །དེ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མ་གཏོགས་པ་རང་བཞིན་དང་། སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱ་དང་། རྩིག་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཐར་བར་ཅིས་ན་མི་འགྱུར། སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་ཟིན་ན་ནི་བྱེ་ཕུང་གི་བྱེ་མའི འབྲུམ་བུ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཅིས་ན་ཡང་ཐར་པར་མི་འགྱུར།དེ་དེ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་ དུའོ།།མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུའོ། །ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྟེ། དེ་དག་ན་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སོ། །སྨྲ་བར་མི་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ དུ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།།ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཅིག་ ཅར་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།།དེ་དེ་ལྟར་འབོད་འགྲོགས་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གཏི་མུག་གི་དྲ་བ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་བཤད་དོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། གཅིག་པོ་དང་། གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ འབོད་འགྲོགས་ལ་ཆོས་བཤད་དོ།།ཆ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཀུན་ཏུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ དང་།མི་གཉིས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཏོགས་འདོད་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་ གཅད་པའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཆོས་དང་།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཞི་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་བདག་གིས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འདི་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་།གལ་ཏེ་གཟུགས་གཅིག་རྣམ་པར་བཟློག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གཞན་གྱིས་གནས་ཏེ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ ཡིན་ནོ།

众生是补特伽罗的自性。唯有二十五种智。住处随意何处皆可。剃发、结发髻者，必定解脱无有疑虑。如是数论派认为解脱。若非烦恼完全灭尽，仅从了知自性与补特伽罗的差别而得解脱，那么为何不从了知鸟、墙壁、毛毯、瓶等差别而得解脱？在轮回未尽之前，若仅从遍知具差别者的实物、功德等差别而得解脱，那么为何不从了知沙堆中沙粒数量而得解脱？
如是外道刹帝那迦等见解为：有、无、亦有亦无。有是就共相自性而言。无是就别相自性而言。亦有亦无是就共相与别相自性而言，这些是可说的方面。在不可说的方面，共相自性之有不可说为别相自性，别相自性之有不可说为共相自性，共相与别相自性之有不可同时而说，共相与别相自性之亦有亦无不可同时而说。
如是为遮除外道愚痴之网，一切智者为阿育王说法。为破除常、我、根、一、二、不二等因，也为阿育王说法。为不分别种种形相的禁行、吉祥与不吉祥，为不以分别而作意，为不分别有与无，为证悟胜义谛，为通达不二而说法。
唯为成就种种色相瑜伽自在，为断除贪欲、大自在天、梵天等常、我、作者见，而趣入真实义法及人无我寂静法。楞伽主啊，我所通达的证悟自证智的大乘，此能获得种种色相，即成为种种色相，即使遮除一色，如是以其他色住而不坏，是由获得有相、无相、二、不二三昧之故。所谓通达大乘，即除声闻与外道外，以如是大乘成就自他圆满利益，是为种种色相瑜伽大自在们三昧差别。

།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཁྱད་པར་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ དབང་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ས་ཐོབ་པོ།།ཁེབས་པའི་གཡོགས་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རླབས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཉམ་པར་མི་འདུ་བའི་མ་རིག་པས་འཁྲུགས་པའི་མཐུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ བ་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་འདུད་པ་དང་ལྡན་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་བ་གཞིགས་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་མི་དམིགས་ཏེ་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟར་མ་རིག་པས་ཁེབས་པའི་གཡོགས་མ་ཤེས་པས་རྟོག་པ་ན་ ཡང་བཟློག་སྟེ།འདི་མི་གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སུ་ལྷུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ནི་འཁོར་བར་ལྟུང་བར་བྱེད་ པ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མི་ལྡོག་གོ། །ཇི་སྲིད་དུ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རླུང་དགག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཐོབ་པོ། ། ཐལ་བས་བྱུག་པ་དང་། དྲི་མ་འཆང་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རལ་པ་བསྡུས་པའི་ཞགས་པ་དང་། ཆ་བྱད་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁ་འཚོ་བ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། འཁྲུ་བ་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གད་པ་དང་། གཡང་ས་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། མཆོག་སློང་བ་ལ་སོགས་པར་ཐར་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་སྤྱད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྟག་པ་དང་།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མི་བཟློག་གོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་གྲོལ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱུ་གསུངས་པ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་མུ་སྟེགས་ ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་བའོ་ཞེས་ཏེ།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་དུ་ཐར་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་ པ་ལ་གནས་པས་བདག་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་བསམ་གཏན་དུ་བདག་བདེ་བར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཏེ། བདག་ཏུ་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པར་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པས་བདག་དང་བདག་གི་སྲེད་པས་གང་ཡང་མི་འཇུག་གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་ཆགས་པར་ལྟ་བས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣལ་འབྱོར་འདི་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་འདི་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པར་ཡང་རབ་རིབ་དང་།རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་པ་ལ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་མི་གཉིས་པའི་ རྟོགས་པ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་མེད་པར་ཞུགས་པས་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆོས་དང་ གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་རང་གིས་རིག་པ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པར་སྨྲར་མེད་པ་ཉིད་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་པ་རྣམས། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ།

由于大乘本身能够通达人无我和法无我，所以通过通达大乘瑜伽而特别通达，以及最为清净、离贪、一切智瑜伽自在者获得利益一切众生的地位。
所谓'无明遮蔽的覆盖阻止种种识浪'等，是由于不平等的无明扰乱力，种种识的显现如同眩晕、昏厥等。
以具有平等观察智慧，在观察粗细所知时，见其不可得而为空。如是了知无明遮蔽的覆盖而观察时则转变。这种通达不二胜义谛即是大乘瑜伽，不会堕入外道瑜伽处等。
外道瑜伽处会导致堕入轮回，因为颠倒者的我执不会转变。只要未完全了知无我，就不会获得解脱。通过禁气等瑜伽不能获得种种色相和有的受用。
涂灰、持污垢、拔发、结发髻、各种装扮、修饰、舞蹈、歌唱、沐浴、火供、跳跃、悬崖、寒热、日晒、吉祥与不吉祥等观想，以及取悦瑜伽自在者、祈求最胜等都不能获得解脱。只要未以智慧修习无常、苦、不净、空性法性，就不能转变常见和我执。
外道瑜伽的颠倒者会堕入轮回，因为要通过智慧解脱，所以一切智者说其因：'楞伽主，外道瑜伽是由外道们的我执而生'，意为有我执怎能解脱。
一切说二元和不二元的外道都住于我执，为使我从苦中解脱，为使我安住于最胜喜禅定中，这种我执就不会转变。说无我者由于了知刹那无常，不会被我和我所的贪爱所转。
关于'由于执著二取的识性义，外道们的这种瑜伽行为是其他的'，意即外道们不了知识性无二相而如同眼翳、梦识一样，却执著能取所取二相，以及不了知自性光明、刹那相续、不二证悟远离能取所取事物、无有实无实分别、唯正智，如同无分别入境的根识所经验那样。
通过证悟法无我和人无我，诸如来通达不可说有无的不二胜义谛自证为胜义实相。

།ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་ དོན་བཅུ་དྲུག་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་གནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་དག་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཚད་མ་དང་།གཞལ་བྱ་མ་གཏོགས་པར་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོགས་པ་དང་། དགོས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་ མཐའ་དང་།དཔེ་དང་། ཡན་ལག་དང་། རྟོག་གེ་དང་། ངེས་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། ཟུག་ཟུག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཐོ་བཙམས་པ་དང་། རྒྱུར་སྣང་བ་དང་། ཀླན་ཀ་དང་། རིགས་འདྲ་བ་དང་། ཚར་གཅད་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པའི་མཐུས་ཉི་ཤུ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ནི་བདག་དང་ བདག་གིར་མངོན་པར་ཆགས་པའོ།།རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་མེད་དོ། །མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་གཅིག་པུར་བདག་དང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་གཞན་ མེད་པས་ན་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དཔེ་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་པའི་ཆུད་པའི་རྒྱུད་འབྱེད་པས་མར་མེ་ཐ་དད་པ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ ཀྱི་དབང་གིས་མཉམ་པར་མི་འཛིན་པའི་མ་རིག་པ་དང་།ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་ཡན་ལག་དུ་མ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོང་ པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ།བདག་ཉིད་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་ཡིན་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་འབྱེད་པར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་གསུངས་པ། །མྱ་ངན་འདས་པར་རྣམ་རྟོག་ མེད།།འཁོར་བ་བསལ་བར་བྱ་བ་མིན། །གང་ན་འཁོར་བའང་མྱ་ངན་འདས། །དེ་ནི་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་།ལེན་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་འདས། །མྱ་ངན་འདས་ཀྱང་ང་ཡིར་འགྱུར། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་དག་ལེན། །དེ་ནི་ལེགས་མིན་འཛིན་པའོ། །མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་ གང་ཡིན།།འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡང་། །ཆུང་ཟད་ཕྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་མཐོང་བ་ཡང་མི་མཐོང་སྟེ། མཁས་པ་ཡང་དག་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གཟུགས་བརྙན་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྤྱོད་དོ།།ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྣང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྩལ་ཏེ། མཐའ་གཉིས་དཔྱད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ རྟོགས་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབོད་འགྲོགས་ལ་ཆོས་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རྟོགས་པ་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །བདག་ གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གསོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསམ་པའོ།།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་མངའ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་ཅན་ནོ། །ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ པོ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་ལ་མངའ་མཛད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་དེའི་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པ་ལས་གང་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་དང་། སེམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་ པས་ཐོག་མར་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཤིག་ཅིང་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བར་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ།

有些人说：'通过完全了解量和所量等十六种语义的确立，必定能通达要点'，对于这些人来说，除了量和所量之外，其他语义是不存在的。
疑问、目的、宗旨、比喻、支分、论理、决定、辩论、诡辩、挑战、似因、诘难、类似、诃责处等，除了能知和所知之外也都不存在。
除了能知之外，所知是不可能存在的。就像眼翳、影像、梦境、幻觉等一样，由于迷乱的力量，所有说二十五谛等的人，显现为二相都是对自我和我所的执著。
常住是未生的，如同兔角一样是不存在的。对于说不二的人们来说，即使没有外在事物，但是对他们来说除了唯一的自我、梵天、根等之外没有其他事物，因此会有解脱与未解脱、富有与贫穷等一体的过失。
如来说不二的人们虽然没有外境，但由于刹那相续的区分，如同不同的灯火一样，由于自他相续的力量，以及不平等的无明和业的异熟力，对众多众生显现为各种不同的相。
当以智慧观察，将所知的粗细诸支分别观察为空性时，由于自身是不二的缘故，轮回和涅槃、苦与无苦的区分不像外道的分别那样。
如《中论》所说：'于涅槃无分别，轮回非所除，何处有轮回，彼即是涅槃，于此何所分别？无取即涅槃，涅槃亦成我所，若有执取者，即是不善取。涅槃之边际，以及轮回边，彼二者之间，丝毫也不存在。'
以智慧观察所见也不见，诸智者真实解脱者为利他如同影像、干闼婆城等一样在轮回中行。
除了声闻和外道之外，在大乘中如实显现，断除实有和非实有的分别，通过观察二边而证悟胜义谛不二，即是轮回苦的灭尽，阿跋多吉如是说法。
所谓'从见如来'是指从以智慧证悟所见即是见如来，应当如是理解。
'我的'等词是阿跋多吉认为应当祈请一切瑜伽士的主尊一切智者。
具有瑜伽故称为瑜伽士。由于闻思修极为增上故为瑜伽自在。
瑜伽自在是指由于诸瑜伽归其掌控，从有相和无相三昧的区分中能成就一切智。
最初以闻思慧观察而成为有相瑜伽。
当以智慧破除而不见粗细时，中间安立为无相瑜伽。

།གང་གི་ཚེ་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེང་སྟེ་གཞན་གྱི་དོན་ བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།ཐ་མར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དབང་པོར་གྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་ འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་།མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བསམ་པའི་དོན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྗེས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཏེ་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཏེ། སྲིད་པ་གསུམ་པོ་ཁ་ཅིག་སྤྲུལ་ཁ་ཅིག་སྔ་ནས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་ སྟོན་པ།།དེ་ནི་ང་ཡི་རང་བཞིན་ས། །དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་གནས་ཀྱི་མཆོག་།འོག་མིན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མཛེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་གང་། །དེ་ཡི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་མ་ལུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་མགུ་བར་མཛད་པའོ།།སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པའོ། །འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་ཟད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡུལ་མ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་བགེགས་བྱེད་དོ། །དེས་ན་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་ མེད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་བསྒོམས་པས་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་གང་གི་ཚེ་གཡོགས་མ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བསྐོར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཆུང་ངུའི་ཆུའི་ནང་དུ་གྲོང་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་དང་། སྐར་མ་མང་པོ་རྣམས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཉག་མའི་རྩེ་མོར་ སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།དོན་དམ་པར་ན་སེམས་ཅན་ཉིད་མ་རིག་པས་གློངས་ཏེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ་ དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ལ་དབང་མཛད་ཅིང་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་མཛད་ཅིང་བཞུགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་ལོག་པར་རྟོག་ པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོ་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། །ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་ པར་ཤེས་མི་བྱ།།ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་རྟག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །ཐུགས་རྗེ་ཅན་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

当慈悲的习气启发而为他人利益做事之时，最终成为一切智者及种种色相的瑜伽自在者，随众生应当如何调伏，即以天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽、人及非人等形相如是说法。
善逝为众生所知亦如大天、梵天等形相，如此经中所说：'尔时世尊即为一切瑜伽自在者。'
为遮除外道瑜伽，应当祈请世尊，此是呼唤伴侣之意。一切智者随顺入世间及出世间瑜伽，如此中所说：'世尊入于大自在胜瑜伽三摩地。'
三界中有些是化现，有些是先前所化，彼即显示诸乘，彼即我之自性地，大自在住处之胜，色究竟天极庄严等。三界所化现者，彼之光明极显现。
如是彼无余瑜伽自在一切智身以种种色相神变令众生欢喜。
所谓各自证知等，是显示无二法身。
所谓离幻化者，即是幻化。
所谓尽烦恼树者，烦恼即贪等，于境不定之知中，常、我、乐、净颠倒为障碍。因此，修习无常、无我、苦、不净、空性则能对治。如所说：'当无覆时，一切智智趣入一切所知。'
所谓'佛子众围绕'，如小器中之水内，村落、园林、宫殿及众多星辰以影像方式无碍互现，眷属之坛城亦现于毫毛端。
胜义中众生因无明迷惑而有二种显现。无慧光明故，因此由了知有相及无相三摩地而成一切智。
是故如是于瑜伽得自在，以种种色相瑜伽自在利益一切众生而住，亦称为圆寂，为断除实有非实有之妄执故。
如此中所说：'相及作用与，实有我不灭，分别识灭时，我即得涅槃。有之对治无，有亦对治无，是故不应知无，有亦非常住。'如般若波罗蜜多中所说：'以有无平等性而现证。'
所谓大悲者、一切智者、遍一切者等，是广说世尊功德。

།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཚད་མར་གྱུར་པས་ཡང་དག་པར་བསྟོད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུགས་མེད་པས་ན་ཡུལ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་དེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་སུ་མི་གནས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན། ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །འཕྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་འཕྲོས་པ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དག་།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་འོ། །སྟོང་པ་ཞེས་པར་སྨྲ་མི་བྱ། །མི་སྟོང་པར་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།།གཉིས་ཀ་མི་གཉིས་མ་ཡིན་པ། །ཞི་ལ་བཞི་པོ་ག་ལ་ཞིག་།མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་རྟག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ནི་རྟོགས་རྒྱུན་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་བྲལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་ཐར་པའོ། །བྱེད་པ་དང་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་བྱེད་པའམ་མཚན་ཉིད་རྟག་པ་མེད་པའོ།།གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཕྱི་རོལ་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་སྐྱོན་ཅན་དུ་བྱས་པས་སྤངས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་མི་རྟོག་པ། མི་ གཉིས་པ་རྟོགས་པ།བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཤེས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པས་འཁོར་བར་གདགས་སོ། །འདུ་ བྱེད་སྐད་ཅིག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བདག་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བཟློག་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་སྟེ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ནི་ འཇིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བྱེད་པ་པོར་གཞག་ཏུ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་གནས་ཤིང་བྱེད་པ་མེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །དེ་དེ་ལྟར་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མི་རུང་། བྱེད་པ་པོ་ལས་ཐ་དད་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་མེད། དེ་དང་བྲལ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་བསྔོ་བར་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བྷ་དྲ་ཧ་རིས་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ལས་སྨྲས་པ། གྲུབ་དང མ་གྲུབ་ཇི་སྙེད་པ།།བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནི་བསྟན་པར་བྱ། །རྟེན་པའི་རིམ་གྱི་རང་བཞིན་ཕྱིར། །དེ་ནི་བྱེད་པར་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། བྱེད་པ་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མཚན་ཉིད་དཔྱད་པར་བརྩམ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་ གཞན།།མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ནའང་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །ཅེས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ལའང་མཚན་ཉིད་གཞན་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། བྱེད་ པ་དང་མཚན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་གི་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་གིས་རིག་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་གསུངས་པ། ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ ཙམ་དུ་བརྫུན་ནོ།།ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་བརྫུན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། མཚན་མར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྗོད་པ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་དུ་ རྣམ་པར་རྟོག་པར་འཕྲོས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱིས།དོན་དམ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་བྱུང་བ། འཕྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་འཕྲོས་པར་བྱེད། །དེ་དག་འཕྲོས་ཉམས་གླེན་པ་རྣམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་ མཐོང་ངོ་།།ཞེས་པའོ།

所谓'遍一切处'是以真实功德为量而作真实赞叹，由于智慧无形故无地域分别，无形法不住于方所。因此，一切无分别亦无显现，不为诸散乱所散乱，此乃世间怙主佛陀教法甘露。不应说为空，亦非不空，非二非不二，寂静中何有四边。
外道执常见，声闻执无常，大乘之理则是相续常而离断，烦恼尽即解脱。所谓'作用与相反'是指无有常住之作用或相。
二与不二外道瑜伽因执著外境与我见而有过失故应断除，不分别胜义谛与有无，通达不二，远离作用之相，欲知佛陀瑜伽如来所证。其中外道诸人因执著作用与作者而轮回。
由遍知诸行刹那性而遮遣对我、作者、作用之执著，则轮回苦灭，由通达法无我与人无我而得无执解脱。刹那法与灭不异，不能安立为作者，因为刹那不住他时且无作用。如大圣僧众所诵：'诸行刹那性，无常何有作，所生即作用，即说为作者。'
如是则作者与作用相关之事物不应理，离作者别无作用之作，离此亦不应说有作者。故婆陀罗哈里于说作用论中云：'所有成未成，为成故宣说，依次第自性，说彼为作用。'作用已观察讫。
今当观察相，如中观所说：'所相与能相，若异相无相，若一二不成，若异亦非他。'能相复须另一能相。自体未成，如何成为他相？
作用与相之言说亦从二种分别而生，于无二胜义谛自证无分别无显现则不然。如金刚经所说：'若见诸相具足，即是虚妄；若见诸相不具足，即非虚妄。'
是故作用、作者、所相、能诠、所诠、法、有法等分别戏论是世俗谛，非胜义谛。如中观所说：'超越戏论不二，若人戏论佛陀，彼愚失戏论者，不见如来也。'

།གཞན་གྱི་དབང་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དབུ་མའི་རྣལ་འབྱོར་མུ་སྟེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་བྲལ་བ་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླ་མའི་རྟོགས་པ་ཆུད་པར་བྱ་བར་གསོལ་ལོ་སྙམ་པ་ནི།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་བྱུང་བ། སུ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་མཐོང་དང་། །མེད་པར་མཐོང་བ་བློ་ཆུང་རྣམས། །ལྟ་བ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་ནི། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དོན་དམ་པ་ཚུལ་ལ་ ཡོངས་སུ་དྲི་བར་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ནན་ཏན་བསྐྱེད་པ་ནི།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་བདེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་བདག་གིས་ཆུད་པ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ་ཞེས་པ་སྟེ། འཕྲོས་ པ་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་རྟོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་མཆོག་ཏུ་འཕགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དེ་འདི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ཉན་ཅིང་ ཤེས་པར་འདོད་པའོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ངེས་ཤིང་གང་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་ངོ་བོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་ འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ།།གཟུགས་མེད་པར་ཡང་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བློ་ཕྱིའི་དོན་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་ཆོས་མི་སྐྱེ་བར་བཟོད་པར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིའི་དོན་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མེད པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་འཐོབ་པོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མངོན་ པར་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་པ་མེད་དེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱོད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་ཤིན་ ཏུ་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ས་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་དང་འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པའོ། །རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ ཚུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་གཉིས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཞི་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །ཉེས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། གསུམ་འབྲེལ་པ་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བར་སྣང་ངོ་། །སྣང་བ་མེད་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའང་མེད་དོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་།ད་ལྟར་གྱིར་འབྱེད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོར་འགྱུར་བ་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་སོ།

祈请理解上师的证悟，为了通达智慧的殊胜性，远离外道和声闻瑜伽，通达中观瑜伽，即如实了知离开能取所取二者自性的胜义谛无二性。如《中论》所说：'若人见有无，是则心量小，寂灭微妙法，彼终不能见。'其意义是，为了询问胜义谛之理，与呼唤伴侣精进修持，即安住于无分别观察乐三昧等持中，我将增长对如来所证地位的了悟。
超越戏论的无二胜义谛，即离开有和无的无分别，是佛陀所证得的殊胜瑜伽。这种种种色相的瑜伽根器，呼唤伴侣欲闻知。
所谓'证悟获得无生法忍'等，即了知一切外境所执能取所取二相的显现，如同眼翳、影像、梦境、幻术等一样皆是无生。虽无色相而显现的法性中，心如外境般生起，当分析粗细时知其为空，从而获得无生法忍。
无自性有三种：如《解深密经》所说，相无自性、生无自性和胜义无自性。外境事物等相的常无常等性质，如同石女儿等一样并非如所分别那样存在。生无自性即二取相的识不生，如同眼翳、影像、梦境、幻术等色相。胜义智慧圆成实性中也无二取相的自性。
如是以法无二相的方式，由遍知法无我和人无我，呼唤伴侣获得无生法忍。二无我即能作所作无相联及能取所取二法不应生起，因为当一刹那生起时无有第二，以其为过去未来相故。
所谓'你从分别住处转依'等，转依即阿赖耶识。诸地的违品即无烦恼的无明、吝啬等过失。所谓'抉择慧'即般若。各别自证相即无二性。所谓'诸三昧佛'即报身佛。寂静即息灭烦恼。超越过失即离过失，称为离三和合，
即若有此则有彼的单纯关系。于有显现中显现为二取相的业果关系。于无显现中则无二取相显现。因为无有过去、未来、现在分别显现的分别念。因为自身无有所知能知的作用。

།ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མེད་དོ།།དེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ་སོར་མི་སྣང་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་བྱུང་བ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིགས་ཏེ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་མིན། །འདུས་ བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་།།སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཇི་བཞིན་པའི། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། །འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་ཡང་། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་པ་ནས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ནས་སྐྱེ་བར་མི་ རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ལ། སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཟོད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མགུ་བར་མཛད་དོ། །འཕྲུལ་པས་ སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་མོས་པ་རྣམས་ལ་བསམ་པ་ཆུད་པར་མཛད་པའི་གནས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ།།ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་དང་ལན་གདབ་པར་མི་གསུངས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ འབོད་འགྲོགས་མགུ་བར་བྱས་པ་དང་།ཕྱག་འཚལ་ཞིང་གསོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་གཉིས་ཞུས་པའི་ལན་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བླན་ན། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་འབྱེད་པ་བཀའ་སྩལ་དུ་གསོལ།འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་ཅི་བསམ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མི་སྲིད་ཅེས་སོ། །གཉིས་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཆོས་དང་།ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་བསྟན་ཏོ། །ས་བཅུར་དབང་བསྐུར་བ་དེར། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོར་གྱུར་ཏེ། སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ རྟོགས་པ་ལ་བཞུགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་ལྷུང་བར་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ལ་མངའ་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་གཉིས་པོ་དེ་ལེགས་པར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ལ་མངའ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཆོ་འཕྲུལ་མཛད་པས་མགུ་བར་མཛད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསམ་པའི་དོགས་པ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བཤད་ དུ་གསོལ་ཞེས་སོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྤོང་བར་བགྱིད་ན་ཆོས་མ་མཆིས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཆོས་གཉིས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་འགྱུར། ཆོས་སམ་ཆོས་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས། གཉིས་སྤང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་བ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པའི་རྟོགས་པ་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་མེད་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འབྱེད་པ་ཡོད། དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བར་བྱེད་པ་ ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་རིགས་པ་གཞན་སྨྲས་པ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མ་ལགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་ པོ་དང་།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཡིན་པའི་སྒྲ་བསྣན་པར་བྱའོ། །གང་དག་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་ན་ཡང་དག་པ་ལས་མ་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ འགྱུར་རོ།

虽然是完全正确的认知，但是没有关于实有和非实有的分别。由于它没有生等其他法，所以对二无我也没有各别显现的分别。如同中观所说：'若生是有为法，应具三种相，若生非有为，有为相何合？生如其自性，非是他自性，灭亦复如是，非是他自性。'从此开始，缘起即是不生，因为不应该有能作所作关系而生。
对于二相的刹那，无有生的自性，因此世尊以神变使阿跋多迦了知二无我也无生的忍，而令其欢喜。所谓'幻化所化者所说'是指为了随顺各种意乐而建立的道场坛城。诸如来不说其本质，是指不说诤论和答辩。
一切智者令阿跋多迦欢喜，礼拜祈请等，如同往昔诸佛对二法请问作答的方式一样，同样祈请世尊开示如何分辨法与非法二种分别。阿跋多迦所想为何？即胜义谛二无分别所应了知的法性中，不可能有法与非法二种分别。
对二法性中法与非法二相的了知觉悟即是幻化所示。在十地灌顶中，成为瑜伽自在者，如显现般随顺法理，安住于通达胜义谛无二的如来身本质，不落入言语境界而说法。
所谓'祈请具有法自在的世尊善说彼二法'中，'具有法自在'是指具有有相无相三摩地的一切智瑜伽自在者以种种色身神变令其欢喜。祈请如何遣除一切世间所想疑惑而作开示。
若连法性也舍弃，何况无法？彼二法如何能舍？何为法或无法？对于落入二边舍离的有法分别相中如何存在？因为在胜义无二的证悟中不显现法与非法二种分别。
若无差别显现，又如何能分辨法与非法？彼等确实存在，因为必定与果相关联。对于如何确信彼等胜义中不存在的询问，阿跋多迦说其他理由：'非从大种所生'等，即非从大种所生的事物与非事物，应加'所生'之词。任何胜义实事都不成立，因为无有真实外境，故非从真实所生。彼等也成为普遍相的增益分别。

།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རིག་པས་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། མཉམ་པར་མི་འདུ་བའི་མ་རིག་པས་འཁྲུག་པས་ སྒྲ་དང་དོན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་འབྱུང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བག་ཆགས་བསགས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རིམ་པར་དབྱེ་བ་འབྱེད་པ་ན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་ ཅེ་ན།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིག་པ་དེ་རྣམས་ ཀྱང་མེད་དེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་དེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་ནང་གློངས་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་ངོ་། །སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ཆུ་དང་ཞེང་དུ་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་ པ་བཞིན་དེར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་འབྱེད་ཅེས་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་གསོལ་པའོ།།རིང་དུ་མི་གནས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའོ། །རྟག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དབང་པོའི་ཤེས་པ་མ་དག་པའི་ ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་གི་།དེ་དག་དོན་དམ་པར་མཆིས་པ་ནི་མ་ལགས་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པར་ཞུགས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཆག་པའི་རང་བཞིན་འཇིག པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བར་འབྱེད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་།འོན་ཀྱང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པའི་ བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ།།ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་འདི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་གི་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཚེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྣང་བར་འབྱེད་ པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་དུ་གསུངས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་དབྱེར་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་སྣང་བར་འབྱེད་པས་དབྱེ་བ་ཡོད་ན་བྱིས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་དུ་ འདི་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཟུང་།ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཇི་ལྟར་སྦྱོང་བ་བཞིན་དུ་དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོང་མ་གོང་མའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པར་སྤྱོད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ།

关于阿赖耶识被无明所遍的特殊性质这一说法，阿赖耶识本性光明等自性完全不能了知，由于不平等的无明扰乱，而产生声音和意义二相的言说，在胜义中是不存在的。
当分别积累习气和异熟的次第时，如同梦境和幻觉等。
若问法与非法二相如何存在？身体、受用、住处显现，阿赖耶普遍生起，如同八识九识，犹如海洋波浪。
在梦中时，色等境和眼等识，以及乐苦等自我觉知这些都不存在。唯有阿赖耶识，由自他相续的力量，如同内部昏迷、晕厥等一样显现各种相。
如同辨别缠结发丝显现为水和布的差别一样，如何分辨其中的二相？这是伴随者所问。
不长久住和刹那坏灭。常住也不存在，因为未生，如同石女儿等。
所谓感官识是不清净的所缘，如同昏迷、晕厥等的诸识一样，显现色等境所取能取之相，但这些在胜义中并不存在。
对此，具有显现和无显现的三昧，种种色相的瑜伽自在，为利益一切众生而入定的世尊回答提问说：
楞伽主，如是瓶等破碎性质无常法等，在通达胜义谛无所得时，虽然不分别法与非法等各别显现，然而如同瓶子、毛毯等凡夫分别的对境一样，有差别的区分。
业果关系，由自他相续力量造作善不善等有为法时，当二相之识各别显现时安立。
一切智者也对显现分别的回答是：虽然在胜义中法与非法无差别，但是如同瓶子和毛毯等各别显现分别有差别，若执取凡夫分别，法与非法差别的果报，为何不在此处也同样执取？
如同《摄真实论》中所说：善男子，此心本性光明，随善不善诸行如何修习，即如是成就。
由地和波罗蜜多上上福德资粮功德庄严的身相各别显现，成为利益一切众生的一切智者。

།སྡིག་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཀྱང་ངན་སོང་དུ་སྣང་བ་རྣམས་མཐོང་ཞིང་རྨི་ལམ་ངན་པ་བཞིན་དུ་ཡུན་རིང་པོ་མི་བཟད་པ་ཚ་བའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་འདི་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་སོ་སོར་ངེས་པར་སྨིན་པ་སྣང་ངོ་། །ཕྱིའི་དོན་ མེད་པར་ཡང་རྨི་ལམ་དུ་མེས་ཚིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཆུས་འཁྲུ་བ་དང་འཐུང་བ་ལ་སོགས་པ་དགོས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་སྟོང་པ་ལ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ངེས་པ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཐོང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་གཉིས་པ་སྟེ།སོ་སོར་སྣང་བ་འབྱེད་པས་ནི་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པས་དེར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བར་འབྱེད་པ་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིགས་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་གསུངས་པ། ལང་ཀའི་བདག་ པོ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྷུང་བ་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་དག་གི་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་ཞོག་ལ། རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཉིས་པ་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འབར་བ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་རབ་ཏུ་འབར་བ་ ཁྱིམ་དང་།གནས་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ཁང་པ་ལ་འདུག་པའི་ཤིང་གི་དབང་གིས་འོད་རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཙམ་གྱིས་གཟུང་བ་སྤྱིར་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་འབར་བ་ལ་ཤིང་གི་དབང་ གིས་ཐུང་ངུ་དང་།རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཆུད་པ་ཙམ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བཤད་པས་བསོད་ནམས་ དང་།སྡིག་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་འབྱེད་པས་དབྱེ་བ་ན་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲ་བ་འབྱེད་པ་དང་། འབྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགལ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་དང་། ཕྱེད་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་སོ་སོར་སྣང་བར་འབྱེད་པས་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། གཞན་ལ་གཞན་དུ་འགྲིབ་པ་ཡང་། །དབྱེར་མེད་མིན་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་ཕྱིར། །རང བཞིན་ཐ་དད་མི་མཐོང་བས།།བློས་ནི་ཐ་དད་མི་རྟོགས་སོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཟུང་། མེ་ལྕེ་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་འོད་འཕྲོ་བ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་དེ། ལང་ ཀའི་བདག་པོ་ས་བོན་གཅིག་ལས་བྱུང་ཡང་མྱུ་གུ་དང་།ལྗང་བུ་དང་། སོག་མ་དང་། ཚིགས་དང་། ལོ་མ་དང་། ཡལ་ག་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། གྲ་མའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །ནང་གི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ རིག་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ས་བོན་གཅིག་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་དང་། ལྗང་བུ་དང་། འདབ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ གྱི་དབང་ལས་འབྱེད་པས་འབྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མཐོ་རིས་དང་།ངན་སོང་སོ་སོར་སྣང་སྟེ། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་རྣམ་པ་ལྔར་སྣང་བ་ཁམས་གསུམ་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འབྱེད་པ་རྣམས་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་རྒྱུ་གཅིག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱའོ།

造作罪业的人们也会看见恶趣中的景象，如同恶梦一般长久难忍的热恼果报成熟，这个因果的本性也是识的本性，善法与不善法各自决定成熟而显现。
如同在没有外境的情况下，梦中被火烧等，以及被水冲洗和饮水等作用一样，即使轮回是空性，善法与不善法的果报也是决定的，但圣者的智慧所通达所见则不是如此。
圣者的智慧是无二的，不是由分别显现而区分的，因此在其中因果相续的运行，善法与不善法二者的显现形态是无有分别的。
一切智者又宣说了其他殊胜的道理：楞伽主，瓶等诸事物的种种相状是凡夫的境界，更不用说是圣者们的境界了。所谓'一个自性'即是应当了知胜义无二。
如同从一个火焰所生起的熊熊燃烧，由于房屋、处所、园林和殿堂中木材的缘故，而显现出光明长短大小的差别和不同的区分。
所谓仅仅是火的执取，普遍于房屋等的燃烧中，由木材的缘故而了知长短等差别。如是一切众生虽然仅有通达无二法性，然而由自他相续的缘故，通过宣说善法与不善法而区分福德与罪业造作的相续差别时，其证悟成为殊胜的，就像是从因的差别而有果的差别一样。
如法称所说：'分别与分别的因，即是如此：住于相违的法，而作出区分。'由于分别善法与不善法各自显现而区分，这是随顺推度一切智者的密意。
如同阿阇黎法称所说：'于他成他减，非无别见色，自性异不见，慧不知差别。'如是于此善法与不善法的差别为何不执取？
不仅仅是见到火焰相续成为一体的光芒有差别的区分，楞伽主，如同从一个种子生起苗芽、嫩叶、茎秆、节、叶、枝、花、果和芒等差别，如是一切外在有为法也是如此。
内在诸法也是从无明所生起的蕴、界、处所摄一切，所谓从一个种子生起，如同苗芽、嫩叶、叶、花、果等次第差别，由缘的差别力而区分，如是通过自他相续的缘故，造作善法与不善法而显现天趣与恶趣，善趣与恶趣五道显现，三界中显现种种形态。
蕴、界、处等诸分别从无明所生起是从心一因所生，如同圣者十地经中所说：'佛子，此三界唯是心。'

།ཁམས་ གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བ་དང་།དབྱིབས་དང་། བརྗོད་པ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་སྣང་ངོ་། །མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འཛིན་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མའི་བྱེ་བྲག་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བར་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྣང་ངོ་། །བདེ་བར་འབྱེད་པ་དང་། དབྱིབས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་ཁམས་གཉིས་སུ་སྟེ་འདོད་པའི་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །བསམ་ གཏན་གྱི་བདེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྟེ།ལུས་ཀྱིའོ། །དེ་བས་ན་ཁམས་གཉིས་ནི་བདེ་བར་འབྱེད་པ་དང་དབྱིབས་ཀྱིས་འབྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བར་དུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡང་ངོ་། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ བསམ་གཏན་དང་པོའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའོ། །དགའ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། དགའ་བ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའོ། །བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ པའི་ཁམས་སུ་འབྲེལ་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་མེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་གང་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དེ་ཡང་བརྗོད་པ་མེད་པའོ། །བསམ་གཏན་ཞེས་ཁྱད་པར་རོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟོག་ པ་ཙམ་གྱིས་ཡིན་ཏེ།ཁྱད་པར་འདི་ནི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལ་ཡང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྣང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ པར་དབྱེར་མེད་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་ན་སོ་སོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ལྟ་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། ། ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པའི་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བཞིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་ནས་ལངྐའི་བདག་པོ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱུའི ཁྱད་པར་གསུངས་པ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པས་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ ནི་མི་གཉིས་པ་སྟེ།དེར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ལ་རིག་པ་པོ་དང་། རིག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བར་འབྱེད་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་རིག་པས་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་མེད་ལ། བདག་གི་རང་བཞིན་ལ་སེམས་ཀྱང་རྒྱུ་བ་མེད་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་ སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་མེ་དང་དུད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་སོ་སོར་སྣང་སྟེ།བཏགས་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེས་ནི་ཐ་སྙད་མེད་དེ། ངེས་པར་ཞུགས་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རང་གི་རིག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དེ་བས་ན་སྐྱེ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་ པ་རྣམས་ལ་ཆུད་པ་མང་དུ་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆུད་པ་འབྱེད་པ་ལས་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ མེད་པ་ཡང་མི་འབྱེད་དེ།གྲོལ་བ་དང་མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

三界中所生的一切法都有乐、形状、无言说以及众生的差别而显现。具有同一相的识对境明显执取而趣入的差别上、中、下的差别，以及清净、善、不善也显现，此中三界所生的一切法的差别显现。乐的分别和形状的分别是在二界中，即欲界的乐是欲界。禅定的乐是色界中的身乐。因此二界是以乐分别和形状分别。在禅定中也有意乐。有寻有伺是初禅。无寻无伺是二禅。有喜和无喜是三禅和四禅。所说无言说的差别显现是指色界和无色界相关，在色界中二禅等是无言说。在无色界中无想处也是无言说。禅定是差别。具有同一相的识是仅由分别而有，此差别是从缘的差别而来。瑜伽士修习瑜伽者的瑜伽道中也有各自证知相的差别显现，即是说虽然刹那相续趣入的自相无差别，但瑜伽修习者有显现和无显现二种，以及无二三昧中安住的彼等有差别，那么从各自分别而生的法和无法的差别为何不存在呢？是存在的。法和无法的差别是因为二相的缘故，如同色声等显现般，一切智者观察后对楞伽主说法和无法有差别。因此一切智者说因的差别，是因为分别相的缘故。为什么呢？因为有此因果事物由分别了知，此处将成为如是，由识的分别而安立。若是自相则是无二，其中过去、未来、现在中无能知所知事物的分别显现分别。其中由自证于自身无所作，于自性中心亦无活动，更何况文字和声音，那是胜义谛无二分别。有分别和无分别的诸识在凡夫和瑜伽士中也有。眼等识如同火和烟等显现二相，由彼刹那即各别显现，假立不明显的无分别则无言说，决定趣入的根识虽是自证，然而是无分别。因此在凡夫和瑜伽士中有多种了知的分别。诸佛的智虽无二，然而从了知分别而成为法和无法的分别。梵天、帝释等论者的了知无差别故不分法和无法，将成为解脱与未解脱以及贫富等一性的过失。

།དེ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་མི་གཉིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འབོད་འགྲོགས་ཀྱིས་རྒོལ་བ་རུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་། རྐྱེན་ གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐུ་ལས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།ལངྐའི་བདག་པོ་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རྒྱུ་ལས་ཡོན་ཏན་དང་། རྫས་ཀྱི་གཞི་བཙུགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་གཏང་བར་བྱ་བ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་སྤོང་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན པས་གསུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་ཡན་ལག་ཅན་གནས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དུ་འབྱེད་པར་བརྟགས་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། ། དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྣང་ཞེས་གླེངས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལན་དུ་གསུངས་པ། རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མེད་ཅེས སོ།།ཆོས་རྣམས་ནི་རང་གི་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཉིད་དེ་རབ་རིབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་གྲངས་ཅན་དང་། ནེ་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་ པ་ཅན་དང་།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིའི་དོན་མི་རིགས་ཏེ། གང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་སྣང་བའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་འཛིན་པ་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་ངོ་། །རྫ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ལུས་ལ་མ་རེག་པ་རྣམས་ཞེས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ དོ།།དེ་ལྟ་བུར་ལྷག་མཐོང་གིས་རབ་ཏུ་མཐོང་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སོ་སོར་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་སོ། །དེས་ན་ཆོས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་ མོ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱིས་སྤངས་ཏེ།མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་མེད་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་དེ་དག་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་གང་ཡང་དག་པ་ པ་དང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མེད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སོ་ སོར་སྣང་བ་ཡང་མེད་པའོ།།དེ་དག་གི་དོན་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་བ་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པ་ལས་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་ལས་མ་བྱུང་བས་ན་བྱུང་བ་མེད་པའོ། །དེ་དག་ འཇུག་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་མེད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ན།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམ་རྟོག་པ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བར་ཕྱིའི་དངོས་པོར་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་མི་རྟག་པ་ དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཆོས་མེད་པ་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།

对于外道非二元论者，可以通过辩论与之交往，而佛教徒们的智慧则依据自他相续的因缘差别力而成为法与非法的差别。
楞伽主，何为诸法？即是：由外道、声闻、缘觉及凡夫分别妄想所执著，从因建立功德和实体基础的，称为诸法。这些应当断除、应当舍弃，不应当执著于其特征，因为在自心显现的法性中本无此等，由此一切智者宣说法与非法的差别及其断除。
如同外道胜论派等的分别，认为极微实体中存在有分，同样地，功德、业、共相、关系等，这些分别为法与有法的执著也应当断除。
为何如此？'色若分析至极微，极微之分亦非有。'
那么，如此观察特征的外境若不存在，何者显现？对此询问，一切智者回答说：'于自心显现的诸法中无有。'
诸法唯是自心显现，如同眼翳所见、影像、梦境、幻术等的了知，除此之外并无可了知的外境。
因此，数论派、正理派、耆那教、胜论派、顺世外道等论师所说的外境不合理，因为所谓青等各别显现的认识，如同眼翳者等的显现一样是自体执取。
外境的粗细方分若加以分析，如同房屋、村落、森林等皆为空无。凡夫所遍计的瓶等诸法，未触及实体者，若加以分析则成空无。极微若分析其方分差别，亦成空性。
如是以胜观照见后当能断除。虽然各别显现，但如同眼翳所见、影像、梦境、幻术等，以智慧不可得。
因此，凡夫所遍计的粗细诸法，以智慧断除，因为不执取故。
其中何为无法？即是未曾发现其自性者，无有相分别之因所生法，于彼等无有真实与非真实的运行，见此故能断除无法。
所谓'未曾发现其自性，无有相分别之因'是指于彼等无有如色等法般各别显现可执为自相者。
彼等之义是常、我等分别，从彼因所生即是无有分别之因。'非从真实所生'是指非从真实各别显现所生故无生。
见彼等无有运行而断除无法，即如说：'如凡夫分别，如是事非有。'即是执著外境为常、我、乐、净者。
以遍知彼等为无常、无我、苦、空，则能断除无法即颠倒知见的特征。

།ཡང་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རི་བོང་དང་། རྔ་མོ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྟའི་རྭ་དང་། མོ་ གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པས་ན་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཙམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངེས་པ་ལྟ་བུར་མ་སྐྱེས་པའོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྒྲའི་དོན་ཙམ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་འབྱུང་། །རྣམ་པར་རྟོག་ལས་མཐར་ཕྱིན པ།།སྒྲ་ཡི་དོན་ཏེ་ཆོས་རྣམ་གསུམ། །དངོས་པོ་དངོས་མིན་གཉིས་ཀའི་གནས། །ཞེས་པའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་བཟུང་བའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་སྟོང་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཆོས་མེད་པ་ རྣམས་དེར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།སྤོང་བར་ཆེར་སླ་བ་ནི་མི་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླ་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་རྟག་གོ། །ལང་ཀའི་བདག་ པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་གཉིས་ཇི་ལྟ་བུར་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པར་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟར་འབྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྤངས་པ་དེ་ ཡང་གསུངས་སོ།།གང་ཡང་ལང་ཀའི་བདག་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་གིས་དྲིས་ཏེ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ལན་བླན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡང་ལང་ཀའི་བདག་པོ་སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣང་བར་འབྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་ མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་གིས་རིག་པ་ལ་བཞུགས་པས་ནི།རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སྐྱེ་ བོ་མགུ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བཞུགས་པས་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ།

那么，什么是不存在的诸法呢？就是像这样：兔角、骡角、驴角、马角、石女儿等诸法，因为不存在自性的缘故。所谓兔角等这些因为未生，所以也没有各别显现。依他起法如梦、幻觉、眼翳等本性生灭之法的能取所取相，仅仅是外境的显现而未生。
兔角等这些仅仅是名言义，如同阿阇黎法称所说：'无始以来习气生，分别思维至究竟，名言义为三种法，实有非实二者处。'
如同瓶子等，因为它们不被识所执取，所以应当断除；同样，分别思维的诸事物也应当断除。因此，诸法与非法都应断除。这是说，凡是能作用的瓶子等明显显现，以智慧分析时也因空性而断除，更何况兔角等未生且无显现的非法，断除起来更容易，因为本来就不可执取。
如同经中所说：'有之对治说为无，有亦由无所对治，是故不应知为无，有亦不应执为常。'
楞伽主，你所说应当如何断除法与非法二者，就是这样解释的。即是说，一切智者对于有显现和无显现的法与非法的分别，以及如何分别，因为不能被智慧所执取而如何断除，也都已经宣说了。
楞伽主，关于你所说'我也曾向过去诸如来应供正等觉佛请问过，他们也作了回答'这句话，楞伽主，'过去'这是分别思维的增益语。过去、未来、现在的分别显现，都是在分别法与非法。
诸如来以其法性而无分别，是说安住于无思无相、不二的胜义谛自证中而无分别。由悲心习气所激发，以具显现的三昧，一切智者瑜伽自在者以种种色相神变令众生欢喜而说法。
超越一切分别戏论是说，世尊诸如来以自性光明、不二证悟安住于胜义谛中，无有实有非实有的分别，远离戏论。

།ཇི་ལྟར་དབུ་མར་གསུངས་པ། སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་དག་སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་རྣམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །གང་ དག་ཡོད་པར་མཐོང་བ་རྣམས།།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་མེད་མཐོང་བ། །ཉེར་ཞི་ཞི་བ་བལྟ་བྱ་བ། །བློ་ཆུང་རྣམས་ཀྱིས་མི་མཐོང་ངོ་། །སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དག་།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡིས། ། སྟོང་པ་ཞེས་བྱར་སྨྲ་བྱ་མིན། །མི་སྟོང་ཞེས་པར་འགྱུར་བའང་མིན། །གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཤེས་པ་ཡང་། །རྣམ་ཞི་ཞི་ལ་ག་ལ་ཞིག་།མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ། །དེ་གཉིས་བར་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་པ མིན།།ལེན་མེད་ང་ནི་མྱ་ངན་འདའ། །མྱ་ངན་འདའ་བ་ང་ཡིར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་འཛིན་དེ་དག་ནི། །ལེན་པ་ལེགས་མིན་འཛིན་པའོ། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་རྣམ་རྟོག་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །གང་འཁོར་མྱ་ངན་འདའ་བ་དེར། །སུ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་[(]པར་ པར་[,]པར་[)]བྱ།།ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཕྲོས་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཉིད་ཐར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། མི་སེམས་པ་ཉིད་ཅེས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟགས་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། ཆེ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། རེག་པ་ཅན་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་བརྩམས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་ཞེས་པར་རྣམ་པར་མི་བརྟག་གོ། །གཞན་དུ་ན་ཡེ་ཤེས ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་བདེ་བའི་དོན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་བསྒོམ་མོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བའི་མཚན་མ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་པ་ན་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་ པས་གཟིགས་ཀྱང་མི་གཟིགས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། སྣོད་དང་སྣོད་མ་ཡིན་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མོས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་པ་མཛད་དོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མི་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལས་བཞེངས་ནས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ གཏོགས་འདོད་དང་།ཚངས་པ་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །གང་གིས་མི་རྟག་ཅེ་ན། ཡིད་ཀྱི་བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ མི་རྟག་སྟེ།ཡིད་ཀྱིས་སོ། །རྟག་པའི་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །དོན་དུ་ཡང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱིབས་དང་། རྣམ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ གཟུགས་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་པའོ།།དབྱིབས་ནི་རིམ་པའི་གཟུགས་ཏེ། ཟླུམ་པོ་དང་། གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པས་ཕྱེ་བའོ། །རྣམ་པ་ནི་འོད་དང་མུན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཙམ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །སྙིང་ རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེངས་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སོ་སོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

如中观所说：'超越戏论不二性，有人将佛作戏论，彼等失戏愚痴者，不见如来真实性。'
'若人见有实在性，诸法亦见无实性，寂静涅槃可观察，小智之人不能见。'
'无戏论亦无显现，不为诸戏论所动，此乃世间怙主等，佛陀教法甘露味。'
'不可说为空性义，亦非可说不空性，二与不二之智慧，于寂静中何处寻。'
'涅槃边际为何物，轮回边际亦何在，此二之间些微分，极其微细亦非有。'
'无执我入涅槃中，涅槃成为我所有，若人如是执著者，即是不善之执著。'
'涅槃无有分别想，轮回亦非所断除，于彼轮回涅槃中，谁人起此分别想？'
如是，无有实有与非实有分别戏论的证悟即是解脱。如《圣般若波罗蜜多七百颂》所说：'此即是涅槃，何谓涅槃？即是无分别。'
对色之本性观察并非如是，即不作为一性、粗大、广大、有色、可触、微尘所成之有支分等分别。
否则，为获得智慧证悟之安乐，应以修习无相之般若智慧。
因此，诸如来为智慧本性者，即当以般若智慧破除粗细相时，安住于如幻解脱，虽见而不见。
诸如来智慧本性即是安住于清净世间三昧，以慈、悲、喜、舍之境分别，对堪能与不堪能之众生随其意乐而作法说。
智慧身从无相三昧境界中起，以具相一切智三昧，示现种种色相瑜伽自在善逝，以帝释、梵天、大自在天等身相，显示二与不二诸法差别。
若问何故无常？由意之我等，即由我与命等分别而无常，乃是意识。常我未生，如石女儿等，不应有实。实际上亦不分别为境与有境之实法。
关于色相、形状与行相，色即青等相，形状即次第之色，以圆形、方形等区分。行相即光明与黑暗等色之行相，如是一切行相皆是依他起。
由悲心习气所引发，从布施波罗蜜多等福德资粮所生之瑜伽士们，为利众生而显现庄严相好之身等，即是智慧之各别显现。

།སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཁྲུག་པ་མཉམ་པར་མ་འདུས་པའི་མ་རིག་པ་དང་།ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མངའ་བས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པས་བརྟགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ།གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་ནི། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་སྤངས་ཤིང་། ། གང་ཚེ་གཞན་དབང་དག་པ་ནི། །རྫོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་སྨྲས་སོ། །ཞེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་དངོས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཞེས བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བར་མཛད་པ་སྟེ།ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། དངོས་པོ་ཙམ་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཁྱད་པར་དུ། །ཆོས་ཉིད་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་། །ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་ དེ་ཉིད་དོ།།བརྟགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཙམ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་། རྫས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་འགྱུར་བར་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། གཞན་གྱི་དབང་དོན་གྱི་བྱེད་པ་གསལ་བར་ནུས་པ་འཛིན་པ་ དང་།གཟུང་བའི་དངོས་པོར་བརྟག་གོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རང་གི་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐུགས་ལ་དགོངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་རྒྱུའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ལང་ཀའི་བདག་པོ་འདི་ལྟར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་རྩིག་པའི་རི་མོའི་གཟུགས་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ་གང་དག་གིས་རྒྱུད་གཞན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས སྨྲས་པ།ཐོག་མར་བློ་བྱེད་བདག་ལུས་དང་། །མཐོང་ནས་གཞན་དུ་དེ་གཟུང་ཕྱིར། །བློ་ཞེས་གལ་ཏེ་ཤེས་གྱུར་ནས། །སེམས་ཙམ་ཚུལ་དང་དེ་མཚུངས་སོ། །ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་སོ་སོར་སྣང་ ངོ་།།རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ལྷ་དང་འདྲེ་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གི་སྟོབས་ལས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་སྣང་ངོ་། །ཤིན་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འབྲས་བུས་རྒྱུ་ལ་སླུ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རབ་རིབ་དང་ས་མདའ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ གསལ་བར་སྣང་ཡང་ནམས་ཀྱང་གཞན་གྱི་བློ་བར་རྗེས་སུ་མི་དཔག་གོ།།དོན་ཡང་རྒྱུ་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་ངོ་། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ནི། གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་གང་ན་སྣང་བ་དེ་དེ་ཉིད་དུ་འགག་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པར་ ནི་ཡུལ་གཞན་ནམ་དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བ་མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཉིད་དུ་རྒྱུ་གཞན་གསུངས་པ། ལས་དང་བྱེད་པ་ལས་བྲལ་བ་ཞེས་པའོ། །བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་དང་། བྱེད་པར་ འདོད་པའི་མཆོག་ནི་ལས་དང་།བྱེད་པ་པོས་བྱེད་པ་བྱ་བར་བརྩམས་པ་ནི་ལས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ།

众生由于自他心相续的增上缘差别而产生混乱，不平等聚集的无明，以及业异熟力，而显现种种形相的各别识。如同在此经中所说，最极清净离欲的一切智者瑜伽自在具有种种色相，以修证而观察，自性中一切法皆不生。依他起性为缘，人们生起分别。远离分别时，当他起性清净，即名为圆满真如。我于经中如是宣说。
以世俗谛和胜义谛观察遍计所执、依他起和圆成实性，一切智者如是宣说。因此，是为总结，即应当观察并远离分别。此中所说：仅是观察事物，分别为差别，法性自相为何，即是法性自性。
遍计所执仅是言说，意指显现为常、我、极微、有分、实体等。差别分别是依他起性，能显现所取事物的作用，执为所取事物。自相是圆成实性，胜义谛无二的自证法性自性，由一切智者意趣而推度。
一切智者又为因义而说：'楞伽主，如是众生诸行如墙上绘画之形'，即身语诸行言说相仅是各别显现，由此推度他相续。如同阿阇黎法称所说：'最初了知自身识，见已为取他故，若知为识已，唯心理趣亦同彼。'由无外境，依自他相续力而显现身等各别相。
在梦中也由天、罗刹等力而显现身等差别相。以极为决定的果不欺诳因，故虽明显显现翳眼、海市蜃楼等果，然终不能推度他心。义也不仅是因，也是显现差别。
楞伽主，世间住为无动，即于何处显现即于彼处灭，由刹那性故，彼刹那不移转至他处或他时。一切智者于此又说其他因：'离业与作用'。执著作用与作者，即如作者自在，欲作为业，作者开始作业称为业。

།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་དབྱེར་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་ བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།འབྱུང་བ་གང་ཡིན་བྱེད་པ་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་བྱེད་པ་པོའི་ཐ་སྙད་དོན་དམ་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་བྷ་དྲ་ཧ་རིས་སྨྲས་པ། གྲུབ དང་མ་གྲུབ་ཇི་སྙེད་པ།།བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། །བརྟེན་པ་རིམ་གྱིས་གཟུགས་པས་ན། །དེ་ནི་བྱེད་ཅེས་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་པ་སྟེ། རྒྱུན་ལ་བརྟེན་པའི་རིམ་གྱིས་རང་བཞིན་ནི་ཡན་ལག་གི་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ།སྐྱེད་པས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་གསུངས་པ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་དེར་རིགས་ཏེ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་ སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ།།བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། །འགོག་པ་ལ་ཡང་འགོག་པ་ནི། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ། །དེར་དེའི་དེ་ལྟ་བུའི་དབུ་མར་བཤད་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ས་དང་པོའི་དབང་པོ་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་ཀྱིས་གསུངས་པ། འགོག་མེད་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་དང་།།ཆད་མེད་རྟག་པ་མེད་པ་དང་། །སྣ་ཚོགས་དོན་དང་གཅིག་དོན་མིན། །འོང་བ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མེད། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བ། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་ནི། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་གསུངས་གྱུར་པ། །གསུང་མཆོག་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ བྱའོ།།སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཡོད་པར་མི་སྲིད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པར་འབྲེལ་བས་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་ གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པར་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་གཟུང་བ་མེད་དེ། བདག་ཉིད་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་གསུངས་པ། རབ་འབྱོར་འདས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །མ་འོངས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི དམིགས་སོ།།ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཡང་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པའོ། །དེ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ འབྱུང་བ་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེད་པ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པས་ན། དེ་ལྟ་བུར་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་སེམས་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པ་གསུངས་པ།འདི་ལ་གང་ཡང་ཉན་པའམ། མཉན་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་བྱིས་པའི་རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣམས་རྣམ་པར་མི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་པས་ན།ཉན་པ་པོས་མཉན་པར་བྱ་བ་སྒྲའི་ཡུལ་མཉན་དུ་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

作者、业和作用这些是无法分开的。正如圣大众部众人所诵读的：'一切有为法刹那性，无常何有作用？凡是生起的作用，即说彼为作者。'对于常和无常之法，胜义谛中作者的名言是不合理的。
为什么如此呢？这只是假立的名言而已。如同跋陀罗哈利所说：'所有已成和未成，为了成办而宣说，依次序而安立，故说彼为作用。'依于相续次第的自性与刹那的支分无有作用的关联。因此，缘起不生起，因为无有能生所生的生。
如中观所说：'若生是有为，应具三相性，若生是无为，如何有为相？生之生起性，非由自他成，灭亦复如是，非由自他成。'此等中观广说如是。如初地尊者智者阿阇黎所说：'无灭亦无生，无断亦无常，非异义非一，无来亦无去。缘起寂灭性，息灭诸戏论，善逝所宣说，敬礼最胜语。'
生、住、灭等离开事物是不可能存在的。缘起因果决定相连，仅仅是说'此有故彼有'的前后相续而已。因此，依他起的二相各别显现的自性诸法胜义中不生，如同梦境、幻术、眼翳等显现。
即使通达胜义谛无二，于彼亦无所取特征，因为于自身无有所知与能知事物各别显现的分别。相续流中也无业和作用，如金刚经所说：'须菩提，过去心不可得，未来心不可得，现在心不可得。'其中过去和未来是无实法，现在心也是心自身不能缘心自身，这是世尊的密意。因此，缘起远离业和作用。
说'一切法非有'中，所谓'有'即如外内诸法的能取所取二相的执著，必然显现如同梦境、幻术、影像、眼翳等的自性，如是非有。外道众生所遍计的常我，因众生无生，如同石女儿等。
以眼耳等诸处，如何安立为众生，如是亦无众生，此是遍知者所说的成立。于此无有能闻或所闻。楞伽主，世间住如幻化，愚痴外道瑜伽师们不应修观。'因为能闻者对所闻声境无可闻，如同梦等，因为无外境的缘故。

།འཇིག་རྟེན་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པ་ནི་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་པས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་མིག་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་སོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་བྱིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱིའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་བསྒོམ་མོ། །ལང་ཀའི་བདག་པོ་གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་ བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་སྟེ།རྣམ་པ་གཞན་དུ་མཐོང་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པར་ བདག་དང་།བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དཔེས་གསལ་བར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བདག་གི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུ་ལ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མ་དང་། ཟླ་བའི་ འོད་དང་།ཁྱིམ་ན་མེ་འབར་བ་ལ་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མ་དང་བྲག་ཅའམ། གཞན་ཡང་བདག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་རབ་ཏུ་གཟུང་བ་སྟེ། ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པའི་སྤོང་བ་ལ་མི་སྤྱོད་དེ། དཔྱོད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་གོ། ། རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་མེ་ལོང་དང་། ཆུ་དང་། སྣང་བའི་དོན་དུ་ཡོད་པ་བདག་གི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དཔྱོད་ཀྱི། ཡང་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པ སྤོང་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་གཟུགས་བརྙན་སྟོང་པ་ཉིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་ པའི་རང་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཆུད་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱའོ།།བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པར་འབྱེད་པས་སྒྲ་ཐོས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒྲ་དེ་ལྟ་བུར་ཐ་དད་པར་ཡང་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ རབ་ཏུ་མི་ཞི་སྟེ།དེས་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་མཉམ་པར་འདུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་པ་ན་ གང་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མི་རྟོག་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པར་རང་གི་རིག་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཉམ་པར་འདུས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཉིད་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་གནས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་སངས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐོབ་སྟེ།དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་ཤིང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མངོན་པར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཏོགས་འདོད་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཁྱད་པར་བདག་ལ་བསྟོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚུད་པ་ཙམ་སངས་པས་ན་ཚུད་པ་ཙམ་གྱིས་དབང་སྟོན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྤྱོད་པས་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེའོ།

世间幻化相似之物仅是各自显现而已，因此色等境不为眼等诸识所知。外道愚童瑜伽师们也因执著常、我及外境，故不修证胜义谛无二真智。楞伽主，如是见者即为正见，若异此见即是分别执著。
如是有分别者执二相，即是说凡有分别者因能取所取各自显现，故常执著我与我所二相，一切智者以喻明示，譬如：镜中自身影像、水中自身影子、月光及室内火光中自身影子与回声，或其他自身分别所取境界，分别法与非法而不行于舍法与非法，思维、分别、广大，不得寂静。
其中镜、水、光明中有自身影像，如同有无之说，思维观察法与非法，然不如是舍法与非法。如'色若析极微，极微无分故'，以慧观察则同无外境，如影像空性，如是身如梦幻等性于世间各自显现。
以回声等分别所闻声，彼等声音实无差别，唯是分别行相，故于法与非法分别不得寂静。因此彼等诸分别以智不得寂静，此即一心之词义。
当以等持慧力观察粗细色等相时，若无所缘，则如根识无分别无显现而生自证，如是瑜伽自在等持者安住于通达胜义谛无二法性一心。
是故为入如来藏故生三昧，此谓也。一切众生即如来藏，此为通达自性之义。一切众生中如来出现，谓一切众生心极清净故得佛性，故一切众生成为一切智佛世尊，因修习有相无相等持瑜伽并增上福慧资粮故。
遮罗迦、大自在天、梵天等诸瑜伽自在赞叹我者，彼等亦仅以通达而示权。菩萨法尔行利众生事，于二相与无二等持行相时，为入如来藏故彼等生三昧。

།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས དཔལ་བཟང་པོས་བྱས་པ་ལས།ལེའུ་དང་པོ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གསོལ་བའི་ལན་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ལེའུ་ཕྲན་གསུམ་མོ།། །།ཟབ་མོ་རྒྱ་ཆེན་ཆོས་རྣམས་ནོར་བུ་བཞིན། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་མཆིང་ལས་གང་རྣམས་འཐོབ། །བསྒྲུབ་པ་གསལ་བ་ཅིས་ཀྱང་དེ་དག་ནི། །མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལམ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱས། །གང་ཡོད་དེ་ཀུན་སྐད་ཅིག་པ། །གློག་གི་འཁོར ལོ་འདྲ་བ་སྟེ།།རྨི་སྟོང་ཤེས་དཔལ་བཟང་ཚིག་གིས། །བདག་གཞན་ཕན་ཚིག་དབང་མཆོད་གྱུར། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་རྒྱ་ཆེ་བས་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོའོ།།ལྷན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ནས་བྱོན་པའི་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གསོལ་བའི་ལན་འདོན་པས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པ་མཆོག་ཏུ་ཀུན་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་།གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མཐའ་མེད་པ་རངས་པར་མཛད་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་ཐོག་མར་བསྟོད་དེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བསྟོད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འཇིག་མ་མཆིས་ཏེ། །ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་འདྲ། ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་དང་མེད་མ་དམིགས། །ཞེས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པའི་ཆོས་གཞན་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བྱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ལ སོགས་པས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པའི་ དོན་ནོ།།སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་མི་འབྲེལ་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་མེད་དོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་བས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་རབ་ཏུ འདྲ་སྟེ།སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་ཏེ། སྟོང་པ་འགྱུར་བ་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་དང་མེད་མ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གནས་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པ་ཞེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་རྟག་གོ། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ ལོག་པའི་དུས་ནི།གཟུགས་ཡོད་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མི་དམིགས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ།

从《圣入楞伽经释》智慧吉祥贤所作中，第一品获得幻化解脱并战胜三界者们以无常和善巧方便菩萨行，以及法与非法请问之答复开示，及三小品。
如同宝珠般深广之诸法，从大海深处所获得。以任何修持明显的这些，成就智者菩提之道。
一切所有皆为刹那，如同闪电之轮。以梦空智慧吉祥语，愿成自他利益语自在供养。
其后对遍行一切佛土的大菩萨名为大慧等，第二大慧和不二法三昧以广大分别诸法故称大慧。'俱'是指从一切佛土而来的尊胜菩萨们。
遍行一切佛土，宣说世间与出世间一切法之答复，断除一切过失之王及习气根本，最极清净离贪欲并一切智瑜伽自在以种种神变相及种种色相说法令无边众生心生欢喜的世尊善逝，首先赞颂，为众生利益而请问。
其中赞颂为：'世间生灭皆非有，恰如空中之花朵。以汝智慧大悲心，汝不见有亦非无。'
即生灭等由生者所生之生、作者与所作法不应分别执著。如同胜论师和声明论师等所分别的那样，生住灭等诸法于人法二无我中亦无差别，因此世间亦无生等，此为所诠义。
单一刹那与任何不相关，因为当其为一刹那时，无第二刹那。前后相续而有即是缘起，彼亦离生灭等。
人无我之诸刹那以作用与作者相关故无生，法无我亦是二相无生，如同梦境与幻化等。
因此世间如同空中花，以粗细智慧分别时不可得，如同房屋、村落、森林等空无。
'不见有无'是指二相之处为有无分别之言说。
如此处所说：'有之对治为无，有亦为无之对治。是故不说无，有亦不应理。'
如同凡夫分别未睡时有色，梦中则无。智者以智慧不见有无，是以闻思智慧。

།དེ་ལྟར་བསམ་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་རང་གི་རིག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས།ཐུགས་རྗེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པར་བརྩོན་ཞིང་གང་གི་ཚེ་དོན་དམ་པ་བཤད་པ་མཛད་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དུ་ གཞུག་པ་དེའི་ཚེ་སྒྱུ་མ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་བཞུགས་ཏེ་ཐ་སྙད་མཛད་དོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན། །སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་། ། ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡོད་དང་མེད་མ་དམིགས། །ཞེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལྟ་བུར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི སྣང་བ་ཙམ་དུ་སྣང་བའོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཆུད་པའི་གཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་དེ་དག་ནི་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་དང་ཆད་སྤང་བ། །འཁོར་གཟུགས་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་སྟེ། །ཁྱོད་ནི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡོད་དང་མེད་མ་དམིགས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྟག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པའི རྒྱུད་ལས་ཆད་པ་ཡང་མེད་དོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆད་པ་ཡང་ཡུན་རིང་པོ་དང་། ཡུན་ཐུང་ངུའི་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་དང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་རྣམས། །ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐུགས་རྗེ་དང་། །མཚན་མ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་དག་།ཅེས་བྱ་ བ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མཚན་མ་གང་ཡང་མི་འཛིན་ཏོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གང་གི་ཚེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་ལྟ་བུའི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོར་གྱུར་ ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཐུགས་རྗེས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་འདས་པར་འདའ་བ་མིན། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཁྱོད་མི་གནས། །བློ་དང་རིག་པར་བགྱིད་དང་བྲལ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྤངས། །ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་གཞིགས་པ་ན།དམིགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་མི་གཉིས་པ་བསམ་པ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ། བློ་དང་རིག་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ལས་གྲོལ་བས།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། །ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། རྟག་ པ་དང་།བདག་དང་། གཙང་བ་དང་། བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་འབྲེལ་ཏེ། མྱ་ངན་འདའ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་ གསུངས་པ།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སེམས་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

如是无分别及无显现的胜义谛不二自证中，诸佛世尊安住，以智慧不缘何况。以大悲精进利他，当宣说胜义时令圆满布施等资粮，彼时如幻化士夫般无所缘，即诸种色相瑜伽自在住于如幻解脱者，仅住于显现而作言说。
诸法皆如幻，舍心及识，以汝智悲，不缘有无。此如梦幻、幻术、影像、眩翳等性，舍离二相之心与识，如幻仅现显现而已。如此中所说：'众生阿赖耶识，我思即是意，执取诸境者，彼即名为识。'以睡眠所摄诸相不生，如前所说。
世间常断舍，眷属如梦幻，汝以智悲力，不缘有与无。其中常非有，以无故。不二睡眠相续中亦无断。二相之断如长时短时之梦。
法与补特伽罗无我，汝之烦恼所知，以汝智悲及无相，恒时清净。无相者，以不二智慧不执能取所取任何相。当住于无相解脱时，补特伽罗法无我之烦恼障及所知障清净。
以智慧令一切相无相，见空。于空不执为相故心不作愿。心不作愿如是无愿解脱门中，亦以智悲安住自他利。
非入涅槃寂，涅槃汝不住，离心及所知，舍离有无边。即当以智慧观察粗细时，全无所缘，尔时不二无分别无显现胜义谛即是正觉佛陀，离心及所知，解脱能取所取二相，离实有实无分别。如此中所说：'相及作业事，我不入涅槃，遮除分别识，我即是涅槃。'即为断除常、我、净、乐实有颠倒分别故是涅槃，非与作者所作二相相关而入涅槃。如七百颂所说：'如是，无思即是涅槃。'

།དེ་ལྟར་སྐྱེ་འཇིག་སྤངས་པ་ཡིས། །ཐུབ་པའི་ཞི་བ་སུས་མཐོང་བ། །དེ་དག་འདི་དང་སླད་མར་ཡང་། །ཆགས་མེད་ཉེར་ལེན་མ་མཆིས་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི། བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གང་དག་གིས་ཐུབ་པ་སྐྱེ་བ་སྤངས་པ་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་དག་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྲིད་པར་མངོན་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྤངས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་བདག་ནི་བློ་ཅན་ཏེ།།ཐེག་ཆེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རྟོགས། །དྲི་བ་བརྒྱ་པོ་རྩ་བརྒྱད་པ། །གསུངས་པའི་མཆོག་ལ་ཞུ་བར་བགྱི། །ཞེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་རིགས་དང་། བདག་གིས་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པས་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་བདག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུ་བ་ལྟར་རོ། །ཐེག་ཆེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རྟོགས། ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཞུ་བ་ཡོངས་སུ་ཞུ་བར་འཚལ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མགུ་བར་མཛད་པ་ཇི་ལྟར་སྤྱན་སྔ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱ་མོ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུ་བར་འཚལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་མཁྱེན་ཏོ།།ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་ གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་དམིགས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་འཁོར་གྱི་བསམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། ང་ལ་དྲིས་ཤིག་རྒྱལ་སྲས་རྣམས། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱང་དྲིས། །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བཙུན་གཙོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་སྐབས་ཕྱེ་བ་ དང་།འདྲི་བའི་ལུས་ཞུ་བར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་གསུང་བ་གང་གིས་འདྲི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ལོན་པར་འགྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་འདྲི་བའི་ལན་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་མོ་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།གང་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་སེམས་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེར་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །སོ་སོ་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེས་ན་གང་གིས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངས་ཁྱོད་ལ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཚིག་མ ལུས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཚད་མ་དང་།གཞལ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞུ་བར་བྱེད་དོ།

如此断除生灭者，谁见到佛陀的寂静，彼等于此及未来，无有贪著无执取。这是说，对于二无我，通过作用和作者的关联而无生，凡是见到如此断除生灭的佛陀的人们，他们断除了业和烦恼轮回的相续，由于无有执取，安住于有相和无相的禅定中的一切智者，为了利益一切世间，以无二智慧断除实有和非实有的分别，而安住于涅槃。无贪即是无动。
世尊我是智者，通达大乘之义理，百零八种问题，于最胜者请问。即是，入智慧种性，由于我曾供养过去诸佛而能言说，为了遣除众生的邪分别，如同我为众生利益于一切佛土中请问一样。'通达大乘之义理'是指入于有相和无相的禅定。
若欲请问菩萨行为以遣除众生邪分别，世尊最极清净离欲遍知瑜伽自在以种种色相神变令无边众生心意欢喜，如何在您面前令众生邪分别之网转变，如是请问，世尊自知。此乃大菩萨大智者为了意趣而作观想。
遍知者了知眷属心意后，'汝等佛子问于我，大智者汝亦当问。'世尊也为尊胜大智者开启机会，而作问题之请。世尊所说能答一切问题，对世间和出世间的问答最为甚深。
于二种智中智慧差别极为趣入。若于胜义中无思无二真实了知，则一切有相分别皆得转变。'各自行境'是指自己所应了知，因此以有相和无相禅定成为殊胜智慧，我将以总相方式向你宣说唯一真实了知不二胜义谛，此乃遍知者之密意。
开启机会后，大智者以圆满智慧请问遍知境界的量、所量、言说、有相和无相禅定等。

།ཇི་ལྟར་རྟོག་གེ་རྣམ་དག་འགྱུར། །རྟོག་གེ་ཅི་ཡི་སླད་དུ་འབྱུང་། །ཇི་ ལྟ་བུར་ན་ནོར་བར་གདའ།།ཅི་ཡི་སླད་དུ་ནོར་བ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ལ། རྟོག་གེ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་དེ། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནི་ཡེ་ཡའི་ཀ་རྣམས་རྟོག་པ་ཚད་མ་དང་། གཞལ་བ་དང་། དོགས་ པ་དང་།དགོས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་། དཔེ་དང་། ཡན་ལག་དང་། རྟོག་གེ་དང་། ངེས་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། ཟུག་ཟུག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཐོ་བཙམས་པ་དང་། རྒྱུར་སྣང་བ་དང་། ཀླན་ཀ་དང་། རིགས་འདྲ་བ་དང་། ཚར་བཅད་པའི་གནས་རྣམས་ ཡང་དག་པར་ཤེས་པས་གདོན་མི་ཟ་བ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།ཚད་མ་དང་གཞལ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཚིག་གི་དོན་གཞན་མེད་དོ། །གཞལ་བ་ཡང་ཚད་མ་མ་གཏོགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། དེ་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། གང་ཟག་ རྒྱུད་དང་ཕུང་པོ་རྣམས།།དེ་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས། །གཙོ་བོ་དབང་ཕྱུག་བྱེད་པ་རྣམས། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་།ཡང་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །འོ་ན་ཅི་སྣང་ཞེས་ གསོལ་བའི་ལན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ།ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །དཔྱིད་ཀའི་སྨིག་རྒྱུ་ཇི་བཞིན་དུ། །གཡོ་བས་སེམས་ནི་སླུ་བར་བྱེད། །རི་དགས་རྣམས་ནི་ཆུར་འཛིན་ཏེ། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ནི།།གཡོ་བ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། །བྱིས་པ་འཛིན་པ་སྐྱེ་བ་ན། །རབ་རིབ་རབ་རིབ་ཅན་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་བསླུ་བ་དང་མི་བསླུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མ་དང་། གཞལ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མཚོ་ཆེན་ པོ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུ་བ་དང་།བཏུང་བ་དང་། འབོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་དང་དེར་ཡང་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུས་སླུ་བར་སྣང་ངོ་། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་གེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆར་གཞིགས་ཏེ་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་ནས་མི་གཉིས་པ་ཉིད་དེ།ངེས་པར་ཞུགས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རང་གིས་རིག་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བས་གློངས་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པར་མི་འདུ་བའི་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་རྐྱེན་གཞན་པ་རྣམས་དུ་མའི་དབང་ལས་ ཀྱང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པ་ནི་མི་སྣང་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། བློས་ནི་མྱོང་བྱེད་གཞན་མེད་དེ། །དེ་ལའང་མྱོང་བྱེད་གཞན་ཡང་མེད། །འཛིན་དང་གཟུང་བ་ཆེམས་མེད་ཕྱིར། །དེ་ནི་བདག་ཉིད་ སྣང་བྱེད་དོ།།བློ་ཡིས་བདག་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཀྱང་། །འཁྲུལ་བར་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །འཛིན་པ་གཟུང་བ་ཡང་དག་རིག་།ཐ་དད་བཞིན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་འདི། །འཛིན་པ་གཟུང་བ་རིག་རྣམས་ལ། །ཚད་མ་གཞལ་བ་འབྲས་བུ་ནི། །མེད་དུ་ཟིན་ ཀྱང་གཞག་པར་བྱ།།དེ་དེ་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྟོག་གེ་མ་དག་པ་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མཐར་རོ་ཞེས་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ཚིག་གི་དོན་ རྣམ་པ་དྲུག་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་དག་གི་རྟོག་གེ་མ་དག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།

对于'如何使论理清净？论理为何而生？如何会有错误？为何会产生错误？'这些问题，论理有多种：从正确智慧的力量和错误智慧的力量而生。如何是指诸位智者对量、所量、疑惑、必要、宗义、譬喻、支分、论理、决定、诤论、诡辩、挑战、似因、诘难、类似和破斥处等的正确了知，必定能通达无疑之处。
除了量和所量之外，言词没有其他意义。所量离开量也不存在。如此处所说：'补特伽罗、相续和蕴，以及缘和微尘，主宰和造作者，唯是心的分别。'又如所说：'色若析至微尘时，微尘之分亦不存。'对于'那么何者显现'的提问，一切智者回答：'虽无外在事物，心显现为二相。如同春季阳焰，动摇令心迷惑。诸鹿执为水，彼事物实不存。如是识之种子，于动摇心境中，愚者生执著时，如同眼翳者。'
如是欺惑与不欺惑等量和所量的一切言说皆是遍计。在梦中也显现大海等处的洗浴、饮用、浸泡等作用，于彼处也显现被忧愁阳焰之水所欺惑。
若问如此类论理如何清净？当以智慧力将粗细方分析为空时，以智慧完全不见量和所量二者，即成为不二，如同决定趣入的根识自证，安住于胜义谛无分别中，不分别有无。
于彼中由二相显现的迷乱力，以不调顺的无明成熟，如同眩晕、昏厥等，从自他相续的根和其他诸多缘的力量中，显现种种知识。
以智慧观察则不显现，如同法称论师所说：'心无他能验，彼亦无他验，无能所取故，彼自性显现。心虽无差别，诸迷乱见者，能取所取知，分别如差别。如是所见此，能取所取知，量所量及果，虽无亦应立。'
如是二相分别的不清净论理，由不二智慧胜义谛而清净。诸特征是由了知六种言词义而究竟，分别是由于无外境故，六种言词义不存在。彼等不清净论理由证悟胜义谛不二而清净。

།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་ལྔ་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཐར་རོ་ཞེས་གྲངས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་དེ་དག་གི་ ཡང་གཙོ་བོ་ཡུལ་མེད་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་སེམས་པ་ཅན་པས་ན་རང་གི་རིག་པ་ཙམ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་རུང་ངོ་། །ནེ་ཡེ་ཡའི་ཀ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གང་དག་ ཡང་བདག་ཚོར་བ་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་།དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རུང་། རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་། འབྲེལ་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་བདག་གིས་ཇི་ ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས།བདག་དང་ཡིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པས་ཆུད་པར་བྱེད་ཅེས་ན་ནི་དེ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ཉིད་མེད་པ་དག་ལ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པའོ། །བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་ནི་གཙོ་བོའི་མཉམ་པའི་དུས་ན་ཡོན་ཏན་གསུམ་སྟེ། དེ་འདྲ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆེན་པོ་ལས་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་ལས་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་ཙམ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ཙམ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ནི་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང པོ་ལྔ་རྣམས་དང་ཡིད་དོ།།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་རེ་ལྡེ་དང་། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཅིས་ན་ཐལ་བར་མི་འགྱུར། དེ་བས་ན་ནེ་ཡེ་ཡའི་ ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པའི་སྐྱོན་འདིའང་མཚུངས་སོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐར་པར་འགྱུར་བར་སྨྲ་བས་ཀྱང་དོགས་པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ བདག་ཉིད་དང་།ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུའོ། །ཡོད་པར་འགྱུར་བ་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །སྤྱི་དང་ ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད།མེད་ཀྱང་མེད་པ་ནི་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པའི་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རྟོག་གེ་འདི་ནི་མ་དག་པ་སྟེ། དེས་ན་ དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ།།གང་དག་ཡང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་ཚངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཞི་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པ་གཉིས་སུ་ མེད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་ནི་མང་པོ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་རྟོག་གེ་ནི་དག་པའོ། །སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་རྟག་པའི་ ཚད་མ་སྟེ།ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་རྟོག་གེ་འདི་ཡང་མ་དག་པའོ། །གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། ལོག་པའི་སྒྲ་དང་གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པས་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དོན་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ ལ་དོན་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པ་དེ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་རྟོག་གེ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་འབྱུང་བའི་འགྱུར་བ་ལས་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་ རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སུས་བྱེད།དེ་བས་ན་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ལས་གཞན་པར་འཐད་དེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།

数论派认为通过了知二十五真实而获得解脱，但由于外境不存在，他们的胜性也无所缘，因此无所受用，那么受用的补特伽罗又如何存在？由于补特伽罗的自性具有思维，所以唯自证是胜义谛不二智。
尼夜耶派和胜论派认为我不具有感受，他们所说的十六种和六种差别事物，在无感受的情况下如何能够了知？实、德、业、总、别、和合等差别如何能被我了知？若说由我与意结合而生的识来了知，则离开此识而无我的诸法，思维它们是无义的。
认为乐、苦、痴是胜性平等时的三德，如是为大的因。大即是觉的异名。从大生我慢，从我慢生声等五唯量境。从五唯量生五大种、五知根、五业根和意根。
除了我执的了知之外，如果由如是了知而成过失，那么对墙壁等差别的了知为何不成过失？因此，尼夜耶派和胜论派的言词义差别了知而解脱的过失也同样存在。
刹那论者所说的解脱之道也不能遣除疑惑：有性是总的自性，无性是别的自性，亦有亦无性是总别的自性。有性的总自性不应说为别自性，别自性的有性也不应说为总自性。总别自性的亦有亦无不应同时而说，总别自性的有性不应同时而说。因此刹那论者的解脱之因毫无确定性。
所以此理论不清净，应当以胜义谛不二真实智而得清净。
有些人主张梵天、帝释等，认为一切都是梵天，因此应当亲近寂静。这些说无二者会有解脱与未解脱、贫富等一性的过失。
如来的不二了知众多，因此他们的理论是清净的。
行派认为知识是常住的量，但常住未生如兔角般无实，故此理论也不清净。凡是存在的一切都是刹那性的，如回响、闪电等。常住与次第及同时作用相违，凡无作用功能者，如石女儿等非为实有。
顺世外道的理论也因无外境，故非从大种变化而有种种众生。除了因的差别作用外，谁能使大种成为种种？因此，众生种种异于大种是合理的，从因的差别可以推知。

།དེར་ཡང་དབང་པོ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེར་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། མར་མེ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་མ་ལེབ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ བར་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བློང་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་ལས་མཚན་ཉིད་དུ་འཇུག་པའོ། །གལ་ཏེ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་དབེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་ཀྱང་གཡང་ས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྤོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པའི་ཚད་མ་སྟེ། དེས་ན་རྟག་པའི་བདག་ལ་ཞེན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་ སྟེ་དེ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པ་སྟེ།ཕུང་པོར་མི་གནས་ཤིང་འཇིག་པའོ། །རབ་རིབ་འཁྲུལ་འདས་འཁྲུགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་རབ་ཏུ་ཞི། །ཡོད་པ་མ་སྐྱེས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་རྟོག་པའང་ཅིག་ཅར་དང་། །རིམ་གྱིས་དོན་བྱེད་མ་ཡིན་ཤེས་པ་དཔལ་བཟངས་ཚད་མ་ནི། །ཚུལ་གཉིས་ འདུས་པ་བདེར་གཤེགས་པའི་ཡང་མི་གཉིས་ལའོ་ཞེས་བྱའོ།། །།དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་རྟོག་གེ་གཞན་ཡང་ཚད་མར་རྟོག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐར་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གད་པ་དང་། གཡང་ས་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་འོ་མ་དང་། འོ་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་འཆང་བ་དང་། ཐལ་བས་བསྐུ་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རལ་པའི་ཅོད་པན གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་།གར་དང་། གླུ་དང་། དབང་པོ་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། རི་དགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་གེ་མ་དག་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྤང་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་རུང་། རྟག་ པའི་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་མཐུ་ཉིད་ལས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པར་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་གེ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མཆོག་ ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་རངས་པར་མཛད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་གསུངས་པ།བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ལ་ནི་གང་གནས་པ། །དེ་དག་སྡུག་ བསྔལ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས།།གང་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི། །བདག་མེད་དེ་དག་གིས་ནི་མི་ཤེས་སོ། །རྟོག་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མའི་རང་བཞིན་ནོ། །དོན་གསལ་བར་ཆུད་ པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེས་རྟོག་གེ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ཐེ་ཙོམ་དུ་གྱུར་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་མི་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་འབྱུང་བའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་བདེ་བར་རྟོག་པ་དང་། འཁྲུལ་བའི་ཐ་སྙད་དེ། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ལྡོག་པ་ན་མདོ་སྡེ་འདིས་ལོག་པའི་ཤེས པས་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།

在此，感官也不是因，因为常法是未生的，如同石女儿等一样不是实有。因此，凡是随顺于痛苦的一切，皆是由于颠倒知见执著为我的原因而生起，如同飞蛾等趋向灯火等一样。
所谓随顺于痛苦，是指在轮回中出生、衰老、疾病、死亡、忧愁、悲叹、痛苦、烦恼、纷争等性质的活动。
假使除了颠倒知见之外也会随顺于痛苦，那么即使生起远离颠倒的智慧，即使远离悬崖等境，也会堕入其中。这是对不相顺品的有害量，因此执著常我和业有而生起，灭尽它即是解脱，不住于蕴而坏灭。
超越眼翳迷乱的动摇完全寂静，无生如虚空之花的分别念顿时和渐次，非作用的智慧吉祥量，是二理和合，佛陀也不二。
如是，其他琐细的论理仅仅依靠分别量而遍计解脱，即沐浴、火供、跳崖、吉祥与不吉祥等分别的性质，乳与非乳、根与果、花与宝石、黄金等的持守，涂灰、拔发、结发冠庄严、歌舞、取悦感官、牛行、鹿行等的分别，是不清净的论理。若不断除我执，怎能解脱？
由于执著常我的力量而随顺轮回生起的痛苦，因此通过了知无我而能解脱，如是诸佛的论理成为清净。
如同最极清净离欲遍知瑜伽自在以色身神变令无量有情心生欢喜，在三昧王经中所说：'住于我想者，彼等住于苦，无有痛苦处，彼等不知无我。'
所谓论理，是通达未通达义理的因。这也是诸佛量的自性。通达明了义理，如是由正确的知见使论理清净，因为有疑惑而不能不观察诸法故而生起。
如是正见与邪见的所依是安乐分别与迷乱言说，通过了知无常、无我、痛苦、不净、空性等法而远离常、我、净等颠倒知见时，此经广泛遮除颠倒知见。

།ཅི་ཡི་སླད་དུ་སྤྲུལ་དང་ཞིང་། །ཁྱོད་ཀྱི་མཚན་དང་མུ་སྟེགས་དང་། །སྣང་བྱེད་རིམ་པ་ཅི་སླད་དུ། །ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲས་གང་ལས་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་གྲངས་ལས་འདས་པའི་ཞིང་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྣང་། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཆུད་པའི་སྣང་བ་ལགས་ན།གང་གིས་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་དུ་དྲི་བ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བསམ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་སྐུར་འབྱེད་པ་སྒྱུ་མའི་རང་ བཞིན་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལ་བཤད་དུ་གསོལ།ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་གང་གིས་འདུས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ། གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བའི་ མུ་སྟེགས་ཅན་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པ་དང་།དེ་དག་རྩོད་པ་དང་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པས་བཟློག་ཏུ་གསོལ། སྣང་མེད་རིམ་པ་ཅི་སླད་དུ། །ཞེས་པ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་བཤད་པར་མཛད་ཀྱང་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རིམ་གྱིས་བཤད་པར་མཛད་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོ་རིམས་སུ་བཤད་པར་མཛད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་དེ་བསྟན་དུ་གསོལ། ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། གཅིག་ལ་སྟོན་པར་གང་མཛད་པ། །དེ་ནི་གཞན་ལ་བསྟན་པ་མིན། །ནད་པའི་དབང་ལ་སྨན་པ་བཞིན། །སྨན་ནི་ཐ་དད་རྟོག་བྱེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རིམ་གྱིས་བསྒོམས་པས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བསོད་ནམས དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེ་བས་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་མའི་བླ་མར་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་ བཞིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་དུ་གསོལ། སྣང་བ་མེད་པའི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་མཆིས། དེ་མ་མཆིས་ནས་བཅུ་ལ་དབང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། བཅུ་པོ་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན། །དང་པོ་པ་ནི་བརྒྱད་པོ་ཡིན། །དགུ་ པོ་ཡང་ནི་བདུན་པ་སྟེ།།སྣང་བ་མེད་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ས་དང་པོར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ས་བཅུ་པོར་ཡང་ཡིན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་མཆིས་ཞེས་པ་ལ། དེར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་དུ་གསོལ།གྲོལ་བ་གང་དུ་མཆི་བར་འགྱུར། །བཅིངས་པ་སུ་ལགས་གང་གིས་འགྲོལ། །བསམ་གཏན་པ་ཡི་ཡུལ་དེ་གང་། །ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ལགས། །ཞེས་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ་སེམས་དག་པ་ནི་ཐར་པ་སྟེ།དེ་ནི་གང་ཡང་མི་འགྲོའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦུ་བུར་སྟོབས་སྤྱི་བོར་བརྟོལ་ཏེ་ཉི་མའི་ལམ་གྱིས་ཞི་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པའི་གནས་སུ་ཀུན་དུ་རྟོག་གོ། །གང་ན་ཡང་ འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པ་དེར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་གྱི་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

为何化现与刹土？为何您的相好与外道？为何显现次第？为何您的佛子从何而来？这是说，在无外境时，无量刹土如何显现？此世间如梦般显现，以何除愚痴，请为世间解说。这是大智者对一切智者境界的推度性提问。
在无外境时，化身如何分别显现，请为世间解说其如幻本性。在无外境时，大士相好如何生起，也请解说其如幻本性，以何令众生普遍消除愚痴。
如何遮止说二与不二的外道，请以争论、法无我和人无我的教说来遮止他们。'显无次第为何'这句是说：虽已宣说蕴、界、处等，并说唯识，但不分别有无，而次第宣说无相三昧，有相无相三昧次第宣说，请开示一切智者的这一密意。
如此处所说：'于一处所示，彼非他处说，如医对病人，思维诸药异。'由次第修习三昧，以地和波罗蜜的差别广大福德智慧资粮，佛子功德成为殊胜中的殊胜。
如此处所说：'七地是心性，无相为第八，二地是住处，余地我本性。'请广说如是法义。无相次第如何？其后十地差别如何成就，如此处所说：'第十是初地，初地是八地，九地即七地，无相有何次？'
即在初地证入法无我无相三昧，若十地亦然，空性有何差别？请一切智者为真实义解说彼处布施等波罗蜜等福德资粮。
解脱往何处？谁为所缚者？谁能解脱？禅定境界为何？如何是三乘？这是说，贪等烦恼完全灭尽、心清净即是解脱，彼不往任何处。外道们认为从顶髻穿透气泡，经由日道而往寂灭处等为解脱处。若有去来之处即是生处，非解脱。

།གྲོལ་བ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་དུ་གསོལ། བཅིངས་པ་སུ་ཞིག་གང་གིས་འགྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱུགས་ཀྱི་བདག་པོས་ཕྱུགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ བཅིངས་པ་ལས་བཀྲོལ་བ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་གྱི།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་བཟློག་པས་བཀྲོལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་སྨྲས་པ། ཆགས་པ་འདོད་ཆགས་ཐ་དད་པར། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔར་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་འགྱུར། ། ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཅི་ཕྱིར་ཞིག་།འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་། །རིམ་པ་དེ་ནི་འདྲ་བ་སྟེ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་མི་འཇུག་ལྷན་ཅིག་མིན། །བསམ་གཏན་པ་ཡི་ཡུལ་དེ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་།གང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་དེ་དེས་ཀུན་དུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་གང་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་ལགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱ་བ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཞག་།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལན་དུ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཁྱད་པར་དུ ཕྱེ་བས་སོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཉན་ཐོས་དང་ནི་རྒྱལ་བ་གང་། །སྣང་བའི་གཟུགས་དག་དེ་དག་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩེ་བདག་དག་།དེས་ན་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པའོ། །དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་བཤད་དུ་ གསོལ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྒྱུར་བར་གསུངས་པ། གཅིག་ལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གཞན་ལ་བཤད་པ་མིན། །ནད་པའི་དབང་ལས་སྨན་པ་བཞིན། །སྨན་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད། ། ཅེས་སོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡུས་པ་ལས་ཞུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལན་ཡོད་པས་ན་འདིའི་བཤད་པ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བར་དེར་རིག་པར་བྱའོ། །རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཅི། །འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་རྒྱུ་ནི་གང་། །གཉིས་ཀ་གཞན་པ་ཅི་སླད་དུ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འབྱུང་བ ལགས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་རྐྱེན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད། ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཕར་འདོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་འཐད་པ་དང་། ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་མི་འཐད་དེ། རྒྱུས་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པ་མི་རུང་ སྟེ།དེ་བས་ན་གཉིས་ཀ་གཞན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འབྱུང་བ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱ། མེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། །བྱེད་པ་བཀག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ ན།།འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་དང་འབྲས་བུར་ངེས་པར་འབྲེལ་བ་འབའ་ཞིག་གོ།

请为我开示解脱者将往何处去，一切智者说'哪里也不去'。'谁被什么束缚而解脱'这句话的意思是，并非如牧主解开牲畜头领的束缚那样，而是怎样呢？是以正确的智慧遮除错误的认知而得解脱。如《中论》所说：'若贪与所贪，先异而有贪，因彼生贪者，离贪何有贪？贪与所贪者，生法亦如是，如贪一切法，不俱亦不离。'
'禅修者的境界是什么'这句话的意思是'什么也不是'。对于能执著的、所执著的、以何执著的这些法，以智慧不缘取的方式，细致分析粗细诸相后什么也不见。
'如何有三乘'这句话是说，若空性中无有差别，为何安立三乘？如同一切智者对舍利子所说般若波罗蜜多的回答，是以一切智者为众生利益所积聚的地和波罗蜜多而作区分。又如此处所说：'声闻与诸佛，所现诸色相，菩萨大悲者，是故示现化。'因此请一切智者为我开示唯一乘。
一切智者针对众生根性差别而说三乘：'对一人所说法，于他则不说，如医师观病人，分别而施药。'如是在《摄颂》中对所有提问都有答复，因此此处的详细解释也应当在那里了知。
'缘生诸法是什么？果为何物因是何？二者为何各异？如何能生起？'这是说，生起、能生之事物、作用、作者相关联，但从缘起生果毫无所有。当因存在时果不存在，因此因怎么会存在？如此处一切智者所说：'大慧，如同对未生子安立称谓一样，论师们所说的次第生起不合理，同时生起也不合理。因为因未得到特征，同时中能作所作不应理，所以二者各异，因此因果事物不应理。'
'如何能生起'是说，不存在的果如何能作？若成为无有能作，则能作不应被遮破。若此在彼之后存在，则此将会存在，这仅是缘起中业果决定相连而已。

།གཟུགས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། །འགོག་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ། །འདུ་ཤེས་འགོག་པ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་སད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སེམས་འཇུག་པ་འགོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གཉིད་ལྕི་བ་ལ་གནས་པ་བཞིན་པས་ན། ཇི་ལྟར་ན་སད་པར་འགྱུར། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལས་དང་ཚེའི་རྒྱུན་ཇི་སྲིད་དུ་མི་ལྡོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འགོག་པ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ ཡོད་ན་འགོག་པར་འགྱུར།འདུ་ཤེས་འགོག་པ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཀྱི་བར་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འགག་པར་འགྱུར། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཏེ། སེམས་ལ་མཚན་མ་ མེད་པས་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་སད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སད་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་མི་གཟིགས་སོ།།གང་དག་ལ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པས་སེམས་འཇུག་པ་འགག་པ་ཙམ་ལ་གནས་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དེས་ཇི་ལྟར་ ན།སྲིད་པའི་ཐོག་མ་ཐོབ་གྱུར་ཀྱང་། །བསམ་གཏན་པ་སྲིད་ཆགས་མེད་རྣམས། །ངར་བྱེད་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་པ་དག་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྷུང་བ། །དེ་དག་སད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། །རིགས་པ་དང་ལུང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བདག་གིས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཤད་མོད་ ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་འདྲི་བའི་ལན་ངེས་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཁྱེན་ཏོ།།འགྲོ་བ་དང་ནི་ལུས་འཛིན་ཀྱང་། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་། །ཇི་ལྟར་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ཕྱོགས་དང་དུས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དེ་ཉིད་དུ་འགགས་པས་ན་བྱ་བ་ཅིའི་སླད་དུ་འབྱུང་། སྐད་ ཅིག་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་འགགས་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའོ།།ལུས་འཛིན་པ་ཡང་རྟག་པར་ཕྱིའི་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པས་སྐད་ཅིག་པ་འདྲ་བ་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་འཛིན་ཏོ། །མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པ་ལ་ ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་སྣང་བ་མེད་དོ། །གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་བླ་མའི་ཡང་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ས་རྣམས་སུ་འཇུག་གོ། །ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་རིམ་པས་ས་ལ་སོགས་པར་འབྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གོ་བར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པར་རྟག་གོ།།སྲིད་གསུམ་ཆོམས་ནས་ཕ་དེ་སུ། །གནས་ནི་གང་ལགས་སུ་ནི་ཅི། །གནས་ཤིང་འགྲོ་བ་གང་ཞིག་ཏུ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་གསུམ་ཆོམས་ནས་འགྲོའོ།།གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་གནས་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་གི་ལུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིའོ། །དེ་དག་གནས་པའི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ན། འཇུག་པ་དང་ ལྡོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་དག་འཕངས་པ་སྟེ།གང་དག་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། །འོང་བའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པས་སོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྲིད་པ་གསུམ་བཅོམ་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པར་རྟག་གོ།

无色定和灭尽定是怎样的？灭尽想定又是怎样的？为何及如何从中醒来？这是说，虽然般若波罗蜜多是灭心入定的瑜伽，但是如同处于沉睡状态，那么如何能醒来？只要不断除我执、业力和生命相续，就不能断除烦恼，有我执就会有灭尽。
关于'灭尽想定是怎样的'，想是执取相的本质，在未以智慧通达空性之前，它如何能灭？在空性中不执取相，因为心中无相故不起愿求，如此则能离一切想，成为佛世尊。
'为何及如何从中醒来'是说由于悲心习气，为了众生利益而醒来，即使是毗婆尸佛也不以智慧见。
对于那些修习空无边处、识无边处、有想无想处的外道们，由于执著常见和我见，仅仅安住于心识灭尽中，他们如何能够：'即使获得有顶，无贪著的禅修者们，被我执钩牵引，堕入地狱中，他们怎能醒来？'我虽依理依教略作解说，但对正法提问的确切答案唯有一切智者知晓。
'众生与执持身体，为何会有所作为？如何入于诸地？'这是说，任何方向和时间中所生起的，即在彼处灭去，因此为何会有所作为？刹那性的事物灭去后往他处而去。
执持身体也是由于常时执著外境，对相似的刹那生起执为一体。如同头晕、昏厥等，迷乱地执著外境，众生们产生二相颠倒迷乱，因此无有显现。如说：'色若析极微，极微分亦无。'
'如何入于诸地'是说通过布施等资粮、二种识以及殊胜三昧的更上层境界而入诸地。因为无外境，所以无有依地域时间次第而分别诸地等，祈请一切智者为众生开示此义，这是大智者的意趣。
'摧毁三有后彼为谁？住于何处为何人？住于何处往何去？如何成为佛子？'这是说离三界贪欲者摧毁三有而去。'住处'是说他们有所住处，他们也将成佛。他们的身是智慧身。当他们住于涅槃时，以入定出定的想而趣向。因为有去来之想。'如何成为佛子'是说因此离贪者也摧毁三有，无所去者将成佛，这是大智者的意趣。

།དབང་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་།རྒྱལ་བ་ཁྱུ་མཆོག་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བསྐུལ་བས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། དབང་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེང་བ་ན། ཆགས་ པ་མེད་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་སྤང་སྟེ། དགེ་བའི་བག་ཆགས་དེ་དག་ལ་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། །ཀུན་གཞི་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུར། ། སྣང་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་ལགས། །ཇི་ལྟར་སྣང་ལས་སླད་དུ་ལྡོག་།ཅེས་བྱ་བ་ནས། མཚན་རྣམས་རྣམ་པར་དགོད་པ་དང་། །བདག་མེད་པའང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་རིགས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཡོང་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྣོད་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་དགོད་པར་བྱ་བས་ན། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དྲི་བར་བསམ་པའོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ ཡང་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ།ཕྱིའི་དོན་དུ་གདོན་མི་ཟ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་མ་མཆིས་པར་དེ་ལྟར་རིག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་གསོལ། ཇི་ལྟར་དོན་སུན་འབྱིན་པར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །སྣང་བ་འདི་ཅི་ཞེས་པ་དང་། གསུངས་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་པ་སྟེ་རབ་རིབ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལྟར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ན། ཤེས་རབ་མཉམ པར་འཇོག་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ།སེམས་ཙམ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཙམ་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་དུ་གསོལ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་དང་།སྐད་ཅིག་པས་ཇི་ལྟར་འཇིག་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་རིག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་གསོལ། སེམས་ཅན་མ་མཆིས་ཇི་ལྟ་བུ། །ཀུན་རྫོབ་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཇི་ལྟར་རྟག་དང་ཆད་པ་ཡི། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་འབྱུང་བ་མེད་དེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་སེམས་ཅན་དེ་མེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་གང་ལ སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པར་བགྱི་བ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མ་མཆིས་པས་ན་དེ་ཡང་མ་མཆིས་པར་བསྟན་དུ་གསོལ།ཀུན་རྫོབ་བཤད་པ་ཅི་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱིའི་དོན་མེད་ན། མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་མ་རྟོགས་པར་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་པར་རོ།

'如何获得灌顶和三摩地？如何获得神通？如何安住心于平等？胜者中尊请为我宣说。'这是说，对于已离贪欲且具有悲心种子的人，诸佛劝请他们利益他众，于是菩萨的行为、神通、灌顶和三摩地等都会显现。
当被悲心习气所触动时，无贪之心便会安住于平等。一切种子的阿赖耶识舍弃不善习气，而具有这些善习气。因此如是宣说：'意识和识，以及阿赖耶识是何等性？如何趣入显现？如何从显现中返转？'乃至'如何安立诸相？无我又是如何？'
声闻等如何成为决定种性？一切众生皆具如来藏，没有任何众生不是法器，因此所有发菩提心者都应当安立为佛，因此大智者意欲请问如是成就。
如何了知唯心？众生们必定趣入外境的世俗谛，请以殊胜智慧成就无外境之理。如何破除对境？此中所说：'色法分析至极微时，极微之分亦不存在。此现象为何？'所说：'无外在事物，心现二种相。'如同眼翳、眩晕、昏厥等事物。
当以智慧安住而不缘取任何事物时，即安住于唯心。请开示蕴、界、处等相如何显现。法无我和人无我又是如何？即是无外境及刹那性如何坏灭，请以殊胜智慧成就。
'众生如何无有？世俗谛如何说？如何不生常见和断见？'这是说，两种众生都不存在：外道所执著的常有之众生不存在，如同石女儿等未生故。眼等诸处所假立的众生，因无外境故亦请开示其无有。
'世俗谛如何说？'这是说，若无外境，则如眩晕和昏厥等，虽未了知外境，种种识仍会生起。

།ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཐར་པ་ཡང་བདག་རྟག་པ་ཡོད་ཅེས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཆད་པར་མངོན་པར་ཆགས་ཏེ། དེར་ཐར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་ཅེས་པ་དང་། འདི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཇི་བཞིན་དུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དུ་གསོལ།ཇི་ལྟར་ཁྱོད་དང་མུ་སྟེགས་སུ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་འགལ་མི་འགྱུར། །སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུར། །མ་འོངས་དུས་ ན་འབྱུང་བ་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་གྲངས་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ལ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་དང་།ཇི་ལྟར་ན་འགལ་བར་མི་འགྱུར། སྡེ་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་སྨྲ་བ་པ་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་ དུས་གསུམ་དུ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་།བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །ས་མི་ཏི་བ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་རྟག་པར་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟོག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། འདོད་པ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ཕྱིའི་དོན་ དུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འབྱེད་པའི་སྡེ་པ་རྣམས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པ་ནི་གང་གིས་དེ་ལྟ་བུར་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པར་རོ། །ཇི་སླད་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད། །ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ ཀྱི་སྐད་ཅིག་འཇིག་།སྙིང་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ལགས། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་བྱེད་མ་མཆིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་སྟེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མཆིས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྱུར་རོ།།གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དོན་བྱེད་པ་འགལ་བས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པར་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སྐད་ཅིག་པར་སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ། བཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལོག་ པའི་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ལས་རྟག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ན་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་བཞིན་དུ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེས་པ་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་གོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་ པོ་པར་རབ་ཏུ་ཆུད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་མ་མཆིས་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཆུད་ལ་ ཡོད་པ་དང་།མེད་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་རྟག་གོ།

就像有些执著常见的人说解脱也是有一个常住的我，就像有些执著断见的人说解脱是一切都无，对于这些说常见和断见的人，请解释说明如何以如实了知胜义谛不二的刹那相续而不会毁坏。
如何你与外道的特征不相违背？诸部派将来如何出现？
关于外道数论派和胜论派等，以诸根和境的差别了知外境的特征，而无外境时如来的蕴界处等特征的方式，如何不相违背？诸部派皆遍计一切有，说一切有部如同数论派遍计显现和不显现一样，说三世中有作业和不作业。
正量部认为补特伽罗是常住。同样，圣大众部和上座大众部以不同的分别和不同的意乐分为四种说外境的部派，又分为十八部，将来如何出现？
大智慧所思是请说唯大乘不如是说。
为何如何空性？如何你的刹那灭？如何出现心性？如何无世间造作？这是断除一切见，以证知法无我的胜义谛不二为真实，以般若不缘的方式而成。
凡是有的一切都是刹那性的，如弹指声。常住与次第和顿时作用相违，如兔角般不存在，请如是成立一切智者是刹那性的。
世间智是颠倒智，由此不应信为常住，如断发根等再生一样，缘于生起相似事物的智生起。通达法无我和人无我，则能证得一切众生如来藏。
无世间造作是因为无能取所取、能诠所诠、能生所生、能作所作的关系。
如何通达胜义谛不二而离一切分别，不说有无，请如是令理解，这是大智慧所思的意义。

།ཇི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ། །དྲི་ཟ་འདྲ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་བ་ཡང་། །ཅི་ཡི་སླད་པ་ བདག་ལ་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། དགོན་པའི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཆུར་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་སྟོང་པ་དང་། དབུས་སུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ སྟོང་པ་སྟེ།འཁྲུགས་པའི་མཐུ་དང་མཉམ་པར་མི་འདུ་བའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དབང་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་། །ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བས་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་སྤྱིར་སྒྲའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་གློ་བར་ཆུད་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ཇི་ལྟར་ཅིས། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་རྣམས་ཅི་ལས་འབྱུང་། །ཡུལ་འཁྲུག་པ་དང་ཁྲག་ཁྲུག་དང་། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལྟ་བར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡང་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་སོ། །གང་དག་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ རྩོད་པ་དང་འཐབ་པས་ཕན་ཚུན་དུ་ཁྲག་ཁྲུག་གི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་ཡུལ་འཁྲུགས་ནས་བསྲེགས་པ་དང་།རྒོལ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོད་སྦྱིན་པ་པོ་དང་། དྲན་པ་པོ་དང་། བརྟག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་ དང་།ཚེ་ལན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་།ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལྟ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོ་རིས་འདོད་པས་མཆོད་པར་བྱ། །ཞེས་པས་ན། གང་གིས་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པས་འཁྲུག་པ་ དེ་དག་ལྡོག་པར་འགྱུར་བར་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བདུད་རྩིའི་ཆོས་དེ་བསྟན་དུ་གསོལ།མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་འདྲ། །འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད། །ཡི་གེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་ པ་དང་།བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་འབྲེལ་བས་མ་སྐྱེས་པས་ན་མ་སྐྱེས་པའོ། །སྐད་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་པའི་ཆོས་མེད་དེ། དེས་ན་མ་འགགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །གལ་ཏེ་ སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན།།མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིགས་ཏེ། །དེ་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེས་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་གང་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་སྟེ། དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ།

如果世间如阳焰，如同乾闼婆城和阳焰，又如水中月影，为何要对我说这些？这是说如同梦境、幻觉、水中月、乾闼婆城、旷野中的阳焰等误认为水的显现一样，世间也是始终皆空，中间以二相的本性而空，由于迷乱之力和不和合的无明，以及业力、自他相续的势力，和各种缘的差别，世间显现为种种形态。随顺闻思修慧，当以分别粗细方分而分析时见其为空，即是现证胜义谛无二真实智慧，不分别有无之义。故一切智者为了世间能普遍理解而假立声义，这是大智者的密意。
菩提分如何以何而生？菩提分法从何而生？国土动乱和纷争，如何观察有？这是说禅定、三摩地等真实菩提分等作为菩提支分，以及三十七菩提分法。又有外道们以诤论斗争相互杀生等法，及国土动乱焚烧、争斗、愤怒等，供施者、念诵者、观察者们所执著为法，瑜伽士和具寿者们对寂静与不寂静二相的认知如何趣入？如何观察有？这是说，以求生天而行供养，由于执著外境而起纷争，请为彼等说示能令其止息的无二胜义谛甘露法。
无生亦无灭，如同虚空花，世间如何证悟？无文字如何说？这是说由于与生和能生、作和作者相关联而无生故为无生。除了刹那性的事物外，别无生住灭等其他法，故为无灭。如中观所说：若生是有为，应具三相理，若生是无为，如何具有为相？因此于二无我中亦无生住灭等其他法。于法无我中，依他起性的二相亦无生，如同梦幻等。因此如同虚空花一样，以智慧空于二相，如是以无所缘的方式证悟世间。

།ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་ བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་ཡང་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དུ་སྐྱེད་དེ།གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པར་མཛད་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བཤད་དུ་གསོལ།།ཅི་ཡིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ལགས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དུ། །སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་བ་ཕྱོགས་སུ་དབྱེ་བས་ཕྱེ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆུད་པ་མི་སེམས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།ཆགས་པ་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། འཁོར་བར་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཐར་ པར་སྟོང་པའོ།།སེམས་ཞེས་བྱ་བ། སེམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པའོ། །དབང་པོ་དང་དོན་མེད་པར་ཡང་སེམས་ཉིད་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན། མིག་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ནི།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པ་དྲུག་ཀློག་གོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱད་པར་བྱེད་པ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མ་གསུངས་སོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ཡང་ཐུན་མོང་བ་ལགས་ཏེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱ་ཆེ་ བ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཁ་ཅིག་དེར་འཇུག་པས་ན་བཤད་དུ་གསོལ། གང་གིས་ས་ཡི་རིམ་པར་འགྱུར། །སྣང་མེད་རྒྱུ་བ་གང་ཞིག་ལགས། །གང་གིས་ བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས།།ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འདག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ས་དང་པོར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནི་གཉིས་སུ་མི་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་དང་། གཡོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་རིམ་པས་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་སེམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ།།ཅི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འདག་།ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་བྱ་འདག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དང་། སྙིང་རྗེས་མི་དམིགས་ ཏེ།དེས་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གཞན་གྱི་དོན་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཞུ་བ་གསོལ་ནས། གཞན་ གྱི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཐུན་མོང་བའང་གསོལ་བར་བྱེད་དོ།།མགོན་པོ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་སེམས་ཅན་འབྱུང་གནས་དུ། །ནོར་བུ་མུ་ཏིག་གསེར་འབྱུང་བའི། །རིགས་རྣམས་སུ་ཡིས་རབ་ཏུ་ཕྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་།བཟོ་དང་། སྒྱུ་རྩལ་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པར་བྱེད་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་སོ།

无文字即是无思无相，胜义谛不二，如实了知，以显现方式普遍生起声与义。讲说二相与不二相之法相。请为无分别与有分别智慧作解说。
以何成无分别？如何似虚空？真如有几种？心与波罗蜜有几种？即是当知，以粗细分别所分，毫无所缘时，即不思维而无分别，如同无执著之虚空。
真如有二种：有垢与无垢，即轮回迷乱相与不二解脱空性。
所谓心，即阿赖耶识为心，我执即是意，能取诸境者，即名为识。无根尘亦唯心，如梦时，眼等诸识各别显现。
身及受用处显现，阿赖耶普遍生起，如是八识九识，如海中波浪。
波罗蜜即大乘十波罗蜜。声闻乘有六。
大乘具方便、愿、力、智慧差别之相，是故如是具足智慧、善巧方便、发愿、为众生利而行持之佛道差别，声闻乘中亦未宣说。
四圣谛智慧是三菩提所共，故佛道地与波罗蜜差别即是大乘。广大经典声闻不能通达，以证得空性、无相、无愿解脱而入彼故请为开示。
以何成地之次第？无相行为何？以何知二种无我？所知如何清净？即法无我于初地中觉知。如是不二显现三昧差别复如何？以上中下、动与不动次第而成。
二种无我即是：以各别显现分别差别而成，如是以闻思智慧于蕴界处等各别显现即是人无我。
云何所知如何清净？即当以智慧无所缘时，所知即清净。以智慧无所缘，以悲无所缘。
是故以有相无相三昧及地波罗蜜增长福慧资粮时，一切种智之利他增长。如是请问出世间已，为利他复问世间共同。
怙主智慧诸相及，戒律众生所生处，如宝珍珠金生起，诸种姓谁能出离？即是于一切智境，请问多种识：即智慧、工巧、技艺无边。戒律即无量持戒律仪慢心。

།སེམས་ཅན་འབྱུང་གནས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་མུ་མེད་པ་རྣམས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ལྟ་བར་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐེ་ཙོམ་སྤངས་ཏེ། བསམ་པ་མགུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཞུ་བ་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྤོང་བའི་ལན་བཀའ་སྩལ་པར་མཛད་པ། རི་རབ་ལ་སྲང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ས་ལ་རྡུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཡུངས་འབྲུ་དང་། ཏིལ་འབྲུ་དང་། འབྲས་ དང་།ནས་དང་། སོར་དང་། མཐོ་དང་། ཁྲུ་དང་། ཁྲུ་བཞི་ལ་གཞུ་དང་། དེ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་དང་། དེ་བཞི་ལ་དཔག་ཚད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་འབུམ་དང་། བྱེ་བ་དང་། དུང་ཕྱུར་དང་། ཐེར་འབུམ་དང་། ཤུ་རྔོག་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ ནི་མི་འདྲི།སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་དང་བདུན་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའོ། །ཡུད་ཙམ་སུམ་ཅུ་ལ་ཐང་ཅིག་གོ། །ཐང་ཅིག་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་སུམ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ངོ་། །ཐང་ཅིག་སུམ་ཅུ་ལ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་སྐད་ཅིག་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་དྲུག་དང་། གཞི་ མཐུན་བརྒྱད་ཁྲི་སྟེ།གང་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའོ། །སྐད་ཅིག་།ཡུད་ཙམ། ཐང་ཅིག་།འཛུམས་པ་དང་། བྱེ་བ་དང་། ཆུ་ཚོད་དང་། ཐུན་དང་། ཉིན་ཞག་དང་། ཟླ་བ་དང་། ལོ་དང་། བསྐལ་པའི་གྲངས་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཅི་སྟེ་མི་འདྲི། ཡལ་ག་ ལ་གཞོན་ནུ་དང་།ཤིང་གེལ་པ་དང་། རྩ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་དང་། བྱེ་མའི་སྒང་གི་མཐའ་མ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཙུག་ལག་རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྟོག་གེ་དྲུག་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་དང་། སྔ་མ་ཅན་གྱི། སྲུང་དང་སྨན་དཔྱད་དོ། །དོན་གྱི་གཙུག་ལག་རྣམས་དེ་དག་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཅིས་ན་འདྲི་བར་མི་བྱེད། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལ་སོགས་པ་གོ་འདུན་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པས་དྲི་བ་དང་། ཤིང་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ རྣམས་མང་པོ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱལ་མོའི་དྲི་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མི་བྱེད་ལ་ཐར་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པར་མཛད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་བླང་དོར་གྱི་ཁྱད་པར་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བས་ན།གང་གི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་བསྒོམས་པར་སྦྱོར་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་ ཐར་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བར་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་བླང་བ་ཉིད་དེ་ལྟར་བཤད་པར་མཛད་དོ། །གང་གིས་ཁྱོད་ཉག་མའི་དོན་རྣམས་དང་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདྲི་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་དོན་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

众生的来源是无尽的善业和不善业。同样也是珍宝的来源，从众生的各种业中产生，由于观察这些的经典也无量无边，如何能断除无边众生的疑惑，使其心意满足，请为我解说。
对于世间如此无意义的请求，一切智者作出遣除的回答：为何不问须弥山有多少两，大地有多少尘埃，芥子、芝麻、稻谷、大麦、指宽、掌宽、肘长、四肘为弓，五百弓为俱卢舍，四俱卢舍为由旬等，以及千、万、亿、兆、京、垓等数目？
刹那、须臾、瞬间共七千二百。三十须臾为一瞬间。一瞬间有三万六千刹那。三十瞬间为一昼夜。一昼夜有六百万零八万个刹那，其间五蕴生灭。刹那、须臾、瞬间、眨眼、亿、时辰、时分、昼夜、月份、年、劫数，以及一切境域为何不问？
为何不问树枝上的嫩芽、树干、根、森林、荒原、沙丘的边际，以及婆罗门的十八种学处、六种论理、六种明咒支分、具前行的护法和医方？为何不问这十六种义理经典作为一切智者的境界？
众生的来源等等，是群众意乐所问的问题，而树木、石头等众多愚者分别妄想的问题，既不能断尽烦恼，也不能获得解脱。
通过修习无常、苦、不净、空性，可以断除贪欲等烦恼障及其习气，一切智者的智慧境界完全显现取舍的差别，因此，为了众生的利益而宣说：谁以修习无常、苦、不净、空性而断尽烦恼，获得解脱、一切智和利益众生的果位。
若有人询问你关于细微事物和沙粒等特征的差别，这并不能断尽贪欲等烦恼，同样也不能获得解脱。

།འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུང་ངོ་། ། སེམས་ཅན་དངོས་པོའི་སྣ་གྲངས་དང་། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་སུ་ཡིས་བསྐྱེད། །རིག་པའི་གནས་དང་བཟོ་ཡི་གནས། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་ཆུད་པ་ཙམ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡོད། དེ་ཇི་ལྟར ཞེ་ན།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་སློང་ནས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་བ་ན། མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པས་མཉམ་པར་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་གིས་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཐུན་མོང་བ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པའི་ལས་སོ་སོར་ སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཟོ་རྣམས་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་དང་རིགས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དང་། བླང་བ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཀུན་བསྐྱེད་པ་ལས་འགའ་ཞིག་མཁས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ སྐད་སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ།རིག་པའི་གནས་དང་བཟོ་རྣམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མན་ངག་རྣམས་ལས་གཞན་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་དུ། །ཚིགས་བཅད་རྐྱང་པ་ཇི་ལྟ་བུ། །རིག་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ མཆིས།།བཤད་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུག་སྐྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡི་གེར་འཇུག་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་སྦྱོར་བར་བཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡ་རབས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་གང་ཡང་འཕགས་པ་ནི་ཡ་རབས་ཏེ། དེ་དེ་ནི་མ་རབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པའོ།།རིག་པ་ལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་དེ། གཙུག་ལག་དང་རང་བཟོའི་སྦྲེལ་བར་བྱའོ། །སྒྲའི་དོན་དུ་བརྟག་པ་ནི། སྒྲའི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་རང་བཟོ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕོ་ཉ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལ་སོགས། །གཙོ་བོ་དར་བ་བཞིན་དུ་ནི། །ལྔ་ཡི་ དུས་དང་ལྡན་པ་སྟེ།།ཤིན་ཏུ་བཤད་མེད་འཇུག་པ་ཉིད། །ཤེས་རབ་ཅན་སྤོབས་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ། བརྒྱ་ལས་དཔའ་བོ་གཅིག་ཅིག་འབྱུང་། །སྟོང་རྣམས་ལས་ཀྱང་མཁས་པ་གཅིག་།སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལས་ སྨྲ་བདེ་གཅིག་།སྦྱིན་སྟོང་ཕོད་པ་འབྱུང་ངམ་མིན། །སྐོམ་དང་ཁ་ཟས་སྣ་ཚོགས་དང་། །ཇི་ལྟར་འཁྲིག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །རྒྱལ་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། །ཁམས་ཀྱི་བདག་པོ་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི སྐོམ་དང་ཟས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་དུ་མར་དམིགས་སོ།།འཁྲིག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། མཛེས་པ་དང་། གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། གཡེམ་བག་གི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པས་ན་གང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ཆོས་དེ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་།།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མོས་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ཐོབ་པས་ལས་ཇི་བཞིན་པ་དང་མཐུན་པར་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གླིང་བཞིའི་བདག་པོའམ། ཁམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྒྱལ་པོའི་ཐབས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ།

一切智者说道：'这不是能够断除一切有情贪欲等烦恼及习气的方法。'
'众生事物的种类和言说是由谁产生？知识领域和工巧明处是由谁如何宣说？'这是说心性本来光明清净，仅仅如此，怎么会有言说呢？
若问其如何，一切智者请开示：由于自他相续的力量而普遍生起，如同头晕和昏厥等一样，种种相的分别念各自显现分别时，言说便产生。
由于众生的无明不平等的缘故，有情世间和器世间便形成。同样，由于共业和不共业的异熟差别而显现差别。
对于确定的业各别显示，在诸识和工巧上也能通达了知。由智慧了知应理与不应理，由众生的业所生起，有些成为智者种姓，一切智者如是成立。
明处和工巧也是由极其增长智慧的智者们从一切智者的教言中另外宣说。
'诗颂有几种？单独诗句如何？明处有几种？解说又如何？'这是说入于韵律和文字，诗颂的组合安立有两种：雅正之语。其中任何殊胜的是雅正，而那个是非雅正的诗颂。
明处有许多种，应当结合经典和自造。观察声义，如何配合声义，如是由自造者们配合。
'使者随行等，如主尊兴盛，具足五种时，极无说入性。'具慧获得辩才者们所说的这些是无边际的。如所说：'百人中生一勇士，千人中出一智者，十万人中一善辩，千施未必能出现。'
'饮食种种相，如何交媾生？转轮圣王及，界主复如何？'这是说由种种业，众生的饮食随顺而观察为众多种类。
交媾是由于颠倒执著为常、美、净，及贪欲饮食等而遍计。离欲者以无常、苦、我、空观修，由于三轮不可得，故于能贪、所贪、能生贪者皆不见法，如是等在三摩地王经中广说。
虽然通达法无我和人无我者对受用无有希求，但为利他而得愿力自在，随顺如是业而成为一切地的转轮王、四洲之主，或界主之王的方便行持。

།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཕལ་ཆེར་གླིང་བཞིའི་དབང་པོར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དགེ་བ་བཅུའི་ལམ་དུ འགོད་པར་བྱེད།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཟས་འདོད་པ་ལ་ཟས། སྐོམ་འདོད་པ་ལ་སྐོམ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གོས་དང་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པ་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲིད་བསྲུང་ བར་འགྱུར།།ལྷ་ཡི་རིས་ལ་རྣམ་པ་དུ། །ས་དང་སྐར་ཚོགས་ཅི་ལས་གྱུར། །ཉི་ཟླ་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱལ་སྲིད་ཇི་ལྟར་སྲུང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། གནོད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྲོད་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་འབྱུང་བ།སེམས་ཅན་མང་པོ་ལ་གནོད་ཅིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མི་དབེན་པ་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ། ཆད་པའི་གཙོས་བཅད་ན་ཡང་ལྟུང་བའང་མེད་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཆེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། ། བསོད་ནམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་ཇི་བཞིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཡུལ་གྱི་རིས་སུ་འབྱེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་དེ་དག་གང་གིས་དམོད་མོ་དོར་བ་དང་། ཕན་པ་བྱེད་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་ས་དང་སྐར་ཚོགས་འབྱུང་བ སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་དོ།།ཡང་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དག་ལས་རྣམ་པ་དུ་མས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །ཐར་པ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་དུ། །སློབ་མ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །སློབ་དཔོན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པས་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དགྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་ཏུ རྟོག་གོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་བདག་འབའ་ཞིག་ཞི་བ་དང་། རོ་གཅིག་པ་སྦྱོར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་སྟེ། ཚངས་པའི་བདག་ཉིད་མི་གཉིས་དང་། སྒྲའི་ཚངས་པ་མི་གཉིས་དང་། ཡོད་པ་མི་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གཉིས་དང་། བདག་གི་རང་བཞིན་ཚོར་བ་ དང་བཅས་པ་དང་།ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། རྡུལ་ཙམ་དང་། རྣམ་པ་གཅིག་པ་དང་། རྣམ་པ་དུ་མ་པའོ་ཞེས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་དེ། ཐོག་མ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་སྐྱེས་པའོ། །དེ་གཉིས་ པ་དང་མི་གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དབྱེ་བས་འབྱེད་ཅིང་སྔགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པ།རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པ། ཐུགས་རྗེ་དང་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞན་དོན་སྤྱོད་པས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།སློབ་མ་ཐོག་མ་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་བརྩོན་པའོ། །བར་མ་ནི་རིག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །མཁས་པ་ནི་ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་འགྲུས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་དགའ་ཞིང་གང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་པའི་གཙུག་ལག་གི་མན་ངག་ སྟོན་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་དུ་གཟུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནུས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་ཟད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླང་བ་དང་། དོར་བའི་དངོས་པོ་ ཤེས་པའོ།

在极喜菩萨地中不会出现力轮王，大多会成为统领四大洲的转轮王，引导众生趋入十善业道。
圆满布施波罗蜜多是：对需要食物的给予食物，对需要饮品的给予饮品，同样地对衣服、卧具等一切所需，都无有过失地全部布施。
如何守护王位？天界有几种？大地和星宿从何而生？日月二者又是如何？这是说菩萨以大悲心为他人利益而行事，如何守护王位呢？就是驱逐有害众生。如菩萨藏中所说，对于损害众多众生及对三宝不敬者，为了利益他们，以悲心安住，即使以刑罚惩处，也无有过失且获大福德。
诸有福德者随其福德而生于种种界域中。生于天界的世间怙主们，以何能远离诅咒并具有利益他人的力量，以及大地和星宿如何各自显现，有如是等三摩地。或者如日月以种种方式普遍运行。
解脱有几种？瑜伽士有几种？弟子有几种？如何成为上师？这是说涅槃有二种：有余依涅槃和无余依涅槃。外道们认为从人世间的痛苦解脱而生于天界就是解脱。
有些人说唯有寂静和一味相应的修习者称为瑜伽士，即梵我不二、声梵不二、有不二、识不二、我性有受和无受、遍满和微尘、一相和多相等。
具足瑜伽者有多种：初学者、安住瑜伽道者、生起瑜伽者。以二相和不二相的瑜伽分别，获得咒续智慧殊胜的瑜伽自在一切智者，断除烦恼、业和所知障及习气无余，以大悲智慧行持利他事业，以诸波罗蜜多差别圆满福慧资粮。
初学弟子是精进于闻思。中等是圆满明解。上等是趣入真实智慧、精进于灭尽轮回苦、以悲智喜于利益一切众生的瑜伽自在者。
上师是教授真实论典窍诀、引导入瑜伽道、生起殊胜智慧、能成办自他二利、灭尽贪等烦恼过失、具足悲心和以智慧了知取舍之事者。

།སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ལགས། །སྐྱེས་པའི་རབས་ལ་རྣམ་པ་དུ། །བདུད་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། །ཡ་མཚན་ཅན་ཡང་རྣམ་པ་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ན་ཤེས་རབ་རབ་དང་། འབྲིང་ དང་།ཐ་མའི་བྱེ་བྲག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གྲོལ་ཞེས་པའོ། །ཞི་བ་པ་རྣམས་སྨྲ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཞེས་སོ།།སངས་མ་རྒྱས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཅན་ནོ། །རིག་པའི་དབང་པོ་དང་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་ཆེན་པོ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ནི་ཞི་བ་སྟེ། དེས་ན་སྨྲས་པ། ལུས་ཅན་ཆ་བཅས་ཤེས་པར་བྱ། །རིག་པ་ཆ་ དང་ཆ་མེད་རྣམས།།ཆ་མེད་ཞི་བ་དེ་ཁོ་ན། །ཀུན་གྱི་སྟེང་དུ་གནས་པའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མཐའ་མེད་པའོ།།བདུད་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ། །ཡ་མཚན་ལ་རྣམ་པ་མང་སྟེ། གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། དབང་ པོ་དོད་པ་དང་།དབང་པོ་མ་དོད་པ་རྣམས་དང་། ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གད་པ་དང་། གཡང་སར་ལུས་འདོར་བ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། འོ་མ་མ་ཡིན་པ་ དང་།འབྲས་དང་། ཆུ་དང་། ལོ་མ་ཟ་བ་དང་། ཐལ་བས་བྱུག་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རལ་པའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། བ་ལང་དང་། རི་དགས་དང་། རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཆ་བྱད་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པར་སྨྲ་བས་ན་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་ཐར་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་གསོལ། ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་དུ། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་མཆིས། ། བཏགས་པ་ཙམ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ། །སྨྲ་བའི་མཆོག་གིས་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་དབྱེ་བས་འབྱེད་པའོ། །སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ ཡང་།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །བཏགས་པ་ཙམ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོས་ཁམས་གསུམ་རྣམ་ པར་གཞག་གོ།།ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦོམ་པོ་དང་[(]བྲ་[,]ཕྲ་[)]མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན། ཇི་ལྟར་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་བསམ་པར་རྟག་གོ། །ནམ་མཁའི་སྤྲིན་རླུང་ཅི་ལས་གྱུར། །དྲན་དང་ཡིད་ གཞུངས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་།།ཤིང་གི་འཁྲི་ཤིང་ཇི་ལྟར་མཆིས། །སྲིད་གསུམ་དབང་པོས་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྲིན་ནི་སྤྲིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་མགོན་པོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགོས་པ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་གཞུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནད་མེད་པ་ལས་ སྐྱེས་པའོ།

佛陀有几种？生处有几种？魔有几种？稀有事有几种？这是由于三乘都能圆满证悟菩提，依靠上中下智慧的差别而现前圆满成佛。外道中梵天论者们所说的是清净佛即解脱。寂静论者们所说的是：成佛者使人成佛即是佛。未成佛者即是轮回者。智慧自在和众自在等大天瑜伽自在即称为使人成佛者。佛是寂静的，因此说道：'有身具分应当知，智慧有分无分等，无分寂静即真如，安住于一切之上。'生处即布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧、方便、愿、力、智慧等波罗蜜多的无量差别。
魔有四种：烦恼魔、蕴魔、死魔和天子魔。稀有事有多种：二元论者和非二元论者，诸根成熟者和诸根未成熟者，沐浴、火供、笑、舍身于悬崖、吉祥和非吉祥的分别，果实、根茎、乳和非乳、稻米、水、食叶、涂灰、拔发、以发髻装饰、舞蹈、歌唱、牛行、鹿行、孔雀行等诸多装束，以及执持珍宝、黄金等而宣说为我的一切人都说是解脱，因此在未完全断除我执之前不可能解脱，请一切智者证成此义。
你的自性有几种？心有几种？假立又是如何？请以最胜言教对我宣说。这是说一切智者有两种自性：有相和无相的禅定差别而分。心即阿赖耶识，又如偈云：'身及受用处所相，阿赖耶为一切生，八识九识亦如是，如同大海与波浪。'假立即是二相的识，以能取所取事而安立三界。外境是不存在的，当分析粗细时，请一切智者开示如何成为空性，这是大智者为他人而思维的。
虚空云风从何生？念与正直如何起？树藤如何有？请三界主对我宣说。关于云即是云，是世间天等怙主为世间作利益。正直等是从无病而生。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚུལ་སྟུག་པོ་དང་། ཤིང་གི་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དུག་དང་དུག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ན་ཕན་པ་ དང་།གནོད་པའི་འབྲས་བུ་ལགས་པས་ན། དེ་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་དབང་པོ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་དུ་གསོལ། སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ལྷག་ པ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆེན་པོ་རངས་པར་མཛད་པ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལས་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ།།གླང་པོ་རི་དགས་རྟ་བླུན་རྣམས། །གཟུང་དུ་རུང་བ་ཅི་སླད་དུ། །ངན་པའི་མི་རྣམས་ཅི་ལས་གྱུར། །བདག་ལ་སེམས་ལུང་བསྒྱུར་བས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བས་ན་གང་ གིས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དེ་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་བླུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ན་ལྷ་དང་། མི་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་བྱོལ་སོང་དུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། ། མ་རིག་པས་མཉམ་པར་བཞག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྟ་དང་། གླང་པོ་དང་། རི་དགས་རྨོངས་པ་རྣམས་སྡིག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་ནི་བླུན་པ་རྣམས་མི་བླུན་པ་རྣམས ཀྱིས་གཟུང་བར་བཏུབ་བོ།།མི་མ་རབས་ཐ་ཤལ་ངན་ལས་ལ་འགྲུས་པ་རྣམས་དེས་གཞན་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་བཀོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཀྱེ་དེ་དག་གི་སེམས་འདུལ་བ་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཤད་དུ་གསོལ། ཁམས་དྲུག་འཛིན་པ་ཅི་སླད་དུ། ། འདོད་ཆེན་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །སྐྱེས་པ་བུད་མེད་མ་ནིང་རྣམས། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་དྲུག་ནི་དུས་དྲུག་གོ། །འདོད་ཆེན་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །བུད་མེད དང་སྐྱེས་པ་དང་།མ་ནིང་རྣམས་ཀྱང་ལས་གང་གིས་སྤྱོད་པ་དང་། མི་སྤྱོད་པར་འཇུག་པ་དེ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ། །རྣལ་འབྱོར་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་བཟློག་།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇུག་།ཅི་འདྲའི་སྐྱེས་བུ་ཇི་ལྟ་བུར། །རྣལ་འབྱོར་ གཞག་པ་བདག་ལ་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་འདུས་པ་ཅན་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་གྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་པ་ཙམ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་ལས་ཡུལ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྒོ་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མཛེས་པ་དང་།མི་མཛེས་པར་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིའི་དོན་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མི་ལྡོག་ཅིང་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལས་རྒྱུན་ཏུ་འཇུག་ སྟེ།ཡུལ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་མཉམ་པར་འདུས་ཏེ། ཡུལ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་མཐོང་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཅན་དེ་ རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་དུ་གསོལ། འགྲོ་བར་ཕྱིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི། །མཚན་མ་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཕྱུག་པོར་འགྱུར། །མཁའ་འདྲས་བདག་ལ་བཀའ་སྩོལ་ ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཙས་མ་ཐག་ལ་དགའ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་ཡང་དག་པར་སྣང་བས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།

众生共同和不共同的各种业的深奥道理，以及树枝等物体的生长，即由于它对众生们分别毒和解毒等的差别而产生利益和损害的果报，因此请为我开示这些如是所取的种种缘起现象三界诸根业的差别。
从一切众生福德和智慧资粮中超胜而生起一切智智的瑜伽自在尊，最极清净，离贪，令无边众生相续大流欢喜，请为我开示蕴等色根一切智者的种种业。
问：'象、野兽、马、愚者，为何能被捕获？恶人从何而生？请对我开示调心之理。'此谓此心本性光明，随如何修习，即如是成就善与不善诸行，分别智慧与愚钝等差别时，各自显现为天、人、地狱众生、饿鬼和旁生。
由无明不能等持，业报力量，以及自他相续力的差别，马、象、野兽愚者们为恶业果报所压制，故愚者为不愚者所捕获。卑劣之人勤于恶业，为其他有力者所役使。祈请最极清净离贪的调心者为我开示。
'六界执持因何故？如何复成大贪者？男女黄门诸众生，如何出生请对我说。'此谓业成六界，六界即六时。大贪者即入于愚痴享受。女人、男人、黄门等以何业而入行与不行，请一切智者为我开示这些种种业。
'如何远离于瑜伽？复于瑜伽如何入？何等士夫如何能，安住瑜伽请对说。'此谓心入等持者生起厌离，仅于刹那间从瑜伽入诸境。
若不修空性、无相、无愿三解脱门者，即缘取外境美丑而作分别。若以智慧破析外境粗细而不执著者，则于瑜伽不退，如是等持而恒时趣入。
见诸境无常、苦、不净、空。若以智慧等持心，见诸境无常、苦、不净、空而生起者即具如是相，瑜伽自在者请为我开示彼等补特伽罗法无我。
'往趣众生之，相与相状何？以何如何能，成富请虚空同者说。'此谓甫一出生即现喜乐、毁坏、忧愁，由此推知有宿世串习。

།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བ་དང་། བླང་བ་དང་། བཏང སྙོམས་ཀྱི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་བླ་མའི་ཡང་བླ་མ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སློབ་མ་རྣམས་མཁས་པའི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་ཐོག་མར་ཐོས་པ་དང་།སེམས་པ་ལ་སོགས་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བཙལ་མ་ཐག་པ་དང་། ཤེས་ རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།ཚོར་བ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་བས་ན་འགྲོ་བར་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མས་ཚེ་གཞན་བསྒྲུབ་པའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་ན་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་ དུ་མ་ཇི་ལྟར་ན་རུང་།དེ་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དེ་སྐད་ན་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་སུས་བྱེད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་ན་ནི་དེ་དག་གི་ཆེ་ཆུང་གི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེས་ན་འགྲོ་བའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཞན་དུ་མ་འཐད་ཀྱི་ རྒྱུ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ། དུད་པས་མེ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། །བྱ་བཞད་ཀྱིས་ནི་ཆུར་ཤེས་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་ལྡན་གྱི། །རིགས་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །དེ་བས་ ན་ཤེས་རབ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། བཞིན་བྱད་དང་། སྐད་ཀྱི་ང་རོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསོད་ནམས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དབུལ་བ་དང་ནད་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྡིག་པ་ལས་འབྱུང་བར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །རྒྱུ་དུ་མ་ལས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་ནི་མཚོན་དུ་མས་རི་མོ་བྲིས་པ་དང་འདྲའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་དང་། གཟུགས་ལེགས་པ་དང་། མི་ལེགས་པ་དང་། ནད་དང་། ནད་མེད་པ་མཚན་མ་ལས་སྐྱེས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཅི་ཞིག་ཤཱཀྱའི་ རིགས།།བུ་རམ་ཤིང་སྐྱེས་ཇི་ལྟར་བྱུང་། །ཡུན་རིང་དྲང་སྲོང་དཀའ་ཐུབ་གང་། །ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོས་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་ཀློག་པ་སྔོན་སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱ་གནས་པས་མས་དབེན་གྱི་སྲིང་མོ་ཆུང་མར་ལོང་ཤིག་པར་རྒྱལ་ རིགས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ལ་དེས་སྨྲས་པ་དང་།དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཅི་དེ་ལྟར་བྱེད་ནུས་སམ། ཡང་དེས་སྨྲས་པ། ནུས་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཤཱཀྱ་ཞེས་མིང་བྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ལས་རྒྱལ་རིགས་གཞོན་ནུ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དེའི་གནས་སུ་རྐུན་པོ་ཞིག་བྱུང་བའི་ཆ་ག་པར་དེ་ གསལ་ཤིང་གིས་ཕུག་པ་དང་།དེའི་མཁན་པོ་དཀའ་ཐུབ་ཅན་དུ་ཡུན་རིང་དཀའ་ཐུབ་གླིང་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་དེ་མཐོང་ནས། བུ་དེ་ཅི་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེས་མཁན་པོ་ལ་སྨྲས་པའི་འོག་ཏུ་དེས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་སྨྲས་པ། བུད་མེད་ལ་ནི་ འགྲོ་བ་མེད།།ཅེས་སོ། །དེ་བས་ན་བུ་སྐྱེ་བར་གྱིས། ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་དང་སྨྲས་པ། སྔོན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ། ཁུ་བ་འབྱིན་པར་གྱིས་ཤིག་དེའི་ཁུ་བའི་ཐིགས་པས་བུ་གཉིས་སུ་རེད་པ་བུ་རམ་ཤིང་གི་ར་བར་ཞུགས་པ་དང་། དྲང་སྲོང་གིས་གསོས་ ནས།དེའི་ཚེ་བུ་རམ་ཤིང་སྐྱེས་ཞེས་མིང་དུ་གྱུར་ཏོ།

由于苦和乐必定是先前已经存在的缘故。具有舍弃、取得和舍离之心的人们的殊胜智慧，无论是上师中的上师是谁，他们都如同弟子们中最为精通的殊胜一般，首先从听闻和思维等方面修习的缘故。因此，一经寻求便立即获得，具有智慧等殊胜。
从无感受的诸大种中，这些怎么会存在呢？因此，已经达到觉悟的人们以智慧等相而成就来世。由于诸大种无有差别，多种众生形态怎么可能存在？
如果说是因为它们各自不同的缘故，那么谁又能造成诸大种的差别特性呢？若无其他因缘的差别，它们的大小事物又怎么会形成？因此，由众多种类的众生形态推知必有其他因缘。
如同一切智者在《十法经》中所说：'由烟知有火，由鸟鸣知有水，具智菩萨种性，由诸相而得知。'
因此，可以推知智慧、无病、受用、容貌、音声等果报是从福德而生，贫穷、疾病等果报是从罪业而生。从多种因缘生起各种果报，如同用多种工具绘制图画一般。
世间的种种形态，富有和贫穷、相貌端正与丑陋、有病与无病，可以推知是从相而生。
如'为何是释迦种姓？甘蔗种如何产生？长期苦行仙人修行，您是如何修学的？'这是在大游方者种姓中所诵读的，从前在迦毗罗卫城住有仙人迦毗罗，他对王族青年们说要娶其妹为妻，他们问道：'能否做到这样？'他回答说：'能。'从此便有了释迦的名号。
其中一位王族青年出家后，在其住处出现一个盗贼，他被木桩刺穿，其戒师是长期修苦行的苦行林生，见此后问道：'孩子这是怎么了？'在得知事情经过后，他以外道见解说道：'女人无有去处。'
因此说：'你要生子。'当问及如何时，他说：'忆念前世受用，应当射出精液。'其精液滴落分为二子，进入甘蔗园中，仙人将其抚养，那时便得名为甘蔗种。

།ཁྱོད་ཉིད་ཞིང་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ། །མཚན་དང་དེ་བཞིན་གཟུགས་སྣ་ཚོགས། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་བསྐོར་བར་ཡང་། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་ཀུན་ནས་གདའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་བཞིན་དུ་གཅིག་པུ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ཐ་ དད་པར་ཆུའི་སྣོད་དུ་མར་སྣང་བ་བཞིན་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་འཕྲོས་ནས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མགུ་བར་མཛད་པ། སྐར་མའི་ བདག་པོ་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་མང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་བཞུགས་ཤིང་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པར་གང་བར་ཀུན་ཏུ་སྣང་ངོ་།།མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནས་གཤེགས་པ་དང་། ཡུམ་སྒྱུ་མའི་ལྷུམས་སུ་ ཞུགས་པ་དང་།བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། བདུད་བཅོམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས། སེམས་ཅན་སྐྱོ་བར་མཛད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གོ་འདུན་ གྱི་མཛད་པས་ཁྱབ་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་མང་པོ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཆུད་པར་མཛད་དུ་གསོལ།ཇི་ལྟར་ཤ་རྣམས་བཟར་མི་རུང་། །ཇི་ལྟར་ཤ་ནི་བཀག་པ་ལགས། །ཤ་ཟའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཤ་འཚལ་བར་ ཡང་ཇི་ལྟར་གྱུར།།ཞེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འཇུག་སྟེ། དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན་དེས་ཇི་ལྟར་ཤ་ཟ་བར་འགྱུར། གང་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དེ་ཡང་བཀག་པ་སྟེ། ཤ་དང་ཉ་ལ་སོགས་ པ་ནི།།རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བསྔོས་ཟོས་ན། །བརྩེ་བ་མེད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བས། །དེའི་ཕྱིར་གསོད་པའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ཤའི་འདོད་ཆེན་ལ་གོམས་ཏེ་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་ཤ་ཟ་བའི་རིགས་སུ་ཤ་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤའི་རོ་མྱོང་བ་ལ་ཆགས་པ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སེམས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར འགྱུར་བ་དང་།མཐའ་གསུམ་གཙང་ཞིང་ལྷུང་བཟེད་དུ་སྩལ་བ་འབྲས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་འཚོལ་ཅིག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐུན་མོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས་གསུངས་པ། མཛངས་པ་བློ་ཅན་མཁས་པ་ཡི། །ཟས་གཙང་ཞིམ་པོ་ཅུང་ཟད་འགྱུར། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་བཞག་མེད་ན། །རྣལ་ཅན་དེ་ཟ་བཀག་མེད་རུང་། །ཡ་རབས་དང་མ་རབས་ཀྱི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བློ་དགག་པའི་དོན་དུ་ཇི་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན དུ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཏུ་སྒྲ་སྦྱོར་བར་མཛད་དེ། དེས་ན་དེ་དང་གཞན་དུ་ཡང་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་བར་ཀློག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། དགེ་སློང་དག་ཕྱིའི་གཙུག་ལག་རྣམས་ནི་ལྕགས་ཀྱི་སེའུ་དང་མཚུངས་ཏེ། འབད་པ་ཆེན་པོས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་སྟེ།ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཞི་བའི་དོན་མེད་པས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞིང་རྣམས་ཉི་ཟླའི་དབྱིབས། །རི་རབ་པདྨོ་འདྲ་བ་དང་། །དཔལ་བེའུ་སེང་གེའི་དབྱིབས་འདྲ་བ། །ཅི་ཡི་སླད་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིང་ རྣམ་པ་དུ་མར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་དེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ལས་ བྱུང་བ།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་། རི་རབ་དང་། པདྨོ་དང་། དཔལ་བེའུ་མངོན་པར་མཛེས་པའི་རྒྱན་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་བཀོད་པར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞིང་བཀོད་པའི་རྒྱན་ དང་།བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

你在一切刹土中，以种种名号和形相，被诸佛子所环绕，为何如是普遍存在？此说如同太阳虽是独一，却如水中倒影般显现于不同世间，化现众多化身，以种种形相瑜伽自在尊，圆满清净，离欲，一切智者以无边智慧令众生心生欢喜。如同星宿之主被众星环绕，安住于众多菩萨眷属坛城中央，普遍显现于一切众生之前。
从天界下降，入胎于摩耶夫人胎中，诞生，童年游戏，苦行，降魔，转法轮，入涅槃界而示现涅槃，令众生生起厌离心，以利益众生之事业遍满，以种种形相瑜伽自在力令众多众生获得解脱。
如何不应食肉？为何禁止食肉？生为食肉种族者，又为何求食肉？此说由于发菩提心对一切众生生起大悲心，以自性空故，如何能食肉？即使是无悲心的声闻乘者也被禁止，如说：'若出家人食用肉和鱼等，因生起无悲心，故亦将导致杀生。'
由于贪著肉味习气，以恶业而生为食肉种族，以及天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、大腹行者、人非人等众生贪著肉味，如何能断除害心？
如同三轮清净施予钵中的米等食物，应以无贪平等心寻求，愿一切智者普遍令众生了知。如三昧王经所说：'智者具慧善巧人，清净美味少许得，若非当下即受用，修行者食无禁忌。'
为遮止贪著雅俗言语之心，如是令众生获得微小利益，于佛陀教法中作文字结集。因此于此处及他处皆诵读中原语言。如一切智者所说：'诸比丘，外道典籍如铁锁，须以大精进方能通达，即使通达亦无离欲寂静之义，故无果报。'
如何刹土现日月形，须弥山莲花相，及吉祥宝印狮子形，为何如是请为我说？此说建立种种刹土，是为令众生生起信心，故一切智者以种种形相瑜伽自在力加持。如圣无垢称所说：'心意清净即是刹土清净。'其后庄严建立日月、须弥山、莲花、吉祥宝印等庄严刹土。如圣文殊刹土庄严及极乐刹土庄严等。

།སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བཀོད་པ་དག་།མིག་འཕྲུལ་འདྲ་བ་ཇི་ལྟ་བུ། །རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་ཞིང་རྣམས་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་དང་། བར་དང་། ལྟག་དང་། གློ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་ དང་།བར་ཆད་དུ་ཞིང་གི་སྣང་བ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱིའི་སྣང་བ་གྲུབ་པ་མེད་པར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞིང་སོ་སོར་སྣང་བའི་རིམ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འབྱུང་བ། ཞིང་གི་རྒྱན་ཞིང་གི་རྒྱན་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་ཞིང་གི་རྒྱན་མ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ་ཞེས་པའོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རིན་པོ་ཆེར་སྣང་ངོ་། །པི་ཝང་རྔ་ཡི་དབྱིབས་ འདྲ་དང་།།འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་འདྲ། །ཉི་ཟླ་དག་དང་རྣམ་བྲལ་བ། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་པི་ཝང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དབྱིབས་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་གྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་དང་རང་གི་འོད་ཀྱིས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།ལ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། །སངས་རྒྱས་ལ་ལ་རྣམ་སྨིན་བྱུང་། །ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་རྣམས། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ པ་དེ་དག་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།

上下所布置，如同幻化般，一切珍宝刹，为何如是说？这是指下方、中间、上方、四周、相续和间断的刹土显现安住，这一切虽然如幻而无外在显现的成立，但随各自显现的次第，显现为众生种种业的形态。
如同金刚经中所说：'刹土庄严刹土庄严，如来说非刹土庄严'。对于福德资粮成熟的众生，各自显现不同，一切福德资粮成就者皆显现为珍宝。
形如琵琶鼓，果实似众花，无有日月光，为何如是说？这是指如琵琶等自然形状，以及如花果般。远离日月光明是指以种种福德殊胜的刹土庄严和自身光明各自显现。
或有化身佛，或有报身佛，真实智慧佛，为何如是说？这是指那些示现涅槃的化身即是化身佛。

།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མགུ་བར་མཛད་པ་ཐོག་མར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་ཏེ།རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཙུན་གཙོ་དེ་དག་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཕྱིའི་དོན་ལ་མི་དམིགས་ཏེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ནས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རང་གི་རིག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ ལྡན་འདས་ཞེས་བགྱི་བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་དུ་གསོལ།ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་འདོད་ཁམས་སུ། །རྣམ་སངས་མ་རྒྱས་བདག་ལ་གསུངས། །ཅི་ཡི་སླད་དུ་འོག་མིན་དུ། །ཆགས་བྲལ་ཁྲོད་དུ་མངོན་སངས་རྒྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བསྟན་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མེད་ཅིང་རྐྱེན་དུ་མ་བབ་པ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རིམ་པར་མ་བསྟན་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་མི་ཆེས་ཏེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་ སྦྱིན་དང་།དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་བདུད་བཅོམ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར། ཅི་ཡི་སླད་དུ་འོག་མིན་དུ། །ཆགས་ བྲལ་ཁྲོད་དུ་མངོན་སངས་རྒྱས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་གནས་བཅུ་བདུན་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མངོན་པར་ཡ་མཚན་དུ་འཛིན་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དེར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམ་པར་ སྣང་མཛད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཏེ།དེར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་པར་མཛད་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་འདི་བསྟན་དུ་གསོལ། །བདེ་གཤེགས་མྱ་ངན་འདས་ན་ཀོ། །བསྟན་པ་སུ་ཞིག་འཛིན་པར་འགྱུར། ། སྟོན་པ་ཇི་སྲིད་རབ་ཏུ་བཞུགས། །ཚུལ་ཡང་ཇི་སྲིད་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཁྱད་པར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཙུན་གཙོ་ཚིག་གི་དབང་པོ་ལ་གཏད་པར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་རྒྱུད་ལས་ཀློག་གོ། །འདི་ཉིད་དུ་ཡང་གསུངས་པ། ལྷོ་ཕྱོགས་བེ་ཏའི་ཡུལ་དུ་ནི། །དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཆེར་གྲགས་པ། །དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་པ། །ང་ཡི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ། །བླ་མེད་ཐེག་ཆེན་རབ་བཤད་ནས། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབ་སྟེ། །བདེ་བ་ཅན་དུ་དེ་འགྲོའོ། ། གང་ན་རྟོགས་པ་དང་དགེ་སློང་གི་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཉམས་པ་མེད་པར་ལོ་སྟོང་གི་བར་དུ་བསྟན་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་དམ་པ་ཡང་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནས་དུས་དར་ཏེ། སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་ན་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བར་དུའོ།།ཁྱོད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་པ་དུ། །ལྟ་བ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དུ། །དགེ་སློང་དངོས་དང་འདུལ་བ་ཡང་། །ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་ པའི་མཐའ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ལྟ་བ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོང་པ་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

由福德和智慧资粮成熟所生，以种种色相瑜伽自在，令诸天等瑜伽自在欢喜，最初现前圆满成佛，入具一切智光明三摩地。毗卢遮那佛世尊尊主等显现。当以智慧观察粗细，'色若分析至极微尘，极微尘亦无有分'之时，不缘外境，远离能取所取相，无思无相，入于不二胜义谛真如自证，此等即称为法身真如佛世尊。故请一切智者开示三身差别。
'何故如何欲界中，未成正觉为我说？何故于色究竟天，离欲众中现成佛？'此说于欲界中示现化身成佛，是因对于无缘分见圆满报身者，若不示现化身成佛次第，欲界众生将不生信。为引导欲界天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽以及人非人等众生，以权巧方便降伏魔众而于欲界现前圆满成佛。
'何故于色究竟天，离欲众中现成佛？'此说于色界出生，入十七地禅定者，为除梵天等瑜伽执著稀有想，故于彼处以圆满报身毗卢遮那现前圆满成佛之相而成佛。于彼为诸瑜伽者说法，故请开示此现前圆满菩提智慧之流。
'善逝涅槃后，谁当持教法？师尊住几时？教法住几时？'此说世尊教法，特别是大乘教法付嘱尊主文殊师利童子，如《圣文殊童子续》中所说。此中亦说：'南方毗提国，比丘具吉祥，广大有名声，其名称为龙，能破有无边，我之乘世间，善说无上乘，成就欢喜地，往生极乐土。'于彼证悟及比丘事业圆满无衰，教法住世千年。正法时期从八万四千年开始兴盛，当众生寿量八万岁时最为清净，直至离欲一切智瑜伽自在尊主弥勒现前圆满成佛为止。
'汝之宗派有几种？见解复有几？比丘体及律，何故如何为我说？'此说宗派有三种：声闻、缘觉及大乘之差别。见解亦有三种：外境、识及空性不二之相。

།འདུལ་བ་ཡང་། ལྔ་དང་ བརྒྱད་དང་བཅུ་ཀུན་ཀྱང་།།ཐམས་ཅད་ལས་བྲལ་ཁས་ལེན་པ། །དགེ་བསྙེན་ཟ་གཅིག་གནས་པ་དང་། །དགེ་སྦྱོང་བསྟན་པ་དགེ་སློང་ངོ་། །ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟར་བཤད་དུ་གསོལ། རང་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲས་ཉན་ཐོས་ཀྱི། །ཅི་སླད་འགྱུར་བ་བརྒྱ་པོ་དང་། །སྣང་བ་མེད་པ་ བརྒྱ་པོ་ཡང་།།ཅི་ཡི་སླད་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་བ་ནས་འཕོ་བ་བརྒྱ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་རིགས་པས་སྤོང་ངོ་། །བརྒྱ་ནི་མཐའ་མེད་པར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ། །གནས་འཕོ་བ་ནི་བསྩལ་བའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཀུན་ཏུ་སྤངས་པ་ན་སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་དོ།།རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྟོགས་ པ་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་མངོན་ཤེས་གང་གིས་བྱུང་། །འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིའང་ཇི་ལྟ་བུར། ། སེམས་ནི་ས་རྣམས་བདུན་པོ་ཡང་། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནམ་མཁར་འགྲོ་ཞིང་འབར་བ་དང་། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དང་ཐུན་མོང་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དྲུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་འབྱུང་བས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་ནི་ས་རྣམས་བདུན་པོ་ཡང་། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཕྱིའི་དངོས་པོ་བསྩལ་ཏེ་རྣམ པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་ན། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བཤད་པའོ། །ས་བརྒྱད་པོའི་དབང་ པོ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རྟོག་པར་དབུ་མ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མིན་ཡང་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པར་མི་དམིགས་པ། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་ བཤད་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། དངོས་པོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པས་མངོན་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ དགེ་འདུན་རྣམ་པ་དུ།།ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་དབྱེན་དུ་འགྱུར། །སེམས་ཅན་གསོ་བའི་གཙུག་ལག་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། གཉི་ག་སྡོམ་པ་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་འདུན་ནོ། ། དགེ་འདུན་གྱི་དཔེས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་འགྱུར་རོ། །གནས་ཁང་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་དང་། ལམ་གཅིག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གསོ བའི་གཙུག་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་ལས་སྡིག་པའི་ནད་ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་སོ།

律部中说：'五戒、八戒和十戒等，远离一切而受持，优婆塞一日住，沙门教法比丘。'请解释这样的说法。'独觉、菩萨、声闻，为何有百种转变，以及百种无相，为何如此请对我说。'这是说从迷乱转变的百种，以无二胜义谛的道理来断除。百应当观察为无边际。迁转处是赐予。对此，当断除一切有无分别时，百种无相也是无二。独觉、声闻和菩萨们同样证悟空性、无相、无愿三解脱门无相三摩地。如《圣般若波罗蜜多经》中所说：'入于彼等定中时，将通达三种智慧。'
'世间神通从何生？出世间的又如何？七地心性又是怎样？为何如此请对我说。'这是指神变飞行虚空、放光明等。他心通、宿命随念通、天眼通、天耳通这五种神通是与世间瑜伽师共同的。第六漏尽通是出世间的，由通达无我而成就，由此而得解脱轮回苦。
'七地心性又是怎样'是指如此处一切智者所说：'七地即是心，第八无相地，二地是住处，其余地是我的本性。'除外在事物，唯识七地诸根平等安住。如此处所说：'除外在事物，唯入于识性，此是中观要义，我与他所说。'八地诸根不分别有无，平等入于无垢中观三摩地。如此处所说：'非有亦非无，不取有与无，此是中观要义，我与他所说。'如《圣般若波罗蜜多经》中所说：'非以有所证，亦非以无证，由有无平等而证悟。'
'您的僧团有几种？如何成为僧团分裂？医治众生的典籍，为何如此请对我说。'这是指别解脱戒、二种戒律者和不退转大菩萨的僧团。以僧团为例也成为声闻乘者。不应同处一室，不应同行一路。为什么呢？因为声闻乘者的过失非大乘过失。医治众生的典籍是指从愚痴因缘所生的罪业病，由邪知而生，以正知而得以对治，如是一切智者所说。

།འོད་སྲུངས་ལོག་པར་དད་སེལ་དང་། །གསེར་ཐུབ་ཀྱང་ནི་ང་ཡིན་ཞེས། །རྒྱལ་བའི་ སྲས་ལ་གསུངས་པ་དེ།།ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཅི་སླད་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མགུ་བར་མཛད་པ་དེ་ཇི་བཞིན་པ་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ང་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དགོངས་པ་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུང་བ་མཛད་དོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་ཅིས་མེད་བརྗོད། །རྟག་དང་འཇིག་གཏམ་ཇི་ལྟ་བུ། །ཅི་སླད་སེམས་ཅན་ཡང་དག་ཉིད། །ཐམས་ཅད་དུ་ན་བཤད་མི་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་སེམས་ཅན་མེད་པར་འཆད་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པར་འཛིན་པ་འཆད་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་སྨྲ་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་མ་སྐྱེས་པས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཙམ་ཐམས་ཅད་དུ་བཤད་པར་མི་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཕྱི་ཕྱིར་གསོལ་ བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་གཅིག་ལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་བཤད་པ་མིན།ནད་པའི་དབང་ལས་སྨན་པ་བཞིན། །སྨན་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཞེས་ཏེ། དེས་ན་སྣོད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡང་དག་ པར་ངས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཆད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐོག་མ་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་ངས་འཆད་དོ། །ཅི་སླད་སྐྱེས་བུ་ན་ཆུང་ནོར། ། རུ་ར་དང་སྐྱུ་རུ་ཚལ། །ཀེ་ལ་ས་དང་ཁོར་ཡུག་རི། །རྡོ་རྗེ་སྲ་བའང་ཇི་ ལྟ་བུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་དང་ན་ཆུང་གི་ནོར་ནི་གང་ཕོ་དང་མོ་ལ་མཁོ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ནོར་ཏེ། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རུར་དང་སྐྱུ་རུ་རའི་ཚལ་ནི་སྨན་ཏེ། སྐྱོན་གསུམ་འཕྲོགས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་མཁོའོ། །ཀེ་ལ་ ས་དང་ཁོར་ཡུག་རི།།རྡོ་རྗེ་སྲ་བའང་ཇི་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ཁུང་མང་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འབྱུང་བ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ། །དེ་ཡི་དྲུང་ན་མིག་ཡོར་ནི། །རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་རབ་བརྒྱན་ཅིང་། །དྲང་སྲོང་དྲི་ཟས་ཀུན་གང་ན། །ཇི་ལྟར་ ཅི་སླད་བདག་ལ་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་དྲུང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་མི་གཡོ་བ་དྲང་སྲོང་དང་དྲི་ཟ་རྣམས་ཀྱི་གནས་མཆིས་པ་བསོད་ནམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་བྱུང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ སྒྲུབ་ཏུ་གསོལ།གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་སྤེལ་བའི་སླད་དུ་སེམས་དང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བར་རོ། །ལྷ་ཆེན་གྱིས་ནི་གསན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཙུན་གཙོའི་སངས་རྒྱས་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དྲིས་པ་ བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སླར་བསལ་བ་ནས་གང་དག་འཁོར་བ་དང་།ལོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་དོན་དུ་མཁོ་བའི་དྲིས་པ་དེ་དག་གི་ལན་ནི་ཐོག་མར་ལེགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གསུང་ངོ་། །དྲིས་པ་ཡང་དག་ཀྱང་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ དེ་དག་ལ་སྐྱོན་ཆེ་བར་བཤད་ཅིང་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་ལན་གསུངས་པ།ཐེག་པ་ཆེ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་པ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་མཆོག་འདི། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་ཕུལ། །ལྷ་ཆེན་གྱིས་ནི་གསན་པ་དང་། །ཞེས་ཏེ། དེ་འདྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ་བླང་ བ་དང་།དོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་མཆོག་ཡིན་ནོ།

'迦叶啊，消除邪见者和金胜佛也是我'，对菩萨所说的这些话，大圣为何如此宣说？这是指最为清净、离欲、一切智者、瑜伽自在者以神变示现无量众生心意，如实圆满佛陀我也如是，以此义趣宣说此经。
为何说无我与众生？常与灭言说如何？为何不于一切处，宣说众生真实性？对此，说无我与众生是为了断除执著常我的轮回痛苦。说常见也是为了断除作者之说。任何常也不存在，因为未生故非有，如石女儿等。
真实性即离开有无分别，是证悟无二胜义谛。为何不于一切处宣说唯心？如是大智者一再请问，故一切智者对一者所说的，于他者则不说。如医生依病人情况，药物也要分别对治。因此对非法器者，我不于一切处宣说无二真实。
如何呢？为摄受初学者，我次第宣说蕴、界、处等。为何少年人财富，阿魏与庵摩罗果，开罗拉萨环绕山，金刚坚固又如何？对此，男女所需一切财富，由业生起种种世间。阿魏与庵摩罗果园是药，能除三过故一切需要。开罗拉萨环绕山，金刚坚固又如何？是指多孔宝藏处，为众生利益而出现的天人住处。
其下幻境有，种种珍宝严饰，仙人乾闼婆充满，如何为何为我说？是指须弥山环绕下有不动宝藏处，仙人与乾闼婆所住处，请一切智者成就有福众生以福德生起宝藏处。为增长众生福德，令心生净信差别。
大天听闻已等，是指佛陀为一切天之大天。从百零八问解答中，为断除轮回、邪智、苦尽而所需之问，其答首先说善哉而宣说。问答真实也说明草木等差别过患大，为世间而答。
种种大乘法，是诸佛胜心，佛世间智慧，大天听闻已。即取百零八问，以取舍差别显示种种大乘法，是诸佛殊胜心意。

།དེར་ལྷ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བཙུན་གཙོའི་སངས་རྒྱས་དང་། བཙུན་གཙོའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་ལེགས་པ་བསྟབས་པ།ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ལེགས་སོ་ལེགས། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གང་དྲིས་པ། །དེ་ནི་རིམ་གྱིས་ངས་བཤད་ཀྱིས། །བློ་ཆེན་ང་ལས་ཤེས་པར་བྱོས། །སྐྱེ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་དང་ སྟོང་།།འཕོ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་སྲས། །ཞེས་བྱ་བར་སྔར་དྲི་བ་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཤད་པར་མཛད་དེ། དྲི་བ་གང་དག་ལ་སྐྱེས་བུའི་དོན་དུ་མཁོ་བ་མེད་ཅིང་སྐྱོན་ཆེ་བ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱོན་ཆེ་བར་ གསུངས་ཤིང་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་ལན་མི་སྩོལ་བ་ནི་ས་ལ་རྡུལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། རི་རབ་ལ་སྲང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཇི་ཙམ་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདྲི་ཞེས་ཏེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་རྫས་བརྒྱད་དོ། །མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་བདུན་ལ་རྡུལ་བར་མར་འགྱུར་རོ། །དེ་བདུན་ལ་རྡུལ་ལོ། །དེ་བདུན་བདུན་གྱི་གོང་མའི་གྲངས་ཀྱི་རི་བོང་དང་། ལུག་དང་བ་ལང་གི་སྤུ་རྡུལ་དང་། སྲོ་མ་དང་། ཤིག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། མ་སེ་དང་། ནམ་དང་། ཏོ་ལོ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གསེར་སྲང་གཅིག་གི་གྲངས་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་བརྒྱད་ལས་གྲངས་དུ་འགྲོ་བའོ། །འཛིན་པ་ནི་སྲང་གི་བཞིའི ཆར་གྲུབ་པའོ།།ཡུངས་ཀར་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནས་གཅིག་གོ། །ནས་བརྒྱད་ལ་ཚིགས་སོ། །ཚིགས་བཞི་ལ་སོར་མོའོ། །སོར་མོ་བཅུ་གཉིས་ལ་མཐོའོ། །མཐོ་དོ་ལ་ཁྲུའོ། །ཁྲུ་བཞི་ལ་གཞུའོ། །གཞུ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ། །རྒྱང་གྲགས་བཞི་ལ་ དཔག་ཚད་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལོ།།དུས་ལ་སོགས་པའང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མི་འདྲི། དེ་དག་ལས་དྲི་བའི་གཙོ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་ནི་གླན་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ། འདི་ཇི་ཉོན་ ཅིག་ཅེས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་པར་མཛད་པ།སྐྱེ་བའི་ཚིག་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་ འབྲེལ་བ་མེད་པས་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ན་མི་གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་ཚིག་གོ།།རྟག་པའི་ཚིག་དང་། མི་རྟག་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུན་རྟག་པས་ན་རྟག་པའི་ཚིག་གོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པས་ན་མི་རྟག་པའི་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐད་ཅིག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །ཡང་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ་དོན་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་དང་མི་འགལ་བའི་སྒྲའི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཁྱད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་ཏོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ན་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མཚན་མར་བྱ་བ་མེད་པའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་མི་གཉིས་པའོ། །གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚིག་དང་། གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་སྐད་ཅིག པ་དང་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།ཐེལ་དང་ཟུར་གྱི་རིམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བློའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མཛད་དེ། འདུས་མ་བྱས་པར་དགོངས་པའོ། །སྐད་ཅིག་པའི་ཚིག་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ན་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། ཐོག་ མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་གནས་པའི་རྣམ་པའི་ཆ་དང་བྲལ་བ་ནི་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ།

在那里，对于大天尊一切智者瑜伽自在尊主、极其清净、远离贪欲的尊主佛陀，以及尊主大菩萨圣者大智者善加请教说：'大智慧善哉善哉！你所全面询问的，我将次第解说，大智者当从我处了知。生与无生，以及涅槃与空性，迁移与无自性，佛陀波罗蜜多与佛子。'如前所问，世尊也如是解说。
对于那些对众生无益且过患重大的问题，世尊说是大过患，对大智者不予回答，如为何不问地上尘土有多少，须弥山有多重，阳光中微尘有多少，七或八微尘中所有微尘各有多少等。这是因为自性本无实体，所以无实体，如同石女儿等一样。
除声音外，微尘有八种物质。极微七个成中等微尘。七个中等微尘成一微尘。如是七七上数，依次为兔毛尘、羊毛尘、牛毛尘、虮虫、虱子、芥子、铜尘、水尘、兔毛、能取尘、一金两等。世间则从八开始计数。能取尘为一两的四分之一。七或八芥子成一麦粒。八麦粒成一指节。四指节成一指。十二指成一拃。二拃成一肘。四肘成一弓。五百弓成一俱卢舍。四俱卢舍成二由旬等度量。
为何不问时间等？虽然这些问题中主要的将得到回答，但佛陀所赞叹的一百零八问，称为胜义谛真实性，且听我说，一切智者所教导的：即所谓生的言说与不生的言说等。
其中，生的言说是世俗谛中依他起的二相。不生的言说是由于二无我中无作者与作业的明显关联，故在前者之后称为非二，是胜义谛的言说。
常的言说与无常的言说，由于相续恒常故为常的言说。由于自相无常故为无常的言说。
关于有相的言说与无相的言说：有相的言说是一切智者就自相刹那性所作的开示。又相即是相，因为有多义。仅是与正法不相违的声义结合而已，其特殊含义唯一切智者所知。无相的言说是于其中毫无可标记之相，或无分别、不分别有无二边的非二。
转异住的言说与非转异住的言说，即是刹那与非刹那，随顺外道关于整体与部分次第分别的见解而作开示，意在无为法。
刹那的言说与无刹那的言说，由于生已即灭故为刹那，即离开初中后时住相，如弹指声等立即消失。

།སྐད་ཅིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུན་རྟག་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་དོན་བྱེད་པར་འགལ་ལོ།།གང་ལ་དོན་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཚིག་དང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ལ་བསྲེགས་པ་དང་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་དོན་བྱེད་ ནུས་པ་སྲ་བ་དང་།རླན་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་སྨོས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ ལ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་གསུངས་པ། གཉིས་མེད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །སྟོང་པ་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་སོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་མི་སྟོང་པ་སྟེ། དེར་བྱིས་པ་རྣམས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ། རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོའི་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཆད་པའི་ཚིག་དང་ཆད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཆད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་དགོངས་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ཚིག་དང་། སེམས མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ན་སེམས་འཇུག་པ་སྟེ།གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཚིག་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ། གང་ན་སེམས་ཀྱང་རྒྱུ་བ་མེད་ན་རྟོག་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དེ་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་རིག་པར་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དབུ་མའི་ཚིག་དང་། དབུ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་དེ་ན་ དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་དབུ་མའི་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་རྟག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ།དངོས་པོ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འབྱུང་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་སྤངས་པས་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དབུ་ མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཀྱང་གང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འབྱུང་བའོ།།ཐེར་ཟུག་པའི་ཚིག་དང་། ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐེར་ཟུག་པའི་ཚིག་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ འགྲོ་བ་སྟེ།སྐྱེ་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གྱི་ཚིག་དང་། རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་གྱི་ཚིག་ནི་རྒྱུས་གང་འབྲས་བུ་བྱེད་པའོ། །རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་མི་བྱེད་པ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེས་རྟག་པའོ། །རྒྱུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་མེད་ པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུ་བ་ཚོགས་ནས་འབྲས་བུར་དགོངས་པའོ།།ཡང་ན་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

无刹那的词是指恒常或无实法，常法因为未生，故无实法如石女儿等。非刹那者不能次第或同时作用。凡是无作用功能者即非实法，如兔角。
有自性的词和无自性的词，是指能作烧煮等作用的坚性、湿性、暖性、动性等，应说是由此产生的自性。又若离一切分别，不可说有无，无二真智者亦无自性。
空性的词和非空性的词，是以圆成实二取相空为空性。如圣尊弥勒所说：'无二无实法，是为空性相。'非空性亦是依他起识二相不空，于此凡夫执著实法，如此中所说：'身及受用处，现为阿赖耶，如是八九识，犹如海中波。'
断的词和非断的词，是指刹那断和相续不断，其特殊密意唯一切智者能知。
心的词和无心的词，是指心所趣入处，即所取、能取、所诠、能诠、所作、作者等分别相应的词是心的词。词是流转，若心亦无行，何况诸分别文字，此即无心之词，即无二真智无思无相胜义谛不分别有无。
中观的词和非中观的词，是指于彼离有无分别者是中观词。如此中所说：'有由无所引，有亦引无故，是故不知无，有亦不应执。'如般若波罗蜜多所说：'不生实法执著，亦非无实，云何？由有无平等故。断除有无分别即得通达。'非中观词即是生起有无分别。
常住的词和非常住的词中，常住词是指无为和涅槃。非常住词是指轮回，因为生已即去。
缘的词和非缘的词中，缘的词是指因能作果。非缘的词是指不能作用者，如兔角等故是常。
因的词和无因的词，是指因缘和合而作果之密意。或者因的词是指以所成办之因如是成办。又无因之词是指因无实故所应成办者不成。
烦恼的词和无烦恼的词，贪欲、嗔恚、愚痴等是烦恼词，即生之苦。

།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །སྲེད་པ་མེད་པའི་ཚིག ཅེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་སོ། །སྲེད་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཙས་མ་ཐག་པ་ལ་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པས་ན་བླང་ བ་དང་།དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྒྲུབ་པར་ངེས་པ་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཐབས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ཐབས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་གང་ན་དགོས་ པར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་གོ།།གང་ན་བྱེད་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཐབས་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ་དུས་དང་ཡུལ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞག་པར་བྱའོ། །མཁས་པའི་ཚིག་དང་། མཁས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་དཔྱད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་མཁས་པའི་ཚིག་གོ། །གང་ན་ ཡང་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཁས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།།དག་པའི་ཚིག་དང་། དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དག་པའི་ཚིག་གོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་མེད་པ་དང་།མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་ནི་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །རིགས་པའི་ཚིག་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཚུལ་གྱི་ཚད་མས་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་སྟེ། རང་བཞིན་གསུམ་པའི་མཚན་མ་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའོ། ། དཔེའི་ཚིག་དང་། དཔེ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཚད་མ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་མཚུངས་པ་དེ་ནི་དཔེའོ། །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་དཔེ་མ་ཡིན་པའོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ། བསྒྲུབས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་བྱེད། །བསྒྲུབ་པ་མེད་པའང་མེད་པ་ཉིད། ། གང་ན་དཔེ་ནི་བརྗོད་བྱ་བ། །ཕྱོགས་བཅས་ཕྱོགས་མེད་ཉིད་དུའོ། །སློབ་མའི་ཚིག་དང་། སློབ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཕན་འདོགས་པ་བླ་མ་རྣམས་དང་རྩོད་པ་ནི་སློབ་མའི་ཚིག་གོ། །སློབ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་འགྲན་ང་བ རྣམས་དང་ཐུབ་ཐུབ་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་འདི་ནི་བླ་མ་ཡང་མ་ཡིན་སློབ་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པས་ན་ཕལ་འདུས་པའི་ནང་དུ་གཞན་ཕམ་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་སྙམ་ནས་ཆོས་དང་བཅས་པས་རྒོལ་བ་པོ་ཚར་གཅོད་པའོ།།བླ་མའི་ཚིག་དང་། བླ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གང་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བླ་མའོ།།གང་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བླ་མ་མ་ཡིན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། རིགས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་ འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ།དུ་བས་མེ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། །བྱ་བཞད་ཀྱིས་ནི་ཆུར་ཤེས་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཆེན་གྱི། །རིགས་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས། །དེ་ནི་རང་བཞིན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཡིན་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་སྦྱིན་པ་དེ་ལ་དེའི་ སེམས་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།ཉན་ཐོས་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བདག་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་དུའང་སེམས་མི་འཇུག་ལ། འཁོར་བར་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ པས་ན་རིགས་མེད་དོ།།ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་གོ།

无烦恼的语言即是真实智慧，是灭尽痛苦的因。关于'无渴爱的语言'，生的痛苦之处是由渴爱之因而来。无渴爱的语言即是涅槃，因为离开贪欲者不现生。
刚出生时就能真实了知衰老、毁灭和忧愁，因此取舍和舍弃的心念必定会造作苦乐，由于先前已有此等认知，故可推知前世的习气。
方便语和非方便语，是指通过智慧和方便善巧，能够在何处发挥作用的即是方便语；在何处不能发挥作用的即是非方便语，这要依据时间和地点来确定。
智者语和非智者语，是指经过思维并以智慧运用的是智者语；完全不运用的即是非智者语。
清净语和不清净语，无常、苦、不净、空性的智慧是清净语；常、我、无苦、净、非空等颠倒知见是不清净语。
正理语和非正理语，以量度知晓无常、苦、无我、不净、空性之理的是正理语，这是为了显明三自性的相。非正理语是指常、我、无苦、净等知见。
譬喻语和无譬喻语，是指以量遍及的方式，世间思维者的心识对某义理产生共识的即是譬喻；与此相反的即是非譬喻。因此说道：'以成立而作因缘关联，无成立亦即是无，凡是应当说譬喻处，皆有立场或无立场。'
弟子语和非弟子语，与清净同行者、利益上师们论辩是弟子语。非弟子语是指与竞争者随意争论，认为'此非上师亦非弟子'，因此在大众中想要降伏他人，以法相诤而摧破对方。
上师语和非上师语，凡是宣说正法的即是上师；凡是反驳的即是非上师。
种姓语和无种姓语，菩萨语、独觉和声闻的种姓，众生以诸相而得知，如《十地经》中所说：'以烟知火，以鸟鸣知水，菩萨大智之种姓，以诸相而得知。'彼乃天性具悲者，具大受用及布施，其心趣入于彼中。声闻是趣入自利，独觉也是趣入自利。对于三菩提皆不趣入，且乐着轮回无厌倦者是魔的种姓，故无种姓。
三乘语和无三乘语，通达法无我和人无我的乘即是三乘语。

།རྟག་པའི་བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་ དང་།གད་པ་དང་། གཡང་ས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྩ་བ་ཟ་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་འཆང་བས་ཐར་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། རལ་ པའི་ཅོད་པན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དང་།གར་དང་། གླུ་དང་། བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བདག་ཏུ་ཞེན་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནི་འདི་ཐམས་ ཅད་ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།སྣང་བའི་ཚིག་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱ་བ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་ བྱ་བར་རོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་དཀྲུགས་པའི་མཐུ་དང་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སློངས་ཏེ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་བ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མེད་པར་གྱུར་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ སྣང་བ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའོ། །སྣང་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་བ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།སྨོན་པའི་ཚིག་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་དང་། གནས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཚིག་ནི་འགྲོ་ བ་དང་།ཚིག་ནི་གསུམ་ཡང་སྦྱོར་ཏེ། སྒྲ་རྣམས་ནི་དོན་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཚིག་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་བ། །དོན་འགྲེལ་པ་ཡི་མཚན་མ་དང་། །སྒྲ་གཞན་ལ་ནི་བསྙེན་པ་དང་། །མཐོ་བ་ཡུལ་དང་དུས་རྣམས་ཀྱང་། །ཁྱད་པར་དྲན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱའོ། ། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་ནས་བདག་གི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །འཁོར་གསུམ་གྱི་ཚིག་དང་། འཁོར་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་འཁོར གསུམ་མོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྱད་དེ་གཟུགས་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་མེད་དེ། །འཁོར་གསུམ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཚོགས་སུ་མི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ སྟོང་པ་ནི་འཁོར་གསུམ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འཁྲུལ་བ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་མའི་ཚིག་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བསམ་གཏན་གང་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་མ་འཛིན་པ་དེ་ནི་མཚན་མའི་ཚིག་གོ།།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བར་གང་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བ་པོའི་རྣམ་པར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་འཛིན་པ་ནི་མཚན་མ་ མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

供奉常我、梵天、帝释天，以及沐浴、火供、剃发、吉祥处、吉祥与不吉祥、食用果实和根茎、佩戴珍宝和黄金等，认为这些能获得解脱的说法，是不符合三乘的言论。
以灰涂身、拔头发、以发髻为饰、跳舞、唱歌、奉行牛行和孔雀行等，这些都是执著于我的修行，而不是能对治生死轮回痛苦的解脱因。因为无我才是解脱之因，所以这一切都是不符合三乘的言论。
显现的言论和非无显现的言论是以智慧观察：'色若分析至极微，极微亦无实体分，外境虽然不存在，心识显现有二相'。
由自他相续的力量搅动，无有等持，从无明和业的异熟中生起，如同头晕、昏厥等一样，产生种种形态的识。
当所知的粗细方分被分析时成为空无，一切色等皆成空性，无有思维、无有显现，证知胜义谛不二性而安住，这就是无显现的言论，即远离一切有无分别的显现。
非无显现的言论是依他起的二相识各自显现，这就是一切众生的轮回性。
愿望的言论和无愿望的言论是普贤行愿，因具有智慧和悲心，故有自利他利和以一切智获得佛果的言论与处所的言论。言论有行进，言论也有三种相合，因为声音有多种含义。如同'从言教中所出现，诠释义理之相及，依止他声与高处，地域时间诸差别，皆是忆念之因缘'。
无愿望的言论是证悟四圣谛后为自利而趋入涅槃。
三轮的言论和无三轮的言论是能知、所知和以智了知，这是三轮。
当以智慧观察而分析色法，连极微也无有支分，不见三轮时，内空性、外空性、不住聚合、因为是坏灭性故三轮空性，这是无三轮的言论，因此称为无错乱。
相的言论和无相的言论是指在禅定中执取色法的无常相、无我相、痛苦相、不净相等，这是相的言论。
'色若分析至极微，极微亦无实体分'，于此不执取色相，也不执取受及受者的感受等，这是无相的言论，即不分别有无，如实了知不二胜义谛。

།ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཀ་བ་དང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་རྫ་མར་འགྱུར་བ་དང་ ཀ་བ་ཆུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་རྫ་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཀ་བ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པས་རྫ་མར་གྱུར་ཀྱང་གྲུ་བཞི་དང་། ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པས་ཀ་བ་རྫ་མར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀ་བ་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་རྫ་མར་ གྱུར་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།།ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པས་ཡོད་པར་གྱུར་ཀྱང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །བུམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཀྱང་ཀ་བ་ལ་སོགས་པས་སྤྱིར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ཀ་བ་སྤྱིའི་ བདག་ཉིད་དུ་རྫ་མར་གྱུར་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་ནི་ཀ་བ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྫ་མར་གྱུར་ཀྱང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རིམ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་མེད་དོ་ཞེས་ཀྵ་པ་ན་ཀས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འབྱུང་བར་སྨྲ་བའི་ཚིག་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།གཉིས་ཀའི་ཚིག་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསལ་བ་དང་། མི་བསལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱིས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།གསལ་བའི་དོན་དང་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ པའི་ཚིག་བསྒྲུབ་པར་གསུངས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ནི་ནུས་ཀྱིས་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་དམིགས་པའོ།།སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་དང་། སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་རྒྱུར་ཤེས་ཤིང་ཕུང་པོ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚིག་གོ།།དེ་རང་གི་རིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །གང་ ཡང་བདག་དང་།གཙང་བ་དང་། བདེ་བར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པ་དེ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བའི་ཚིག་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་ པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བའོ། །བཞེངས་ནས་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཞུགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་གཞན་དོན་མཛད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་བདེ་བ་མེད་པའོ།

有无二边的言说和非有无二边的言说，是指作为外在本质而存在，作为特殊本质而不存在，作为共相和特殊本质虽然存在也存在不存在也不存在，作为共相本质而存在也不应说是特殊本质。
柱子和事物等作为共相成为瓦器，柱子盛水等使瓦器不存在，柱子坚硬等虽成为瓦器，方形和圆形等使柱子成为瓦器。同样也应当配合不可说。柱子事物等虽然作为共相成为瓦器，也不应说是特殊本质。
虽然以瓶子等需求作为特殊本质而存在，也不应说是共相本质。虽然作为瓶子的特殊本质而存在，也不应以柱子等作为共相而说，柱子虽然作为共相本质成为瓦器，也不应说是特殊本质，这就是说柱子虽然作为共相和特殊本质成为瓦器，也不应同时说。
虽然作为共相和特殊本质存在也存在不存在也不存在，不应同时说。
刹那论者说依据处所、时间、次第、形相而说一切存在和不存在，这七种说法是有无言说。非有无二边的言说是不分别事物和无事物，而是如实了知无二的胜义谛。
二俱言说和非二俱言说是数论派所说的显现和不显现一切存在，以及行派所说的差别和无差别色法存在，这是如此愚者的分别。
为了遣除尼夜耶派和胜论派认为显现义和共相、具有特殊性的一切事物都是可得存在的这种错误认识，一切智者宣说非二俱言说的成立，即自相的事物作用是有能力的，而遍计所执的共相是不可得的分别。
各别自证圣智的言说和无各别自证圣智的言说是指当以智慧观察空性时，不住于蕴，了知是无常性的因，一切住于蕴的如房屋、村落、森林等，分析其方位部分时成为空。
由于常法未生，如兔角般事物不存在，此时遍知法无我和人无我是各别自证圣智的言说。其自证是刹那相续生起，无有事物和无事物的分别。
若有我、净、乐的颠倒妄想修习，那就是无各别自证圣智的言说。
现法乐住言说和无现法乐住言说是指入灭尽定以及空性、无相、无愿三解脱门，是离三界贪欲的现法乐住。
从定起后入清净智慧世间，以大悲心行利他事业的一切智者无有现法乐住。

།ཞིང་གི་ཚིག་དང་། ཞིང་མེད་པའི་ཚིག་གི་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདག་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་ཞིང་བཀོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ཞིང་ནི་ཞིང་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་དོན་དམ་པར་མི་གཉིས་པར་ཤེས་སོ། །རྡུལ་གྱི་ཚིག་དང་རྡུལ་མེད་པའི་ཚིག་ ནི་རྡུལ་གྱི་ཚོགས་སྦོམ་པོར་སྣང་བ་ལ་ཞིང་གི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ན་རྡུལ་མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་རྡུལ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་ དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་རོ།།ཆུའི་ཚིག་དང་། ཆུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཚིག་ནི་ཆུ་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བཀྲུ་བ་དང་། ལྟུང་བར་ངེས་པ་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་སྙམ་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། རྨོངས་པའི་ཚིག་དང་། རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྨོངས་པའི་ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ན་གང་གི་ཚེ་ན་ཕྱིའི་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བར་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རྨོངས་པའི་ཚིག་ནི་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འཁྲུལ་བ་དང་། འབྲལ བ་མི་གཉིས་པར་འགྱུར་རོ།།བྱུང་བའི་ཚིག་དང་། བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི། བསྲེགས་པ་དང་། འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཁྲུས་དང་། འབོག་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱུང་བ་ལ་གནས་པས་ནི་དེ་བྱུང་བའི་ཚིག་གོ། །འཁྲུལ་བ་ལས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་སྣང་བས་ན་བྱུང་བའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པས་གང་གི་ཚེ་ན་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཤིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གྲངས་དང་རྩིས་ཀྱི་ཚིག་དང་། གྲངས་དང་རྩིས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཡུལ་དང་ དུས་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་སུ་འབྱེད་པ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་མི་རུང་སྟེ།སའི་རྡུལ་ཕྲ་མོར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་འབྱེད་པས་དབྱེ་བས་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་ཕྲ་བའི་སྤུའི་ཐོག་མ་དང་། དེ་ལས་འདུས་པའི་ཡན་ལག་དང་། སྲོ་མ་དང་། ཡུངས་ ཀར་གྱི་འབྲུ་དང་།ནས་དང་། ཚིགས་དང་། སོར་མོ་དང་། མཐོ་དང་། ཁྲུ་དང་། གཞུ་བརྒྱ་དག་གི་རིམ་པས་རྒྱང་གྲགས་དང་། དཔག་ཚད་སྟོང་དང་། འབུམ་དང་། བྱེ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་གྲངས་སུ་བགྲང་བ་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་དོན་ལ་གནས་པའོ། །དུས་བགྲང་ བ་ཡང་།གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཀྱང་ཕྱིའི་དོན་ལ་གནས་པ་སྟེ། ཕྱིའི་དོན་ཀྱང་མེད་པས་ན་གྲངས་དང་རྩིས་ཀྱི་ཚིག་ནི་གྲངས་དང་རྩིས་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་འབར་བ་ དང་།ཆར་པ་དབབ་པ་དང་། ནམ་མཁར་འགྲོ་བ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱོ་བའི་ཚིག་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫ་མ་ཅན་དང་། སྐོང་བ་དང་། གཏོང་བའི་རླུང་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ དང་།རྒྱས་པ་ཅན་ཡང་སྐྱོ་བའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ཡང་སྐྱོ་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅིའང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན། ཡེ་ཤེས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་གནས་སོ།།སྟུག་པོའི་ཚིག་དང་། སྟུག་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟུག་པོ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་འདུས་པ་སྣང་བའོ།

如同有田地的词和无田地的词的心未入定的我与他人相续的威力所致的眩晕和昏厥等一样，显现为世界形成的田地布设的各种各样的众多识的行相。
当以智慧分别了知粗细所知的方分差别时见到空性，那时便知道田地与无田地的词在胜义中无二。
微尘的词和无微尘的词，是对微尘聚集显现为粗大而生起田地的想。
当以分析方分而分别极微细的微尘时成为空性，那时便是无微尘的词，即远离能取所取、如实了知无二的胜义谛。
水的词和无水的词，由于无外境，故无水等诸大种，因此水的词即是无水的词。
对于'如何执持洗濯和堕罪的决定'的疑问，一切智者说道：愚痴的词和无愚痴的词，是以智慧断除水等愚痴的知，以智慧观察时，当不见外在粗细时，那时愚痴的词即成为无愚痴的词，成为离开迷乱的无二。
生起的词和非生起的词，是指焚烧、煮炖等的意趣以及沐浴、浸泡等住于生起者是生起的词。由迷乱而如梦等显现故非生起的词。
以智慧观察时，当分析粗细而不见外境时，那时即成为无生起的词。
数目计算的词和无数目计算的词，是指处所和时间等的数目分别，无外境故不应理，以方分分析地的极微尘时成为空性。
以七尘或八尘数目次第的细毛初始，及由此集聚的肢节、芝麻、芥子粒、大麦、节、指、掌、肘、百弓等次第的俱卢舍、由旬千、百千、俱胝的差别等数目计算，是住于外境。
时间计算也是，寒暖等次第的差别也是住于外境，由于外境也无，故数目计算的词即是无数目计算的词。
神通的词和非神通的词，是指燃烧、降雨、空行是由遍知能取所取事物而有。由于无外境故一切空性，因此神通的词即成为无神通的词，即远离二相、如实了知无二即称为胜义谛。
厌离的词和无厌离的词，是指执著外境的外瑜伽师们的瓦罐修和充满及放出的风的修习，以及广大者也是厌离的词。其中一分的出入息随念也称为厌离的词。
以智慧观察时，当不见任何所知时，那时智慧无厌离的词自住。
关于稠密的词和非稠密的词，稠密是指极微尘聚集显现。

།ཡང་ན་སྟུག་པོ་ནི་སྤྲིན་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་དེ་གཉིས་ཀ་དང་སྟུག་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བཟོ་དང་སྒྱུ་ རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་དང་།བཟོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བཟོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ན་རབ་རིབ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་ པ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཤེས་པ་ལ་བཟོ་དང་།སྒྱུ་རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་མེད་པ་སྟེ། ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ། །རླུང་གི་ཚིག་དང་། རླུང་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ནན་ཏན་གྱིས་དཀྲུགས་ནས་འབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ན་སྒྲའི་ མཚན་མ་ནི་རླུང་གི་ཚིག་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་རླུང་གི་ཚིག་ནི་རླུང་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྲུབ་པོ། །སའི་ཚིག་དང་། ས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སའི་ཚིག་སྟེ། སེམས་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་སྟོང་པར་མཐོང་སྟེ།སྣང་བ་མེད་པ་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །བསམ་པའི་ཚིག་དང་། །བསམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ བསམ་པ་འཇུག་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པའི་ཚིག་ནི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བསམ་དུ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གནས་སོ། །གདགས་པའི་ ཚིག་དང་།གདགས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། གང་མི་གཉིས་པ་དང་སེམས་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དེར་འདོགས་པར་མི་འཇུག་གོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གང་ལ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པའི་རྣམ་པས་དངོས་པོར་བསྡོམ་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ན་གང་གི་ཚེ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ལའང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རང བཞིན་མེད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཕུང་པོའི་ཚིག་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདུས་པ་ལས་ཕུང་པོར་འདུ་ཤེས་འཇུག་སྟེ། འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། རིགས་ཀྱི་དོན་རྣམས་སུ་ཕུང་པོ་དང་། །སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཅིག་དང་དུ་མར་འདུས་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོའི་ཚིག་ནི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཚིག་དང་། སེམས་ ཅན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། ། ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བློའི་ཚིག་དང་། བློ མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།བློ་ནི་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བློའི་ཚིག་ནི་བློ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

或者浓密是对云的分别，由于无外境，故此二者都是非浓密的语言。工巧明处的语言和无工巧明处的语言，是从二种分别识中，工巧明处的语言得以安住。
以智慧观察时，如同翳眼、梦境、幻术等的自性一样，见一切二相皆不生，故于无二智中，工巧明处的语言即是无语言，成为还灭。
风的语言和无风的语言，是由精进搅动而生起，当分别入息等差别时，声音相是风的语言；当以智慧观察见空性时，风的语言即成为无风的语言。
地的语言和无地的语言，于有相瑜伽中是地的语言；于无心无相、不二胜义谛正知中，以智慧观察见二相一切地的语言皆空，于无相中何有次第。
思维的语言和无思维的语言，于二种分别识中有思维趣入；以智慧观察时，当全无所知可得时，思维的语言即是无思维的语言，安住于不二无思、无相胜义谛正知中。
假立的语言和无假立的语言，于二种分别识中假立蕴界处等，于不二、无思维、无相中则不趣入假立。
自性的语言和无自性的语言，凡是执取、所取事物、能诠、所诠相所摄的事物，即是自性的语言。以智慧观察时，当于少许所缘亦不可得时，即成为无自性不可得的语言。
蕴的语言和无蕴的语言，从聚合而起蕴想，于界门和种性义中有蕴、处、界，乃至有二相分别识时，即有一多聚合之想趣入；当以智慧于少许所知亦不可得时，蕴的语言即转为无蕴的语言。
有情的语言和无有情的语言，是由眼等处假立有情的分别；当'色尘析至极微时，极微无有分，外境虽无有，心现二种相'时，由于无外境，以智慧了知有情的语言即是无有情的语言。外道所计度的有情分别也因不生故无实，如石女儿等。
智的语言和无智的语言中，智是趣入于所证，当以智慧不得所证时，智的语言即成为无智的殊胜，应当正知空性、不二、离二相的胜义谛。
涅槃的语言和无涅槃的语言，即离有无二种分别、不二即是胜义涅槃。

།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ ཤེས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་མོ། །གང་དག་པ་དེར་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མྱ་ངན་འདའ་བར་རྣམ་རྟོག་མེད། །འཁོར་བ་བསམ་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།།གང་འཁོར་མྱ་ངན་འདའ་བ་དེར། །སུ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱ། །ལེན་མེད་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །མྱ་ངན་འདའ་བ་ང་ཡིར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་གང་འཛིན་དེ་དག་ནི། །ལེན་པ་ལེན་མིན་འཛིན་པའོ། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བའི་ མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ།།དེ་གཉིས་བར་ནི་ཆུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་ཡོད་པར་མཐོང་བ་དང་། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་མེད་མཐོང་བ། །ལྟ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི། །བློ་ཆུང་དག་གིས་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་པར་རྟོག་མེད་སྣང་མེད་པ། ། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དག་།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའོ། །སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་དག་སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་རྣམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང པ་ཞེས་པར་སྨྲ་བྱ་མིན།།མི་སྟོང་ཞེས་པར་འགྱུར་བ་མིན། །གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ཡང་། །རྣམ་བཞི་ཞེ་ལ་ག་ལ་ཞིག་།དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་གོ། །འཁོར་བ་སྲེད་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པའི་ ཚིག་གོ།།ཤེས་བྱའི་ཚིག་དང་། ཤེས་བྱ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་རྡུལ་ཕྲན་དུ་གཞིགས་པ་ན་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་ཆ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་སྟེ། ཤེས་བྱའི་ཚིག་དེ་ནི་ཤེས་བྱ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཤེས་སོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཚིག་ དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། བདག་རྟག་ཅིང་གཅིག་དང་དུ་མ་བར་རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐར་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་མེད་པའི ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཁྲག་ཁྲུག་གི་ཚིག་དང་། ཁྲག་ཁྲུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ཁྲུག་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། མཛེས་པ་དང་། གཙང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་བསལ་བས་ཁྲག་ཁྲུག་གི་ཚིག་ནི་ཁྲག་ཁྲུག་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྒྱུ་མའི་ཚིག་དང་། སྒྱུ་མ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་ཚིག་གོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྒྱུ་མ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་བྱུང་བ། ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བརྫུན་ནོ། །ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་བརྫུན་ནོ།།རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་དང་། རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་གཞན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་གོ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་ཞིང་བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྲུབ་པ་ནི་རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།

圣者声闻们已超越无明、烦恼和业的涅槃仅是世俗谛。在那清净中既无轮回也无涅槃的分别，如《中论》所说：
'无有涅槃想，轮回亦非思，于彼轮涅中，谁当起分别？无取即涅槃，涅槃成我所，如是执着者，是取非取执。涅槃之边际，轮回之边际，二者之间际，丝毫无差别。若见有实法，及见诸法空，寂灭诸见者，小智不能见。无分别无相，不为戏论染，此即世间怙，佛陀甘露教。超越诸戏论，无二之实相，若人起戏论，彼愚不见佛。不可说为空，不可说不空，二与不二等，四句皆远离。'
因此涅槃之语即远离有无分别，此即无涅槃之语，因为是无住涅槃。或者说瑜伽行者的智慧即是涅槃之语。轮回中的贪欲、无明、戒禁取见等即是无涅槃之语。
所知之语与无所知之语，应当了知如色等，以智慧观察色尘微尘时，因无微尘之分故见其为空，了知所知之语即是无所知之语。
外道之语与无外道之语，如执着六句义即实、德、业、总、别、和合等而遍计解脱，以及执着我为常一多等咒术论者，寂静派、尼夜耶派、数论派、裸形派等的遍计，应如前所说配合。因此常我等外道之语是从外境分别而生，以智慧观察时即成无外道之语。
错乱之语与非错乱之语者，错乱即是颠倒，颠倒即是于无常、苦、无我、不净、空性诸法中增益常、我、乐、净等四颠倒，以智慧观察遣除常、我、外境等执着时，错乱之语即成非错乱之语。
幻化之语与无幻化之语者，二取分别识即是幻化之语。胜义谛中如实了知无二即是无幻化之语，如《金刚经》所说：'相好圆满者即是虚妄，相好不圆满者即是不虚妄。'
梦之语与非梦之语者，不等引位的无明和业报所生的依他起二取分别识即是梦之语。远离二取相而不可思议、无所显现的胜义谛无二如实智即是非梦之语。

།སྨིག་རྒྱུའི་ཚིག་དང་། སྨིག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བྱེད་པའི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་ནོར་བའི་ཤེས་པའི་ཚིག་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འགྱུར་བ་གསལ་བ་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མྱ་ངམ་གྱི་ཐང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུར་ཤེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་མེད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་མྱ་ངམ་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་སྨིག་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་སྨིག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚིག་དང་། གཟུགས་བརྙན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཉིད་མེད་ན། དེ་ལས་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྟེ། རྨི་ལམ་དུ་རྨི་ལམ་གཞན་པ་ལྟ་བུ་བས་ན གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚིག་ནི་གཟུགས་བརྙན་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གཟུགས་ནི་ལུས་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འཁོར་ལོའི་ཚིག་དང་། འཁོར་ལོ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འགལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེའི་འབྲས་བུ་ གཟུགས་བརྙན་ནི་འཁོར་ལོ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།དྲི་ཟའི་ཚིག་དང་དྲི་ཟ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱིའི་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་པས་ན་དེ་ལས་ལྷག་པའི་དགོས་པ་གྲུབ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེས་ན་དྲི་ཟའི་ཚིག་ནི་དྲི་ཟ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །ལྷའི་ཚིག་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་པའི་ ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ལྷའི་ཚིག་གནས་ནི་ལྷའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ།།ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚིག་དང་། ཟས་སྐོམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ཟས་དང་སྐོམ་བཟའ་བཏུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་དེ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཟས་སྐོམ་གྱི་ཚིག་འདི་ ཟས་སྐོམ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།འཁྲིག་པའི་ཚིག་དང་། འཁྲིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ལུས་ཡོད་ན་ནི་འཁྲིག་པར་ཡང་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་ལུས་ནི། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །དེ་ལྟ་བུར་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན། དེའི་ལུས་ཉིད་ལ་སྟོང་ པར་མཐོང་ན།དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་འཁྲིག་པའི་ཚིག་ནི་འཁྲིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བའི་ཚིག་དང་། ལྟ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ལྟ་བའི་ཚིག་ནི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚིག་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་གང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་ སྣང་ངོ་།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསམ་དུ་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དགེ་བ་དང་མ་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ནི་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་།སྟོང་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་། སྣང་བ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མཐོང་སྟེ། དེས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་ རྟག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།

关于海市蜃楼的语言和无海市蜃楼的语言，是由于仅仅作为行为显现而产生错误认知的语言就是海市蜃楼的语言。为什么呢？因为从识中转变而显现清晰，与显现相同的缘故。就像在梦中，在荒漠等处必定会产生水的认知一样，在非梦境时，即使外境不存在，也会在荒漠的海市蜃楼等上增益为水。因此，海市蜃楼的语言就是无海市蜃楼的语言。
关于影像的语言和无影像的语言，由于外境不存在，如果没有面容的形象本身，那么从其中如何会有成为影像呢？就像在梦中看到另一个梦一样，所以影像的语言就成为无影像的语言。或者说，形象是身体，因为外境不存在，所以这也是无形象的语言。
关于轮的语言和无轮的语言，是矛盾本身未圆满成立，此时其果影像就是无轮的语言。关于乾闼婆的语言和非乾闼婆的语言，由于乾闼婆城外相不成立，更何况能成立其他更大的目的，因此乾闼婆的语言就是非乾闼婆的语言。关于天的语言和非天的语言，由于外境不存在，所以天的语言处就不是天的语言。
关于饮食的语言和无饮食的语言，即使在梦中也会有饮食，但由于外境不存在，所以它也不存在，因此这饮食的语言就是无饮食的语言。关于淫欲的语言和无淫欲的语言，如果有身体就会有淫欲，但是就像'色即微尘分析时，微尘部分也不存在'那样，由于外境不存在，当见到其身体本身为空性时，那时通过修习无常、痛苦、无我、不净和空性，就会理解淫欲的语言是非淫欲的语言。
关于见的语言和无见的语言，是指对色等的见，当用智慧分析粗细时，就像房屋、村落和园林等一样成为空性，因此知道见的语言就是无见的语言。关于波罗蜜多的语言和无波罗蜜多的语言，是指以二相的识成为布施等波罗蜜多资粮，依他起的二相识世俗谛如同梦幻等，胜义中并非成立，不显现于无二智慧。
当以智慧观察时，不缘所知的不可思议瑜伽，无显现而于胜义谛二而不二的如实了知，于无分别的有无法中，一切善不善二相法都不显现。关于戒律的语言和无戒律的语言，即'此应作，此不应作'，在二相识中会成为戒律分别，而以智慧观察时，见到一切二相皆无生、空性、离心、离显现，无二的戒律胜义谛如实了知无分别无实有，因此由于完全分别戒律的缘故，戒律的语言就成为无戒律的语言。

ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མའི་ཚིག་དང་། ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དབང་དང་། དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ལས་ལས་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་འབྱུང་ཞིང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མའི་ཚིག་ནི་དོན་དམ་པར་ སྟོང་པས་ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།བདེན་པའི་ཚིག་དང་། བདེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་ཤེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདེན་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུའི་ཚིག་ དང་།འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུར་འཕགས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་བདག་གོ་བར་ཀུན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། བདག་གཟུགས་ཅན་པ་ དང་།བདག་གི་གཟུགས་དང་། བདག་ལ་གཟུགས་ཞེས་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདིར་གཟུང་ བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འབྱུང་བ། རབ་འབྱོར་བདག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཅི་སྟེ་སྙམ་དུ་འགྱུར་རམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་མ་ མཆིས་སོ་ཞེས་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པས་ན་འབྲས་བུའི་ཚིག་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།འགོག་པའི་ཚིག་དང་། འགོག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས་ན། འགོག་པའི་ཚིག་ནི་འགོག་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ འགོག་པར་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་པ་དང་།ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུར་བདེན་པ་བཞིར་བསྒྱུར་བ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཤེས་ པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གཉིས་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་ཅིང་། སེམས་མེད་པ་ལ་མི་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་འགོག་པའི་ཚིག་ནི་འགོག་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འགོག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚིག་དང་། །འགོག་པ་ ལས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་བདེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་སྟེ།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། གཙང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་རྨི་ལམ་དང་། །མིག་ འཕྲུལ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་སྟོང་པ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མི་སྣང་བས་ན་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚིག་ནི་འགོག་པ་ལས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཚིག་དང་། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ཅི་ལྟར་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

日月星辰的语言和无日月星辰的语言，是由于自他相续的力量，以及宣说正法与非正法等，从善业与不善业中产生种种众多的境界，在世间怙主等显现的二相的一切分别识都是依他起性，如同梦境和幻觉等，因此日月星辰的语言在胜义中是空性的，所以是无日月星辰的语言。
真实语和无真实语，是以四谛智慧观察时，了知一切无二，因此真实语即是无真实语。
果位语和无果位语，是以智慧金刚摧毁二十种萨迦耶见之山，现证阿罗汉果位之义。其中二十种见即是：见色是我、我有色、我的色、色在我中，同样也应用于受等其余四蕴。如同梦境和幻觉等，一切二相分别识都是空性，如此所执的阿罗汉是心的迷乱。如《金刚经》中所说：'须菩提，我得阿罗汉果位，是否会这样想呢？世尊，不会。所谓阿罗汉的法，实不可得。'如是以智慧观察，补特伽罗无我的二相智慧也成为空性，于法无我胜义谛无二真实了知中，不分别有无实体，因此果位语即是无果位语。
灭语和无灭语，因为无所取能取，所以也无可安立，因此灭语即是无灭语。有余依涅槃中，我生已尽、梵行已立、不受后有，如是四谛转依，应当配合有学和无学的所知、能知等。二相的一切分别识都是无二，于胜义谛真实了知中分别有无实体，于无心中不显现，因此灭语即是无灭语。
从灭起语和无从灭起语，是从烦恼灭谛定中起，无常、苦、无我、不净诸相，世间二禅的显现相，如同梦境、幻觉、影像等的分别识，在胜义谛中是空性，于无二胜义谛真实了知中不显现，因此从灭起语即是无从灭起语。
疑惑语和无疑惑语，是对'此是如何或不是如何'的二相分别识生起胜解，而于无二则不然。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར བ་དེའི་ཚེ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་དུ་འཁྲུལ་བ་སྤངས་ཏེ། བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། དོགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་གནས་ སོ།།མཚན་གྱི་ཚིག་དང་། མཚན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གོ། །གང་དེའི་གཞི་ཡིན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ སྤྱིའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །སྦྱོར་བ་མེད་ཅིང་ཐ་དད་མེད། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་ཐ་དད་པར། །དེ་དག་བློ་ཡི་འཁྲུལ་པའོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་ གཞན།།མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ནའང་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཏེ། །དེས་ན་མཚན་གྱི་ཚིག་ནི་མཚན་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཡན་ལག་གི་ཚིག་དང་། ཡན་ལག་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ ལག་ནི་ལུས་ཏེ།ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན། དེ་ཡང་མེད་དེ་དེས་ན་ཡན་ལག་གི་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །སྒྱུ་རྩལ་རིག་པའི་ཚིག་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་དེ་མི་སྣང་ངོ་། །བསམ་གཏན་ གྱི་ཚིག་དང་།བསམ་གཏན་མེད་པའི་ཚིག་ནི་བསམ་གཏན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་དེ་གསུམ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་བསྒོམ་པ་ལ་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་ མོ་གཞིགས་ཏེ།མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མི་གཉིས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ནོར་པའི་ཚིག་དང་། ནོར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ནོར་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ནོར་པ་དང་བྲལ་བ་ནོར་པ་མེད་ པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།སྣང་བའི་ཚིག་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་ཚིག་སྟེ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་དེ་ལྟར་སོང་སྟེ། སྣང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྲུང་བའི་ཚིག་ དང་།བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདིས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། འདི་སྲུང་བར་མི་བྱ་བ་དང་། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྲུང་བར་འགྱུར་གྱི། གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་དེ་ལྡོག་སྟེ། དེ་བས་ན་སྲུང་བའི་ཚིག་ནི་བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། རུས་ མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།རུས་ནི་རྒྱུད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་འཛིན་གྱི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་མི་སྣང་བས་ན་རུས་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དྲང་སྲོང་གི་ཚིག་དང་། དྲང་སྲོང་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་པ་ཏན་ཛ་ལའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་ཡོད་པ།སྡོམ་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། སྟན་དང་། སྲོག་གི་འབད་པ་དང་། ཕྱིས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དྲང་སྲོང་ཨ་གསྟའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་། །སྲོག་འབད་དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་། །ཕྱིས་བསྒྲུབ་དེ་ ནས་འཛིན་པ་དང་།།རྟོག་གེ་ཏིང་འཛིན་དེ་བཞིན་དུ། །ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་བརྗོད། །དྲང་སྲོང་ན་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། །འཛུམ་པ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། །ཐལ་མོ་ཙམ་དུ་རྣམ་ཤེས་བྱ། །དེ་བཞིན་བཅུ་གཉིས་ཙམ་པོ་ནི། །སྲོག་འབད་པར་ནི་མངོན་བརྗོད་བྱ། །སྲོག་ འབད་བཅུ་གཉིས་འཛིན་པ་སྟེ།།འཛིན་པ་གཉིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ལྡན་པ་ལ། །དབང་ཕྱུག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །བདག་གི་མཆོག་ནི་གཟི་བརྗིད་ཀྱིས། །དེ་ནི་འབར་བར་མཐོང་བའོ།

当以智慧观察时，了知空性中无蕴的安住，是无常性时，彼时舍弃常、我及外境的迷乱，远离思维且无显现的胜义谛不二，如实了知事物与无事物无分别，远离怀疑二者安住。
有相之语与无相之语，即法与有法、功德、业、总与别等观察是相之语。彼之所依的自相，是假立为声义而显现为总相，如阿阇黎法称所说：'胜义以自性，无结合无别，色之一与异，彼等心迷乱。'如中观所说：'所相与能相，若是异体性，能相无所相，若一二不成，若异亦非他，如是法有法。'是故相之语即无相之语。
支分之语与无支分之语者，支分即身体，因无外境故，彼亦不存在，故支分之语即无支分之语。
技艺了知之语与无技艺了知之语即无支分之语。成为技艺之语，于不二中彼不显现。
禅定之语与无禅定之语，即禅定者、禅定所缘及禅定三者，显现于外境无常、痛苦、不净之修习中。当以智慧观察粗细而无所得时，彼时不二自性安住。
错误之语与无错误之语，即二相之识为错误之语，以智慧观察彼二时，远离二相之错误即成无错误之语。
显现之语与无显现之语，即色等显现之语，'色尘分析时，微尘无分故'，如是彼成无显现之语。
守护之语与无守护之语，即由此应守护与此不应守护二相分别而成守护，于不二中彼转，故守护之语即成无守护之语。
种姓之语与无种姓之语者，种姓即传承，彼亦由二相之识所执，于不二中不显现，故如实了知为无种姓之语。
仙人之语与非仙人之语，即帕坦迦利瑜伽有八支：禁戒、定则、坐法、调息、制感、禅定、执持、三摩地。仙人阿嘎斯塔之瑜伽亦云：'调息如是禅，制感后执持，论理与三昧，如是说六支瑜伽。'仙人那迦之瑜伽：'开展微笑如是，应知识如掌，如是十二量，说为调息行，十二息执持，执持二瑜伽，如是具瑜伽，自在当成就，最胜我威光，彼见为炽燃。'

།དེ་དེ་ལྟར་དྲང་སྲོང་གི་རིགས་སྲོག་གི་འབད་པ་ལ་སོགས་པའི་ དཀའ་ཐུབ་དཀའ་བས་ཀུན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའོ།།འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ལ། བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་མི་ཤེས་པས་གྲོལ་བ་མེད་དེ། །འཁོར་བས་ན་དྲང་སྲོང་གི་ཚིག་ནི་ དྲང་སྲོང་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་གསུངས་པ། གང་དག་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་གནས། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །གང་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཡིས། །བདག་མེད་དེ་དག་མི་ཤེས་སོ། །རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་དང་། རྒྱལ་པོའི་ སྲིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ནི་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། མཛེས་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་དབང་ཕྱུག་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མཛེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་པར་ཤེས་པ་ ན་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ།།སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མངལ་དུ་གནས་པ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །གཟུང་བའི་ཚིག་དང་། གཟུང་ བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཤེས་པ་འདིས་ཆུད་པར་བྱེད་དེ།རྟོགས་པར་བྱེད་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཟུང་བའི་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་གསུངས་པ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དོན་རྣམས་ཤེས། །སྣང་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི། །རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་དོན་མེད་དེ། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་ མེད།།ཅེས་བྱས་པས་ན་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཚིག་ནི་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རིན་པོ་ཆེའི་ཚིག་དང་། རིན་པོ་ཆེ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་མཛེས་པའི་རྣམ་པར་རིན་པོ་ཆེ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་སྣང་གི།གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཚིག་ནི་རིན་པོ་ཆེ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གོ། །ལུང་བསྟན་པའི་ཚིག་དང་། ལུང་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་སྟོན་པར་ བྱེད་པས་ན་ཚིག་གི་ལུང་སྟོན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལུང་བསྟན་པའི་ཚིག་ནི་ལུང་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆེན་པའི་ཚིག་དང་། འདོད་ཆེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་ཅིང་། ལྷག་པ་ལ་སོགས་པས་ན་འདོད་ཆེན་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆེན་པ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མོས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་གི་།གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི མ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཕོ་སྨོས་དང་། མ་ནིང་གི་ཚིག་དང་། ཕོ་སྨོས་དང་། མ་ནིང་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་ན་ནི་ཕོ་སྨོས་དང་། མ་ནིང་གི་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཚེ་ཕོ་སྨོས་དང་མ་ནིང་གི་ཚིག་ནི་ཕོ་སྨོས་དང་མ་ནིང་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །བྲོ་བའི་ཚིག་དང་། བྲོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི། རློམ་སེམས་དཔའ་བོ་བཞིན་བྱད་ངན། །གཏུམ་པོ་རྩེད་མོ་འཇིགས་བྱེད་རྣམས། །སྙིང་ རྗེ་རྨད་བྱུང་ཞི་བ་ཡང་།།གར་གྱི་བྲོ་ནི་དགུ་ཞེས་བྱ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བྲོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཞི་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ཉིད་ལས་འགྱུར་བའི་རིམ་པ་དང་། རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་བྲོ་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ལས། །གང་གིས་གཟུགས་ནི་ མང་འགྱུར་བ།།དེ་ནི་བྲོ་ལ་གནས་པར་བསམ། །ལྷག་མ་འཕོ་བར་འདོད་པའོ། །འཕོ་བ་སྐྱོ་བ་ན་བ་དང་། །བརྩེ་མེད་རྒྱགས་གནས་ལེ་ལོ་དང་། །བརྩེ་བའི་སེམས་དང་གཏི་མུག་དང་། །དྲན་པ་མྱོས་ལ་སོགས་པའོ།

如是仙人种姓以命精进等苦行艰难而生烦恼。轮回的因不是烦恼，而能究竟断除我执的因是无我瑜伽，他们不知此理。由于不知此理故无解脱，轮回故仙人之语实非仙人之语。如三摩地王经所说：'若诸住我想，彼等极苦住，于无诸苦者，不知彼无我。'王政之语与非王政之语，是由颠倒常、我、乐、净诸事而成为主宰欲。以智慧观察，了知无常、无我、苦、不净、空性时，王政之语即是非王政之语。能救护一切生、死、住胎、堕恶趣等诸害，王政之语亦即非王政之语。
所取之语与无所取之语，由此智了知、通达、执取故为所取之语。如圣尊至尊弥勒所说：'了知我及众生义，显现极为生起者，彼识亦无有义利，彼无故彼亦非有。'故无所取故所取之语即无所取之语，成为离执取自性空。
宝语与无宝语，是以妙相说宝，彼亦从种种业所生，以二相识显现，而于无二胜义谛真实智则非如是，故宝语即非宝语。授记语与无授记语，由此等授记故为语之授记。由无色蕴故彼亦非有，故授记语即无授记语。
大欲语与无大欲语，由受用生起慢心，及过分等故大欲语即无大欲语。如此中所说：受用欲乐显现于二相识，而于无二无思无现胜义谛真实智则非如是，余如前。
男女及中性语与无男女及中性语者，若有外境则定现为男女及中性语，然当'色若析极微，极微无有分'时，外境成无，尔时男女及中性语即无男女及中性语。
舞蹈语与无舞蹈语：'傲慢勇士丑陋相，暴恶游戏可怖者，悲悯稀有寂静等，舞蹈共有九种相。'有说舞蹈八种，寂静居首末，从寂静起次第，生起傲慢等舞。'从一切诸事中，随何成多色，当知住舞中，余皆欲迁动。迁动厌倦病，无悲住慢懒，慈心及愚痴，念醉等诸相。'

།རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་བསམ་པ་ནི་འགྱུར་བའི་གནས་ ཐོབ་པ་སྟེ།དགོད་པ་དགའ་བ་མྱ་ངན་དང་། །ཁྲོ་བ་སྤྲོ་བ་དེ་བཞིན་འཇིགས། །རྨད་དང་ཡ་མཚན་ཞེས་པ་ནི། །གནས་པའི་དངོས་པོ་བསྒྲགས་པའོ། །འདིར་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་དཔྱད་པ་རྩོམ་པས་ན་བྲོ་བའི་དངོས་པོ་དཔྱད་པ་དེ་འདིར་སྤྲོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་བ་ར་ཏའི་གཙུག་ ལག་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། ཚིག་གི་དབང་པོ་རྣལ་འབྱོར་ལ་མངའ་དབང་བརྙེས་པས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་སྤོང་བའི་ཆར་གསུང་བར་མཛད་དོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེས་དེ་ ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་སྟེ།དེ་བས་ན་བྲོ་བའི་ཚིག་ནི་བྲོ་བ་སྟིམེད་པའི་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་འོ་མ་དང་བུ་རམ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་རྨི་ལམ་ཚོར་བ་བཞིན་པས་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མི་འཇུག་ པས་བྲོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།བྱེད་པའི་ཚིག་དང་། བྱེད་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་པོར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ པའི་ཚིག་གི་དོན་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དེའི་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་པས་དེས་ན་བྱེད་པའི་ཚིག་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཚིག་གོ།།རྒྱུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་པོ་སྟེ། གང་གི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེའི་དུས་ན། འབྲས་བུ་མེད་པ་དེའི་སྐད་ཅིག་པ་ ནི་ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་གང་དང་ཡང་མི་འབྲལ་ཏེ།བྱ་བ་མེད་པས་ནི་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེས་ན་རྒྱུའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ལུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། ལུས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་ལུས་ སུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིའི་དོན་སྔར་སུན་ཕྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ལུས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །རྟོག་གེའི་ཚིག་དང་། རྟོག་གེ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྟོག་གེ་ནི་ཚད་མ་དང་ གཞལ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པས་ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་དང་། དྲུག་དང་། ཉི་ཤུ་ལྔ་དང་། ཡོད་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ བདུན་དང་།ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པས་ཚད་མ་དང་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ནི་ཕུང་པོར་མི་གནས་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕུང་པོར་གནས་པ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁྱིམ་དང་།སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྟོག་གེའི་ཚིག་ནི་རྟོག་གེ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། ། གཡོ་བའི་ཚིག་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་འགྱུར་གྱི་མི་གཉིས་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་མ ཡིན་ནོ།།དབང་པོའི་ཚིག་དང་། དབང་པོ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་སྟེ། ལུས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་བཤད་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་སུན་དབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

思考傲慢等的原因是获得变化的处所。笑、喜、悲、愤怒、欢喜以及恐惧、惊叹和称奇等，这些是宣说存在的事物。在此由于瑜伽行者开始观察，所以不应在此详述观察品味的事物。详细内容应当从婆罗多论中了知。
为什么呢？因为一切智者离欲最为清净，获得语言自在的瑜伽行者以大悲心为利他而宣说舍弃。
由于完全了知颠倒认为常、我、乐、净的事物并无外境，所以不见能执著、所执著以及由何执著的法。因此，品味的语言即是无品味的语言。
又如同梦中感受牛奶、糖等味道而无外境一样，一切二取相都不能趣入无二胜义谛的真实智慧中，所以是无品味的语言。
关于作用的语言和无作用的语言：'一切有为刹那性，无常何有作用？所生即是作用，能作者亦即彼。'也就是说，作者与作用并非相异，因为刹那语义一生即灭，那么作者的作用怎么会存在呢？因此，作用的语言即是无作用的语言。
关于因的语言和无因的语言：因即是作者，当因存在时果不存在，其刹那性不离坏与未坏，无有作用，仅是此有故彼有的缘起而已。因此，因的语言即是无因的语言。
关于有身的语言和无身的语言：执著外境为身的遍计，'色若析极微，极微无有分'，如前已破除外境，因无外境故，有身的语言即是无身的语言。
关于有诤论的语言和无诤论的语言：诤论即是量和所量，这也如同梦境和幻觉等二取相的识所生，胜义中并不存在。如耐耶伊迦等所计度的十六种、六种、二十五种、七种转变、异不异、总别等量和所量等，由于无外境，以智慧观察则不住蕴，因为是坏灭性故为空。
外在的粗细蕴若析观，则如房屋、村落、森林等一样成为空。常性因为无生，如兔角般无实。因此，外道所计常、我、外境等诤论的语言即是无诤论的语言。
关于动的语言和无动的语言：生灭等二取相的分别识有变化，而无二的无思无相胜义谛真实智中则不作诸法有无的分别。
关于有根的语言和无根的语言：即是身等的语言，对身根等语言的解释如同破除外境一样。

།རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་མེད་པས་ན། དེ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་པ་ ཡིན་ཏེ།ལང་ཀར་གཤེགས་པ་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲེལ་པ་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་དེར་ལྷག་ཆད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསམ་མོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཚིག་དང་། འདུས་བྱས་མེད་པའི་ ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་འདུས་བྱས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་འཆད་པ་ནི་ཆུད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་པ་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །རྒྱུན་དུ་འགྲེལ་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདི་ནི་སུས་ཀྱང་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །འདིར་འདུས་མ་ བྱས་ཀྱི་ཚིག་འདི་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་དོན་དམ་པ་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ བའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ།།འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་བཤད་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་བཤད་པའི་རྩོད་པའི་གནས་སུ་བདག་གིས་ཞིབ་ཏུ་ བཤད་ཀྱིས་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་པ་དང་མི་འབྲེལ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེས་ན་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འོག་མའི་ ཚིག་དང་།འོག་མིན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འོག་མའི་ཚིག་ནི་འཁོར་བར་གནས་པ་ནའོ། །ཡང་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ན་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་ནས་མཆོག་ནི་འོག་མིན་གྱི་ཚིག་གོ། །དུས་ཀྱི་ཚིག་དང་། དུས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་ཡོད་ན་ནི་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་ བརྟགས་ན་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་དུས་ཀྱི་ཚིག་ནི་དུས་མེད་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན། ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤིང་དང་ཤིང་གེལ་བ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པའི་ཚིག་དང་། ཤིང་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ཤིང་ དང་ཡང་།ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པའི་ཚིག་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་མེད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟག་པ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། ། ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ཤིང་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པའི་ཚིག་ནི་ཤིང་དང་། ཤིང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་གྱེས་པ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཅི་ཡང་མི་སྣང་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ ཉིད་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་སོ།

由于没有长等形状，为了遮遣这些，所以说了许多种类。如同《入楞伽经》和《圣般若波罗蜜多经》一样，是对一切正法的解释，因此应当认为在一切智者的言教中不会有增减的过失。
有为语和无为语，由因缘所作是有为。无为是无实体。有些人解释说：以二种方式空而清净即是无为性。如《解深密经》中所说：'善男子，有为和无为这些是佛陀假立的语言。刹那是有为，相续解释是无为。这是任何人都不能造作的，是法性的圆满转依'等广说。
此处无为语是指离能取所取的空性、胜义谛、不二、真实智。由因缘所作的种种相，如同梦境和幻觉等生起一样，无有自性生起，故不损害唯圆成实性真实智的自性。
在《圣般若波罗蜜多七百颂释》和《解深密经释》的诤论处，我已详细解释，此处也应当运用。
关于因果语和无因果语：因是能作，当有果时因即不存在。为什么呢？因为一刹那与前后刹那不相连，只是'此有故彼有'的缘起而已。因此，他人遍计执的作者与作用相关的因果语即是无因果语。
关于下地语和色究竟语：下地语是住于轮回时。又修习瑜伽达到最胜时，最胜即是色究竟语。
时语和无时语：若外境存在，则寒热等差别的时语也遍计执，因为无外境故，时语即是无时语。
当以智慧观察，分析粗细时，不见房屋、村落、森林等，此时如前所说，一切应当配合不二。
关于树、树枝和分枝语，以及无树、无树枝和无分枝语：愚痴者们仅对如是显现执著为外境，如同在梦中也显现树、树枝和分枝语一样，在无梦时也执著为外境。如说：'色若析极微，极微无有分，外境虽无实，心现二种相。'因此树、树枝和分枝语即是无树、无树枝和无分枝语。当以智慧观察时，什么都不显现不可得，此时安住于胜义谛不二真实智。

།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚིག་དང་སྣ་ཚོགས་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ཚོགས་ནི་གང་གཞན་གྱི་དབང་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་གང་གིས་བརྟག་བྱ་བ། །ཡང་དག་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་དེ། །གང་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མར་ནི། །དེ་དག་གཟུགས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ།བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མི་ འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་སྣ་ཚོགས་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །བསྟན་པས་བཟུང་བའི་ཚིག་དང་། བསྟན་པས་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་དོན་དམ་པར་སྒྲའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་སློང་བའི་ མཐུ་དང་།སྙིང་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དུ་མར་སྒྲའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཚེ་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ སོགས་པས་ཀྱང་བདག་ལ་སྣང་བ་འབྱུང་ངོ་།།དེས་ན་བསྟན་པས་བཟུང་བའི་ཚིག་ནི་བསྟན་པས་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འདུལ་བའི་ཚིག་དང་། འདུལ་བ་མེད་པའི་ཚིག་འདི་ནི་བྱའོ་འདི་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདུལ་བའི་ཚིག་ནི་གཉིས་ཀྱ་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་དེ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས ལ་དེ་མི་སྣང་སྟེ།དེས་ན་འདུལ་བའི་ཚིག་ནི་འདུལ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །དགེ་སློང་གི་ཚིག་དང་། དགེ་སློང་མེད་པའི་ཚིག་ནི་སྤྱིར་དགེ་བསྙེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུལ་བའི་ཚིག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་ བསླབ་པ་ལྷག་པར་འཛིན་ཏེ།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ལྡོག་པས་ན་དགེ་སློང་གི་ཚིག་ནི་དགེ་སློང་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཚིག་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཚིག་ནི་དེས་འདི་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཚིག་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། མི་གཉིས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡི་གེའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པའོ། །ཡི་གེ་ དང་ཚིག་དང་།བརྗོད་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྦྱོར་བར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱ་ཀ་ར་ཎས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། དོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིད་འཇུག་པ། །གང་ལས་འགྲོ་བའི་རབ་བྱེད་འབྱུང་། །ཚངས་པ་སྒྲ་ནི་ཡང་དག་པ། །ཐོག་མ་མེད་ཅིང་མི་ འཇིགས་པའོ།།འདི་ནི་ཚངས་སྒྲའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །སྒྲ་ཡི་མཐུས་ནི་རྣམ་པར་གནས། །སྒྲ་ཙམ་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡང་། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཡི་གེ་དང་འབྱོར་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཚིག་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་རྣམས་འདུས་པར་སྨྲས་པ་ནི། །འདུས་པའི་རིགས་ནི་འབྱུང་བར་བྱེད། །ཡན་ལག་མེད་པའི་སྒྲ་གཅིག་ལ། །རིམ་ནི་བློ་རྗེས་སྒྲུབ་པའོ།

关于种种言词和无种种言词，种种是指依他起生，这两者的形相在胜义中无生之自性，如同梦境和幻觉等。
如同论师法称所说：'所观察诸法，真实无形相，以其一与多，彼等形无有。'
当以智慧观察粗细诸法而毫无所得之时，离心无相之胜义谛即安住于如实通达无二之性。
因此于无分别离二取相之中一切种种行相皆不趣入，故种种言词即是无种种言词。
所诠持言词和无所诠持言词，因无外境故，胜义中声义实不存在。
由自他势力及作意所生之力，以及大悲瑜伽师们，显现为种种声义之唯识而生起。
如同受生者的眩晕、昏厥等，以无明而宣说正法与非正法等，于自身亦生起显现。
因此所诠持言词即是无所诠持言词。
关于律仪言词和无律仪言词，'此应作，此不应作'之律仪言词存在于二相分别中。
二相亦如梦幻等，胜义中无生，故一切皆非有，因此于胜义谛无二且无分别如实通达之戒律中彼不显现。
故律仪言词即是无律仪言词。
比丘言词和无比丘言词，一般而言，优婆塞等诸众亦有断除杀生等之律仪言词。
诸比丘以别解脱戒受持增上学处，一切二相分别之生起皆违背胜义谛无二之戒律，故比丘言词即是无比丘言词。
加持言词和无加持言词，所谓'此是加持'之二相了知违背无二，故加持言词即是无加持言词，无二如前。
关于文字言词和无文字言词，文字言词是分别知。
文字、词、句是能作所作相关而趣入，如同声明论所通达：'义之事物意趣入，从彼行境分别生，梵音真实声，无始亦不坏。此乃梵音之化现，以声力而安住，从声音而生起，即于彼寂灭。'
因此一切与文字相应之二相分别知即是无文字言词，因于胜义谛无二如实通达中不显现故。
诸声聚集所说者，能生聚集之类，于无支分一声中，次第随心成立。

།ཐོག་མའི་ཚིག་ནི་ཐ་དད་ཀུན། །ཚིག་ནི་ལྟོས་བཅས ཤེས་པ་ཡང་།།བརྗོད་པས་སོ་སོར་བློས་མི་མཐུན། །ཚུལ་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་། །ཁ་ཅིག་ལ་ལ་ཡི་གེ་དང་། །ཚིག་དང་ངག་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། །ཡི་གེ་མ་གཏོགས་ཚིག་ཅེས་པ། །གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངག་ནི་ཡི་གེ་ཚིག་ལས་ཀྱང་། །ལྷག་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མིན། །ཚིག་ཅེས་བྱ་ བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་།།དངོས་པོ་ངེས་པ་གང་ནའང་མེད། །ཚིག་རྣམས་གཟུགས་དང་དོན་ཡང་རུང་། །ངག་ཉིད་ལས་ནི་ཆུད་པར་འགྱུར། །ལ་ལས་ཚིག་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །རྣམ་བཞི་རྣམ་ལྔར་ཕྱེ་བ་སྟེ། །རང་བཞིན་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ངག་རྣམས་ལས་ནི་སྟོན་ནས་སུ། །ལྡན་པར་ མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་།།ལྡན་པ་ལས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ངག་གོ་ཞེས་སོ། །སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། བྱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། ཇི་སྙེད་ཅི་འདྲ་གང་དག་ཀྱང་། །དོན་གང་སོ་སོར་བསྒྲུབ་པ་ཡིས། །འབྲུ་རྣམས་མཐུས་ནི་རབ་ཤེས་པ། །དེས་ན་ཡི་ གེ་དོན་ཆོས་ཉིད།།ཅེས་རིམ་པ་གང་ཞིག་གི་དོན་གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སོ། །ལ་ལས་སྨྲ་བ་ནི་ངག་གིས་སྨྲ་བར་བྱེད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཚིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་ཡན་ལག་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པར་སྨྲ་བ་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་པས་ན་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ།དེས་ན་ཡི་གེའི་ཚིག་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཚིག་ཅེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དྲི་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་གསོལ་བའི་ལན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མི་གཉིས་པའི་ཚིག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། གང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མི་འབྱེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱེ་བ་མེད་པ་དང་། བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ནི་མི་གཉིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བླང་བ་དང་སྤང་བའི་ཁྱད་པར་དུ ལྷག་པ་དང་།ཆད་པ་དང་། ཟློས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ཐ་དད་པས་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་མང་པོ་རབ་ཏུ་ཆུད་པར་འཇུག་པས་ན་བརྒལ་བར་མི་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་གི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་རངས་པར་མཛད་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་བཟང་དཔལ་ གྱིས་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་གསུངས་པ་འདི་རིགས་པ་དང་།ལུང་དང་། བདག་དང་། གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བཤད་དོ། །རྟག་ཏུ་བདག་ལ་ཆགས་པས་སྲིད་པ་འབྱུང་། །དེ་ཟད་ཉིད་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཚོགས་གནས་ མི་འཇིགས་མིན་པ་འཁྲུལ་རབ་རིབ།།དྲ་བས་གློངས་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཞི། །སྦོམ་པོ་ཕྱོགས་ཆར་དབྱེ་སྟོང་རྟག་པ་ཡང་། །ནམ་མཁའ་པདྨོ་འདྲ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་ཚད་མ་ཚུལ་གཉིས་ནི། །སངས་པ་མི་གཉིས་ཡང་དག་འདུལ་བ་ཡང་། །མདོ་སྡེ་རབ་མང་སྨོན་ལམ་ གྱིས།།གཞན་དབང་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་སྟེ། །ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཡངས་པས་ནི། །ཆོས་སྦྱིན་ནན་ཏན་གཞན་གྱིས་གསོལ། །ཚིག་དབང་བཀའ་དྲིན་དྲི་བ་རྣམས། །ལན་དོན་ཁྱད་པར་དྲན་ཡུལ་གྱུར། །བདག་བློ་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་ངེས་དོན་བཤད། །གློངས་ ཆོད་འབྲས་བུར་གྱུར་ཀྱང་བླ།།ནོར་གྱིས་བསླད་པ་མ་མཐོང་རུང་། །དེ་མཐོང་བུ་འཕངས་རྒྱགས་གསར་ཅན། །ལེགས་སྡིག་ལྟོས་མེད་ཤེས་ནས་ནི། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་མཛེས་མིན་ཚོགས། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྨི་ལམ་སྟོང་། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས། །མཁས་པས་ སྐྱེ་མཐར་ནན་ཏན་གྱིས།།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

最初的词语是各不相同，词语是相互依存的，智慧也是。
各自表述的理解不一致，论述者们的观点众多。
有些人认为文字、词语和语句是表述，除了文字之外的词语，其他是不存在的。
语句也不过是文字和词语，没有任何多余的内容。
所谓的词语，在任何实体中都没有确定性。
词语无论是形式还是意义，都从语句中得以理解。
有人将词语分为两类、四类或五类，如同本性和缘等，从语句中显示。
具有相应显现表述和从相应中显现表述特征的语句。
行者和语法等各种理解者，无论多少、如何、何种，通过各自成立的意义，由字的力量而了知，因此文字即是意义的法性。
某些次第的某些意义是能诠的。
有人说是用语句说话而不是用词语说话，因为文字如同支分会产生怀疑。
对于主张恒常的佛教徒等来说，由于假立的世俗谛，一切二相的识都从胜义谛的不二智中返回。
因此，文字的词语即是无文字的词语，如圣者大慧所问的一百零八个问题，一切智者以不二语回答。
所谓不二，即是无二、不分二相、无断、无分别、如实了知真谛。
一切智者为了使一切众生各自理解，为了取舍的差别而广泛成立增益、损减、重复和异名同义的词义差别，因为能使众多种类的众生理解，所以不应诽谤。
为了众生的利益，如是一切智者的最上清净离欲语根，以种种色相瑜伽自在的种种神变，令无边众生的心意欢喜者，即成为佛世尊。
因此，智慧吉祥解释佛陀对大慧所说的这一百零八句，契合于正理、经教、自他宗义。
常执著我故生有，灭尽彼即得解脱，住于众中无所畏，非迷乱翳网所缚而寂静。
粗大分位千分空常，如虚空莲花本未生，智慧吉祥二量理，离二真实调伏者。
以众多经典愿力，思维如何随他转，以广大智慧悲心，精进法施他人请。
语自在恩德问题，忆念回答殊胜义，我慧他人无疑惑，智吉祥善说了义。
虽成愚昧果亦可，未见财富所染污，见此傲慢新生子，知善恶无所顾忌。
无常苦恼非妙聚，此世如同空幻梦，以智慧吉祥诸语，智者勤勉至生终。
其后，菩萨摩诃萨大慧对世尊如是启白。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུན་འགག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་འགག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།རྒྱུན་སྐྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའོ། །གནས་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་གནས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཞུ་བ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ལན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་ཚིག་བརྒྱ་ རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྤངས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པ་དྲི་བར་བྱེད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ཞེས་པ་ལ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་སོ། །དེས་ ན་དེ་ལ་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ལ་ཀུན་འདུས་པའི་དབང་གིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཕེན་ནུས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བགེགས་མེད་པའི་ཆུ་རྒྱུན་དུ་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འདེབས་ནུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་དུས་སུ་ གནས་པའི་རྣམ་པའི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པའོ།།རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་བཞིན་དུ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འཕེན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེར་དགོངས་པའོ།།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གང་དག་གིས་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་གི་བར་དུ་གནས་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་སྐད་ཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་གྱི་ འགྱུར་བ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འདོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་།ཡོད་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བློ་དང་། སྒྲ་དང་། མེ་མྱུར་དུ་འཇིག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གཅིག་ཏུ་ཡང་རྟག་ཏུ་མེད་ན་ མྱུར་དུ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་དུས་དང་གནས་པའི་དུས་དང་། ཐ་མར་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བའི་དུས་དང་། དམིགས་པའི་དུས་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་བསྙེན་པའི་དུས་ཞེས་སོ། །དེ་སྟེ་མྱུར་དུ་འཇིག་པ། སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ། སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་གྱིས། དེ་ནས་རྟོག་པ་པ་རྣམས་རྟག་པར་འཁྲུལ་ཏེ། རྩཝ་དང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ བཅད་ནས་ཡང་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་ན་སྐད་ཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།།རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གང་གི་ལྷ་སྦྱིན་འདི་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཚོ་བ་དང་། ཁ་དོག་འདི་ཉིད་པ་དང་། རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། དེ་སྡུག་བསྔལ་ཅན་འདི་ཉིད་དང་། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་རྒྱུན་ལ་རྟག་པར་འཁྲུལ་ནས་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།

世尊，诸识的生、住、灭有几种？世尊开示道：'大慧，诸识的生、住、灭有二种，分别论者不能了知。即：相续灭和性相灭。诸识的生起也有二种：相续生和性相生。住也有二种：相续住和性相住。'这是圣大慧二种相的一百零八问的回答，世尊以不二胜义一百零八句已经遮除，然而圣大慧为了他人而询问总相和别相的问题：'世尊，诸识的生、住、灭有几种？'对此回答说有二种生。
其中相续生是由于诸缘和合而能引生自相，如同无障碍的水流等相似，能引生其他刹那。如同弹指声和闪电等，在最初和最后时分离住相的诸刹那以现量取刹那。
'分别论者不能了知'是说当如弹指声一样不引生其他相似刹那时，以现量取刹那，这是一切智者的密意。其中数论派、正理派和胜论派等认为事物住于六刹那之间，他们不了知刹那相和相续相。
如数论派主张有六种变化：生、有、变异、增长、衰减、灭。对于心、声音和火等迅速灭的事物也是如此。若次第和同时都永远不存在，对于迅速灭的自性如何变化？
正理派和胜论派认为住于六刹那是：有的时、相属的时、住的时、最后功德生的时、所缘的时、灭因近的时。若执迅速灭的事物住于六刹那，那么每一刹那中也应执有六刹那住。然后分别论者错执为常，如同割断的草发等再生一样，由于不知相续性中生起其他相似刹那，故不了知刹那相。
分别论者的认识是量，如同说'这是天授'、'瘦的'、'胖的'、'这种颜色的'、'长的'、'短的'、'这个是苦的'、'是乐的'，他们如是对相续错执为常，因此分别论者不能了知。

།དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་མཚན་ཉིད དང་།རྒྱུན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དགོངས་ལ། རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་ལ་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་ཀྵ་པ་ན་ཀས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྤྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་ པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ ཉིད་དུ་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ།ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རིམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྨྲ་བར་མི་བྱ་བར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེ་ལྟར་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་ ནུས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གཞལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གང་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྟོག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་འབའ་ཞིག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་རྟོགས་པར་ བྱེད་པ།དངོས་པོའི་གཟུགས་ནི་གཅིག་མིན་ཏེ། །ཅིག་ཅར་དང་ནི་རིམ་གྱིས་ནི། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད། །ཚིག་ནི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་དོ། །འདྲེས་པའི་ཚོན་ལ་ཇི་ལྟ་བུའི། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད། །རྣམ་གྲངས་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཐ་དད་འཐད་མིན་འཛིན་ པའོ།།ཇི་ལྟར་གཅིག་པོ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས། །ཡུལ་གཞན་དུ་ནི་འགྲོ་བ་ཡང་། །ཐ་དད་ཡུལ་གྱིས་ཐ་མི་དད། །སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་དབྱེར་མེད་དོ། །སུ་ཞིག་ཅིག་ཅར་ཤེས་པ་ལྟར། །ཡང་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ན། །དུས་ཀྱི་རིམ་པར་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་བཞིན་སྒྲ་ནི་དབྱེར་མེད་དོ། ། དེ་སྟེ་དངོས་པོ་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གཅིག་མེད་ན་དུ་མར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟག་པ་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྒྲའི་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་གྱིས། དོན་དམ་པར་ན་གང་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ནི། གཉིས་པོ་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། དེའི་ཚེ་བདག་གི་གཟུགས་དང་། གཞན་གྱི་གཟུགས་དབྱེར་མེད་པས་ན་བདག་གི་གཟུགས་དང་། གཞན་གྱི་གཟུགས་ཅིས་ན་ཡིན། འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རུང་། རྣམ་གྲངས་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེར་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གང་དག་ཡང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས གཅིག་པའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་པ་ནི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུད་པ་མང་བ་དང་། དེ་དག་ཉིད་དག་པ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་བཙུན་གཙོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བཞུགས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ་སོར་རང་གིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཕྱིའི་ དོན་གསལ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་རྟོག་པ་གང་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་གླེང་བསླང་བ་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ལས་རྒྱུན་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ཞིག་རྟག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་གྱུར་པའོ།

如是一切智者对于生、住、灭的特性以及相续的两种形式作如是思维，诸分别者对相续执为常有，就像外道刹波那迦分别普遍自性为常，以及普遍与差别自性虽然是常而成为无常，以及执为普遍自性常而不应说为差别自性，以及执为差别自性无常而不应说为普遍自性，以及普遍与差别自性虽然是常而成为无常亦不应同时而说，以及普遍与差别自性成为常亦不应同时而说。依于境、时、次第、行相，一切成为有，一切成为无，不应说。如是普遍与差别分别者，其义之作用功能，如是时以量所知，安立为所量。
又过去与未来是无，相续之流瑜伽分别者执为唯常，如同胜论师所了知：'事物之相非为一，同时及以次第中，如欲而作了知事，言词亦无余形式。如于混合诸颜色，随欲而作执取时，事物差别亦如是，执为非理之差别。如同一法以差别，前往其他境界时，境界差别无差别，声亦如是无差别。若谁同时而了知，复又成为了知时，时之次第无差别，如是声亦无差别。'
若无离多事物之一事物，尔时若无一，云何成多？常执差别与无差别，观察声义之言说。胜义中若是一之自性，云何成为二？尔时自身色与他身色无差别，故自身色与他身色云何成立？无趣入因之差别而分别差别与无差别云何应理？成为一类。若谓有差别与无差别趣入因之差别，尔时如彼趣入因之差别，一切事物皆有差别。
又有执梵天、帝释等为一身之众生者，于彼等亦有解脱与未解脱、贫富等一性之过失。佛教说二者，由多所失，彼等清净时成为一切智，获得有相及无相三摩地后，尊主佛世尊安住于利益众生。一切智者以各别自证行境胜义谛无二正智宣说之一百零八句，显明外境。
世间顺世外道分别者，以彼等断绝识相续之议论，刹那一者之相续是否差别？若是差别，则成为言词义他常执分别。

།གལ་ཏེ་ཐ་མི་ དད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་པ་མ་གཏོགས་པར་རྒྱུན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གླེང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་མྱོང་བ་དྲན་པ་དང་། སྔ་མ་ཞིག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བ་ཇི་བཞིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའོ།།དེ་ལྟར་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱངས་པ་ལས་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཙས་མ་ཐག་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀུན་དམིགས་པ་སྟེ།དེས་ན་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ལ་གོམས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །དེ་དེར་འཇིག་རྟེན་གཞན་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བླ་མའི་ཁྱད་པར་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་ སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་ཏེ།སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དགའ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དུ་སྒྲུབ་པར་ངེས་པ་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཁྲོ་ཞིང་དངང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དགའ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཏུ་འདོར་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་བླང་བར་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། ། དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་སྟེ། འཁོར་བར་ཀུན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཁྱད་པར་དུ ཤེས་པར་འདོད་ནས་ཞུས་པ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དེ་བཞིན་རྒྱ་ཆེར་སྒྲུབ་པ་མཛད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་རྣམས་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འཇུག་པ་དེ་དག་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།གང་དེ་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པ་བྱ་བའི་ནན་ཏན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་པའོ། །གང་ཁྱབ་པ་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ དེ།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དུ་མར་ འབྱུང་སྟེ།དེར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཡང་མེད་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དེ། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་སྣང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མདོ་དེ་ཉིད་ ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མཛད་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དུ་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མདོར་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་ བརྙན་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་པ་ཀུན་ཏུ་རིག་པ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་འཛིན་པ་དང་། གཟུགས་སུ་སྣང་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ པར་ཆུད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ།།སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

如果不相信的话，那么除了刹那之外，相续的语义是什么都没有，这不是议题，因为在前者之后有此故而有此，就像忆念前所经验的，以及前者灭去之后生起的种子，以及芽等因果关联一样，善与不善业的异熟果报各自决定。
如是学者们通过现量、闻思等修习而逐渐获得殊胜智慧，同样新生儿也能观察到智慧等殊胜差别，由此可以推知前世习气的熏习。
在此证成他世的量就是殊胜智慧上师的种种差别，都是从最初闻思等行为开始，如同学生们的极为善巧的差别。
新生儿的智慧等差别也有喜悦、恐惧和忧伤的认知，因为对于取舍和舍弃的心识，先前就已确定有苦乐的成就。
新生儿对某些境也会生气恐惧，对某些境则欢喜，如是可见对某些境舍弃，对某些境接受，由此可以推知有前世的熏习。
因此心相续不间断，轮回中烦恼和清净的安立，就是依此而有业果关联，而不是由外境。
因此圣者大慧为利他而特别想要了知而请问，一切智者也以总别差别如是广作成立：'识有三种，即趣入相、业相和种相'。
其中对色等境显现的眼等识趣入，那些是趣入识。任何刹那间的勤作识是业相识。遍行的阿赖耶识是种相识。
如此处所说：'身受用处显，阿赖耶普生，如是八九识，犹如海波浪。'
在梦中唯一识显现为多种境和有境的事物，彼中既无色等境，也无眼等识，遍及一切境的能取所取事物唯是阿赖耶识显现。
一切智者在此经中作二种成立，大慧所说八种相识，略说有二：显现识和分别事识。
大慧，如同镜中影像般显现，执取显现识即是了知，如是执取色及色显现。
大慧，显现识和分别事识即是了知境界的诸识。显现识是直至眼等识。分别事识是意识。

།གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་ པའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བག་ཆགས་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའོ།།དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་པ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེར་ཕྱིའི་དོན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པས་བཏབ་པའི་སེམས་ དང་།དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་གསལ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པས་ནི་ནང་གློངས་ནས་སྐྱེས་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དང་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གྲུབ་པས་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ ཅད་འགག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་འགོག་པ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་འགག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ལྔ་ པོ་རྣམས་བསམ་དུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་འདིར། །ཤེས་པ་བདུན་ནི་སྐྱེ་བ་ སྟེ།།དེ་དག་དེར་ནི་ས་བོན་སོགས། །བསགས་ཉིད་བརྟས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །འདི་ནི་མཚན་ཉིད་འགག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱས་པ་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱུན་འགག་པ་ནི་གང་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ལ་གནས་པ་དང་།གང་ལ་དམིགས་པའོ། །གང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ། །གང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ ཀྱི་སྤྲོས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་སོ།།གང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནང་གི་འབྲས་བུའི་ ནང་དུ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་སྣང་བ་རྣམས་ལ་གནས་སུ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྣང་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་སྣང་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེས་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀར་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་ནི། གང་བདག་ས་བོན་ལས་རྣམ་ཤེས། །གང་སྣང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་གཉིས་པར་ནི། །དེ་དག་དེ་ཡི་ཐུབ་པས་གསུངས། །ནང་འཁྲུགས་པའི་མཐུ་ལས་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ཅིག་གསལ་བའི་རང་བཞིན་པ་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ།

对于色等事物的分别执著。应当了知一切智者说眼等识是无分别的。所谓'其性相无别'是仅仅为了理解。所谓'一为一因'是指意识作为眼等诸识的等无间缘，而那些眼等识也成为意识的等无间缘。大慧，其中显现识是从不可思议习气转变的因而生起。所谓分别诸事物的识，如同头晕、昏厥等一样，彼处外境非为因，而是从无始时习气以及不入定所熏染的心，以及宣说正法与非正法等相续力而生起种种显现的分别识。然而以种种迷乱相，从内部生起者皆是现量，从一个到一个相续，一为一因，是指根识与意识互为等无间缘。如此成立后世，故轮回无始。
大慧，其中一切根识的灭，是这样的：即阿赖耶识的非如实遍计习气种种灭尽。大慧，这就是相灭。关于此，一切根识即五种自相显现不可思议而生起，其后是意识，由于阿赖耶识中非如实遍计习气等因而灭。从取识中于此，七识得生，彼等于彼即种子等，积聚即增长，这是相灭。即自相所作得以灭尽。
大慧，相续灭是从何而生？大慧，'从何'是指依止于何及缘于何。'依止于何'是指依止眼等而生起眼识。'缘于何'是指缘于色等。其中'依止于何'是指无始时戏论习气随眠。'缘于何'是指分别自心显现为识境，即由种种迷乱习气，于内眼等处，如同梦中等般执著内果中曼陀罗花的显现为处所，能取所取习气成熟的显现仅是自心显现境的行相而已。由此于二处也无外境，即'从何种子生识，显现极生起，二种处，彼等彼佛所说。'从内乱力而有种种迷乱有二相，有些明显的自性如同头晕、昏厥等事物一样。

།ཁ་ཅིག་མི་གསལ་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་ནི་སྐྱོན་གྱི་བག་ཆགས་ཏེ། འཁོར་བའི་གནས་སུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ མེད་པའི་མ་རིག་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཀུན་ཤེས་པས་ལྡོག་གོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་ གསེར་དང་རྒྱན་བཞིན་ཏེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་སྟེ་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལས་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་འཇིམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ལས་བརྩམས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་འཇིམ་ པའི་གོང་བུ་དང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནའང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་འགག་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ།།རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཚོགས་པར་སྣང་བ་ཉིད་རིམ་པ་གོང་མ་ཐོབ་ན་གོང་བུའི་སྒྲར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ནི་རྡུལ་གྱིས་བརྩམས་པ་ ཞེས་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདུས་པའི་ཡུལ་མ་གཏོགས་པར་དེ་མི་དམིགས་སོ། །གང་དག་གིས་སོ་སོའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་དེ་དེ་དག་རང་གི་རིགས་ལས་མི་འདའ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོ་མཆིང་ ནམ་གྱི་རླབས་ཆུའི་རིགས་ལས་མི་འདའ་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཆེན་པོའི་ཚད་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚད་ཀྱི་གཞི་ལ་གནས་པ་མེད་ལ་ཏིལ་གྱི་འབྲུ་ཙམ་གྱི་ཚད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བཅད་པ་ཉིད་རི་ཙམ་གྱི་ཚད་དམ། འོན་ཏེ་ཡུལ་ཆུང་ངུ་དང་ཡུལ་མང་པོ་གཉིས་ཀར་ཡང་ཚད་ ཆེན་པོ་རྣམས་འབྱུང་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་ཆར་འགྱུར་ཏེ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ན་དེ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་གོང་བུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་ལྕི་བ་དང་། དེ་ཁ་དོག་སྟེ་དེ་དག་ མ་གཏོགས་པར་རྫས་གཞན་པར་མི་དམིགས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཚོགས་མ་གཏོགས་པར་རྫས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འདའ་བར་མི་བྱ་བས་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚད་མ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་ས་བོན་རྐྱེན་ལས་མྱུ་གུ སྟེ།།ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ཆད་མེད་རྟོག་མེད་སྟོང་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་སྣང་བ་ལས། །སའི་གོང་བུ་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་མིག་ལ་ སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་པའི་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ཉིད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་དུ་མར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེར་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་དཔྱད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་དུ་འཁོར་བའི་ གནས་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་སྐྱེས་པ་ནང་གློངས་ཤིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།

有些是不明显的，即具有分别的，两种形态都如同梦境等一样显现。烦恼习气即过失的习气，是在轮回处无法安住的无明生起之时，以智慧观察则通过了知法和补特伽罗无我而得以遮除。
大慧，譬如泥尘微粒和泥团，既非一体，亦非相异，如同金子与金饰。大慧，若泥尘微粒是相异的，则不应由彼等组成，然而是由泥尘微粒组成，因此非相异。若非相异，则泥团与微尘将无差别。
如是大慧，转识诸识与阿赖耶识种性相若是相异，则不应从阿赖耶因而生。若非相异，则转识灭时阿赖耶识亦应灭等，如是广说。
极微尘聚显现，若得上位则可称为团块。果的差别，有支之物质是由微尘组成，如同差别者与正理师的遍计，如房屋、村落、森林等，离开聚合境不可得。
彼等各自次第差别，不离自类，如海水波浪不离水的性质。如是，大的量度于眼等识中无住处，芝麻粒大小的境界范围，或如山般大小，或者小境界和多境界二者皆是大量生起，则彼时成为彼分，由于有支之物质有聚合自性的过失，故此极微尘聚合非为团块。
如数论师遍计，于彼彼方有重性和颜色，离此等外无他物可得，故此离微尘聚合外无他物。
如同梦境等，不可超越他性与非他性，如房屋、村落、园林等。
阿赖耶识的所取相和转识的能取相，由于一切具有无别自性，故一切智量遍计于阿赖耶中有。
如所说：如从种子缘生芽，种子非即是其芽，亦非异彼亦非一，如是无断无分别空性。
如微尘和合而显现，地团块非一非异不应理，如是离阿赖耶识外，眼等转识一异亦不应理。
如在梦中，单一识现为多种境与有境，所取事物于彼不应观察为异或非异。
只要轮回处存在，由自他相续力所生，内心迷乱不得安住的无明，如眩晕、昏厥等，于诸有情作种种心的结合。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས་པས་དེ་དག་མི་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། བསམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་གཅིག་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་གནས་དང་གནས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་དགོངས་པའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྨྲས་པ། གཞན་ལ་གཞན་དུ་འགྲིབ་པ་ཡང་། །དབྱེར་མེད་མིན་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་ཕྱིར། །རང་བཞིན་ཐ་དད་མི་མཐོང་བས། །བློས་ནི་ཐ་དད་མི་རྟོགས་སོ། །དངོས་པོ་གང་གིས་ བརྟག་བྱ་བ།།དེ་གཟུགས་ཡང་དག་ཡོད་མ་ཡིན། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དུ། །དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །འོ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ་དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་ཏེ།དེའི་ཚེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་བདག་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ། གཞན་ དུ་དངོས་པོ་གཅིག་པོ་ལ།།རྣམ་གྲངས་གཟུགས་ནི་སྣང་བ་ཅན། །རྣམ་པ་བདེན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེ་ཡིས་གཅིག་པ་འགྲིབ་མེད་དོ། །ཡང་དག་རིག་པའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེའི་གཅིག་པ་ཡང་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་ བརྟག་གོ།།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཀུན་ཏུ་རིག་པ་ཙམ་གཅིག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་མང་པོའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་ བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དེ་ལྟར་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པ་ཡིན་གྱི་དེར་གཟུགས་ལས་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་ལ། དེར་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་བྲོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་ཚོར་བ་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ནང་འཁྲུགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། འགྱུར་བའི་མཐུ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་སྟོང་ཞིང་མིག་གཉིས་པ་ཉིད་གནས་ སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འགག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སོ་སོར་རིག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཁ་ཅིག་འཆད་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཇུག་པའོ། ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཀུན་གྱིས་དམིགས་སུ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་སྔར་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་མེད་པ་ན་དེ་དག་གིས་སྦྱོང་བར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གོམས པ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འགག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་མ་ཉིད་དོ། །ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བསམ་པས་དབྱེ་བར་བྱེད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དེ་དང་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་གནས་ཏེ།དེ་གསེར་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་མཐུས་དྲི་མའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་དེ་དང་དེ་དག་ཆུད་པ་ནང་འབྱེད་པའོ།

当以智慧观察时，分别了知粗细诸相而不执著，彼等成为不二时，于此时不分别有无诸法，远离思维，必定安住于唯正知自性中。
一切智者意指阿赖耶识一类与转识各别显现，仅以此安住于所依与能依之事。
由阿赖耶识与诸转识各别缘取不同相故，于彼等显现非无差别。如同阿阇黎法称所说：'于他显现为他相，非无差别见色故，不见自性差别故，心不了知差别相。所观察诸事物，彼色实非真实有，一与多之自性，彼等皆不存在故。'
若如是怀疑阿赖耶识与转识为一，故一切智者说彼即无差别者，此时若转识灭，则阿赖耶识亦应灭，然而自性种类之相不应灭。
因此阿阇黎法称如是说：'于一事物他相中，显现诸多差别相，诸相如何为真实，彼不能坏一性故。'正知种类之相其一性亦不应坏，应知此为一切智者之密意。
'身及受用处所现，阿赖耶为遍生因，如是八识及九识，犹如大海诸波浪。'
于梦中唯一觉知性现为多种境与有境之执取，及所取事物显现。
如是通达故为遍满，彼处无广大色境及眼等诸识，彼处无身受用及领受等诸遍受，然而如是各别显现，如是于未睡时亦然，种种内乱及无明、变化力故，于种种迷乱相中寻求差别与无差别时，以智慧观察则空无二性而安住，应知此为一切智者之密意。
种类相之识不灭，业相则灭，此谓随顺各别觉知，某些识流无间断地趣入轮回。
初生智慧等差别皆可缘取，故应推知前世闻思等修习。已生者即是无，纵然存在，无念时亦不能修习彼等，故由具前世串习之智慧相续生起而推知。
业相灭是现量相。所谓业相即是由阿赖耶识趣入转识，以意分别，彼阿赖耶识与之相续而住，如同黄金自性光明，以缘之差别力如垢相般，通达彼等内分别。

།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནང་གློངས་ཤིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལས་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་དེ་དག་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ཆད་པར་གྱུར་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འགག་པར་མི་ འགྱུར་གྱི།ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འགག་གོ་ཞེས་པ་གསེར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་དེ། དྲི་མའི་རིམ་པ་འབའ་ཞིག་ལྟ་བུའི་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ རྒྱུན་དུ་གནས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཇིག་པ་སྟེ། ཆུ་གཞུང་དུ་འབབ་པ་དང་། མིག་གི་མཆི་མ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སྔོན་མྱངས་པ་དྲན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྒྲུབ་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དམིགས་སུ་ ཡོད་དེ།དེས་ན་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ལྡན་པའི་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པས་ན་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་རྟག་པ་ དང་།ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ཁྱད་པར་ཅན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ། དབང་པོའི་བྱིན་གྱིས་བདག་དང་ཡིད་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ། །གྲངས་ཅན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་ མཉམ་པའི་དུས་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞེས་ཏེ། དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་པ་མེད་པའི་རྟག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡང་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་རྒྱུན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཀྱང་རྟག་པའི་རྒྱུས་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དོ། །སྔོན་གྱི་གོམས་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཆུད་པ་གྲགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཙོ་བོ དང་།སྐྱེས་བུ་དང་། དབང་པོ་དང་། དུས་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོར་སྨྲ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གཙོ་བོ་རྟག་ཅིང་གཅིག་པར་རང་བཞིན་དུ་མ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པ་མཐར་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྒྱུར་ཀུན་ཏུ་ བརྟགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའང་རུང་སྟེ། རྒྱུར་མི་རུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པས་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་བདག་རང་མི་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྲད་པ་ལས་བྲལ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དབང་ཕྱུག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་།གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་དབང་པོར་བྱུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་དབང་པོར་བྱུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དབང་པོར་འགྱུར་གྱི་ གཅིག་པུ་ཉིད་དབང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

由于其性质无有差别，因此由于内心昏暗而不能安住的无明和业的异熟力，产生了具有业的性质的眼等识，之后这些便会断灭。虽然这些会断灭，但胜义阿赖耶识是不会断灭的。因此，大慧，诸识自类的性质不会灭，而业的性质则会灭尽，如同金流水般的阿赖耶识是无有穷尽的。如同垢染般的眼等转识迅速生灭，有些相续恒常安住，有些则刹那即灭，如同河流和眼泪一般。若无一个恒常安住，则无法忆念前所经历，也将无有智慧等差别。
在取舍和舍弃的心中，必定有先前存在的苦乐成就，因此新生者的衰老、毁灭、忧愁等分别念在某些境界中可以缘取。因此，由于相续安住的识具有前后相应的往昔串习，所以通过闻思等行而成就智慧的差别。
关于'从因'等说法，外道执著常见，遍计所执既是未生，故不存在，因此不能作为因。如尼夜夜迦派遍计执著：由根的加持使我与意结合而生识。数论派遍计执著：有情、尘、暗平等时为最胜，从此生大等，这是觉的异名。如是外道遍计执著无心的常法为诸识之因。
若无始终相续具德闻思等智慧差别之事物，则虽有功德显现造作，也不会因常因而有差别。由往昔串习所成就的修习也不会成为名闻，因此不应说胜性、士夫、根、时间、微尘等。胜性常一多自性，持咒师所说究竟的士夫遍计也不应理。二元论者与非二元论者执著根为因也不应理，无论是离贪或具贪都不能作为因。
若是离贪者，令他人痛苦有何意义？若是未离贪者，由于不了知自身，具贪性者会因相遇离别而生一切痛苦。这样的自在天是什么样的？若由福德力而成为自在，则彼时即成自在。若无因而成为自在，则一切皆应成为自在，而非唯一自在。

།དུས་ཀྱང་དངོས་པོའི་རྒྱུན་མ་གཏོགས་པར་མེད་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། ཐོས་པས་ནང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་སྔར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་གླེན་པ་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་། གང་དག་ ཡང་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ལུས་དང་། བྱེད་པ་དང་། གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བློ་ ཙམ་གྱི་སྐྱེས་བུས་ཐོག་མར་བྱས་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོས་ཐོག་མར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་སུ་བཟུང་བ་དེའི་རྣམ་པར་དེ་ལྟ་བུར་གཟུང་བ་མེད་དེ།ང་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཐིག་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་ཆུད་པར་བྱེད་ཀྱི། བྱེ་མ་དང་། རི་དང་། རི་བོ་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་ པའི་དབྱིབས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དབྱིབས་ཀྱི་ཆོས་དང་བཅས་པས་དབྱིབས་དང་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དབྱེ་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པས་གང་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པར་འབྲེལ་པར་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མུ་སྟེགས་ ཅན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྒྱུན་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བདུན་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདུ་བ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། འགྲུབ་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་མ་རིག་པ་དང་། ལས་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཆེའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པར་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི མཚན་ཉིད་དེ།མ་རིག་པས་ནོར་ནས་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་སེམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཕུངས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡང་ས་བོན་དང་ལྡན་པར་རྟག་གོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲ་བ་དང་། རླན་པ་དང་། དྲོ་བ དང་།གཡོ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། །ཞིང་གི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གང་རྒྱུའིའོ། །འགྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ནི་གང་དེ་ལས་འགྲུབ་པའོ། །སེམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་རྟག་པའི་དོན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཉིད་མཁྱེན་ཏེ།བདག་ནི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཚད་མ་ཅན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྟ་བ་ གཉིས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། སྲས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། ། གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ལ་འཁོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རིམ་པའོ།

除了事物的相续之外时间也不存在，微尘也不适合作为因，通过听闻而产生的内心思维等行为所造作的智慧等果报，怎么会从愚者中产生。对于那些认为是梵天和帝释天等变化的人们来说，就会产生解脱与未解脱、贫富等一致的过失。对于说二者的人来说，由于身体、作用、处所等的形状差别的缘故，仅仅是由智慧的补特伽罗最初造作的说法，并非如同作者最初造作的形状那样被执取，比如对于寺院等是由作者持尺度等来确定，而对于沙子、山、大山、树木等的形状则不是。
由具有形状的法，仅仅是与形状相应，若分别种类的差别，则由随顺和不随顺，对于执取彼之本性和从彼所生的关系，那个才是合理的因。因此应当了知善逝说相续与外道说常见和断见的差别。
复次，大慧，有七种事物的自性，即：集聚事物的自性、事物自性的事物、相的事物、大种自性的事物、界的事物、因缘的事物、成就的事物等七种。其中，集聚事物的自性是指无明和业的集起相，从其因而大。其中无明是执著我的相，由无明错乱而不能等持的心，对于无常、苦、无我、不净等颠倒为常、我、乐、净，如是错乱即称为无明。
从其因而生起苦相的蕴积聚即是事物自性的事物。相的事物即是具有种子相续。大种自性的事物即是地等，显现为坚性、湿性、暖性、动性的本质。界的事物即是世界形成。因缘的事物即是作为因的。成就的事物即是从彼而成就的。
为了证知心缘起相续的意义，染污和清净的安立，是由生起神通者自己所了知的，我是随顺言教的量。大慧，复次有七种胜义，即：心的行境、智慧的行境、见地的行境、超越二见的行境、无相的行境、超越佛子地的行境、如来自证的行境。其中心的行境即是：'心即阿赖耶识，我思即是意，能取诸境者，彼即名识。'即是有垢和无垢时的心在轮回和解脱的次第。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སྟེ།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་ གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ལྟ་བ་གཉིས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ ས་བརྒྱད་ཡན་ཆད་དོ།།སྲས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲས་ཀྱི་ས་ནི་བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལས་འདའ་བའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དོན་དམ་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། སྤང་བ་དང་། བླང་བ་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཁྱེན་ཏེ། བདག་ཅག་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །འདི་དག་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ། བདུན་པ་གཉིས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ གཉིས་སུ་གཞག་གོ།།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་དང་ལྡན་ནས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དགོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། སྦྲང་རྩི་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའོ། །སྤྱི་ནི་ཀ་བ་དང་། ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲ་བའོ། །བདག་ཡུལ་ ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་ནི།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ལྟ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས་དེ་དག་ གིས་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོད།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་མི་ཤེས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ལྡོག་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་མི་ཤེས་པ་དང་།སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ལོག་པས་སོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཛེས་པར་མངོན་དུ་ཞེན་ཏེ། སྲེད་པ་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་བདག་ཏུ་སྲེད་པས་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་ལྷུང་ངོ་། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ སྟོང་པ་དང་།བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་གོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་དང་། སྤྲིན་གྱི་ཡུལ་དཔེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཏེ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་སྣང་བ་ཉིད་དེ།ཕྱིའི་དོན་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། རབ་རིབ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྤྲིན་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ།

识也是眼等识，显现色等二种相，如同梦等，无外境亦可生起。
粗细分析，当以智慧不见所知时，即成为无所缘瑜伽，自身智慧境界中不二瑜伽。
所谓二见境界，即是常执我与我所见之境界。
所谓超越二见境界，是因为完全了知法与补特伽罗无我。
无相境界是从第八地以上。
所谓超越佛子地境界中，佛子地即是尊主菩萨们的十地，超越此等瑜伽即是入一切智地。
如来各自证知境界是有相和无相二者，以及不二三摩地与一切智智境界。
胜义中真如、所断、所取真实境界唯一切智者能知，我等随顺文字。
大慧，此等过去、未来、现在如来等之实相自性即是胜义心要，在第七二地中安立为染污与清净二者。
具足圣智后，于诸法安立自相共相。
特相即是蜂蜜、水等之执取。共相即是柱子、瓶子等之坚硬性。
我境分别见即是常、我、外境分别见，若不知识之自性，则如外道凡夫等不了知如梦等唯是自心显现的色等，
彼等执为外境，认为未睡时有，梦中则无，除自心显现外，成为说有无实事者。
大慧，复次无明与有即是以分别为因成为三有，以邪分别、不正定无明、业异熟力，而入常、我、净颠倒轮回苦。
如何遮除彼一切，智者修行不知、爱、业缘遮除。
其中无明是非真实和合相，即是无常执常颠倒、无我执我、苦执为乐、不净执净颠倒，如是显现执著为美而造爱业。
如是以颠倒心我执爱著，如蛾扑火堕入轮回。
若完全了知无常、苦、空、无我则能遮除苦。
如何能完全了知法与补特伽罗无我，一切智者说，当以自心显现如幻、如云喻来说明。
色等即是心的显现，无外境如梦、眩翳、幻术、云、影像等自性。其中以幻喻成立法无我。

།སྤྲིན་གྱི་དཔེས་མི་རྟག་པ་ ཡིན་པར་ཚད་མའི་དོན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་མ་བྱུང་བའམ། ཡོད་པ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་མངོན་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ལས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་ པ་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འདོད་དེ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། གྲངས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་བྱུང་བ་དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་གནས་ཞེས་པའོ། །དངོས་པོ་འཇིག་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་དང་། མ་འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་སྤུན་ཞིག་པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་འཇིག་པའོ། །མ་འདུས་པའི་རྒྱུ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་སྤུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞིག་ པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་འཇིག་པའོ།།གྲངས་ཅན་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གནས་ན་ནི་ཆོས་གཞན་ལྡོག་ཅིང་། ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་སྟེ། མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ། མེད་པ་ནི་མི་འགག་ཅེས་སོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་རྟོག་།ཁ་ཅིག་ནི་མི་རྟོག་པར་ བྱེད་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡོད་པ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཞེས་ཏེ།གང་ལ་རྒྱུ་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་དུས་གཞན་དུ་གནས་པར་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་གནས་པའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་སྟེ་མི་གནས། འོན་ ཏེ་གནས་པའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་དུས་གཞན་དུ་མི་གནས་སོ།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་ནི་མར་མེ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆད་དོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་ཆད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ པའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་དོན་དུ་དགོངས་པའོ།།བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འདོད་དེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱུན་དང་། བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྲིད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ལམ་དང་། ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་། ཆད་པར་ ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་མེད་དེ། ཕྱིའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟག་པའི་དབང་པོའི་བྱིན་གྱིས་བདག་ དང་ཡིད་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འདོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་། དོན་སྦྱོར་བ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཆད་ཅེས་སོ། །རྒྱུན་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་འཇོག་ པ་ཡིན་ན་རྟག་པ་དང་།ཆད་པ་པོར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་འདི་མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫ་མ་གྱོ་ མོར་གྱུར་པ་རྫ་མའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ།།ས་བོན་ཚིག་པ་ཡང་མྱུ་གུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཅེས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ ལྡན་པ།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཐམས་ཅད་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ བརྟག་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པས་བདག་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། རིག་པ་པོ་ཕྱིའི་དོན་རིག་པར་བྱ་བར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以云的比喻证明无常是量义。大智慧的比丘或婆罗门，凡是未生或已生，从因生果显现，事物长久安住，从诸缘生蕴界处，生起安住后也坏灭，这是尼夜夜迦和胜论师们说无中生果，数论师说有生。说事物生起后暂时安住。事物坏灭有两种原因：和合因坏灭和不和合因坏灭。其中和合因坏灭是指如因毛线坏灭而毛毯坏灭。不和合因坏灭是指如因毛线结合坏灭而毛毯坏灭。
数论师认为法若安住则其他法退转而其他法生起，无不生，无不灭。尼夜夜迦和胜论师等有无论者，有些认为，有些不认为无因有是常，若无因未生则不应成有，如兔角。其果也不应在他时安住，若是安住自性，为何不恒时安住？若以安住自性力而坏灭则不住他时。
经部师认为解脱如灯灭般从圣谛中解脱系缚而断五蕴。坏灭和断灭是指刹那相续断绝之义。生已亦坏灭，大智慧者，彼等见相续、作用、生、有、涅槃、道、业、果、谛坏灭断绝，是因无作用义。有中无显，因无外境。其相续果事是经部师和尼夜夜迦等所许。
外道认为由常根加持令我与意结合而生识。如是因我、根、意、境分离故智断。若于相续住智安立染净，则常断论者的染净安立不应理。为何？因不现见，无见始终故。大智慧，如破瓶不作瓶用，烧种不作芽用，眼等诸识生已即灭，虽通达始终空性，
具种性相的阿赖耶识，身受用处现，阿赖耶普生，如是八九识，如海浪。一切住于相续自性，彼于梦时分别能取所取事，外道们不如是通达。如是不通达故遍计我是常、一、知者、能知外境，是因未通达自心显现故。

།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་པའི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། བུམ་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་དང་། ཐ་མར་སྦྲང་རྩི་ དང་ཆུ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་སྐྱེད་མི་ནུས་ཏེ།དེས་ན་སྔོན་ལོགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཞོམ་ནས་མེད་པའི་དུས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་པའི་དུས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་ན་བདག་གི་བྱ་བ་ཅིས་ན་མི་བྱེད། དེའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་མེད་པས་ ན་ཡོད་པའང་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར།གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ། དེ་སྟེ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི་བྱེ་མ་རྣམས་ལས་མར་ཅི་སྟེ་མི་འབྱུང་། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་དང་། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཅིས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཀྵ་ པ་ན་ཀ་དང་།སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་སྤོབས་པ་ཇི་བཞིན་པར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉི་གར་སྨྲ་བར་རྟོག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པས་སྨྲ་བ་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་པ་ཅན་མོས་ པར་བྱེད་པའི་མཐུ་བཞིན་པ་དང་།ཆུའི་ཆུ་བུར་བཞིན་དུ་སྲོག་འབྱུང་སྟེ། སེམས་པ་སྐྱེས་བུའི་ལུས་སུ་གསལ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་འདུས་པའི་ལུས་ལ་དབང་པོར་མིང་གདགས་སོ་ཞེས་པའོ། །ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་ ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཡོད་པ་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །མེད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་ སྨྲས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱེད་པ་བཀག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཡོད་དང་མེད་ལས་འབྲས་མི་སྐྱེ། །ཡོད་མེད་གང་ཡང་རྐྱེན་གྱིས་མིན། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་པོ་ནི། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་ཞིག་།དོན་དེ་ཉིད་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་དབུ་མར་སྒྲུབ་པ། ཡོད་དང་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་གྱི་དོན་ནི་མི་རུང་སྟེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་བས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ལས་སུ་བྱ་བ་མི་རུང་ངོ་། ། གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་འབྲེལ་པར་རུང་། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་མེད་དེ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུ ངེས་པར་འབྲེལ་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་གང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགའ་ཞིང་ འགའ་ཞིག་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ།རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར།གསུམ་ཕྲད་པས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་སམ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པའོ། །དམ་བཅས་པ་མ་ཉམས་པ་ནི་ཡོད་ པ་དང་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་མི་རིགས་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

眼等诸识不能现量观察的内衣迦和殊胜者们，对诸果的始终空性作遍计，如瓶子和种子等变成碎片等，瓶等之前后不能生起蜂蜜和持水等用途，因此在前面没有和毁坏后没有的时候，瓶等是不存在的。若在始终之时有实法，为何不作自己的作用？在此之上，有法无作用故，有法又如何能生？
数论派说：若无法能生，为何沙子不能出油？龟毛、兔角、空中莲花等无法为何不能生起？如是刹波拿迦和行者们依各自胜解而执著有、无、二俱。如世间顺世外道所说地、水、火、风非真实，从彼等生起具思维的识，如水泡般生命产生，思维在人身中明显显现，于聚合之身假立根名。
所有这些主张外境的人都因不了解自心显现而执著从有、无、二俱生果。有无能作所作相关而生是不合理的。有法无作用故。无法也因无实法而仅是分别而已。若问如何说无法能作？于无实法有作用，如何都不作即是遮遣作用。
如此处一切智者所说：'不从有无生果，有无皆非缘所生，诸因如何能生起诸实法？'此义初地自在者于中观中成立：'于有无二者，缘义不应理，无则谁之缘？有则缘何为？'因此有无能作所作相关而成所作事不合理。
当因的刹那存在时，果的刹那不存在。如何能有实法与无实法相关？一刹那与任何都无关联。在前后相续中此有，即是缘起，业果决定相关而已。
如是，于善不善等诸行中建立染净，非有非无，非一切后即生一切，如何？某些从某些之后即生，如龟毛、兔角、石女儿、空中莲花等非从无因而生。眼等诸识也非从无因而生，虽始终为空，但从因缘和合因中产生。
三和合而观察过去、未来、现在诸刹那，或观察能作、业、作用之相。不违背所立即是于有无中因不合理，因为无有能作等相应故。

།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མཚུངས་པས་ན་གླགས་ཕྱེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའམ། མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་ལ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ཕྲད་པའི་རྐྱེན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ཕྲད་པ་ཉིད་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་རྒྱུའོ།།དེའི་བྱེད་པ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་མམ་ལྷན་ཅིག་ཀྱང་རུང་སྟེ། གསུམ་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་རྣམས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། གསུམ་འདུས་ན་རེག་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། སྣང་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུན་དུ་གནས་ཤིང་། སྔོན་མྱངས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཤེས་པ་སྐྱེ་ ཞིང་འགག་ཀྱང་སེམས་པ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ཡུལ་ཡང་དེར་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་ མངོན་སུམ་རྗེས་སུ་མྱོང་ངོ་།།གང་དག་ཀྱང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དབང་པོ་དང་། དོན་ཕྲད་དེ་ཉེ་བར་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་གདོན་མི་ཟ་བའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། ། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་། ཡིད་དང་། དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ལས་གང་སྐྱེ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པར་རྟོག་གོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བ་དང་། པགས་པ་དང་། མིག་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་འཇུག་པ་རྣམས ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་མངོན་སུམ་ཚད་མའོ།།སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་དབང་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱོར་ཏེ། བློ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་པའོ། །དེ་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་གཞན་གཞག་པའོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ ཡུལ་མངོན་སུམ་པའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚད་མར་བཟུང་ནས་མངོན་སུམ་དུ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་སོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་ཉེ་བ་ནི་མངོན་སུམ་པའོ། །ཡུལ་རིང་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་ལ་གདོན་མི་ཟ་བ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་གི་སེམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་ལྷག་པར་བསྐྱེད་དེ།བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པར་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་དོ། །སྐད་ཅིག་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གུད་ན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་ གསུམ་ལྡན་དེར་རིགས་ཏེ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་རིགས་སོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལའང་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།དེ་དག་གཞན་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །གང་དག་གཉིས་རྣམ་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་དེ་དག་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའོ།།མེད་པ་མི་སྐྱེ་ལ། མེད་པ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་ཕྲད་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྣམས་སོ།

由于有和无是相等的，所以打开缺口后，一切中的一切成为有或无，对于主张从有和无中产生的人来说是没有确定的原因的。所谓'三和合缘'，即三和合本身是缘，也就是因。其作用是过去等的次第或者同时都可以，三和合的特征是应当观察诸因，由眼和色的缘而生起眼识，三者和合称为触，还有等无间缘、光明和无障碍等因。因此，恒常安住，并且具有忆念过去所经验等诸行的眼等明了识，具有分别意识生灭而无作意，应当推知那些识的最初和最后安住的因是阿赖耶识相续。在梦中也没有眼等和境，一切的自性即是现量所经验的。
某些尼夜夜迦外道认为，感官和对境接触而生起的认识是不可示现的，而其必然的自性就是具有现量特征的认识。胜论派则认为，从自我、意、感官和对境的接触中所生起的是现量认识。数论派认为，耳、皮肤、眼、鼻、舌由意加持而趣入的是具有现量特征的现量量。行为派认为，补特伽罗和感官共同和合而生起的认识是现量。以此为首而建立比量等其他量。
刹那论者认为普遍和特殊的境是现量。一切的比量都被执为量，是从以现量为首而来。顺世外道认为，近处的对境是现量，远处的对境是比量，因此对境没有必然性。所有这些由于未能了知自心显现，而增益为外境，遍计执作用、作者、量、所量、能诠、所诠等言说。在梦等中也有所取、能取、作用、作者、所生、能生等显现的分别。
刹那中并没有离开生、住、灭等法。如中观所说：'若生是有为，应具三相性，若生是无为，何有有为相？'因此，对于有和无，以作用和作者所生等法是不合理的。对于法无我和人无我二者，也不应增益为生起等外境而作为他法来观察。凡是二相的法，如同梦境和幻觉等一样，一切都是未生的，因此有和无不可能生起。'对于彼等'是指对于说有和无等的人们。无不生起，无也不灭，数论派的三和合是过去、未来和现在。

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡོད་པ་དང་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ཡེ་ཡོད་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཡོན་ཏན་དང་། རྫས་དང་། བྱེད་པ་ལྡན་པའོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུའོ། །རྫས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། འདས་ པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བ་སྟེ། དེ་སྟེ་ཡོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། འོན་ཏེ་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་བྱེད། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེད་པ་འགག་པའོ། །དེས་ན་ རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་པ་དབུས་སུ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་གནས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ དང་།རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པས་ནང་གློངས་པ་ནི་གསེར་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། མགོ་[(]མཁོར་[,]འཁོར་[)]བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་ ཕྱེ་སྟེ།ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་སར་དབྱེ་ བ་འབྱེད་པ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འཇུག་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོར་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བྱུང་བ་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འབྱུང་བ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་གནས་ཤིང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ་ན་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུ་བ་ལས་གསུངས་པ་ རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ།གང་གིས་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟ་བ་ངན་པས་ཟིན་པ་དེ་དག་བརྟགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ན་ཚད་མ་དང་གཞལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་རྟག་པའི་བདག་དང་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་ལ་རྟག་པའི་བདག་ནི་ཚད་མ་ཕྱིའི་དོན་གཞལ་བ་དང་། གང་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་གིས་རེག་གོ་ཞེས་འཇལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་གང་གིས་མི་ཤེས་པ་དེས་ན་བླུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ འདི་ལྟར་བདེ་བ་དང་།།སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་སོ་སོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཁོ་ནས་རྟག་པར་བྱེད་ན་སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཡང་སོ་སོར་ཤེས་པ་འཇུག་པས་ན་དེས་རྟག་པ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པར་མི་རུང་ངོ་། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པས་གང་དག་རྗེས་སུ་ དཔག་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་པ་དང་།དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འབྲེལ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་བར་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱིས་མཐོང་བའོ། ། དེ་ལ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་ནི་གང་ན་རྒྱུས་འབྲས་དུ་དཔག་པའོ། །དེ་ནི་གང་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེར་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ངེས་པ་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་མེད་དོ།

关于因果自性的相状等，有和无的相状存在是指现量存在的作用，本来存在的总相，即具足功德、事物和作用。具足功德是关系因。具足事物等是差别，显示过去等的相状存在。
所谓从有无中生起是与立宗相违，若是存在，如何能生起？若是无中生起，无实体如何能生起？丝毫也不作用，即作用灭尽。
因此，如同梦境和幻觉般的缘起，始终空寂，中间能取所取二者自性空寂。唯一阿赖耶识自性光明而住，因自他相续的根和缘的差别，以及无等持，内心混浊如同染污的黄金，如同头晕眩、昏厥等，显现种种相状。
当以智慧观察，分别粗细，不见所知对象时，即离开思维且无显现的第二胜义谛真实智慧而住。通达法无我和人无我后，由智慧和悲心习气推动，当分别诸地时，获得有相和无相三昧，如如意宝珠般，成为利益一切众生的一切智者瑜伽自在。
由福德和智慧资粮的差别所生的天眼等神通智慧具足，十力、无畏等功德资粮无余，为利他而生起如梦境等，超越眼等识的殊胜阿赖耶识，安住于幻化解脱，分别有相和无相三昧的差别时，为无量众生利益而作的诸事即是一切智。
如《摄真实品》所说：'善男子，此心自性光明，随何所行即能成就。凡夫为恶见所执，住于分别地时，于量和所量安立中也分别为常我和对境。'
其中常我是能量，外境是所量，见到某物即认为'我触及彼物'而度量，彼等不知身、受用、住处显现与阿赖耶心续相应，因此愚者们说此我如是快乐和痛苦，以各别解说故执为常，若是常法，则割断头发和指甲等再生长时也各别生起认知，故不应成立为唯常。
正理师等所遍计的推理，彼等也无自性和从彼生起的关系，因此于结合等中关系非决定。首先作为三种推理即同前、余、共相。
其中同前即由因推果。于彼处有因不一定必然生果。余者无差别分类。

།མེ་དང་དུ་བར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འབྲེལ་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་གང་ན་སྦྱོར་བ་གཅིག་ཡོད་པ་དེར་སྦྱོར་བར་བྱེད པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པར་ངེས་པ་མེད་དེ་འཁར་བ་དང་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ།།སྤྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མ་གྱུར་པའི་བྱ་བཞད་ལས་ཆུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་། དོན་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ དང་འགལ་བའི་ཡང་མཚན་མ་ཅན་ནོ།།དེ་ནི་གང་ན་སྦྱོར་བ་ཅན་གཅིག་སྣང་བ་དེ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་མི་གཞན་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཡན་ལག་ཅན་ཡང་རྐང་པ་ལ་ལག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྐང་པའི་རྒྱུ་དང་མཚན་མ་ནི་ལག་པ་ཡིན་ཞེས་པ་དེ་ནི་མཐའ་ གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དོ།།དོན་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་རེག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་མུན་པ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། འོད་དང་། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ། །འགལ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། རླུང་སྤྲིན་དང་ཀུན་ཏུ་ སྦྱོར་བ་ན་ཆར་པ་འབབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཆར་པ་དང་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཆར་པ་ཡང་ཡོད་ན་དེར་ཆར་པ་གང་འབབ་པ་དང་།གང་མི་འབབ་པ་དེ་ཁྱད་པར་དུ་སྨྲ་དགོས་སོ། །འབྲེལ་པ་གཅིག་སྤྱིར་མཐོང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་མཐོང་བ་དང་། སྔ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་མ་ལྟ་བུ་ ཡང་གྲངས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།བདག་པོའི་བདག་གི་དང་། འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ན་བདག་པོ་ཡོད་པ་དེར་བདག་གིས་ཏེ། དེའི་ཅུང་ཟད་ཁ་ཅིག་ཏུ་མཐོང་བ་གཞན་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེ་དེ་ ལྟར་ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་།སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཐོག་མར་བྱས་པ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་བ་ཡང་གཞན་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་ ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་གཞན་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་།གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་ཤེས་པས་རྟག་པའི་ས་ལ་ལྟ་བ་ངན་པས་ཟིན་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདག་གི་དང་། ཕྱིའི་དོན་ནས་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ངོ་། །བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྤྲིན་དང་། མགལ་མེ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་ མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་རོ།།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ། །ཡང་ན་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་དག་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ།སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ན་དེ་དག་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་དང་དངོས་མེད་མཉམ་པས་ནི། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །ཞེས་པའོ། །འདི་ཉིད་དུ་ཡང་ གསུངས་པ།ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་བརྟག་གོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་ཀློག་པ། དངོས་པོས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་སོ། །ཅི་སྨྲས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་ལས་སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ དུ་གསུངས་པ།མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། །ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ།

火与烟的结合特征，说为相关时，在一个结合存在之处，其他结合也存在的道理是不确定的，如杖与人一样。
一般的推理是从非因果关系的事物中推理水。
特殊推理也包括结合、有支分、同一义聚合和相违的标志。
其中，在某处有一个结合显现时，在其他地方、时间和人中是否存在是不确定的。
有支分者如脚与手，说脚的原因和标志是手，这也不是完全确定的。
同一义聚合如色与触，在黑暗、阴影、光明、光亮等色中也无触。
相违是对特殊相进行多种推测，如风云相合时会下雨，这样的雨和多种形式的雨都存在时，哪里会下雨，哪里不会下雨，需要特别说明。
一般所见的关系、特殊所见的关系、如前者的关系、如余者的关系也是数论派的推理。
主人的所有物、变化、支分等遍计是不稳固的，因为在有主人之处有所有物，在某些处所见到的在其他处是否存在是不确定的。
如是裸行派和行为派等人以现量为首的作用结合等关系对他者的推理也会产生错误，因为远离了其自性和从其所生。
因此，常、我、外境的遍计以现量和比量等量及其他安立身、受用、处所显现的阿赖耶识不知故，以恶见执著常地的分别错误了知，由于执著常、我、我所、外境而在轮回中感受痛苦。
尊主菩萨的某些沙门和婆罗门说无自性如云、如旋火轮等无自性是因为刹那性。
如梦、如幻等一切二相皆不生。或因无作者、业等故不生，二无我的一切解释皆当如是配合。
若以智慧观察，破除粗细时，彼等将获得轮回与涅槃平等性，即所谓：'由有无平等故，圣者果将生。'
于此亦说：'有之对治为无，有亦为无之对治，是故不应知无，亦不应思有。'
在《圣般若波罗蜜多》中也读到：'以有法无现证，以无法亦无现证。云何？以有法与无法平等故而证悟。'
若问说的是什么？应当了知一切智者的密意是从断除有法和无法的分别而说。
如在此经中所说：'相及作用中，实法涅槃无，分别识灭时，我即是涅槃。'

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་དེས་ཅི་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་མངོན་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པོ།།དེ་བས་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་མཐོང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ། རྣམ་པར་སྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་དམར་བ་ དང་།རྣམ་པར་གཞིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྣགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་མཛེས་པ་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་མཐོང་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཇིག་པའི་རྟག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱི་བཤད་ པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལང་ཀར་གསུངས་པ་འདི་ཉིད་ལས་འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་དང་། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །འོ་ན་སྣང་བ་འདི་ཅི་ལགས་ཞེས་གསོལ་བའི་ལན་དུ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། ། དཔྱིད་ཀྱི་རི་དགས་སྐོམ་པ་བཞིན། །གཡོ་བས་སེམས་ནི་རྨོངས་པར་བྱེད། །རི་དགས་རྣམས་ནི་ཆུར་འཛིན་པ། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མིན། །དེ་བཞིན་རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ནི། །སེམས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གཡོ་བ་དང་། །སོ་སོར་སྣང་འབྱུང་བྱིས་པ་རྣམས། །རབ་རིབ་རབ་རིབ་ཅན ཡིན་ནོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ལྟར་རྣམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་ཁྱད་པར་གྱི་ཤུགས་དང་། དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ བག་ཆགས་དང་།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་གསེར་དྲི་མས་གོས་པ་ལྟ་བུའི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བར་སྣང་བ་ཐལ་བ་དང་། འཛིན་པའི་སེའུ་ས་བཙོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ན། གཟུགས་ནི་ རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན།།རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་སེམས་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་དགེ་བའི་ བག་ཆགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་བྱེད་དོ་ཞེས་མདོའི་སྡེ་སྤྲོས་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ དགོངས་པའོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུད་འདག་པར་མཛད་པའི་ སླད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་དོ།།སྤྲུལ་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་མགུ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་དང་།མི་གཉིས་པའི་ཆོས་རྒོལ་བ་དང་། ལན་གདབ་པ་དང་། ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཆད་པ་དང་།སྣང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གཞོལ་བར་ཆོས་འཆད་དོ།

若问一切智者所说此语有何领悟？即通过断除颠倒分别而证得圆满菩提。因此，虽然见到断除常、我、乐、净等颠倒分别，但以智慧却不见。
如同从般若波罗蜜多所生，以不缘取青相、红相、破相、脓相等方式，以智慧修习不净观时，虽见却不见。
因此，断除颠倒分别即是内空性、外空性、空性空性等，因为不住于蕴及安立之故。外在事物无住于蕴，也无不坏的常性。
圣般若波罗蜜多义释出自此《楞伽经》法要关联中说：'色即微尘破，微尘无有分。'当问'此现相为何'时，答曰：'外境虽无有，心现二种相，如春鹿渴时，动乱令心惑。诸鹿执为水，彼事实非有。如是识种子，心行境动摇，各别现生起，愚者如眩翳。'
无始轮回中本性光明如同金子本性般相状自性清净的阿赖耶识，由于自他相续根之差别力及善说恶说法的习气，以及善不善诸造作，如同金被垢染般的能取所取显现，应以智慧观察除去尘垢和执著等二种垢染。
当'色即微尘破，微尘无有分'所说的外境不可得时，即安住于离开空相与无相二种相的无分别胜义正智自性中。
由悲心习气所激发而显现善习气造作，一切智者以种种色相瑜伽自在神变，如同如意宝珠般利益一切众生，此为一切智者就经典广说义之密意。
安住于有相无相诸三昧中，以因相应作业及法性佛之差别，为令一切智者圆满证悟及清净心相续，为诸瑜伽师说法。
化身诸佛世尊一切智者最极清净离欲，以种种色相瑜伽自在神变令无边众生欢喜故，宣说二谛与不二谛法、问答、量与所量等理，以及蕴界处、缘起、菩提分等差别，随顺种种显相及唯说人无我性之法。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐབས་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསམ་པ་མེད་པའི་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཤེས་རབ་དང་ མཐུན་པའི་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མྱ་ངན་འདས་པའི་ མཐའ་གང་ཡིན།།འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་པ། །དེ་གཉིས་པར་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐར་དབྱེ་བ་ནི་ནུས་ཀྱི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དག་པ་ཉིད་དོ། །གསེར་གྱི་དྲི་མ་ཐལ་བ་དང་། འཇིམ་པའི་སེའུ་ས་བཙོ་བ་ལ་སོགས་པས་རིམ་གྱིས་དྲི་མ་སྤང་ཞིང་སྦྱོང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ བ་དང་།མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་སེམས་ཡུལ་ལས་བཟློག་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་གི་མུན་པ་དུས་དུ་མར་ཡུལ་དུ་འཕྲོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་བཞིན་དུ་ཡང་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏ་དང་། པདྨོ་འོད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་མཁྱེན་པར་མཛད་དེ། ཉི་མས་པདྨོའི་ཚལ་གྱི་པདྨོ་རིམ་གྱིས་ཅིག་ཅར་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཡང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པས་ན་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། མོ་ གཤམ་གྱི་བུ་དང་།རི་བོང་གི་རྭ་དང་། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་གཞག་པའི་རིགས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རིགས་པས་ན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཁོ་ན་དེ་དག་ལ་འཐད་དོ། །དེ་བས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐུས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ།སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་གང་གི་ཚེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆུད་པ་རྣམས་རྒྱུན་འབྲེལ་བར་འཇུག་པ་བསམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་ གིས་གནས་སོ།།སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེངས་པ་ན་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་དེ་དག་གི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུར་ཡང་དེ་དག་ལ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་དབྱེ་བར་འབྱེད་པ་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སའི་དབང་པོར་འགྱུར་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་མཁས་པར་བྱའི་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

菩萨的种种行为和以智慧善巧方便是指当以智慧观察而不见所应知之时，安住于法身的诸佛世尊们无念无相，通达不二的胜义谛，这就称为法性佛。其他与智慧相应的殊胜菩萨们也安住于无分别有无的三昧中，获得轮回与涅槃平等性。如中观所说：'涅槃之边际，轮回之边际，二者之间中，丝毫极微细，皆不可得也。'二相分别识可作区分，但于不二法性则不能，因此远离有无二相即是涅槃，即是心续清净。
如同金子的垢染以灰尘和泥土等烧炼等次第清除垢染一样，心也应以修习无常、苦、不净、空而转离境界。以诸善行的阶位、境界、时间、缘起差别显现，如同庵摩罗果渐渐成熟一样，心也将渐渐成熟。如同某些事物的黑暗虽经多时遍布各处，也会被日月光芒一时消尽。
又如日光使睡莲和莲花绽放一样，一切智者也了知众生心中有无善根，如同太阳使莲池中莲花次第或同时绽放。若梵天、帝释等断见本性的常住事物，因无因故不应存在，如同石女儿、兔角、空中莲花等未生故。因此唯有具因之法才可安立为染净。
阿赖耶识相续流转，以善不善诸行差别而成无常，遍尽迷惑而成清净，于彼等是合理的。因此由自他相续的根境差别力，如同眩晕、昏厥等，了知彼等种种相状，以智慧观察，分析粗细，当不见时，诸法相续流转离念无相，不二胜义谛自然安住。
由大悲习气引发，最极清净离贪，一切智瑜伽自在者显现种种色相。如是于彼等分别有相、无相、二、不二诸三摩地时，成为欢喜地的自在者，成就自他功德大集的佛陀。因此菩萨应善巧自宗，而非他宗。应知常、我、梵天、帝释等未生，如兔角般不存在。

།དེ་ནས་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ལྔ་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཤེས་པར་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ།།གཞན་གྱི་དབང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསལ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་མིང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པར་བསྡུའོ། །མཚན་མ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །རྟག པ་དང་།བདག་དང་། ཕྱི་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་བྱེ་བྲག་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་གང་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་མེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོས་སྟོང་པ་ཉིད་པས་ན་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། བརྟགས་པའི་དངོས་པོས་ དངོས་པོ་སྐྱེ་མེད་ཀུན།།གཞན་དབང་རྟེན་ནས་མི་རྣམས་རྣམ་རྟོག་སྟེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་རྣམ་རྟོག་བྲལ་དག་པ། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་པར་མདོར་ངས་བསྟན། །ཞེས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། འཁྲུལ་བའི་གཟུགས་སྟོང་པར་མཐོང་ བ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་འཁྲུལ་བ་ལོག་ནས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་གཉིས་པ་ཉིད་གནས་སོ།།དེ་ནས་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོས་མཐའ་ཡས་པའི་ སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་མགུ་བར་མཛད་ཅིང་།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྒྱུན་དུ་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་མི་བཞུགས་ཤིང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྐྱེན་གྱིས་མ་བརྩམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པར་གསུངས་པའོ། །ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་ལ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་སྟེ་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་ན་སྣང་བ་ཅི་ཞིག་ ཅེས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་སེམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟ་བས་སོ། །སེམས་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ འཐོབ་བོ།།བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་རངས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་དེ་དག་ ལ་ཆོས་འཆད་པར་མཛད་དོ།།གནས་འཕོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིམ་གྱིས་གནས་འཕོ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་ མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ནི་སེམས་ཙམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

然后，大智慧请问等等。应当以智慧观察遍计所执、依他起、圆成实三种自性。名称、相状、分别、真如、正智这五法应当了知为遍计所执、依他起、圆成实的差别。
其中遍计所执是只要有分别存在，就有遍计所执。依他起是业的特征，而空于二种显现相的是圆成实。
其中名称归属于遍计所执。相状和分别归属于依他起。真如和正智归属于圆成实。
如《解深密经》中所说：'善男子，无自性有三种：相无自性、生无自性、胜义无自性。常、我、外、有分、微尘差别等，凡是诸法被分别的特征，由于这些都不存在，故为相无自性。
由于空于作者和作业，如同梦境和幻觉等，依他起的业相也不应生起。二相清净即是胜义无自性，即离二相。
如此经中所说：'遍计所执诸法无生，依他起缘起众生起分别，当依他起离分别清净时，我说即是圆成实如是。'
当以智慧分别粗细，见到迷乱相为空性时，颠倒消除，安住于不二的真实智慧。
此后由悲心习气推动，一切智者成就清净离欲的种种色相瑜伽自在最胜，以大神通令无量众生心续欢喜，并且通过有相和无相三昧的差别，为利他而恒常安住直至轮回存在。
此后诸佛世尊不住于涅槃，称为获得轮回涅槃平等性。
'无缘所作'是说依他起无生自性。'内外境界远离'是说不二智中无有相状。
若问'既然无境，何来显现'，为此说'心向外看'，乃至'心现二相'。
如是由不执著二相而住于无相三昧者，获得欢喜地等次第三昧。
'离有作生'是说远离作者、业、所作等关联。
'趣外道处'是说为令一切外道欢喜而以根本身为他们说法。
'转依'是说以三昧次第转依。如来身是法身。
'随行者获得'是说当不见蕴等生起等戏论时，即入无相佛地，由唯心执持而入地。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྲེལ་པའི་རིམ་པ་དེར་སེམས་རྣམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །བདག་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་དམིགས་པ་མི་མཐོང་བའོ།།ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མར་བྱ་བ་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པར་མི་རུང་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ལྟ་བུར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལ་འཛིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་དེ་འཛིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམ་པར དག་པ་དང་།རྣམ་པ་གཞན་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་ཚད་མ་གཅིག་གི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཞན་སྤོང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་པར་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །འཛིན་པ་ནི་གཞན་རྣམ་པར་དགག་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་ནི་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ བག་ཆགས་མངོན་པར་ཆགས་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་སྟེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མེད་པས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འཇོག་གོ། །གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཁ་ དོག་དང་དབྱིབས་སུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ།།དེ་ལ་ངོ་མཚར་གྱི་ཕྱིར་མིག་གདངས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཆུའི་ཀླུང་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་རླབས་དང་འདྲ་བའི་དབང་པོའི་ཆུད་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་དང་ མཚུངས་པར་མཛད་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གཟུད་པ་དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་།སྤུའི་ཁུང་བུ་ལ་གནས་ཏེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་རམ། རིམ་གྱིས་ཡུལ་མེ་ལོང་དུ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་སུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །སྔོན་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སུ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། དེར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །སྔར་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་ རླུང་གིས་བཏབ་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་ཐ་དད་པ་བསླང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླབས་ནི་དབང་པོའི་ཆུད་པ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྒྱུའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་སྟེ། གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུར་ ལྡན་པའོ།།དེ་ནི་ཀུན་གཞི་དང་འཇུག་པའི་ཆུད་པ་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བསྒྲུབས་པའོ། །ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ཏེ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་ཡུལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དུད་པས་མེ་དང་། ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་ལའོ། །མིང་ཞེས་པ་ ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།[(]ཡང་[,]ཡིད་[)]ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་གཟུགས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཡིད་དེ་དག་གི་ནང་དུ་སོང་ཞིང་ཁྱབ་པའོ། །བདག་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་སྟེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ དག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཀྱང་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ།དེ་དག་ནི་ས་ལུ་ལྗང་བའི་མདོ་སྡེ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་སྣང་བ་ཉིད་ལ་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞུགས་པས་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་གཙོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

在禅定相关的次第中安置诸心。当以智慧不见所缘时，即是令我的心远离显现境界。
一切所说即是正法的注释、所谓正法之语、所谓正法之行，乃至一切相之行。
相与所相一体及不可分别，如前所说。
如海浪般进入阿赖耶识的诸识。
不了解执著自心显现，是心的显现属于自己，执著于此，除此之外清净，无有他相，这是显示一量之作用，应当观察一切智者意趣为遮遣他法的自相。
执著即是否定他法。
随眠即是迷惑的自性，是其习气的明显执著。
识即是转识。
其自性即是因，是阿赖耶识。
如梦等无二故，安立为其体性。
种种色相即是分别为颜色与形状。
对此因稀有而睁眼生识。
如河流般相续生起的刹那阿赖耶识中，生起如波浪般的诸根。
一切智者作此相应，如同投入眼识般，一切身根等的微尘及毛孔中安住的转识，同时或次第如镜中现影像般。
其中镜中之色相是指阿赖耶识。
昔日色相显现的苦的习气成熟，即是影像之色的诸转识，于彼各别显现。
如同往昔境相显现的风吹所成习气成熟，引起海浪差别般，心海阿赖耶识的波浪即是诸根，是阿赖耶因。
阿赖耶识即是具有其作用相者，彼等互为因缘。
此即是说阿赖耶与转识一者为一因。
业相即是转识。
种相即是成立阿赖耶识。
不了解即是五识聚，因为无分别故。
了解因与境无差别相即是有分别的识。
因有二种：能知与能生，如烟对火，种子对芽。
名即是意识。
意亦有二种：非色蕴及名相等五法，意遍入彼等中。
自体即是五识聚，因为能生故。
所谓彼等等，虽是互相依缘而生，但无待缘分别，彼等如稻芽经。
自心即是阿赖耶识，由于对其显现执著为外境分别而与意识共同趣入，故唯根识非为主要。

།ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་རྒྱུའི་བག་ཆགས་ནི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཆུད་པའི་མཐུར་བྱེད་པའི་དོན་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་སྣང་བ་ཉིད་ལ་ཕྱིའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་ རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འགྱུར་བ་བདག་གི་མཐུར་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཞིང་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་བ་ནི་ཆུད་པའོ། །གཞན་དུ་ན་སའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། ལོག་ པའི་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚིག་གོ།།སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནགས་ཚལ་སྟུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བའི་ཆོས་ཙམ་གྱི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ།།རྒྱལ་བས་མདུན་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཡང་ན་གང་དག་གིས་རྒྱལ་བ་མདུན་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་ཚིག་བསྡུའོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཡུལ་ལོ།།ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་དབའ་རླབས་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རླབས་རྣམས་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རོ། །སྔོན་པོ་དམར་པོ་ལན་ཚྭ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འོད་ཟེར་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གར་འཆར་བ་ དེའི་ཁ་དོག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སྟེ།ཁ་དོག་དེ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་དང་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཤེས་པ་བདུན་རྣམས་སོ། །ལན་ཚྭ་ནི་ཁ་དོག་དུ་མའོ། །དེ་ལྟ་བུར་ཡང་གནས་སྦྱར་བ། །ུཏྤལ་སྔོན་པོའི་ཚལ་སྣང་བས། ། ཉི་མའི་རྐང་པ་སྔོན་པོར་བྱས། །མཚོན་ཆ་དམ་པོས་བཅིངས་པ་ཡི། །ལྕགས་ཐག་ལྕགས་སྒྲོག་བཞིན་དུའོ། །རྐང་པ་ནི་འོད་ཟེར་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསགས་པས་ན་སེམས་ཏེ། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར ཤེས།།ངར་སེམས་ཉིད་དེ་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་པའི་མཚན་མ་ཐ་དད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་བརྒྱད་པོ་ཐ་དད་མ་ཡིན་མཚན་ ཞེས་ཏེ།།ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་ནི་སོ་སོའི་མཚན་མ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མཚོན་བྱ་མཚན་ ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན།།མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ནའང་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །རྒྱ་མཚོ་དང་ནི་དབའ་རྣམས་ནི། །ཆུར་འདྲ་བས་ན་ཐ་མི་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་སོ།།སེམས་ནི་ལས་རྣམས་སྩོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉེ་བར་སོགས་སོ། །ཡིད་ཀྱང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་ཉེ་བར་སྩོགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་ པས་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་རིག་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཚོར་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་པོས་སྣང་བ་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིའི་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་མཚོ་དང་དབའ་རླབས་རྣམས་ཐ་དད་པ་མ་མཆིས་ན་ཀུན་གཞི་དང་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྣམས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ དེ་མཆིས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་མཐུན་པའི་ཆོས་ལགས།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་སེམས་ལ་འཇུག་པར་བཤད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུའོ། །སུ་འཚལ་བར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་མེད་པ་ནི་ཁ་དོག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་བ་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་འཇུག་གོ།

极其微细运行的习气，是由于决定趣入的根识等持力所摄受的对境等，于显现上执著为外境，极其微细变化趣入自力等。阿赖耶识运行趣入中，运行即是摄受。若从另一方面说，所谓地的性相等，智慧即是通达圣智，为了遣除颠倒知见而说智慧之语。
所谓离戏论，是指获得有相和无相三昧的诸位。所谓密林等，是指无智慧瑜伽者们不能见到如是离贪法性的真实法。所谓佛陀所亲近者们，即是修习者们。或者说，由那些以佛陀为亲近的人们，这是略语。自心显现的自性即是分别念的行境即对境。
如同大海波浪等，是说如同波浪从大海中生起非异体。青红盐等，是说如同光芒于色境中显现时，如彼颜色显现，彼颜色与光芒非一非异，如是从阿赖耶识中生起七识。盐是多种颜色。如是安住配合，由青莲花园显现，使日光变青，如同被坚固武器束缚的铁链铁锁。足即是光芒等，是说由善不善等习气积集故为心。
心即阿赖耶识，我执即是意，能执诸境者，即名为识。世尊如是为了言说而说相异，究竟义中八者非异相，诸识非是异于阿赖耶识自性故。相即是各别之相，由相与所相无异故非异相，如中观所说：所相能相若异，能相则无所相，若一二者不成，若异亦无他。大海与波，由水相同故不异，如是有情与诸识除摄受外无异变可得。
所谓心积集诸业等，是说心阿赖耶识所积集。意也以种种分别自性以多种方式积集。识是以根识了知善不善果报及正受用，有情以五种显现缘外而说。大海与波浪无异时，阿赖耶与根识等青等相，如何是顺应法？说青等色入心是为相义。为愚者所知故。于彼无入即是色。何以故？因离所取故，阿赖耶识趣入所取相时，能取相诸识趣入。

།རྒྱ་མཚོ་ཡོད་པས་དབའ་རླབས་འཇུག་པ་བཞིན་པས་ན་མཐུན་པའི་ཆོས་སོ། །རྒྱུ་གསུངས་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཞེས་ཏེ། སེམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འཇུག་སྟེ། དེར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མེ་ལོང་དུ་གཟུགས་ཐ་མི་དད་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ཆུད་པ་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཐ་མི་དད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་སྣང་བ ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣང་བར་ངེས་པ་ན་སེམས་རང་གིས་གཟུང་བ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚད་མའོ།།ཡུལ་དང་རྣམ་པར་མི་ལྡན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཡུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁུར་སྐམ་རིང་པོ་ བཞིན་དུ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་རོ།།ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་སྣང་བར་མངོན། །ཞེས་པ་ནི་ཅིག་ཅར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཡེལ་བར་གནས་པའི་ཡིད་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་མཉམ་པ་ཅིག་ཅར་དུ་གྱུར་ཏེ། ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མྱོང་བའི་རིམ་པ་མེད་པ་ནི་ལྟད་མོ་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །མཚན་འགྱེད་པ་ བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་མགུ་བར་མཛད་པའི་སླད་དུ་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅིའི་སླད་དུ་གསུངས།ཚོན་ལ་རི་མོ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་གྲངས་ཅན་གྱིས་ཡོད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཀག་པའོ། ། ཡང་དག་ལ་ནི་ཡི་གེ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །བཤད་པ་དག་ནི་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད་པས་ན་སྒྲ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གནས་ཏེ། སྤྱིའི་མཚན་དུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །ཅིའི་སླད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་དོགས་པ་གསུངས་པ། སོ་སོ་རང་རིག་གང་དག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ལ་འདི་སྐད་བསྟན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ལ གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་མེད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཙམ་ཉིད་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ ཕྱིའི་དོན་དུ་མོས་པ་མགུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་སྟོན་ཏོ།།ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རྣམས་ལ་མོས་པའི་མི་གཉིས་པ་སྟེ། སྨན་པས་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཐབས་ཀྱི་སྨན་བཏང་བ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པ་ཅན་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པར་ སྨྲ་བ་དང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་འཕོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གཉིས་པ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་སེམས་ལ་སྣང་བས་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ མཚན་ཉིད་ནི་མི་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེར་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །འདི་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་གདོན་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་གནས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ ཕྲ་མོ་གང་གི་ཚེ་གང་དུ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ།།སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་། བདག་གི་སྨོན་ལམ་མཐུན་པར་གདབ་པར་བྱ་བ་ནི་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་བཞིན་ དུའོ།།ཇི་ལྟར་མི་གཡོ་བའི་ས་སྣང་བ་མེད་པ་ལས་ལངས་ཏེ་སྨོན་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའོ། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དེ་ཡང་མི་གཉིས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཤེས་སོ། །བོང་བུ་འཐེང་པོ་ལྟ་བུ་ནི་ སྔོན་གྱི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོར་རྒྱུ་བ་སྤངས་ཏེ་མི་གཡོ་བར་གྱུར་པའོ།

如同有海洋就有波浪涌入一样，是相应的法。说其因：'身体、受用、住处显现'，意思是：心阿赖耶识中，诸转识趣入其中，并非仅有二相而已。
如同镜中影像无别，如梦中所见自性影像无别，如是同时显现，当确定为同时显现时，心自所取无别，这是遍智量。
'无境相'等，是说从种种变化中生起种种境相。如同梦境等及久干的草，次第与同时。'显现于五者'，是说同时。等持如同安住于放逸的意，于彼平等同时，五者无有经验次第，如同观看表演。
如同分发赏赐般，为令众生欢喜而说种种法。'颜料中无图画'，即因中无果，因为不见其果的缘故。这是遮遣数论派所说有中生果。
'真实中无文字'，是说不可言说、不二的真实了知。'诸说是迷乱'，是说因为无色蕴故亦无声音。
具相等持安住于依他起的种种法相中，如实显示共相。为何对瑜伽师们显示共相？对此疑问而说：'各别自证诸'等。
对佛子们说此等，即对佛子们显示不二的共相。对凡夫则假立蕴等二相而为共相显示。虽然依他起中无色等诸蕴，但如幻等而显示。
为令信解唯心显现诸法者欢喜，故显示为色等诸蕴。为令信解甚深法者，显示信解不二，如同医生以种种方便给药。
分别者说常、我等，声闻圣者说外境，彼等的转依阿赖耶识不二非是境。'自心显现'等，即色等于自心显现而庄严等分别相，应知为无住。
'复次'等中，心即阿赖耶识。彼中行持自性即般若。'此即是真实'的决定相即智慧。安住其中，当何时何处不见粗细所知，尔时即证得无相三摩地，如是应精进于圣智三相。
如同普贤行愿般，应与往昔诸佛愿及自愿相应。如同从不动地无相中起，以诸愿行利他事业。
各别自证亦了知不二、无二相、依他起自性三摩地所生。如同跛驴，是说断除往昔极细行而成不动。

།དེ་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ཐོབ་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལའང་སྣང་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རིག་འཛིན་པའི་མཐའ་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། མཐུ་བོ་ཆེར་སྨྲ་བ་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་གཉིས་པའི་བསམ་གཏན་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གཙུག་ལག་མང་དུ་ཐོས་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི སྨོན་ལམ་རྣམས་ལ་རང་གི་སྨོན་ལམ་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བཅུ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྟོགས་པ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་སའི་རིམ་པ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ།།སྣང་བ་མེད་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་སོ། །ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་མངོན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཀུན་ རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་གཞིའོ།།དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་པོའི་རང་བཞིན་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པས་ཕྱེ་བའོ། །ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྣང་བ་ལ་འཇུག་ པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱེད་པར་དྲིས་པ་དེ་ལ་གྲུབ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ལན་གླན་ནོ།།གང་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་ ལ་སོགས་པའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་རྟོགས་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཞག་གོ། །བྱེ་བྲག་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དོན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལས་འདས་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དོན་དམ་ པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཅན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བསམ་དུ་མེད་དོ།།ཆོས་ལྔ་དང་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །སྒྱུ་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཛེས་པ་སོ་སོར་ཐོབ་པོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཅན་མུ་སྟེགས ཅན་ལ་ལ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་ཅིང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞི་བ་པ་རྣམས་སྨྲས་པ།དངོས་པོ་མེད་པས་ཐར་པར་སྨྲས། །དངོས་པོར་རྟོག་ལས་འཆིང་བ་སྟེ། །དེ་བས་དངོས་པོ་ཡོངས་སྤངས་ནས། །སྟོང་པའི་དངོས་པོར་འཇུག་པར་གྱིས། །སྟེང་སྟོང་འོག་ཀྱང་སྟོང་པ་དང་། ། དབུས་སུ་གནས་མེད་སྟོང་པས་ན། །དངོས་མེད་གཏོགས་པ་ཀུན་སྟོང་པ། །དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།

关于所谓无相等三种解脱的声闻们，以及一切外道也有无相禅定。其中持明派的边际论者、寂静派、大力论者、不二论者等都有以无相为特征的不二禅定。因此，通过广闻世间和出世间的经典并熟习而生起。由于加持前世诸佛的愿为自己的愿而生起。
所谓各自证知圣智的特征，如前所说而解释。所谓于一切法无有执著，即当知依他起如幻之时，于一切法不生执著。以如幻有相三摩地之因圆满十地，即布施等资粮圆满后，通达佛地的证悟等生起。无相三摩地中无有地的次第，如此处所说：'无相何有次第？'
所谓一百零八句分别处，即遍计、依他起、圆成实三性圣智之体性显现的自性，是世俗谛和胜义谛的基础。其中圣智根的自性，由有相和无相三摩地而分别。在一百零八句等中，遍计所执的名言，是依他起显现中趣入种种分别的询问，对此回答为无二圣智成就。
所谓'依于何处'，即遍计、依他起等三性中，自相是坚、湿、暖等。共相是无常等。在遍计所知分别中，外道们的常、我等分别妄想安立于此。所谓'以何殊胜了知'，即以三种性相通达法无我极为纯熟，以智慧观察通达无我性而成为智者。
超越声闻等圣者的自利禅定之乐，为利他究竟佛地，如来法身以智慧极为清净的法性，以智慧难以思议。从五法和自性了知中远离，即无二无相，远离遍计和依他起的分别等。所谓'幻境'等，即圆满受用有相三摩地的受用身和化身庄严各别获得。
大慧，对此某些执著空无的外道见者如此说：'以无实解脱，分别实为缚，是故遍舍实，趣入空性实。上空下亦空，中间无住空，无实所属空，此是定境界。'

།བདག་སྟོང་དང་ནི་ཡིད་སྟོང་དང་། །ཕྱི་སྟོང་རྣལ་འབྱོར་རིག་པ་སྟེ། །སྟོང་སུས་སུ་ཡིས་མངོན་ཤེས་པ། །ངེས་པར་དེ་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར། །བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི དབང་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མངོན་པར་མི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་རྟོག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློའི་རྒྱུ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཟད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །གང་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་པར་ དགོངས་པའི་དོན་དུ་མངོན་ནོ།།འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མེད་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་བཞིན་འགྲོ་བར་སྣང་ངོ་ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པས་རྟོག་པར་ བྱེད་པའོ།།འབྱུང་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །རྡུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའོ། །དེ་དང་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་རྡུལ་གཉིས་ནི་རྡུལ་ལོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་སྦོམ་པོ་ཡན་ལག་གི་རྫས་གྲུ་ གསུམ་དང་།གྲུ་བཞི་དང་། ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་སུ་གནས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྫས་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པར་སྤྱིར་ཡང་རྟོག་གོ། །རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་དང་། སྦོམ་པོའི་ཕྱིའི་རྫས་བ་གླང་གི་རྭ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་ ལྟ་བར་ལྷུང་ཞིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡོད་པ་དེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་བརྟས་པར་བྱེད་དེ་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ལྡོག་པ་ལས་རི་བོང་གི་རྭ་ མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ།།གང་དག་ཡང་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྟོག་པ་དེ་དག་གིས་རྟོག་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ལྡོག་པས་མེད་པ་སྟེ། །མེད་པ་ལྡོག་པས་ཡོད་པ་སྟེ། །རང་དབང་དུ་དོན་དམ་པར་ ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་གར་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་རྟོག་པར་མི་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པར་མི་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བཏགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར་བ་རིགས་པར་ཞེན་པ་ གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་གསུངས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དུ་བརྟགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྦོམ་པོ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལས་བརྩམས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གཟུགས་ཀྱི་བར་དུ་སྦོམ་པ་དང་། ཕྲ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་ཞིང་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ རྣམ་པར་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བ་གླང་གི་རྭ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །དངོས་པོ་མི་དམིགས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་བརྗོད་པ་ལས། །གང་ཚེ་དོན་གང་རྟོག་པར་བྱེད། །དེ་ ནི་སྒྲ་ཡི་དོན་དུ་སྨྲས།།དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མིན་ནོ། །ཞེས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། གང་ན་ཡོད་པ་དང་དགག་པའི་ཚུལ་སྒྲ་འཇུག་པ་དེར་ཚིག་གི་དོན་ཡོད་པའམ་མེད་པའོ་ཞེས་བརྟག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཐོས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་མཚན་མ་མེད་པས་དོན་མེད་ དོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་གོ་ཞེས་པའོ།།དེ་དེ་ལྟ་བུའི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་ལས་ལྟོས་ཏེ་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་དང་། རྒྱུ་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ བའི་རྒྱུ་སྟེ་ཞེས་པའོ།

我空与意空，外空瑜伽智，谁能通达空，彼定得解脱。
由于不了知遍计所执、依他起和圆成实自性，而如依他起般执著圆成实。
分别心的因是声音和义，直至说为彼尽之自性。
所有作为认知对境的一切都不存在，此为密意之义。
如是所说：虽然能知与所知相的法如兔角般不存在，但如梦境和幻觉般显现诸趣。
复次，对于地等诸大种等，是由具有特殊性等而作分别。
大种即地等，功德即色等，极微即极细微尘。与彼相应功德所生二微尘即为微尘。如是二微尘、三微尘等，渐次粗大，支分物质成为三角形、四角形、圆形等形状而住，如是分别。彼亦普遍分别唯是实体等。
大慧，彼等认为兔角不存在而牛角粗大外物存在的分别，堕入有无二边见，由彼等心界境上所有分别，增长诸有无言说，此为其义。
由于唯心有分别，故对身等外境增益，由遮遣而分别兔角不存在。
若有诸不存在，即是从有法遮遣之诸法，彼等不应作如是分别。何以故？因为互相观待之故。
由有遮遣故为无，由无遮遣故为有，自主胜义中有无二者皆不成立。
由于如是有无，故不应分别，不分别有法无法即是中观三昧。
如是所计外境存在，如何成为不存在之理，他人执著所说，若观察乃至极微，即从粗大有支分物质开始，乃至微细色尘，彼一切粗细，以方分而分析时，即成空无，远离圣智行境，是故不应观察牛角存在。
不见事物故无，此为因。
关于无分别相等，如声论师分别：'由于言说声音，何时分别何义，彼即说为声义，义相非为他。'凡是有和遮遣之理声音趣入处，即观察语义为有或无。
听闻无分别相即是由无趣入相而无义，故生起比量，此为其义。
如是前分，世尊宣说：大慧，不应观待无分别而说彼不存在。
问其如何，即说其因：彼为分别生起之因。

།དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྒྲུབ་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ལས། །རྣམ་རྟོག་འབྱུང་བར་ཡོད་གནས་པ། །སྒྲ་དོན་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉི་ག་གནས། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བར་བརྟག་པའི་དོན་དུ་མ་བརྩམས་པ་དེར་སྒྲ་མི་འཇུག་གོ། །སྒྲ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དེའི་རྭ་ལས་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱུང་བ་དེ་ལ་ལྟོས་པས་ན་དེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་གཞན་མ་བཟློག་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེའོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ནི་དེའི་ཚེ་རི་བོང་གི་རྭའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ཤེས་པ་གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།རྒྱུ་ནི་གཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དུ་རབ་ཏུ་བརྟགས་ན་མི་དམིགས་པས་རྭ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རྭ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཅི་ལ་ལྟོས་ཏ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ ཅེས་བྱ།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྭ་དང་སྒྲ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྭ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །རྒྱུ་མི་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ལས་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཙམ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ནམ་མཁའ་སྟེ།གང་གིས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བསྩལ་བའི་ཚེ་སྦུ་བུར་བརྟག་པ་སྟེ། དེས་ན་དངོས་པོ་གཞན་པར་གྱུར་པ་ལྔ་པའམ། གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་ནམ་མཁའ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲུབ་པར་གསུངས་པ། གཟུགས་ རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་སྟེ།དེའི་གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པས་ན་ནམ་མཁའ་ཉིད་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦུ་བུར་གནས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །གཞག་པ་དང་གཞིའི་ཚུལ་དུ་ནམ་མཁའ་དང་ གཟུགས་སོ་སོའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རིག་པར་བྱའོ།།སྒྲའི་དོན་དུ་སྟེ། དངོས་པོའི་དོན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་གཟུགས་དང་ནམ་མཁའ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་དེ་ལྟར་ན་གཅིག་གི་གནས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་དེར་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ནམ་མཁའ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱུང་བའི་ཡུལ་དུ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རི་བོང་གི་རྭ་དག་ནི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོར་ཆོས་མཚུངས་པར་ གསུངས་པའོ།།དེ་ལྟར་བ་གླང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་བ་ལང་གི་རྭ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་བ་ལང་གི་རྭ་ཅི་ལས་ལྟོས་ཏེ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ། བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྭ་སྦོམ་པོ་རྡུལ་ཕྲ་མོར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ནགས་ ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ།།རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་གཞིགས་ན་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་གནས་ཏེ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའོ།

这是从所诉说的对象中产生分别，如同阿阇黎法称所证成的：'从无始习气中，分别生起而安住，声义诸法有三种，实有非有二俱住。'若于所诉说对象未加思维之处，言语不能趣入。因为言语不能趣入，所以不能说是无义。
大智者，分别是依其角而生起等说法，是指依于何处而生起分别，由于依赖于彼，故非无彼，因为是所依之因，故远离异与不异。彼非异于因，若成为非异，则非从遮遣他者而生，因为将无因果差别之故。'依于彼'是指依于所诉说。
若分别异于所诉说，则彼时将非从兔角之因而生。若非异，若分别不异于所诉说，则称为从其因而生，因为因是他故。若细致观察至极微尘，因不可得，故角与分别不异，如同无角，彼亦将成无。
'若二者皆无实'是指声与义二者皆无实，依于何而说兔角无？因为无其他角与声故。大智者，'若'等，是说若非互相观待而有无，则彼时不应说兔角无而其他角有。'因不等'是指互相依待故。
从遍知虚空实体中，'诸愚者'等，是指一切智者所思维的义理为：仅是有碍色境之实体无的自性即是虚空。有碍色境即是虚空，由何于有碍色处观察空隙，故成为异体第五或除色外无虚空，如一切智者所说证成：
因随顺诸色生起故色即是虚空，除其色外无他虚空实体，故虚空即是色，是思维住于空隙。应知安立与基础之理上虚空与色各自相状差别。
为声之义，即非是实义所有，此为所思维义。色与虚空随顺于有实无实，如是则一之处即是一。
'生起'等，是说由于虚空无实故不住于彼，于彼等亦非无虚空，即是生起处将有虚空。'如是'是说虚空与兔角二者宣说为同为所观察之实法。
如是，因有牛角等，观待牛角而兔角成无，则牛角观待何者而成无？思维此而说：'牛角'等，即粗角分析为细尘时，如同房屋、村落、森林等成空。细尘若分析方分，则细尘亦不住而成空，此即是以智慧证成法无我。

།དེ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་ ཅན་དང་།མཚན་མར་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་རྟོག་པ་དེ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་མི་འགྲུབ་པས་ན་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། །རི་བོང་དང་བ་ལང་གི་རྭ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བ་ལང་གི་རྭ་དང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དེ་ གསལ་བས་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་ན་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་ཡིད་དུའང་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་ཏེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཕྱིའི་ དོན་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་པའོ།།སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་མཆིས་ཞེས་པ་དང་། གསུངས་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །སྣང་བ་ལས་ནི་སེམས་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡན་ལག་ཉིད་ལས་འབྱུང་ གི་ཕྱིའི་དོན་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་པ་དང་། གསུངས་པ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་མི་ལས་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་ཏེ། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་ཕྱིའི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཅེས་པ་དང་། གསུངས་པ། སེམས་ དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས།།རང་བཞིན་དང་ནི་ཆོས་ལྔ་དང་། །བདག་མེད་མི་གཉིས་དག་པ་ཡང་། །རྣམ་པར་འདྲེན་པས་རབ་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། དག་པ་དང་མ་དག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང་གང་ཆུད་པ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ལ་སོགས་པའི་ ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བདག་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ། །མི་གཉིས་པ་དག་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །མི་གཉིས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པ་ཉིད་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་པས་ན་དེ་གཅད་པའི་དོན་དུ་དོན་ དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་པ་པར་དགོངས་པའོ།།མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་འདས་པའི་དོན་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསུངས་པའོ། །གཅིག་ལ་ གཅིག་ལྟོས་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་དུ་ནི་རྫས་བཤིག་སྟེ།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་ཕྱེ་བ་ན། གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །ཞེས་ཏེ། བ་ལང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པས་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་ག་ལས་ན་འགྱུར། དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་མེད་པས་སེམས་ཙམ་པོ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ སྟེ།དེ་ཡང་། འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པས་བསལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་ཏེ། རྙོག་མ་བསལ་ཏེ་ཆུ་བཞིན་དུ་དངས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །རྟོག་པ་ནི་ཚད་མ་དང་། གཞལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དོན་དུ་ལྟ་བས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་གི་།སེམས་ ཙམ་དུ་སྣང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་སའི་དབང་པོ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་བདག་གིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་མར་མེ་ལྟར་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གསེར་ལ་སོགས་པ་སའི་སེའུ་ལ་སོགས་པས་བཙོ་བ་བཞིན་དུ་ རིམ་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'如是法性'是指相互观待而成的法与有法、所相与能相等，凡是分别的都不能成立为自性差别，因此一切皆空。
对于'兔角和牛角'等，应当远离遍计所执和依他起性的分别。应当远离对此的分别。
其中常、我、虚空、兔角等是遍计所执性。牛角、梦境、幻觉、眼翳等自性是依他起性，因为明显故能作事用。
所说'应当显示自心显现的瑜伽'是因为无外境，故如是说。应当随顺分别自心显现的意，即不要分别超出自心显现的外境。
所谓'种种显现非有'是因为显现，如所说'何有'等，意为有种种心。
所谓'从显现生心'是从自分支生起，而非从外境生起。
如何？如说：'身受用处显现，从阿赖耶显现'，如同梦境等，故无外境。
如何无外境？如说：'心意识，自性及五法，无我不二净，导师善宣说。'其中自性是法界，有清净和不清净，即智慧和所摄。八种心等识前已说明。无我是人无我。不二即法无我。
不二也是依他起性和如幻等自性存在，因为无有事物与无事物，为断除此故，意为胜义谛不二智清净。
名相等五法已经说明。长短等是有因有喻，如过去义中的长短等，以偈颂所说。
相互观待而有无的，如'微尘中破析诸物，分析方分时，不应观察色'，因为牛角等空，故何来依此观待的兔角。如是无外境故唯是心性，
而且'不为诸迷乱恶见所除'，如除浊得清的水一样成为清净，直至'当得清净'。
分别是以量和所量等执著外境而安立的分别，而非唯心显现。
声闻对外色作无常、苦、不净、不美的分别。胜义谛不二智无分别无显现是圣者地藏王通达二无我者各自证悟的境界，如灯自性显现真实智慧。
所谓'为清净自心显现相续'等，有些如同以土釜等炼金一样，渐次成为无垢。

།ཁ་ཅིག་ནི་ཅིག་ཅར་ཏེ་མར་མེས་ཁྱིམ་གྱི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་བསམས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་དུ་གསོལ་བའོ། །བཞད་གད་ལ་སོགས་པར་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ ན་གླུ་མི་ལེན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བྱ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་རིམ་དུ་འབྱུང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཅིག་ཅར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པས་ཅིག་ཅར་སྣང་བ་སྟེ། འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པའི་རིམ་པར་སོང་བའི་སའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུད་དེ་མི་སྣང་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྦྱོང་ངོ་།།རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་བཞིན་པའི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་རྣམས་ལ་རྒྱལ་བའི་ སྤྱོད་ཡུལ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་ཅིག་ཅར་སྟོན་ཏོ།།ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ས་བཅུའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་དར་ལ་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཟུད་པར་མཛད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལུས་དང་ གནས་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ལུས་དང་ས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་དེ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལངས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་སོ་སོར་སྣང་བ་རྫོགས་ ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་ལས་སྒྱུ་འདྲ་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་སྟེ།ཡུལ་དུ་ཞུགས་པར་གཤའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ། འོག་མིན་གྱི་གནས་ན་གཞལ་མེད་ཁང་གི་ཕོ་བྲང་དུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་སྣང་ བ་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྦྱོར་བ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཐོས་པ་དང་།སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞོག་གོ། །རྣལ་འབྱོར་དུ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་སུ་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ནི་མི་གཉིས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐུ་ལས་བཞེངས་ཏེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མཛེས་སོ། །རྣམ་པར་སྣང་བར་མཛད་པས་ན་རྣམ་པར་སྣང མཛད་ཅེས་བྱའོ།།འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། མར་མེ་ལྟར་རབ་ཏུ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་ལགས་ཞེས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་བཟློག་པས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དངོས་པོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་མཉམ་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་གཞལ་དུ་མེད་དོ།།ཆོས་ཉིད་འདྲ་བར་འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ཏེ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་། བརླན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ དང་།མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཅིང་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།

有些是顿时的，就像灯照亮房屋中的器物等一样，圣者大智如是思维，向一切智者如是禀告。渐次进入欢笑等时不唱歌，如是有些事物是次第生起，有些是顿时生起，如同镜中显现种种形象，无分别智顿时显现，此即是'取'之义。
如是依理趣次第而行的地主们的无烦恼的无知相续，即不显现的心相续，由如来清净。自心显现的习气随眠已离，如同眼翳已除一般，对具有不可思议智慧者们，如同佛行境界般顿时显示一切智境。
于一切所知境中，对十地自在者们除去如花般的障，引导至佛地。譬如，于阿赖耶识等中，身处受用境即身土，眼等识的所知等是顿时生起。
所谓'如因之佛'等，即从不二相的现证菩提中起，意识各别显现圆满受用毗卢遮那身中，如幻化身出现，对入境的众生以种种法教顿时成熟，于色究竟天宫殿中毗卢遮那身显现，对于具有瑜伽相应者，以闻思修等三昧成就者能了知。
所谓'瑜伽相应'，应当了知是指有相和无相二种瑜伽。法性佛从不二菩提三昧身中起，住于有相三昧的毗卢遮那身以如幻化身光芒庄严。由于普遍显现故称'毗卢遮那'。
所谓'圣者自证相'，即是通达不二自性法身，如灯般极为显明的自性。如何是自证相自性呢？为此所说，以遮遣有无恶见故。如广大般若波罗蜜多中所说，非以有法现证，亦非以无法，何以故？以有法无法平等故。
即彼往昔愿力为众生所作不可思议。法性所生佛从不二三昧中起，一切智者住于有相三昧中，显示自相共相诸了悟者的差别。
与'一切法'相连。其中自相即坚性湿性等，共相即无常等，此即彼等差别。自心显现如同梦幻、幻术、眼翳、眩晕、昏厥等自性般显现色等，与习气因相连而显示无外境。

།དེ་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་བག་ ཆགས་ཡིན་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་དེའི་ གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་མེད་ཅེས་པ་དང་། གསུངས་པ། སྒྱུ་མའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་མང་པོའི་སྐྱེས་བུ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་དངོས་པོར་མི་འབྱུང་ ཞིང་།རང་གི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་། རྫས་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རང་བཞིན་གསལ་བའོ། །དེ་ཉིད་དུ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན པས་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ།རྟག་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་ནི། །མི་ཡི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ཉིད་དུ་དཔེ་གསུངས་པ། རྩཝ་དང་ཤིང་དང་གྱོ་མོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྒྱུ་མ་འབྱུང་ཞེས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་དང་གཟུགས་གསུང་བར་ མཛད་པ།སྔགས་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་དག་ལ་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་དུ་སྟོན་ཏོ། །སྒྱུ་མ་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ལུས་རྣམས་ཀྱིས་སྡེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམ་ པ་སྣ་ཚོགས་འཆང་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་ལུས་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་སུ་གང་གི་གཟུགས་འདུས་པ་དེའི་གཟུགས་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་མ་ཡིན། དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟག་པ་སྟེ།ཇི་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་བའི་གཟུགས་ལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཇི་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པར་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བག་ཆགས་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་བྱ་བ་འབྱུང་བ་སྟེ།བག་ཆགས་ ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་སྟེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྐུའི་གསུང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་གང་དུ་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་། གསུངས་པ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ནི་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་གཞོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་ཅིང་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་བཞེངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མར་མེ་བཞིན་དུ་རང་གིས་རང་དུ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་ངེས་པར་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་མི་གཉིས་པ་སྤྱིར་སྒྲའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཡུལ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས པའི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞོག་གོ།

然后说了这样的话：自心显现即是显现，其因是习气，其相则与相连。由执著遍计自性之因所生的常与无常等分别是从因而生，常与无常等境之事物除其形相外别无他物。
如何说无外境，所说：幻化支分众多之士夫，其自性非是种种显现所执著不可得故，如是幻化等外在事物不生起，唯是自心显现，如是一切众生唯是自心显现。
大慧，复次遍计等，生起之相是常、我、微尘、有支、实等。依他起是青等相之自性明显。即于此执著常、我、乐、净事物而生分别。
如一切智者于此所说：以常之自性，一切法不生，依于依他起，人之分别生。即于此说譬喻：依草木和药草而生幻化。
宣说其因与形相：无咒语等，于某些错乱种子如何成熟，次第或顿时于彼等如是显示。
如幻师对一切众生以形相支分之身，如众人般持种种形相圆满之幻化士夫身，显示非成一性。
众生身中何者形相聚集，其形相如房舍、众人、森林等非是一体，因此如是以种种分别而分别。
如是于错乱形相决定执著，如是于彼分别。如众生之形相以种种相生起，如是事物之自性非是其本性，如是依于依他起而生分别相，依他起青等相美丑等分别之相成就，由执著习气而遍计作业生起，从习气而生。
此即是等，以分别等诸法而说，以具显现三昧身语分别广大法身事业于何处生起等，所说：法性佛等，其中离心自性相者，即离身受用处显现之阿赖耶识二相。
圣者各自证知行境分别者，即无显现无二智慧分别如是起智慧识，如灯自显自性，决定趣入之智慧真实了知，如是真实了知自性不二，总之声义相无境且无二之相也，如是分别。

།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཆུད་པ་ཉིད་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ཡུལ་ཡིན་གྱི་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་གསུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་སུ་རྣམ་ པར་གཞག་པར་བསྟན་ནས་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་པ་ནི་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་བཤད་པར་མཛད་དོ།།ཕྱི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མོས་པ་ཇི་བཞིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྒོལ་བ་དང་། ལན་གདབ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པ་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །སྣང་བ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པར་ཆུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་བཞེངས་ཏེ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པ་ལྟར་ཞིང་སྣང་བ་དང་བཅས པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་ནི་བྱ་བ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་ལོག་པ་ཞེས་ པ་སྟེ།བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་ལོག་པའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ལོག་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ རྣམས་ལས་ཐབས་དུ་མར་རབ་ཏུ་སྣང་བར་མཛད་པ་ནི་དེའི་ཕྲིན་ལས་སོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ཀྱིས་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་དག་ཀྱང་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ནི་ལུས་དང་།ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལྟར་དེར་ཐོག་མར་སྟོང་པ་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་ཡུལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་ཕྱི་རོལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སམ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས་རང་གི་སེམས་སྐྱོ་བའི་འོག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །རང་གི་ སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་ན་བསམ་གཏན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བག་ཆགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས་གང་འཆི་འཕོ་བ་དེ་དང་བྲལ་བའོ།

这是说明唯有自己的智慧才是其对境，是境界，而非其他存在的遮遣语。这样，如实觉悟法身瑜伽后，建立为圆满受用身的事业，然后建立幻化所化身的事业，即'幻化所化'等，宣说布施等波罗蜜多、解脱、蕴、界、处等诸法。
对于如实具有外与识二者分别的众生，也以诤论和答辩的神变来显示。'识趣入相'即是无二真实了知而已。超越外道见相顺的相，即是超越常、我、外境，显示法无我和人无我。
从无显现且无二了知的法身中起定，如同显现般具显现的三摩地幻化解脱中，诸佛如实了知无所缘且离所缘的无二性。
显示其差别即是'于一切作业、根境、量相皆远离'，因离作者、业、作用，故远离一切作业。因无所知，故远离根境量相，因此说'非是凡夫境界'，其事业即是于诸瑜伽自在者显现为多种方便。
'声闻乘有二种'等，圣者各自证知殊胜相，即是获得空性、无相、无愿解脱者应当如实了知无二。
若执著外境者，于实体分别自性执著相，即是以身念处等分别于实体自性执著，因为于身、受、心、法二相遍观察故。
分别法无我和人无我，如圣般若波罗蜜多中所说，修习无常、无我、苦、不净亦是以无所缘方式。因此，如是首先说空，为见空、无我、苦、无常境之谛故。
生即离有、受用故。因蕴、界、处、自相共相外无坏灭相故。其中自相即是色有二相或二十相等。色、受等共相即是无常、无我等。
如是如实见到蕴、界、处等如是诸相后，自心厌离而后心等持。'自心等持已'即是由心等持而如实了知，故证悟禅定、解脱等。由不可思议习气转变而离彼死亡。

། ཡང་ན་དབང་པོ་རྣོ་བས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་དུ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཤས་ཆེ་བས་ན་འཆི་འཕོ་དང་བྲལ་བའོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་ཚོར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དེ་འདྲ་བའི་བདེ བ་ཐམས་ཅད་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བདེ་བས་ཡང་ལོག་པར་རྟོག་པ་དཀའ་བའི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དོན་དུ་བཞག་པ་དེ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱ་སྟེ།བསླབ་པར་མི་བྱ་དེར་གནས་པར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོས་པར་བཤད་པ་འཆད་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིའི་དངོས་པོར་རྣམ་ པར་རྟོག་པས་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ།།འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱེད་ པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་།ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །རིགས་པ་དང་ལུང་དང་། ཚད་ མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།རིགས་པ་དང་ལུང་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུང་ལ་སྟེ། ཐོག་མར་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚད་མ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བཟློག་པར་བྱ་ཞེས་པ་དང་། དེར་གསུངས་པ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་གཞུག ཅེས་སོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ནི་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་གནས་སོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཞི་བ་པ་དང་། གཏོགས་འདོད་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་གནས་སོ། །དེ་ལྟ་བ་གཉིས་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་རིགས་པས་བཟློག་སྟེ། ས་ དང་སའི་རིམ་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ནི་འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་དུ་བཅུག་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སར་རིམ་གྱིས་དགོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུངས་པའི་གཉེན་པོར་སྦྱིན་པ་དང་། ངང་ཚུལ་ངན་པའི་གཉེན་པོར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ངན་ དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བའི་གཉེན་པོར་ཇི་མི་སྙམ་ཞིང་བཟོད་པ་དང་།ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་དང་། མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་དང་། མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་མེད་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྨོན་ པ་མེད་པའི་གཉེན་པོར་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་།རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཆུང་བའི་གཉེན་པོར་སྟོབས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ས་བཅུའི་རིམ་གྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་དགོད་པར་བྱ་ཞིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ།།རྟག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྟག་པ་ནི་རྒྱུན་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་ བསམ་མི་ནུས་པའོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྨྲའོ་ཞེས་པ་ནི་གླེང་བའོ།

或者由于利根者以禅定等无法思议的习气转变较大，故而远离死亡。圣者各自证悟即是真实感受快乐，因为远离变幻。如是一切快乐，以及无色定中以快乐而有邪见的难得之乐。
入灭尽定之乐也是为了现世安乐而建立，了知此义后，菩萨们为了利益众生而不应现前修习，不应学习，不应安住其中，此为语义。
所谓执著于诸法分别之自性，即如前所说，应知是由外境分别而执著自性。
四大及所造色是色相与形状的自性，一切智者详细建立，如青黄等。无作而生起即是远离作者、业、作用，如所说：'诸行刹那性，无常何有作，所生即作用，即说为作者。'
关于理、教、量等，理教即合理的教法，如'最初善'等。量即现量与比量，用以证成刹那无常、无我等。
如是了知蕴等特征后，尊胜菩萨应断除对此的执著，应予遮止。如何遮止？如说：'应随顺法无我相。'
声闻外境论者安住于人无我。中观派、经部行派、持咒究竟论者安住于法无我。应以理遮止众生对这两种见解的执著，令其安住于地地相续，断除悭吝等过失，令其渐次安立于欢喜地等诸地。
其中次第即：以布施对治悭吝，以持戒对治恶行，以安忍对治恶口等嗔恚，以精进对治懈怠，以禅定对治不等持，以智慧对治无明，以智慧方便善巧对治无方便，以普贤行愿对治无愿，以力对治瑜伽道力微弱，以智慧对治一切烦恼及无烦恼的无知。
应以十地次第相续的差别安立于福慧资粮，以布施等十波罗蜜多的资粮安立于佛果。
关于'常、不可思议'等，常是相续常故，无常是刹那性故，不可思议是不能思议。外道们说因是常与不可思议，此为议论。

།ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། གཏོགས་འདོད་དང་། ཚངས་པ་དང་། བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ རྟག་པ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ནུས་སོ་ཞེས་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟོག་པ་དང་། རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་རིག་པའི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྨྲའོ། །གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྡུལ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལ་ཡན་ ལག་མེད་ཀྱང་ཡན་ལག་དང་བཅས་པའི་རྫས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅེས་དེ་སྐད་དུ་གླེངས་པ་དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྤོང་བར་གསུངས་པ།མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་ནི་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །རྒྱུའི་ རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚད་མའི་དོན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་གིས་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པ་དེའི་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རྟག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པས་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གང་གིས་མངོན་པར་བྱ།བྱེད་པ་པོའམ། ཤེས་པར་བྱེད་པ་མངོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ། མ་སྐྱེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ རྟག་པ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་སྟེ་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རག་ལུས་པའོ་ཞེས་བརྒྱ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པས་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱས་པ་ཅན་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ངའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོག་པ་པས་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུངས་པའོ།།རྟག་པ་ནི་རྒྱུན་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ན་བསམ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་དེ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ཡང་དག་ པར་འཇུག་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ།།འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྒྱུ་ མ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ན་མཚན་ཉིད་དོ། །དེས་ན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའོ། །གང་ན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མེད་པ་དེས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་མ་བྲལ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་ པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་མ་གཏོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གསུངས་པ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཞེས་པ་དང་གསུངས་པ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་ བས་ན་ཞེས་སོ།།དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་འདས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆུད་ པའི་རྒྱུན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་མ་བྱས་པས་ན་མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པས་ན་ནམ་མཁའི་ཆོས་སུ་བརྟག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ།

大天神和欲界天神和梵天和我以及微尘等是坛城实体诸因的常住和不可思议的力量，如是非二元论者们妄想说，诸因的因是不可思议的无明力量，非二元论者们也如是说。二元论者们也说微尘二等的次第中，虽然微尘无有支分，但能组成有支分的物质，如是所说之处，一切智者说予以破斥：外道们所说的因是常住和不可思议性是不能成立的。
其因所说：为什么呢？
不具有因的自相，即不具有其因的自相，因为常住无因，如兔角般无实体。一切智者说为量义：大慧，凡是常住和不可思议的因不具有自相，即常住不可思议如兔角般未生，故无自性，以何自性而现前？作者或能知者以何因而推度？未生即无实体，故不应说为常住和不可思议。
若外道承许因的自相是依赖的，则如其他有为法般成为无常。我等，如是等是说自宗的特点。常住是相续常住故。凡是无分别者即是不可思议，胜义谛无二真智即是常住不可思议，故如同根识趣入真实趣入智。
胜义因具相即是无二真智相，故是无二真智相的事物相的事物。离开有无即是无有无的分别。圣者各自证知相故，即是真智无二自性故，意为圆成实，而非依他起离开有无及无二如幻等自性。
了知的自性即是真智事体真实即是相。故具有相。凡是无有具相者，故不离二相故不具相，应当显说。
外道常住论者除外的刹那相续所说具因，而非无因所生。如何说无二智的因是胜义智，所说离有故。
非胜义的依他起是有无二相，超越彼的圆成实离开有无遍一切不可言说，如来出世或不出世，了知相续的法性本来安住，根等未造作故是无为，无为故观为虚空法。真如即是无二法性。

།དངོས་པོ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡོད་དེ།དེས་ན་དེ་དག་མི་རྟག་པའོ། །རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་མེད་དེ། དེས་ན་བདག་གིས་བྱས་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྟག་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་རྒྱུ་མེད་དོ་ཞེས་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྒྱུ་མ་ཕྱེ་བས་ན་རྟག་གོ་ཞེས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྟག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྟོག་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པས་ན་རྟག་པ་བསམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། མི་གཉིས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚད་མ སྔ་མའི་དོན་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་བློས་མ་བྱས་པ་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལྟར་ན་ནི་ངའི་ཡང་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་སྟེ། མ་བྱས་པས་བྱས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་འཇིག་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པས་རྟག་པར་མཐོང་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་སྟེ།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པའི་ལྷས་དོན་དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། རྟེན་[(]འབྲལ་[,]འབྲེལ་[)]འབྱུང་ཡོད་མེད་པ་ནི། །ནམས་ཀྱང་སུ་ཞིག་གང་དུ་ཡང་། །ཅུང་ཟད་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།།དེས་ན་དེ་ནི་རྟག་པའོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད། །རྒྱུ་ལྡན་པ་ཡང་རྟག་པ་མིན། །དེས་ན་རྒྱུ་མེད་གྲུབ་པ་མེད། །ཡང་དག་རིག་པས་གྲུབ་མེད་གསུངས། །དེ་སྟེ་རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རུང་ངོ་ཞེས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་མཛད་པ། རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་དངོས་ པོ་མེད་པས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་སྐྱེས་པས་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཚད་མའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པའི་དབང་གསུངས་པ། ང་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུད་མ་སྐད་ཅིག་མ་འདྲ་བ་རྣམ་པར་མི་འཆད་པས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྟག་གོ་ཞེས་སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་རྣམ་པར་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ མེད་པས་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འགྱུར་བའི་གྲོགས་བྱས་པས་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་གཉིས་པར་རྟག་གོ་ཞེས་པ་ཕྱོགས་དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་བས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ རྟག་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྲ་བ་པོ་གང་ཡང་ཕྱི་རོལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་པས་ན་རྟག་པ་དང་བསམ་དུ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་རྟག་པ་དང་། བསམ་དུ་མེད་པ་དེའི་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་གྱི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་མེད་པས་ན་དེ་མེད་དོ་ཞེས་པར་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ།།གཏམ་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།

关于'由于是无常事物特征的因所形成'等词，是说无常事物的特征本性有生起的因，因此它们是无常的。'无因而存在的是常有'这句话是说常有的因是不存在的，因此不是由自性所作的因的特征所区分的常有。这些是无因的意思，因为无因区分故为常有，如同石女儿等，仅仅是分别而已。离因者因为未生，如同兔角般根本不存在。
外道们所分别的常有和不可思议，由于一切时中恒常安住故为常有，由于离开思维故为不可思议。不二、无分别以及离一切显现故，如是知识也成为解脱等一性的过失。
详细宣说前量的意义，'大慧，彼即'等，由于无有所作事物故见为常有，以比量智见未作者为常有，如是则我也是因性，由于未作故，所作诸事物无有坏灭之相故见为常有，为显示无因故为常有，如同石女儿等为无事物性。因此圣天说此义：'缘起有无者，任谁于何时，少许亦非有，是故彼即常。无因即无物，有因亦非常，是故无因不成立，正智说无成。'
'若是具有因和特征者'这句话是说，如果有常有和不可思议的成立因，则彼时可以，这是一切智者的密意。由于根本无有常有和不可思议的成立因，因此总结说'无有因之自相事物'，由于无有能成立彼之事物故，彼不存在故，彼未生故，如同兔角般无有事物，这是量的意义。
宣说相续常有的含义，关于'我的'等，'远离所作事物和无事物'这句话是说，由于非彼故，如弹指声等特征的刹那性不立即相续，因为特征差别故。由于相续非如刹那性相似而不间断故，心相续是常有，这是思维刹那性坏灭的密意。
不二论者们由于无外境事物而推度为常有是不合理的，由于是变化的助缘所作故是无常，由于未作故不二是常有，此宗因为无因故如同兔角般唯是不存在，因此由于无外境事物而推度常有故非是常有。任何论者由于无外境故推度常有，诸事物常有故为常有和不可思议者，彼不了知常有和不可思议的因之自相，如同梦境和幻相之相的事物性彼不存在故彼不存在，由于无因故不了知诸事物的自性不存在，这是密意的含义。'也不应谈论'是说不应说。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དངོས་པོ་རྟག་པས་རྟག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་གང་ནས་དེ་སྐད་ དུ་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་རྟག་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སོ།།ཚད་མས་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་སྤྱིར་གསུངས་པས་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་གཉིས་པར་ སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ཇི་ལྟ་བུར་མི་རུང་བ་ནི་དཔྱད་པའོ།།གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྟག་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་རྟག་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་ཏེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཆའི་དངོས་པོ་ མེད་པས་སོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་གི་ཆ་དང་བྲལ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ན་མཐའི་རྡུལ་རྣམས་རྟག་པ་ཡིན་པས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བྱེད་པས་སྨྲས་པ། བོང་བ་རྣམ་པའི་ཆར་ཕྱེ་བ་ན་འཇམ་པ་དང་། ཆེར་འཇམ་པ་ལ་ སོགས་པར་ཁྱད་པར་དུ་ཆ་རྣམས་སུ་བཟུང་བ་གང་དེ་ལས་ཡང་བ་མེད་པ་ནི་རྡུལ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པའི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་པོའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་རྟག་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མི་འཐད་པར་རྒྱུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ སྤྱིར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་འཁྲུལ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པས་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་གཉིས་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཤེས་སོ།།ཕྱིའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁྱད་པར་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་བདེན་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པས་ དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུན་བཅད་པས་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཏིང་འཛིན་དྲེགས་པས་མྱོས་པ་ནི། ། དེ་དག་ཟག་མེད་དབྱིངས་སུ་གནས། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་འཕོས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱི ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ལས་འགྱུར་བ་ནི་མི་ཤེས་སོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་འབྱུང་བ། འདི་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། སེམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ དོ་ཞེས་ཏེ།དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེམས་མི་ཤེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་འཁྲུལ་པས་ན་འཁོར་བར་རབ་ཏུ་འཁོར་རོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པས་གསུང་ངོ་། །དེའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་དང་། རིགས་པ་གཞན་གསུངས་པ། མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །ཡོད་པ་ན་དངོས་པོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །མེད་པ་ཡང་བསྐྱེད་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།

外境实有常法而推知为常有这种说法，二元论者们认为微尘是无因常有，就如兔角一样是无实法。
由量遍及的道理总说故，二元论者和不二论者们为了破除一切智的比量，不二论者们对常法的比量如何不合理，这是需要观察的。
二元论者们不必观察，因为外境实有常法的比量是微尘常有和不可思议的，为什么呢？因为有分实体是无实法。
外境的有分若离开了支分就成为无实法，因此最终的微尘是常有的，所以可以推知。
如显现论者所说，将土块分解为细分时，柔软和更柔软等差别被执为诸分，其中最细微不可再分者称为微尘，如是常论外道们所说常有，不了解者们以常法比量一切智不合理无因等总说如是。
所谓'被轮回痛苦分别念所惊吓者'等，是说执著外境实有后，对色等蕴无常、苦等极为恐惧而寻求涅槃，却不知无二分别胜义谛真实了知的涅槃。
执著外境而作三乘分别，这是总义。
所谓'不知差别'是说不能证知自性真谛故，于诸法无分别，以诸根境未来相续断故，厌离轮回受用，而现证灭界涅槃。
如此中所说：'禅定慢心醉，彼等住无漏界，各自证知'等，是说不了知尽性之身受用处所显现的阿赖耶识迁变特征不二真实了知的涅槃，从断除二种颠倒分别而成就。
所谓'涅槃'即是唯心无显现称为涅槃。如《七百颂》中说：'此即是涅槃，何者？即无思惟'，如是不成说者。
不能证知自心显现境界，是说不了知二取之心。
执著外境显现为心的境界，是说于所取分别为外境，彼等由迷乱故轮转生死。
又说'显示一切法无生'等，是说依他起生无自性而说。
其因所说：'自心显现无实'等，如梦境、幻术、眼翳等自性。
云何无生？说其他理由：'从无不生故'。有则因实有故无生。无亦不能生故。

།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་པ་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །བྱིས་ པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་རྟག་པ་དང་། མཛེས་ པ་དང་།གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་གྲུབ་པ་མི་གཉིས་པ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས་གསུངས་པ།འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ པའི་རང་བཞིན་ཏེ།དེ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པའི་མཚན་མ་སྟེ། རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ན་གཞན་དག་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམས་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་ན་བྱིས་པ་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པས་མི་གཉིས་ པའི་རང་བཞིན་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ལྟ་བར་ལྷུང་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་རྟོག་གོ། །དོན་དམ་པར་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཤེས་པ་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་། སྲ་བ་དང་། རླན་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བར་གྲུབ་པའོ། །ཡང་འབྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། གཟུགས་ནི་ དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན།།ལྔ་དང་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་གཟུགས། །རྣམ་གཉིས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྒྲ། །བརྒྱད་པོ་རོ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།དྲི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་དང་རེག་།བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ནན་ཏན་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འཇུག་པ་དེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལྟ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ལྟ་བས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི དབང་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས། ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于有和无，作者、业和作用之间没有明显的关联，如《中论》中所说：'对于有和无的义理，诸缘是不存在的，若无则缘是谁的？有法又何需缘？'
凡夫异生们非如实地各自观察分别自性，是说凡夫异生们非如实地遍计外境。
对于如此的自性，凡夫异生们又非如实地遍计为常、美、净等，凡是有这种非如实遍计自性的分别，即称为如是。
胜义缘起成就不二真实智中所说：'圣者各自证悟智慧的境界'等，是说常和他力二相的一切法无自性即是胜义谛不二真实智的自性，即是不二自性的相而生。
相即是彼生起成就的相，是分别。彼即是事物，故不同于兔角等不生，以二相的智慧观察时，缘起是不应理的。
其后所说'生起'也因无自性故非缘起。凡夫有自性的迷乱，故凡夫分别为自性则不能成为不二自性的境界。
彼胜义谛不二悟入的自性非所取所执境界。
身、受用和处所显现的阿赖耶识生、住、灭见解所堕的意乐，于此凡夫们执著能取所取二者，如同眩翳者迷乱为二相般，分别生、住、灭。
胜义中如同梦境、幻术等一样，依他起的迷乱相中无生、住、灭。
所谓'相应当熟习'等，是通达总相和别相的智解转起。
其中总相是无常、无我、苦等。别相是依止等业和坚、湿、暖、动的成就。
又分别相中：'色是五根和五境，无表色，二十种声，八种声，六种味，四种香和十一种触的自性'等。
缘起趣入是造作乃至精进为止。以此趣入不精进于甚深不二相的缘起。
所谓'以声闻乘现证见解'，是为自利见解通达四圣谛故，于依他起相以无常、苦、无我、空等行相离贪，为断遍起烦恼和烦恼习气烦恼。

།བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཕོ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་སྟེ།སེམས་པ་མེད་ཅེས་པའི་བར་དུའོ། །ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། དེ་དག་ཏིང་འཛིན་མྱོས་པས་མྱོས། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་འཁོད། །ཅེས་སོ། །ཇི་ ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་འབྱུང་བ།འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་སྟེ། །གང་ཞེ་ན། བསམ་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །སེམས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས། སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ནི་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་དུ་ས་ ལྔ་དང་།ས་དྲུག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཕུང་པོར་སྣང་བ་རྣམས་ལས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འཁོར་བ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་སྙིང་རྗེས་དེ་དག་འཇུག་གོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ནི་བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཚོལ་ཞིང་གང་དག་སྐད་ཅིག་པར་འཇིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་བྱེད་པ་རྣམས་སོ།།གཞན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་ཤེས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་ པ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་མེད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྟ་བས་ཐར་པ་མེད་དེ།ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྤོང་བའི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་མེད་དོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མ་རིག་པ་སྤོང་བ་མེད་དེ། འཁོར་ བ་ཡང་མ་རིག་པ་ལས་འབྱུང་།ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འབྱུང་བར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ངན་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་ པོ་དང་།གཙོ་བོ་དང་། དུས་དང་། འབྱུང་བ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བའི་རྣམས་རྟག་པར་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་། ཞུགས་པ་དང་། ཁྲུས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། གླུ་དང་གར་ དང་།རིན་པོ་ཆེ་དང་རྩ་བ་འཆང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་དྲི་མ་འཆང་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཉི་མས་གདུངས་པ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་དང་། ཚེར་མ་ལ་འགྲེ་བ་དང་། ཁ་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་ཅིང་འཁྲུལ་པ་དང་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པའོ།།འདུ་འཛི་མེད་པའི་རྐྱེན་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་གནས་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རང་རང་གི་ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོས་ནི་ནམ་མཁར་ འཕགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཟུང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་འབར་བ་དང་ཆར་པ་འབེབས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོ་འཕྲུལ་དེ་ལྟ་བུ་བཤད་པ་ན་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ མེད་པར་ཤེས་པ་སྟེ།ཐོས་པ་དང་སེམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་སྣང་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཆུད་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བརྟག་གོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་གང་བསྟན་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཀྱང་རུང་སྟེ་མི་སྐྲག་གོ།

具有不可思议转变的是具有不可思议禅定，直至'无思'为止。如此处所说：'彼等醉于禅定，安住于无漏界'。如七百颂中所说：'此即涅槃'。何为涅槃？即是'无思'。从无思禅定中起定后，宣说狮子吼即是'我生已尽'等。
菩萨们同样在第五地和第六地虽已断除烦恼，但无涅槃想。声闻圣者完全了知无我后，因完全了知刹那性而厌离诸蕴的显现。菩萨们则完全了知法无我和人无我后，不畏惧如梦如幻等本性的轮回，而以悲心趣入其中。
其他大智者了知'我'等后寻求涅槃，但未能通达刹那性坏灭。其他外道离欲者如数论派等，虽知苦从因生而具有涅槃心，但因无法无我见，执著外境，故无解脱。若由了知断除邪知的二无我而得解脱，他们则无此证悟。
只要有邪知，就无法断除无明。如一切智者所说：'轮回从无明生，涅槃从正知生'。外道们于非生起处执为生起，以恶见执著常、我、梵天、诸根、主宰、时间、大种、微尘等为因。
他们以常见执著梵天、诸根等显现，以及祭祀、火供、沐浴、吉祥与不吉祥、歌舞、持宝石与药草、修习、持污垢、寒热、日晒、拔发、荆棘爬行、饮食等障碍禅定的行为，以散乱非等持心，于非解脱处执为解脱。
无散乱缘即安住于真实义，能生起辟支佛的神通。各自身体的种种神变，即升空等诸多变化。双运神变即放光、降雨等，说此等神变时会生欢喜。
其中如来乘的现证等，即了知蕴等无自性，以闻思慧观察通达。以修慧使自身明显通达无二胜义谛的特征。
所谓佛土等，应观察具有大特征的有相禅定。此三者中无论宣说何者，即依他起的有相、无相无思的无二胜义谛正智的圆成实、外在分别所依的佛土庄严等，皆不畏惧。

།ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ནི་གང་ལ་དགའ་བ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱར་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རིམ་ གྱིས་གང་རིགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལ་བྱའོ།།གནའ་རིམ་གྱིས་ཞིང་གི་བཀོད་པ་འཇུག་པའི་གཏན་ཚིགས་པའི་རྒྱུར་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངས་སྨྲས་ཞེས་པའོ། །འདི་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཞུགས་པའི་རྣམས་ཆོས་བདག་མེད་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་ས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྣང་བ་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་ པར་བརྟག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྟོབས་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རང་གི་ཉོན་ མོངས་པའི་བག་ཆགས་དག་དང་བྲལ་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་བདག་གི་དོན་དུ་འཐོབ་ནས་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་རབ་ཏུ་སངས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ རྒྱལ་བའི་སྐུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཉིད་བསླད་པའི་འབྲས་བུའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་དང་། ཐེག་པ་མེད་པར་གསུངས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་བདེན་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ།།དེའི་རྒྱུར་གསུངས་པ། དམ་པའི་དོན་གྱི་སྒོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ། །དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། རིགས་དང་རིགས་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར། ཏིང་ངེ་འཛིན གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་འབྱུང་བ།འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །སྣོད་མིན་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་པའོ། །འདོད་ཆེན་པ་རྣམས་ཐར་བར་འགྱུར་ཀྱང་། དེ་དག་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པའི་ཤེས་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐར་པ་མི་འཆད་དོ། །ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་ནས་དེའི་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་འདོད་ཆེན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དགེ་བ་ཆེ་ ནས་ནམ་ཞིག་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སྟོན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་ བཞིན་ནི་མཚན་མ་ལས་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་གྱི་དབང་མཚན་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེས་པ་དང་གསུངས་པ། དངོས་པོའི་ མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུའོ།།དངོས་པོར་སོ་སོར་སྣང་བ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། དམའ་བ་དང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་དེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།

对于三乘不定种性者，应随其所乐而安置。所谓遍安立地，即是依次第安立于何种性中。古时次第庄严刹土趣入之因缘者，即是'我说涅槃'。如是于《妙法莲华经》中所说，以无常、苦、不净等瑜伽而离贪欲，于补特伽罗无我已入者，应令趣入法无我。
为令入无相地故，首先应安立于有相中，应如是观察。如是又作成就，各自阿赖耶等，即身、受用、处所显现之阿赖耶识是由遍计所执习气成熟力而转，彼离自烦恼习气已，为见法无我不二性故，获得空性、无相、无愿解脱门三摩地之乐为自利已，复由悲种清净故，为利他而获得佛身法身。
声闻则是外境染污之果。对凡夫说三乘、一乘及无乘，对圣者说三乘为谛实，说不二法性。其因如是说，胜义门等，于唯心胜义谛不二正智中，无有分别有无等禅定等一切。
由一切众生皆有如来藏故，发菩提心者应安立彼等一切成佛。依时间次第而安立有种性无种性，如《三昧王经》中所说：'此一切众生当成佛，无有任何非器众生。'虽贪欲重者将得解脱，然彼等不得解脱，以邪见增上慢者谤正法故，舍弃一切善根故。
第二，菩萨摩诃萨为众生利益发愿故不入涅槃。所谓'究竟不入涅槃'等者，以般若了知一切法本来涅槃已，于彼胜义谛不二正智中圆满涅槃，非如声闻般涅槃。'非'即是声闻贪欲重者，若问如何所说，即由如来加持力增长善根已，彼当来某时当入涅槃。
所谓'自性三相'等者，应善巧遍计所执、依他起、圆成实三相。如其所生而说，遍计所执自性从相而生，即从青黄等相而生。为成立依他起非相故说'于彼'等。问依他起自性如何？答：如事相之相。
于诸事各别显现时，色等相之相及下劣高贵等、善不善等，如是种种行相即名依他起自性。

།བློ་གྲོས་ཆེན་ པོ་དེ་ལ་དངོས་པོའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་གསུངས་པའི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་དངོས་པོའི་ མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟེ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །རང་གི་ མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་།རླན་པ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚན་མ་དང་མིང་གི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་གྲུབ་ པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།མཚན་མ་ནི་འཇུག་པའི་མཚན་མ་སྟེ། རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དེར་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལམ་ཡང་བ་དཀར་མོ་འགྲོའོ་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་དོ། །ནུ་མ་དང་། སྐྲ་དང་ལྡན་པ་ནི་བུད་མེད། ཅེས་པ་དང་། ཁྲེ་སེར་སྐྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འཇུག་པའི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་དང་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་མཚན་མ་དང་། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གཏོགས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ནི་གྲུབ་པར་གཏོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་སོ། །ལམ་དང་འགོག་པའི བདེན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་བ་སུ་བན་དྷུས་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་བསྡུས་སོ། །བདག་ཅག་གིས་ནི་ཆོས་ལྔ་བསྡུ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་པ་ཉིད་དོ། །རིམ་པའི་ ཁྱད་པར་དུ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དར་ལ་ཕྲ་མོའི་སྒྲིབ་པས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བཤད་པ་སྟེ།དེས་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེའོ་ཞེས་དམ་པའི་ཆོས་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྟག་པར་མི་རུང་སྟེ། རྟག་ པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དོ།།རྟག་པ་ལ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དོན་བྱེད་པར་འགལ་ཏེ། རིམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་ན་བྱེད་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ན་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཅར་ཡང་དོན་བྱེད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཐང་ཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དུས་གསུམ་དུ་བྱ་ བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིག་ཅར་དུ་བྱས་ན་ཡང་དུས་གཞན་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དུས་ཀྱི་རིམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ།

对于'大智慧者，对事物相的特征执著'等这些内容，如何是两种呢？即是对所说的名称执著的特征和对事物相执著的特征。其中，对事物相执著的特征是对内外诸法的执著。对名称执著的特征是对内外处的执著，即是对自相和共相特征差别的分别。自相是坚硬、潮湿、温暖等。共相是无常、无我等。
关于'圆成实性'等内容，远离相和名的事物特征分别即是未成就的真如。相是趣入相，即种姓、功德和作用的特征。事物的特征不趣入其中，如此分别道路也说'白马行走'。具有乳房和头发者是女人，如此说，以及'黄褐色'等，远离如是趣入相的事物和名称分别即是真如。
远离作者、业、作用、能诠、所诠、能取、所取、有无等一切分别，如是无相、无现、胜义谛不二真实了知的自性即是真如。名、相和遍计是属于常见和依他起性二者的特征。真实智慧和真如是属于圆成实。苦谛和集谛属于名、相、分别三者。道谛和灭谛是真实智慧和真如。
世亲论师将《辨中边论》摄为大乘的世俗谛和胜义谛。我们则将五法摄为真实智慧和真如。次第差别即如《般若波罗蜜多经》和《解深密经》中所说：声闻的道的识，菩萨的一切智性如被微细障碍所覆，诸佛世尊的一切相智无有障碍。因此，应当依据有相和无相三昧的差别，分别真实智慧和真如的差异，为了弘扬正法，应当了知这是一切智者的密意。
复次，大智慧者，菩萨摩诃萨应当善巧了知二无我相的差别。关于'无我和无我所'等内容，我若是常住则不应理，因为常法无生，如兔角般无实。常法不能次第或顿时作用，次第如何能作用？因为无所待因，故无法成为他法的差别。顿时作用也不应理，因为一时所作在三时中不可得。若顿时而作，则于其他时中无作用而住不应理，如是若分别时间次第，则如树和灰等成为无常。

།སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་བཤེས་ པའི་དོན་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ།དེས་ན་སོ་སོར་བཤེས་པས་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་མི་རིགས་སོ། །གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་དང་། མེ་ལྕེ་དང་། ཆུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་དང་། རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མི་རྟག་པ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་སྟེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ལས་དང་། གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྦྱོར་རོ། །དེ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་སྤོང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི འཁོར་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་ བའི་ཕུང་པོ་ནི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བ་སྟེ། དེ་འདུས་པ་ནི་ཕུང་པོའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་ འདུ་ཤེས་སོ།།བུམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། འདུས་པ་ལས་ཕུང་པོར་གདགས་སོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་བ་ ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ནི་ཀུན་ལ་ཡོད་དོ། །ཞིབ་ཏུ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཆུད་པར་བྱའོ། །གང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་མང་པོ་ཡིན་པ་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་འདུས་པ་སྟེ།ནམ་གཟུགས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་ཤེས་པས་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུར་འཕགས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་ བཅོམ་སྟེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་དང་། རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་དང་། མིག་ཡོར་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཞིག་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་།།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་དུ་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་བཏབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ ངོ་།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བས་བདག་དང་གཞན་གྱི་མཐུ་དང་། དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པས་མངོན་པར་སྣང་ཞིང་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་མང་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་སྣང་བ་ན་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བ་འཇུག་པ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།

割断头发和指甲等之后又重新生长，也各自具有分别认知的意义，因此不应该以分别认知来证成常有。一切存在的事物都是刹那性的，如同打响指的声音、闪电、火焰、水流的相续和不间断等。因此，通过修习无常、痛苦、不净，可以断除贪欲等烦恼，从而完全灭尽轮回的痛苦。
对常、乐、我、净的颠倒认知特征是错误的认识，会导致轮回的痛苦。这些通过修习四圣谛来断除：应当遍知苦、应当断除集、应当证得灭、应当修习道。其中苦谛是轮回的五蕴：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴和识蕴。
其中色蕴是眼等五识的对境。受蕴是乐受、苦受和不苦不乐受，这些的积聚称为蕴。想蕴的本质是对境取相，如对女人、男人、瓶子、毛毯等的认知。瓶子的认知也是从最初的眼等识产生，由积聚而安立为蕴。
除了受和想之外的一切心所法都是行蕴。其中遍行心所有受、想、思、触、慧、念、作意、胜解、三摩地，这些心所遍一切心。详细内容应当从阿毗达磨中了知。众多识聚集的是识蕴。
当了知色等是无常、无我、痛苦、不净时，由于完全了知补特伽罗无我，以智慧金刚摧毁二十种萨迦耶见之山，现证阿罗汉果位。为了证悟一切智智，应当通达法无我和人无我，应当如实了知一切法如幻、如梦、如阳焰等。
身体、受用、住处的显现是阿赖耶识的生起，如同八识、九识等犹如大海的波浪。如同昏迷等状态，外境不存在而仅是自心的显现。如同梦中没有色等境和眼等识而显现种种识的状态，仅仅是种种迷乱所现的唯一识以多种形式显现。
所谓阿赖耶识，由无始轮回中熏习自他力量、善恶习气，而显现如同眩晕、昏迷等状态，显现为身体、受用、处所等种种异熟果报时，凡夫们因为不了解显现的运作而执著为常、我以及外在的色法。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་ སྟེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ།།གཉིས་སུ་མེད་པར་ཆུད་པའི་བཙུན་གཙོའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་འགྱུར་རོ། །སྙིང་རྗེའི་བག་ ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཕྱིའི་དོན་སུན་དབྱུང་བ་ སྦྱོར་བར་བྱའོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོར་མི་གཉིས་ པ་དང་།རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན། ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་ནི་ དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལང་ཀ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་བཤད་པ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཅི་ཞིག་སྣང་ཞེས་པ་ལ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་པའོ། །རྣམ་ པར་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་འཇིག་པའི་རྟག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ།དེ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་ བ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཇི་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་དབྱེ་བ་ན་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན་དེ་ལས་བརྩམས་པའི་ཡན་ལག་གི་རྫས་སྦོམ་པོ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཚོན་གྱིས་བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་། མ་སྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན།ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་མི་རིགས་ན་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལ་གནས་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ཕུང་པོ་དག་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་འབྱུང་ བར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ།།སྤྱིའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ སྣང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ། །རྟག་པ་དང་བདག་དང་། བདག་གིར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བས་གཟུགས་བདག་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་བདག་དང་། བདག་གི་གཟུགས་དང་། བདག་ལ་གཟུགས་ཞེས་པར་ ཀུན་ཏུ་མཐོང་བ་དེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུར་འཕགས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།

当以智慧观察时，分析所知的粗细相而不可得，那时由于完全了知法无我和人无我，无有思维、无有显现，即是无分别于无实体的胜义谛。
通达无二的至尊佛世尊即是如此。由悲心习气所驱使，具足最极清净离贪，一切遍知，为利他而觉醒诸种种色相瑜伽自在者，这并非多次所说。
法无我即是应当运用于破除外境。人无我也应当证成为刹那坏灭，如同圣般若波罗蜜多中所说：内空性、外空性以及内外空性等，因为蕴不是二相，也非不坏灭。
外境丝毫也不住于蕴中。为什么呢？当分析有支分时，如同房屋、军队、森林等一样成为空性，此即是在此楞伽正法注释中所说的解释应当如此配合：'色若析为极微尘，极微尘亦无有分，何所显现'对应'外境虽无实，心现二种相'。
'无有不坏灭'是说没有任何不坏灭的常法，那未生者如同石女儿、兔角等一样无实。一切遍知者在此正法注释中所说：'无有无因而生者'，即是宣说证成法无我。
'大慧，其中何为知法无我？即是通达蕴、界、处等遍计所执相的自性'等。遍计所执如同从外境微尘开始，有支分实体、功德、作用、共相、别相等，如是皆无。如一切遍知者所说：'如凡夫所遍计执的事物，如是皆无'。
以方分差别而分析时，连极微也无，则从彼所生的粗大有支分实体怎么会有？染色与未染色、动与未动、遮蔽与未遮蔽等，当分析差别时，如同房屋、军队、森林等一样不应是一体，则功德、作用等又怎么会住于彼中？
'诸蕴离自相共相'是说诸蕴从四大种生起而遍计。共相是诸大种的触所取相。别相是坚性、湿性、暖性、动性的自性。彼等的自相共相于梦境、幻觉等中也各别显现，因此诸蕴离自相共相。
由离常、我、我所遍计执相，见为'色无我'、'色我'、'我色'、'我有色'，如是受等蕴也由智慧金刚摧毁二十种萨迦耶见之山，而通达人无我。

།བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྲལ་ཞིང་ གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ།མི་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཉེ་བར་འབྲེལ་བ་རྣམས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ལྔ་དང་། རང་བཞིན་ དང་བྲལ་བར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །དྲུག་པ་རྣམས་འདས་དེ་མ་ཐག་།རྣམ་ཤེས་དེ་གང་ཡིད་ཅེས་བྱ། ། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ན། ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་ཡིན་ཞེས་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ལྔ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ། མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པར བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ་ནི། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་ དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པས་མེད་ཅེས་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ ནས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་འཐོབ་པོ།།སྣང་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འཐོབ་པས། སའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་ས་དགུ་ལ་ཡང་མཁས་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་རབ་ཏུ་འཐོབ་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྣང་བ་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ས་དང་པོ་གང་གི་ཚེ་ན་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་གོང་མའི་སའི་སྣང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེར་ཏེ།ཇི་ལྟར་འདི་ས་བཅུ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་བདག་ཉིད་ ཀྱང་མི་དམིགས་ན་བདག་གིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཏེ་བདག་གི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འདུས་པ་ནི་ས་དང་པོར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་འདག་སྟེ། གཉིས་སུ་ མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ། རྒྱུན་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་གསུམ་པར་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འདག་གོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པས་མི་གཉིས་པའི་སེམས་ཀྱི་ནན་ཏན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ མི་གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་གཉིས་སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཁས་པ་དང་། སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་བས་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་དོ། །སྨོན་ལམ་གྱིས་འཕངས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་ པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཉམ་པར་བསམ་པའི་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།།སྟོབས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་གཞན་གྱི་སེམས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ བདག་དང་གཞན་གྱི་ཕན་པ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དུ་དབང་བསྐུར་བས་ས་བཅུར་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནར་རོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནུས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ།

尊主菩萨了知诸蕴离开作用、作者和业，无有动摇，具有无明、贪爱、业因及其相互关联显现的特征。大智慧者，菩萨摩诶萨于一切法离开心、意、意识、五法及自性而修观，是通达法无我者。如是等文应当随顺解释。如此处所说：'心即阿赖耶识，我思即是意，能取诸境者，是名为识。'阿赖耶识于梦中显现为眼等六识的自性。'六识刚灭已，彼识即名意。'烦恼意于何时生起我慢时，即是显现为蕴、界、处的唯一阿赖耶识。
五法也即是阿赖耶识，分别为名相等遍计所执、依他起及圆成实法的差别，是从无始轮回中由自他力所生的有垢及无垢。当细致观察粗细所知而不得时，由思维而无所显现，即安住于如实通达不二胜义谛。如是通达事物与无事物的唯识性，完全了知法与补特伽罗无我后，由获得无相三昧而证得菩萨初地。
由获得无相差别，因通达地之特征差别，故于极喜地之后次第通达九地，并精通于此，最终证得法云地。如是等文，是以智慧观察，完全了知法与补特伽罗无我后，证得无相现观初地时，其上地功德义理广大。如此从十地所生，自身亦不可得，何况我执。远离我与我所执著，由于完全舍弃一切我所而生极喜。其集于初地断除。
无垢是清净戒律，因为不住于二相。断除分别，由于恒常等持，第三地清净忍辱波罗蜜多。安住不二瑜伽而精进于不二心。以禅定不二瑜伽而安住。以智慧观察而完全了知二空。以智慧善巧及大悲习气驱使而利益他人。以愿力引导，以自他利益之福德智慧资粮，圆满平等发心之普贤行愿。
力亦如是，由清净意乐而知他心，故随顺而作法布施。如是种种自他利益生起，于法云地灌顶而唯成为瑜伽自在。以布施等十波罗蜜多积集福德智慧资粮，由能成办自他利益而趣向一切智智佛地。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལང་ཀར་གསུངས་པའི་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ས་བཅུ་གཉིས་སུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ན་བར་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས་རྒྱས་པར་ཆུད་ པར་བྱའོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལང་ཀར་གསུངས་པ་འདིར་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་མཐར་གྲུབ་པའི་རྩོད་པ་རྣམས་རྟོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་བཤད་པར་མཛད་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཚད་མས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དོན་ས་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པའི་དབང་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མངའ་དབང་མཛད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་རིག པར་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མངའ་ དབང་མཛད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ངེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པའི་གཟུགས་ཉེ་བར་གནས་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་ རྣམས་ཆུད་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ ཅད་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་མཛད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་རིམ་པས་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ ཅིང་ཕྲ།།འབབ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ཀུན། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ང་ཡིས་དེ་མ་བཤད། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་མ་གྱུར་ཅིག་པར་རོ། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཁམས། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་བ་ཀུན། །མྱ་ངན་འདའ་བའང་ མཐོང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲོ་འདོགས་དང་། སྐུར་པ་ནི་བདག་རྟག་གོ་ཞེས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་དོ་ཞེས་སྐུར་དུ་དོགས་ནས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གསོལ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཅད་པའི་སླད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་དག་།སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ ཀྱིས་བདག་རྟག་པའོ་ཞེས་བསྐྱེད་པ་དང་སྐུར་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་རུང་སྟེ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཆད་པ་མེད་པས་གསེར་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དེས་རྟག་པར་སྒྲོ་ འདོགས་པ་དང་།མི་རྟག་པར་ཆད་པར་རྟོག་པའི་མཐར་རྟོག་གོ།

作为世尊在楞伽经中所说的注释，在十二地中断除一切烦恼障和所知障后，获得无碍的一切智，详细内容应当了知于十地经中。
在此楞伽经所说的正法注释中，为了确立自他宗派的诤论，为了断除众生分别见的心，一切智者宣说了法，以现量和比量成立阿赖耶识，并以正理成立法无我和人无我。
一切智者以十地宣说清净自他心的意义。
通过见到法无我，这位大智者将成为十地自在者和具有法身自在的如来，这是正法中成就者广大功德的意义，应当了知于一切经典中。
获得一切智者有相和无相的禅定后，以能利益自他的智慧和悲心，从福德智慧二资粮中生起，因此成为具有法身自在的如来。
由于从根本断除一切烦恼障及其习气，将成为一切智者。贪等烦恼也是不确定境界智慧的障碍，因为以降伏贪等烦恼，即使面对无常、痛苦、不净的色相也不见，而了知常、我、乐、净等。
因此，断除贪等烦恼，如同去除眼翳一般，最极清净离贪的瑜伽自在一切智智慧，能遍入一切所知领域。
如是以种种色相神变令一切众生欢喜而转法轮。
如是阿赖耶识本身应当了知为具有染污和无染的次第，与轮回和涅槃相应。以智慧力的自性光明且能利益自他而成佛。
如解深密经所说：'深细取识如暴流，我不为诸愚者说，恐彼分别执为我。'
'无始时来界，一切法住处，由此有诸趣，及涅槃证得。'
对此外道增益和损减，即执著常我和认为一切识断灭故阿赖耶识相续也断灭。大慧为此向一切智者请问，世尊为断除一切疑惑而说：'增益与损减，于唯心非有。'
外道执著常我的增益和损减于心相续中不应理，因为心相续无间断，如金般的心相续恒时安住故。
不了知心安住性者，执著常见增益和断见损减的边见。

།གང་དག་གིས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་བའི་སེམས་མི་ཤེས་ནས་བསྐྱེད་པ་དང་སྐུར་པ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་མཁས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་ཁྱད་པར་གྱི་སྟོབས་ ལས་ཤེས་པ་དང་།གསེར་རིན་པོ་ཆེ་དྲི་མས་འབགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའང་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་གནས་པའི་ཤེས་པ་ཐལ་བ་དང་། སའི་སེའུར་བཙོས་པ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་དང་། མིག་གི་ ལིང་ཏོག་དང་བལ་བ་ལྟ་བུར་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་དག་པ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ ཅིང་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོད་སྤྱོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་།བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མེད་པའི་ལྟ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། བྱུང་ བ་དང་།དུས་དང་། ངེས་པའི་ཚུལ་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་བརྩམས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་། འབྲེལ་ པ་དང་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཏུ་འབྲུམ་བུ་ཟབ་པ་རྣམས་རྟོག་གོ།།ཚད་མ་དང་། གཞལ་བ་མ་གཏོགས་པ་དོགས་པ་དང་། དགོས་པ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་། དཔེ་དང་། ཡན་ལག་དང་། རྟོག་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། ཟུག་ཟུག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། མཐོ་བཙམས་པ་དང་། རྒྱུར་སྣང་བ་དང་། ཀླན་ཀ་དང་། རིགས་དང་ཚར་གཅོད་པའི་གནས་རྣམས་རྐང་མིག་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན ནི་ཚོར་བ་ཅན་ཏེ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་གཟུགས་ལ་རྟག་པ་མི་རིགས་སོ། །སེམས་ཅན་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་རྣམས་མཉམ་པའི་དུས་ན་གཙོ་བོ་སྟེ། དེ་ཡང་རྟག་ཅིང་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ པ་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བས་ན་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་རིག་པ་མེད་པས་བློ་དང་།ཡིད་དང་། ང་རྒྱལ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་མི་རུང་ངོ་། །སྤྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དེ་ཙམ་ལྔ་དང་། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མི་རུང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀྱང་ཐར་པར་མི་རུང་སྟེ། རྩཝ་སྟན་དང་རྩིག་པ ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།ཀྵ་པ་ན་ཀ་མེད་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡང་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་ མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།

凡是对身体、受用和处所显现的心不了知而生起增益和诽谤的人们，他们不是智者。由于自他相续的根基差别的力量而了知，如同金等珍宝被污垢染污后也能变得无垢一样，是相续中安住的智慧显现，如同在土器中煮炼一般的智慧瑜伽远离迷乱和昏厥，如同眼睛远离翳障一样远离烦恼障、所知障和业障，具有显现和无显现二者，以及非二的三摩地清净，获得最极清净离贪的一切智，以及种种色相瑜伽自在，为利益自他而行持的佛陀果位。
对无大智慧增益有四种。什么是四种呢？即：对无之相增益，是指对常、我等的增益。对无见增益，是指对乐、净等的增益。对非因增益，是指对梵天、帝释、主宰、生起、时间、定理、天等为因的增益。对无实增益，是指从微尘开始的有分、德性、业、总相、别相、关系、语义六种深奥之处的分别。
除量和所量外，怀疑、目的、宗义、譬喻、支分、思维、决定、诤论、诡辩、高慢、似因、诘难、类别和破斥处等，是足目弟子们对无的增益。数论派对二十五谛的增益是对无的增益。
士夫的自性是有感受的，由于领受乐苦等境，故种种相续的色法不应是常。有情、尘、暗三者平等时为主宰，它也是常而无生，如此以差别次第分类，则如同树木和灰尘等一样，主宰无知故不应有智、意和我慢所摄的自性。无总义时，声等五唯境、五知根和业根等也不应理，如同梦境和幻觉等一样，是所摄自性的显现。如是对实、德等如此彼等差别的遍知也不能解脱，如同了知草席和墙壁等的差别一样。
裸行外道对无的增益也非解脱因，因为会成为总的自性中存在，别的自性中不存在，总别自性中存在和不存在，总的自性中存在也不应说别的自性中存在，别的自性中不存在也不应说总的自性中存在。

།སྤྱིའི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ།ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རིམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་དུ་ཉེས་པ་མེད་དེ། སོམ་ཉི་དང་བཅས་པས་ནི་ཐར་པར་མི་རུང་ངོ་། །རྟག་པ་དང་བདག་ལ་ ཆགས་པས་བསླད་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་ལྷུང་བ་ནི་མར་མེར་ཕྱེ་མ་ལེབ་ལྷུང་བ་ནི་འཁོར་བར་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དཀྲུགས་པར་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་ལྷུང་ངོ་། །སྲེད་པ་ དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་མྱ་ངན་རྟོགས་པས་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། སྤོང་བ་དང་། ལེན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་བསྒྲུབ་པ་གདོན་མི་ཟ་བ་སྔར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མེད་པ་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། གད་པ་དང་། གཡང་ས་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། རྩ་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་། ལོ་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་འཕྱང་བ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། སིལ་ཁྲོལ་དང་། རལ་པ་དང་། སྤྱི་ཕུད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དང་། ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། དེ་བཀྲུ་བ་དང་། དབུགས་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆ་བྱད་སྣ་ཚོགས་དང་། བ་གླང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། རྨ་བྱའི བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་པར་ཐར་པར་མི་རུང་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་ཐར་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་། ཀུན་དུ་ལྟ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཕྱིའི་ དོན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མེད་པ་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ།རྟོག་པའི་རྒྱུན་དུ་སྒྲ་ཚངས་པ་དཔྱད་པ་ལ་སོགས་པར་བདག་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ཀྱིས། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་དགོངས་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མ་ ཡིན་ཏེ།བདག་གིས་ནི་རྟོག་པ་དང་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ་བཤད་པར་སྦྱར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་འདི་ཉིད་མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐུར་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐུར་པའི་བཤད་པ་ ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མི་དམིགས་ཏེ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐུར་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ནའོ། །འདི་ཡོད་པ་དང་འདི་མེད་པའོ་ཞེས་གཉིས་ ཡོད་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཇིག་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་བཤད་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའོ་ཞེས་ཏེ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ སྣང་བ་ཉིད་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་གཟུགས་སོ།

虽然以总的和特殊的本性而存在，也不应同时说既有又无，应当依据境、时、次第和方式而说一切，这是如实语义，无有过失。带有怀疑则不能解脱。
由于执著常与我而染污，堕入痛苦之处，如飞蛾投火，轮回中再次感受生、老、病、忧愁、死亡等痛苦所扰，由执我的颠倒知见而堕落。
由具有贪爱的颠倒而有生，因为见到离贪者无生的缘故。初生之时，于某些境中有喜乐、恐惧和忧愁的觉知，应由此推知前世习气，因为对舍、取、舍弃等心识的乐苦感受必定是前世所造作的缘故。
说常与无常不二者，将无实有增益为实有，这会导致解脱与未解脱、富与贫等一体的过失。
同样，沐浴、护摩、剃发、悬崖、吉祥与不吉祥、根与果、叶与非叶、珍宝、悬挂金饰、歌舞、音乐、铃铛、结发髻、顶髻庄严、涂灰、持守、洗濯、闭气等种种装扮，以及牛戒、孔雀戒等，若未完全断除我执，则不能解脱。如是说解脱者是将无实有增益为实有。
顺世外道、遍观察者和行者们将外境无实有增益为外境实有，是将无实有增益为实有。如同详细观察梵音相续等分别念流，分析自他宗义，此处也应如是运用。
特别是密意义理以一切智为量，我是随顺分别与言说而作解释。
大慧，这是四种增益，当详细分析此增益恶见不可得时，由于无所有而成诽谤，此诽谤的解释是一切智者所作，即增益恶见等，不可得而详细分析时，由于无所有而成诽谤。所谓'彼'之所缘是以智慧观察时。
若有'此有'与'此无'二者，则成增益与诽谤分别。远离一切见即是空性。内空性、外空性、内外空性等，由于不住蕴及非坏灭的缘故，以通达法无我和人无我而能断除一切空性见。
增益无实有相的解释是对蕴、界、处的自相与共相执著，即色、受、想、行、识诸蕴是所取能取二相，如同梦境等，以界处差别而了知的自性显现各自显现。其中共相是以变碍为相故名为色。

།ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བའོ། །ཚོར་བ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕྲ་བ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། ཆེན་པོར་སོང་བ་དང་། བུད་མེད་དང་། སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པར་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། དྲན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མིག་ལ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མེད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །འདི་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།དེ་བཞིན་གྱིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་སྒྲོ་འདོགས་སོ། །རྨི་ལམ་དང་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུར་ན་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ནི་ཡོད་ལ་རྨི་ ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སླད་མའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པ་མཛད་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཐོག་མ་མེད པའི་དུས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་པ་སྟེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སེམས་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་དཀྲུགས་ཏེ། མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པའི་གནས་ངན་ལེན་པ་སྣ་ཚོགས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བར་སྣང་བའི་འཁོར་བར་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས པ་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་འཇུག་པ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་དང་། སེམས་ ཅན་དང་།སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ངན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ནི་མེད་པའི་ལྟ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ།།དེར་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པའི་ཤེས་ པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའོ།

特殊性质是依托等身体所成就的、坚硬、潮湿、温暖和运动。感受体验的性质是共同性质。乐和苦等是特殊性质。想蕴执取相的本质是共同性质。细小、广大、小、大、女人、男人等相的认知是特殊性质。
识是各别了知，对此'见境为识，其差别为心所'，即称为行蕴的声称。其差别是受、思、想、欲、触、慧、念、胜解、三摩地等遍及一切心，详细内容应当从阿毗达磨中了知。诸识聚合即为识蕴。
眼等一切识以及色等境，即使在梦中除了阿赖耶识之外别无他物，仅是对外境的增益执著无实相而已。此即是说，如是而非他者，即是对青等自性增益为外境。在梦境和眼翳等的自性中也有如是相。
如此，认为未入睡时存在而在梦中则不存在的分别，是由后来习气成熟力所生，这一切都相同，如是一切智者所建立。对无相之相的增益分别，是从无始时来戏论恶习气种种执著而生。
无始时来刹那相续而生的心，由自他相续根境缘的差别所扰乱，由不等持的无明恶习种种习气成熟力，如梦般显现能取所取的轮回。当以慧观察，分析粗细所知而无所得时，由获得有相无相三摩地，一切智利益一切众生，这已多次宣说。
大慧，于蕴、界、处等增益恶见为我、众生、命、养育者、士夫、补特伽罗。大慧，此即名为增益无见。即是对蕴、界、处各别显现增益执著为外境，即是对无相增益。
又于彼处执著常、我、我所即是增益恶见。由常、我、乐、净诸颠倒，邪知从一传一相续。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་རྒྱུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྔོན་མ་བྱུང་ཞིང་མེད་པ་ལས་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བའི་རྒྱུ་དང་། དྲན་པ་སྔོན་དུ་འཇུག་པས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ ལ།སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་རྒྱུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་འདི་ནི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་རྒྱུན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན་ནི་དྲན་པ་དང་སོ་སོར་བཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར།སྐྱེས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ལ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་འབྱུང་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་པ་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བའི་རྒྱུ་ལ་སྟོས་ཏེ། དེས་ན་ཐོག་མ་ དང་ཐ་མར་སྟོང་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མི་འཆད་པ་ལྟར་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་། འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་བྱས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་རྟག་གོ་ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་མེད པར་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་ སོགས་པ་དང་།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །དེས་ན་རྟག་པ་དང་རྡུལ་ཕྲ་མོས་བརྩམས་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པས་གང་རྟག་པ་གཞན་ཡང་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་ པའོ་ཞེས་དེ་ལ་སྔར་སྨྲས་སོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་རི་བོང་དང་། རྟ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོའི་རྭ་དང་། སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་རང་ གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མ་རྟོགས་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་བས་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལས་བདུད་རྩི་བཏོན་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་སྙིང་པོ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་དབུ་མའི་བསམ་གཏན་གསུངས་པའོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མ་རྟོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་བཏབ་པའི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་སུ་འབྱུང་བ་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་དེར་རང་གི་སེམས་སྣང་བར་བྱིས་པ་མ་རྟོགས་པའི་བློ་ཅན་ རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་།།རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐ་ཤད་འཛིངས་པའི་རང་བཞིན་ལྟ་བུར་སྟོང་པ་ཡིན་པ་བསླད་པའི་མཐུས་རི་བོང་དང་། རྟ་དང་། བོང་བུ་དང་། རྔ་མོའི་རྭ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།

对于无大智慧的增益执著是这样的：先前未从因生起的识，后来如幻般从前所未有且不存在中，以眼、色、光明之因及念的先行而生起。对此，所谓先前未生的识不存在的增益执著，这是颠倒分别。若无从无始时以来相续安住的阿赖耶识，则如何能遍知念及别别了知等？因为见到初生者对某些境生起欢喜、恐惧及忧愁。眼等识依靠念、色及光明之因，因此，如同幻化般，识的生起是从一个等无间缘一因而生，如前已成立心相续流不断。
对于无大智慧的实有增益执著是这样的：对虚空、灭及涅槃无为法执著增益。无为是说虚空常住。对涅槃也如是执著为常，对其无实有而执著为实有即是对无实有的增益执著。无为法有三种，如虚空及择灭非择灭，凡是无为法即是未生，如兔角等及石女儿等一样无实有，这是一切智者的密意。因此，从常住及微尘开始，对有分实等其他常住也是对无实有的增益执著，如前所说。
大智慧者，这一切法都是离开实有和无实有的颠倒，如兔、马、驴、骡角及毛发絮等，远离有无二边。大智慧者，愚者因不了知唯是自心显现而有执著见解者增益执著及诽谤分别，圣者则不如是。这是一切智者如从宝藏中取出甘露般宣说了胜义心要法性中道禅定。
对离开实有无实有分别的愚者们以增益执著及诽谤而分别。所谓不了知唯是自心显现，是说从无始轮回中由自他缘力所熏习的诸行成熟而生起种种心相，如眩晕、昏厥等显现，愚者不了知是自心显现而增益执著为有无。
当以智慧观察粗细时，'色即微尘分析时，微尘无有分'，此时如同房屋、村落、森林等一样见一切皆空。如同眼翳者见毛发絮的自性般是空性，以染污力而如兔、马、驴、骡角一样，这是一切智者的密意。

།དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་མཐོང་ཡང་ མི་མཐོང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་དམར་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཛེས་པར་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུའོ། །སེམས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཉིད་མི་ དམིགས་ན་མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་ལས་ཉེ་བར་སྐྱེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་ཞེན་ཏེ་ རྣམ་པ་རྣམས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་བསླད་པས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།ཤེས་རབ་མཉམ་པར་གཞག་པས་མཚན་མ་མི་མཐོང་ངོ་། །སེམས་ལ་སྨོན་པ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བསླད་ པའི་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་དོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་རྟོག་པར་གྱུར་པ་ན་བསམ་པ་མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་སྣང་བ་དང་ བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྙེས་ནས་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འཕགས་ པའི་བདག་ཉིད་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་།ཕ་དང་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་དོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གཉེན་དེས་སྤྱོད་པ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་པའི་གཉེན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་དུ་ འཁོར་བར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཞུགས་སོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ལྔ་དང་། རང་བཞིན་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ རྟོགས་ནས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་ཆ་བྱད་དུ་མ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།ད་ནི་གཞུང་གི་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡུས་པ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཆོས་ལྔ་རྣམས་དང་རང་བཞིན་དང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་དང་། །བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འདུས། །སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ སྟེ།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་དགུར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཆོས་ལྔ་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རང་ བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུད་འབྲེལ་པར་གནས་པ་ལ་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་སེམས་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་བྲལ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་ཤེས་ནས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ ཐོབ་ནས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ།

此外，虽然以智慧观察而见，但不见的情况，就如同在般若波罗蜜多中所说的那样，观想不净相、青瘀相、破坏相等不悦意相，也是以无所缘的方式。除了心识所染污的显现之外，外境本身不可得，何况美丑的分别。
二相的识也如同头晕、昏厥等一样，是从迷乱中产生的，以智慧见到二相为空。当执著外境时，诸相离开识别无法生起，那时由无等持的无明所染污而生起的那些，了知为空性。
以智慧等持而不见相。心无所愿求，如是对染污相不以贪著而作意。无作意而成为思维时，无分别不二胜义谛的无二了悟即成佛，由大悲习气所激发，获得有相和无相三昧，最极清净离贪，一切遍知，如同如意宝珠、如意树、大云一般，为利他成为圣者自性，遣除一切痛苦，如同父亲和医王般利益他人。
完全清净自性的怙主，无因行持，是真实圆满正等觉世尊，为利他而住于不住轮回的涅槃。大慧，复次，诸菩萨了知心、意、意识、五法、自性、无我性的特征后，为利益他人而执持种种色身形相，这是多次所说的。
现在应当配合经文的解释：心是阿赖耶识，我思即是意，能取诸境者，即名为识。在此偈颂中所说：五法与自性，以及八种识，二种无我中，一切大乘摄。
心是阿赖耶识，身、受用、住处有八种相和九种相的生起，这已经解释过了。名相等、分别、正智、真如等五法也已经解释过了。自性是法界，应当了知是指本性光明的了悟与杂染清净相续相连而住。法无我和人无我二者也已经解释过了。
如是了知杂染和清净的因是心，远离有无二边，无分别离贪后，最尊胜菩萨获得有相和无相三昧，以种种色相瑜伽自在而利益他人。

།རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུ་ཟླའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་དུ་ཉན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ།སྟོང་པ་དང་སྐད་ཅིག་པའི་ཆོས་གཉིས་རྣམ་པ་དེ་དག་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་མིག་ཡོར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །རྟག་པ་དང་ བྲལ་བ་ནི་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམས་ཏེ།དེས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མཉན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་བཟུང་བས་ཕྱིའི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་གཞན་ལ་སྟོན་ཏེ།སེམས་ཙམ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་ངོ་།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ཅིང་ཆོས་འཆད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་པ་དེ་ཡང་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་པའི་སེམས་སྣང་བ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་གོ།།སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སད་དེ། སྒྱུ་མའི་རྣམ་ པར་ཐར་པར་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ་ཆོས་འཆད་དོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ལན་དུ་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པས་འབྱེད་དོ། །དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་ཞིང་སེམས་པ་མེད་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་ལྡན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་ བཏགས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པས་དབྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཚད་མའི་གཏམ་ལས་འབྱུང་བ།ཇི་ཙམ་ཆར་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ། །དེ་བསལ་ཕྱིར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །དེ་སྙེད་དེ་བཞིན་སྒྲ་རྣམས་དང་། །དེས་ན་དེ་དག་ཐ་དད་ཡུལ། །ཞེས་པའོ།

以梦境、幻化、眼翳、影像、水月之理，诸法生灭、常断、离等一切，从一切如来亲闻，与此相关。空性和刹那性二法，如同幻化、梦境、眼翳等，故而显现为生灭之相而已。
常与离即相续相连而生起，因此远离常断，以此自性，一切法获得轮回与涅槃平等性。诸菩萨从一切遍智者处听闻如是种种，为了远离有无二边，仅执著自心显现，向他人显示外境无实。
唯心亦如同因自他力而眩晕、昏厥等，显现种种相状。以智慧观察而说法。何时？'色若析极微，极微无有分，外境虽无实，心现二种相。'此亦是二相空性心无所显，胜义谛不二真实智离诸有无分别，安住于中观三昧。
由大悲习气而觉醒，住于如幻解脱世间三昧而说法。获得有相无相三昧后，种种色相瑜伽自在，此已多次宣说。
今当解说空性，遍计所执自性言说等，以遍计分别诸空性差别。胜义空性即离能取所取二相自性，无思无显，胜义具足不二真实法性。
于离有无分别中，无有差别显现分别，唯由分别增益而遮遣分别。常、我、我所、作者、业、作用、所生、能生、所诠、能诠等，遮遣外境增益之言说。如量论所说：'随其所增益，为除彼定须，如是诸言说，故彼异境界。'

།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་མཐའ་མེད་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་མདོའི་དོན་དུ་མདོར་བརྗོད་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྟོང་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་མི་ཤེས པ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་དགག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྲིད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་སྲིད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་ དུ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདུན་ནོ་ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་པ་སྦོམ་པོ་ཀུན་ལས་ཉོན་མོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་འདུས་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ འཇུག་པ་མེད་དེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བདག་དང་། ཕ་རོལ་དང་། གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ནི་སྲ་བ་དང་།གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བ་རྣམས་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རེག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་སྟེ། སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་འབྱེད་པས་དབྱེ་ བ་ན་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་རིགས།འདུས་པ་ལྟོས་པ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ན་རིགས་ཏེ། འདུས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་བས་ན་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོའི་མཚན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་བདག་དང་། ཕ་རོལ་དང་། གཉིས་ཀ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གནས་པ་མེད་དོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་ལ་བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། གཉི་གའི་རང་བཞིན མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པའི་དངོས་པོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་མཚན་མའི་གནས་དང་། མཚན་མའི་དངོས་པོ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་ པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའོ།།རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ན་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཅད་པར་ཡང་འགྱུར་ན། གང་གིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་ན་དེ་ལ་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གཅད། གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་ མོ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་དེ་གཅོད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་དང་ཐ་དད་པར་འགྲུབ་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ འགྱུར།།གཅིག་ནའང་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །ཅེས་པའོ། །ཚ་བ་ལ་ཚ་བ་ཉིད་དང་ཚ་བའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་མེ་ལས་ཚ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་ དང་།གཟུགས་མེད་དང་། ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་པ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་འདི་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།

如同在《般若波罗蜜多》中所说，为了简要阐述经中遮除内外诸法颠倒无边增益的意义，说内空性、外空性、内外空性等。同样在此处，为了遮除众生对空性词义的无知执著，对众生宣说七种空性，即：相空性、事物自性空性、有空性、无空性、一切法不可说空性、胜义圣智大空性、一一空性等七种。
为了遮除粗重无知的一切烦恼，一切智者如是分别宣说：大慧，何为相空性？即一切事物以自相和共相而空。大慧，由于互相观待聚合且无差别分别的缘故，共相是不存在的。大慧，由于无有自性、他性及二者，故无相，因此称一切事物为相空。
自相即自性相，如诸大种的自相是坚性、湿性、暖性、动性等，共相即触。如说：'色若析至极微时，极微无有分'。当粗细方分差别分析时，外境本身不存在，如何能有自相共相？观待聚合时相亦不应理，因为分析聚合时，如房屋、村落、森林等皆为空性，因此粗细相无差别分别。
由于无差别分别，故无自性、他性及二者，相不得成立。由于内外诸法无自性、他性及二者自性，故所取能取事物的自相不成立。于无二相自性中，妄执相的所依及相的事物，彼等如梦、幻术、眩翳等显现，本性未生。
若成立自性，则应遮遣他法，然若自相不成立，于彼如何能遮遣他相？当所知粗细无相之时，能知之识亦无能遮相。相的所依与相亦不能成立一异，如中观所说：'所相能相若是异，能相则成无所相，若一二者皆不成，若异亦无他性故。'
热与热性或热的功德，若是异体，则有火无热之过。常与无常、有色与无色、法与有法等若是异体，亦有此过。因此，一切智者密意即一切法离自相共相。

།ཇི་ལྟར་ཚད་མའི་གཏམ་ལས་འབྱུང་། །དེར་ ཡང་གཞན་ནི་ལྡོག་པས་ན།།གཞན་ནི་ལྡོག་གྱུར་ཞེས་པ་ཡང་། །སྒྲ་དང་བློ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ། །བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ཐོགས་པར་འགྱུར། །སྦྱོར་མེད་ཐ་དད་མེད་པ་ནི། །དོན་དམ་དོན་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་། །དེ་ནི་བློ་ཡི་འཁྲུལ་ པའོ།།མི་གཉིས་པ་དང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་མཚན་ཉིད་བརྟགས་ཏེ། སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ དངོས་པོ་རྣམས་རང་གིས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ།སྐྱེས་པ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ། འགགས་པ་ན་ཡང་གར་ཡང་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། འབྲས་བུ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། གང་དག་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་། བདག་གི་དང་བྲལ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྒྱུ་དང་ ལྡན་པ་དང་།བྱེད་པ་དང་ལས་འབྱོར་པ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་བདག་དང་། བདག་གི་མི་ རིགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།བདག་གི་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པས་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་འདུས་པའི་མཐུ་ལས་མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་ པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་སྣང་ངོ་།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་འབྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱེད་ པ་དེ་ཉིད་དང་།བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། ལས་ནི་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི། སྐད་ཅིག་པ་ལ་ཐ་དད་པ་སྐྱེས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པར་བྱེད་ པའི་བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་སུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མི་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྔོན་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་པ་ ཉིད་དང་།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། དོན་དང་སྒྲ་ཡི་ཁྱད་ པར་ལ།།ཕན་ཚུན་བརྗོད་བརྗོད་འདོད་པ་མིན། །དེ་སྔར་མཐོང་བ་མེད་པས་ན། །སྤྱིར་ནི་ཉེ་བར་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཆོས་གང་དག་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། བདེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི། །བསྙད་པར་མི་ནུས་ གཞན་མི་བསྟེན།།དེ་ཕྱིར་དེ་དག་རང་རིག་པ། །མངོན་པར་བརྗོད་དང་འབྲེལ་པ་མེད། །ཅེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དོན་འདི་ཉིད་སློབ་དཔོན་དིགྣ་ག་དང་། དྷརྨ་ཀཱིརྟི་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་སོ།

如同在量论中所说，由于其他转变，所以称为其他转变。声音和心识也是如此，随着假立而生起。无结合无差别，是胜义谛的本质，形色是一和多，这是心识的错乱。
对于无二和不可言说的这些法，观察其法和有法的实体性质，普遍地假立而说。
关于所谓的事物自性空等，由于无自性实体生起的缘故，即是说诸法从最初到最后本自空性而生，所生者不从任何处来，灭时也不聚集于任何处。果也是二相自性空，凡是具有二相者，如同梦境、幻觉、眼翳等显现一样，胜义中无生起自性。
大慧，何为有为空？即是说，离我和我所的诸蕴，从具有因缘、作用和业而生起显现。因此称为有为空。关于有为蕴，是从无等持的无明和业而生起，其中我和我所不合理，因为未生，如同石女儿等。我所也是，若分析为外在相时，由于颠倒执著为常、乐、净的实体而成为空。由因缘和合力量，无常空蕴如同梦境等显现而生起。
一切诸行刹那性，无常何有作用耶？所生即是作用者，彼即说为能作者。因此，具有因缘、作用即是彼，能作者也即是彼。所以因缘、作用和业是依此有故彼有而安立，对于刹那性，无有差别生住灭的作用、作者和业等遍计所执法，如前已说。
关于所谓无为空等，诸蕴于涅槃中先前非有为，即是二相空性，无思无相，胜义谛是如实了知无二即是其涅槃。
大慧，何为不可言说空？一切法不可言说。对于义和声的差别，互相非所欲言说。因先前未见故，应当普遍假说。任何所知之法都无关联于显说。乐等自性，不能言说不依他，因此彼等自证，与显说无关联。
此一切智之义，已为圣者陈那和法称等大师们清楚阐明。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དབང་དོན་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་། །སྒྲ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་ཡིན་ཏེ། །སྒྲ་ལས་མིག་མེད་མཐོང་བ་སྟེ། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་མཐོང་བ་མེད། །མེད་དང་འབྲེལ་ པས་གཞན་དུ་ནི།།བདག་ཚིག་ཅེས་ནི་སེམས་པ་སྟེ། །ཚིག་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་དུ་ཡང་། །ཚིག་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྒྲས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ན་གཉིས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ དེ་ལ་བརྗོད་པ་མེད་པ་དེས་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དོན་དམ་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་མེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བས་སྒྲོ་བཏགས་པ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ དེའི་སེམས་ཡུལ་གང་དུ་ཡང་མཛེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་ པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སོ།།རྒྱུན་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དོན་དམ་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ ཤེས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ལ་གཅིག་རྣམ་པར་ལོག་པའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་ མེད་དེ།ཇི་ལྟར་བ་ཏྲི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། །བདག་གི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས། །རང་གི་དངོས་པོ་གཞན་དངོས་ཀྱིས། །རྣམ་པར་ལོག་པའི་ཆ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཞན་བསྩལ་བ་རྒྱ་ ཆེར་དགོངས་པས་ན་འདིར་རབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མྲི་ག་རའི་མིའི་ཁང་པ་ན་གླང་པོ་དང་། བ་ལང་དང་། ལུག་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་དགེ་སློང་གིས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དེ། དེ་ནི་དེ་ དག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁང་པའི་དངོས་པོར་མེད་པ་མ་ཡིན། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱང་དགེ་སློང་གི་ངོ་བོར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གླང་པོ་དང་། བ་ལང་དང་། ལུག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་གུད་ན་མི་འཁོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་མ་གཏོགས་པར་རང་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྐད་ཅིག མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་མེད་པ་དང་།གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པ་ལས་འདི་ ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། རྒྱུན་འབྲེལ་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱ་ཆེར་དགོངས་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་དབུ་མར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལས་མ་ཡིན་ གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མིན། །གར་ཡང་གང་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས། །ནམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ།

也就是说，遍计所执的自性不可言说，因为遍计所执的自性以自相不可言说。如说：'感官对境是他性，声音行境亦他性，从声无眼而见故，现量之中不可见。以无关联为他性，我语即是思维性，以语声音于他处，能知语义之含义。'即是说，二相明显的自相也不能用语言表达，更何况二空性。由于对此无法言说，所以称为不可言说空性。
大慧，胜义圣智大空性是什么？也就是说，自己各别证悟圣智是远离一切见过习气的空性。因此说胜义中无圣智大空性。这是说，当瑜伽行者以智慧观察时，不见外境实有常、我、乐、净的增益，那时其心不趣入任何境相的本性中，如同远离过失的根识及息念正知一样，无思无相的无二胜义正知自住。
恒时等持而不分别有无，无执著时，彼时能断尽一切邪见习气，因此称为胜义圣智大空性。大慧，一一空性是什么？也就是说，某处无某物，即说彼处为彼空。这是说一切法互相违背的本性，如瓶中无布。如《婆底罗经》所说：'一切法以自性，安住自体法性中，以自体他法性，违背分位之故也。'一切智者广大密意所授，此处广作解释。
因此如是宣说：'也就是说，大慧，鹿子母比丘尼精舍中虽无象、牛、羊等，我说非为比丘空。彼由彼等为空者，大慧，非无精舍之事物，比丘等亦非无比丘之体性，象、牛、羊等事物亦非别处游转。'
大慧，除三摩地处外，自亦不生，然非不生，因此为了显示无生及无自性，说一切法无自性。大慧，由于刹那相续无常及显现变异，故一切法无自性，因此说一切法无自性。关于自亦不生，是因为依赖因缘。非不生者，是说此前有此则此生。因此为了显示生的无自性，对相续关联的缘起如是称说。
一切智者广大密意的声义，是初地自在者以中观所说：'非从自生起，非从他生起，非从二俱生，亦非无因生，任何诸事物，何时皆不生。'

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་ལྟ་བུ་དང་། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་། ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་དག་གཉིས་སུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྣམས་སོ་སོར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གཉིས་པ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང ན་བ་དེ་ན་འཁོར་བ་མེད།འཁོར་བ་གང་ན་བ་དེ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུར་མི་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ སེམས་ནི་གསེར་ལྟ་བུ་སྟེ།དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཐ་དད་པས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕན་ཚུན་དུ་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་མི་གཉིས་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ནམ། གཅིག་ཉིད་གཅིག་གི་རང་ བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་པོའི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟག་པ་དང་གཅིག་པའོ་ཞེས་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གྲོལ་བ་དང་མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་གཉིས་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་དེ་དག་དོན་འདི་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཤད་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་སྐྱེ་བས་ན་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པའི མདོ་སྡེར་ཡང་དོན་འདི་ཉིད་དོ།།སེམས་པ་མེད་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་སོ་སོར་སྣང་བའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ མཐའ་མེད་པ་དང་གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་འབའ་ཞིག་བཤད་དོ།།དེ་ནི་ལན་དུ་མར་ཡང་སྨྲས་སོ། །འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རིམ་པ་གསུངས་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཐའ་མེད་དོ།།དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་གཉིས་པ་རྟོག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་ ན་དེ་ལ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་དཔེའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གཞག་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྨིག་རྒྱུ་བ་ནི་རི་དགས་སླུ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུའི་དངོས་པོར་མངོན་ པར་ཞེན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་དེ་དེ་ལ་ཆུ་མེད་དོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མགུ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དགོད་པའི་གཏམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིའི་ དོན་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་མགུ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གཟུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མཐའ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཊཱི་ཀ་ལས་ འབྱུང་བ།།ཡང་དག་དོན་ལ་གཟིགས་མེད་པར། །གླང་པོ་བཙུན་པ་མཛད་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་བློ་ནི་འབའ་ཞིག་གི། །ཕྱི་ཡི་སེམས་པ་སྤྲོས་པར་མཛད། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་བདག་ལ་ཆགས་པ་ལོག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ བཟློག་གོ།

大智慧者，何为不二之相？即如此：影子与阳光，长与短，黑与白等二分别法，实非各自差别。大智慧者，如是轮回与涅槃等一切法不二。大智慧者，此乃相异之因。涅槃之处无轮回，轮回之处无涅槃，是故一切法如轮回与涅槃般不二。
此说一切事物自性颠倒，众生之心如金，有垢时与无垢时刹那相续差别，故轮回与涅槃互为差别之自性。彼等不二性即是众生，或一即一之自性，非彼二者故。
对于说常一不二者，解脱与未解脱，富与贫等将成一体，此乃一切智者之密意。空性、不生、不二、无自性相诸经中所含之义，应当了知此义，此即说明相等七种空性。不生亦有二种相，如梦幻等。
刹那中生灭等法非差别，故圆满成就者不生二相，故无自性。因此，解深密经等经中亦是此义。无分别、无显现胜义谛不二正知者，即一切相空性。
其中内外各别显现二相分别之空性无边无量，为愚者略说分别空性差别。此已多次宣说。于圣般若波罗蜜多中，众生邪知分别有几许，为断彼故即说几许空性次第，故空性无边。
胜义空性即不二觉法性，离实有非实有分别故，于彼无差别显现分别。为众生邪知譬喻，一切智者立如阳焰等，大智慧者，譬如阳焰欺诳野兽，执著为水而生执著，彼中无水。
大智慧者，如是一切经法亦是令愚者分别欢喜，此非圣智安立之语。即如观待外境说无常、苦、不净等及蕴等，是为令愚者欢喜，为引导如是众生故说无边。
如注释中所说：'不观真实义，示现如象贤，唯为世间心，开演外思维。'由说人无我故，遮止我执故，亦能遮止轮回苦。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་གཏམ་དེ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གཏམ་མ་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ རྩོད་པའི་ཁྱད་པར་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའི། བསྟན་པ་ཀློག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བ་ལས་གསོལ་ པ་བརྒྱ་པོའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་པ་དང་།སྟོང་པ་བཤད་པར་སྦྱར་བ་ལེའུ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།། །།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བཤད་པར་བརྩམས་པ་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། གཏོགས་འདོད་ དང་།ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆུད་པའི་ཁྱབ་པའི་བསྟན་པ་མཆིས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྙིང་པོ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་གསུངས་པར་གྱུར། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ གསུངས་ན་གང་གིས་སངས་རྒྱས་པའི་ཆུད་པ་མི་གཉིས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ལྡོག་ཅིང་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བར་དེའི་ཁྱད་པར་བཤད་དུ་གསོལ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ པར་ཀླག་པའོ།།ལྷ་ཆེན་པོས་སྨྲ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་དང་། །ས་ཡི་ནང་དུ་ཆུ་ཡོད་པ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལུས་རྣམས་སུ། །ཞི་བ་དག་པ་རྣམ་པར་གནས། །ཐམས་ཅད་འདི་ནི་ཞི་བདག་སྟེ། །ཞི་བ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་ཡོད། ། ཞི་བ་གང་ཡིན་དེ་ང་ཉིད། །བརྟན་ཞིང་བྱིན་འགྲོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཅུང་ཟད་གང་ནི་ས་ལ་ཡོད། །དེ་ཀུན་མཆོག་གི་དབང་པོ་ཡིས། །བདག་ཉིད་ཁྱབ་སྟེ་རབ་ཏུ་གནས། །སྔགས་ཀྱི་བདག་དང་སེམས་པ་ཅན། །སྐྱེས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ། །སྔགས་ལས་འདས་དང་སྔགས ཉིད་དང་།།དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས། །གཏོགས་འདོད་ཡང་སྨྲ་བ། ང་ཡི་སྐྱེ་གནས་ཚངས་ཆེན་ཏེ། །དེར་བུ་འཇོག་པ་ང་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ནི། །བ་རད་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་གནས། །འབྱུང་ པོ་ཀུན་ཀྱང་བདག་ལ་སྟེ།།བདག་ལྡན་དེ་ལྟར་སུས་རིག་པ། །ཀུན་ཏུ་མཉམ་པ་མཐོང་བའོ། །སུ་ཞིག་ང་ལ་ཀུན་ཏུ་མཐོང་། །ཀུན་ཀྱང་ང་ལས་མཐོང་བ་ཡང་། །དེ་ལྟར་ང་ལ་སུས་ཤེས་པ། །དེ་ནི་ལས་ཀྱིས་མི་གོས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་རོ། །ཚངས་པར་སྨྲ་ བ་པོ་བྷ་ཏ་ཧ་རི་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྨྲ་བ།ཐོག་མ་མེད་པའི་ཚངས་པ་རྟག་།ཡང་དག་སྒྲ་ནི་ཡིག་འབྲུ་གང་། །གང་ལ་དོན་དངོས་འབྱུང་བ་དང་། །འགྲོ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡང་། །གང་ཡོངས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །བར་སྣང་ཡང་ནི་མི་གནས་ཏེ། །རྟོག་ པའི་ལུང་དང་རྗེས་དཔག་པས།།རྣམ་པ་དུ་མར་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །འདས་ཀྱང་འདུ་འཛི་བྱེད་པ་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་རིམ་མི་རིམ། །བདེན་དང་བརྫུན་པར་སྣ་ཚོགས་བདག་།བདེན་པ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་། །འབྱུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་རྒྱུ་བ། །འགྲམ་དང་རིམ་ དུའང་སྣང་བ་སྟེ།།ཐར་པ་རབ་ཏུ་གྲོལ་བའོ། །གྲོལ་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱེད། །དེ་ཡིས་ཚོར་བ་གཅིག་པོ་ཡང་། །རྣམ་པ་མང་པོ་རབ་ཏུ་འབྱེད། །འཇིགས་པ་འབྱུང་བའི་མེ་མདག་དང་། །ཆུ་ཡི་ཕུང་པོར་ཆུ་བཞིན་དུ། །དེ་ཕྱིར་ད་རོད་རིགས་གནས་པ། །གསལ་ བའི་གྲོང་རྣམས་འགྱུར་བ་ནི།།སྤྲིན་རྣམས་ཆར་དང་ལྡན་པ་རྣམས། །རླུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུའོ། །གསུམ་གྱི་གཟུགས་སུ་དེ་སྣང་བ། །མུར་སྨྲ་ཐ་དད་རྣམས་ལ་ནི། །མཆོག་གི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །ལྟ་བ་ཐ་དད་ཀྱིས་ནི་བཅིངས། །ཞི་ཞིང་རི་བདག་ཚངས་ པ་སྟེ།།དེ་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ། །དེས་ནི་སྲིན་པོ་བཞིན་དུ་མེད། །གང་སྨྲ་མི་ནུས་རྣམ་དག་གོ།

其后，通过宣说法无我而显现有相和无相的禅定，以及修习一切地的差别，以及以普贤行愿趣入一切智性的自他二利的那些圣者们，并非为了他们而修习之语。
非是如实安立之语，即非胜义谛，如是思维。
由于遍知一切法及如实性之确定性，故无诤论差别。
因此，应当随顺义理，不应执著于读诵教法，如是一切智者对大慧说。
在圣入楞伽智慧吉祥善说中，于百问之后解说识及空性，配属于第二品中的三种。
开始解说如来藏时，大慧对一切智者启问：若欲入、大自在天、梵天等亦有遍及之教法，则一切智者所说如来藏有何差别？
若您说自性光明遍及，则以何能断除成佛遍及不二之疑惑并成为决定，请说其差别。
在圣般若波罗蜜多等中读诵'一切众生皆有如来藏'。
大自在天说：'如木中有火，地中有水，如是一切身中，寂静清净安住。一切此即寂我，从寂静中出生。一切众生有寂静，寂静即是我自身。坚固祥行如是，少许住于地上。彼一切最胜主，自性遍及而住。咒主与有情，称为二种士夫。超咒与咒自，最胜自在二种。'
欲入者亦说：'我之生处大梵天，我是安置子息者。一切众生之生，从彼梵天而生。我住一切众生，一切众生住我。谁如是知有我，见一切平等。谁见我于一切，一切亦从我见。如是谁知我者，彼不为业所染。'等广说。
梵天论者跋陀诃梨等亦说：'无始梵天常，真实声字何。于何义实生，及众生所作。遍计一切中，虚空亦不住。思维教及比量，种种遍计度。超越喧闹作，有无次非次。真妄种种我，从真实显现。众生内游行，边际次第现。解脱极解脱，欲脱者宣说。彼以一受用，分别多种相。怖畏生火炭，如水聚中水。是故住语种，明显诸城变。如具雨云众，从风而生起。现为三种相，异说诸外道。转为最殊胜，为见异所缚。寂静山主梵，从彼生无明。彼如罗刹无，所说不能净。'

།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྣམ་དག་པར། །རབ་རིབ་འཁྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །རི་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །ཀུན་ཏུ་དང་བར་སེམས་པ་པ། །དེ་ལྟར་ཚངས་ པ་བདུད་རྩི་འདི།།འགྱུར་བ་མེད་པ་མ་རིག་པས། །རྙོག་པ་ལྟ་བུར་བྱེད་པས་ནི། །ཐ་དད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། །ལྷ་ས་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་། །རི་དང་ཆུ་དང་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་། །ནང་དུ་བྱེད་པའི་ཡང་དག་གི། །ཆ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་བཞིན་དུ་གནས། །ཚུལ་ ནི་གཅིག་ཉིད་གང་ཡིན་ལས།།ཐ་དད་མཐུ་ནི་རྣམ་གནས་པས། །མཐུ་ལས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཡང་། །ཐ་དད་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཚངས་སྒྲ་འདི་ནི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །སྒྲ་ཡི་མཐུ་ལས་གནས་པས་ན། །སྒྲ་ཙམ་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡང་། །དེ་དག་ཉིད་དུ་ཞ་བར་འགྱུར། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཅིག་འབྱེད་ལས། །མང་པོར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་པ། །དེ་ནི་ལུང་སྟོན་རྟོག་པ་ལས། །ཚངས་པ་མཆོག་ནི་ཆུད་པར་འགྱུར། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་བརྗོད་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གསུངས་པ་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མཆིས་པར་བརྗོད་པ་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་གོས་དྲི་མ་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ དཀྲིས་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་དྲི་མས་ཡོངས་སུ་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ། རྟག་པ་བརྟན་པ། ཐེར་ཟུག་པར་ ནི་བརྗོད་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་སྨྲ་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འདྲ་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་དང་། བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཁྱབ་པ་མི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟོན་པར་ བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་།གཅིག་པ་དང་། མི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཏོགས་འདོད་དང་། ལྷ་ཆེན་པོ་དང་། ཚངས་པར་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་སྔ་མའི་ཕྱོགས་སུ་གསོལ་བ་ནི་གླེངས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངའི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན།རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཁྱབ་པ་གཅིག་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་ པ་མི་རིགས་ཏེ།གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུད་པ་མི་གཉིས་པའི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་སྨྲ་བས་ན་དེའི་ ཕྱིར་གླེང་པ་འདི་མི་རུང་ངོ་།།བདག་དང་གཞན་ལ་བྱམས་སྡང་དང་། །རྗོད་པ་བརྗོད་པ་དགོངས་པ་ནི། །རྨི་ལམ་དུ་ནི་སེམས་གཅིག་ལ། །འགལ་བའི་གཟུགས་ནི་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་པ་རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གང་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མ་རིག་ པས་གློངས་པ་ལ་ནི་རིགས་ཀྱི་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་ཆུད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པ་མང་པོ་སྟེ། ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིགས་སོ། །འཁོར་བའི་ཚེ་ན་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་སྐྱེས་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་གང་ གི་ཚེ་ན་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམས་སྤངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བདག་ མེད་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་སྟོན་ཏོ།

就像在清净的虚空中，被眼翳迷惑的人，以各种图像，认为一切都是清净的。同样，这清净的甘露，由无明使其成为不变的，如同被污浊一般，显现为不同的形相。
地水风火和虚空，以及山川和诸方，内在所作的真实，诸分如同外境而住。
从唯一的方式中，安住于不同的力量，虽非力量的差别，却如差别而显现。
此梵音是幻化，由声音的力量而住，仅从声音而生起，即归于寂灭。
从一分别而起，分别成多种，由此教示分别，即能通达最胜梵。如是广说。
世尊在经中宣说，如来藏所说，世尊说自性光明清净，本来清净，具足三十二相，住于一切众生身中之所说，世尊说如同珍贵的宝物为污垢衣所包裹一般，为蕴界处之衣所包裹，为贪嗔痴所压制，为遍计所执垢染所污，常住坚固永恒而说。
世尊，如来藏之说与外道所说之我有何不同？世尊，外道等也说常住、作者、无功德、遍满、不入之我。
此即属于常住、一体、不坏之说，与大自在天和梵天之说相同，如前所问。
世尊告曰：大慧，我所说如来藏与外道所说之我不同。
于此一切智者的密意为何？非是常住，故如兔角般无实体。遍满一体住于一切众生内不应理，因为解脱与未解脱、贫富等将成为一体之过。
在轮回和涅槃时，诸多众生所证悟的不二相续是刹那性，诸佛如是宣说，故此问题不应理。
对自他爱憎，及所诠能诠之意，如同梦中一心，现诸相违之相。
如是持咒者最后所说，于无明愚者则可，于不二真实证悟者则不然。
诸佛于众生有多种证悟，由互相关系而生起利益所作与能作之事物相续，于彼等应安立染污与清净。
轮回时由不等持的无明，从自他相续力而生，执著常、我、乐、净诸颠倒。当闻法时，由他力与智慧观察，了知无常、无我、苦、不净、空性后，断除颠倒，即得涅槃。
此后对无我而将坏灭的众生们，显示心相续即是如来藏。

།རྟག་པ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཙམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྱིར་རྗེས་ སུ་སོང་བ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ།རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བཏབ་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་འབྱེད་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པས་བཤད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཆུད་པ་ཉིད་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་བསྒྲུབ་པར་ གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པར་བྱས་ན་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་མེད་པས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་གནས་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྒོ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གནས་སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྟོན་ཏེ་ཞེས བྱ་བ་ལ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་རྣམ་པས་སྟོང་པ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྒྲར་བརྗོད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་དང་མ་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་བོས་བསྟོད་པ་ལས།བྱེད་པ་དགག་པར་སྨྲས་པ་ཡིས། །ཞིག་དང་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པའི། །ས་བོན་ལས་ནི་མྱུག་འབྱུང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མ་ཞིག་པ་འབའ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །གང་ གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་གཉིས་པོ་མེད་དོ།།གཅིག་པོ་ཉིད་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་གང་དང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་གུད་ན་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་པས་མ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ ན་ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་མི་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་མི་གཉིས་པའི་སེམས་མཚན་མ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱིས་མི་སྨོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ཀུན་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བ་གསེར་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ རྣམས་ཀྱིས་གཟུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་ལན་དུ་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ལོག་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པའམ། བདག་ མེད་པར་བསྟན་པར་ཡང་རུང་སྟེ།རྫ་མཁན་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྫ་མཁན་གྱི་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ལ་ཡོ་བྱད་དུ་མའི་མིང་དུ་འདོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྙིང་པོ་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་སྟོན་ཏོ།

恒常、遍满、种种色相的根识唯是心性的轮回与涅槃，普遍随顺具足的自性光明，以缘的差别所生起的诸聚合之有垢无垢的分别，是一切智者以智慧和善巧方便所说。
大慧，我所说如来藏教法，不同于外道所说的我论。这是说众生的了知本身相续相连而生起，因此不同于外道所说的我论。
一切智者为证成此义而说：大慧，如来、应供、正等正觉诸佛，对于空性、真实际、涅槃、无生、无相、无愿等词义，以如来藏教法开示，为令诸凡夫远离因无我而堕落处，以如来藏门教示，显示无分别境无相行境。
即是说，离能取所取相而空，无思且通达胜义谛不二，即称为如来藏。真实际即是胜义不二法性。涅槃即是因已断尽烦恼及分别显现。无生即是缘起，由于诸法无作用故无关联，且已坏与未坏皆不生果，如龙树论师赞中所说：'由说遮除作用故，已坏及未坏种子，皆不能生芽'等。唯有未坏之后果生起，此有故彼有。
当一刹那存在时，第二刹那即不存在。一刹那本身与作用及作者皆无关联。人无我的一刹那中，生、住、灭法不在别处。法无我中二相如梦如幻如翳等显现故无生。
如是以智慧观察空性及无生诸法，分别内外粗细诸相时，不见差别与无差别，尔时不二心以无相自性而住。无愿即是尔时心无所愿求故。
无相无实而无分别，远离一切烦恼垢染，如金清净且自性光明，即称为如来藏。为令入于空性、无相、无愿解脱门，诸一切智者多次宣说。
远离一切法无我分别相，即是具足智慧方便善巧，以种种方式显示如来藏或无我，如陶师以种种词句显示。其总义为：如陶师对泥团安立诸多器具名称般，诸一切智者以多种异名显示如来藏。

།སྩོགས་པའི་སྒྲ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡང་འཁོར་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཆུད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་དུས་ན་གསེར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གསེར་གྱི་ཁམས་བཙོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་གས་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་མ་རིག་པས་གློངས་པའི་ཉེས་པ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྤངས་ཏེ།རྣམ་པར་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ སྤྱིར་བདག་དང་ཚངས་པ་དང་།དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྨ་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བདག་རྟག་པ་དང་། ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །ཆུད་པའི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་གཟུད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་ དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྤེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཚིག་གི་དོན་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་པར་མཛད་པ།གང་ཟག་རྒྱུན་དང་ཕུང་པོ་དང་། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྡུལ་དག་དང་། །གཙོ་བོ་དཔའ་བ་བྱེད་པ་པོར། །སེམས་ཙམ་པོ་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ཟག་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་རིག་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་ སེམས་ཉིད་ལ་མིང་ཐ་དད་པར་འདོགས་སོ།།ཆུད་པའི་རྒྱུན་མ་གཏོགས་པར་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡང་དག་པར་ཚོར་བར་འབྱེད་པས་དབྱེ་བ་ན་རྟག་པ་པོར་མི་རིགས་ཏེ། ཤིང་ དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་མི་གནས་ཏེ་གྲངས་ཅན་འདོད་པ་ལྟར་རྒྱུན་གྱི་ཡུལ་ལ་གཅིག་པར་ལྷག་པར་ཆགས་པར་མི་རིགས་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བློ་རྣམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་བྱུང་ ནས་འཇིག་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་བློ་གཅིག་གོ་ཞེས་གྲངས་ཅན་སྨྲ་བ་དང་།སྐྱེས་བུ་ཡང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་གཅིག་པར་མི་རུང་བ་སྟེ་ཚོར་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁང་པ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཀྱང་དུ་མར་མི་རིགས་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་པར་མི་རུང་སྟེ། སྣ་ཚོགས་པ་གཅིག་པར་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསླད་པའི་མཐུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་སོ་སོར་སྣང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དབེན་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ན་དྲི་མ་མེད་པ་མི་གཉིས་པར་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན རྣམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་།དམིགས་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དབང་གི་རྐྱེན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའོ།

声音等是不可思议的，应当观察法界、真如等词语。本性光明即是轮回，是具有垢染的沉沦。
如同涅槃时在金矿中用炼金等仪轨使金性无垢一样，通过智慧的方法断除由无明所致的一切过失垢染，获得清净的佛果。
总的不应观察为我、梵天、帝释等，特别是不应观察为常我等特性。为了引导众生了知沉沦的本性，对执著常、我、作者的人们，应当完全了知无常、无我、痛苦、不净、空性等法性，为了断尽轮回苦，为了获得一切智智，为了利益自他，为了圆满菩提资粮，为了增长福德智慧，故而教示般若方便善巧。
一切智者开示：'除了识之外别无言词的其他意义'，如偈所说：'补特伽罗相续及蕴，如是缘及微尘等，主宰勇识作者性，唯心分别而观察。'补特伽罗即是对心性安立人、知者等不同名称。
除了沉沦相续之外，因为没有常、我、根境等外境可得。当分别乐苦等真实感受时，作为常住者是不合理的，因为如同木头、灰尘等会产生其他自性。
心识也是刹那不住，不应如数论师所许执著相续境为一体，因为如同青黄等，诸心识各异。数论师说从世间生起直至毁灭之间是一心，补特伽罗也因为如同冷热等而不应是一体，因为感受各异。
除了识之外外境实体也不存在，如同梦境、幻觉、眼翳等显现。当分析诸蕴粗细自性时，如同房屋、森林等成为空性。
所取能取也不应是多体，识也不应是一相，因为种种一体也不合理。因此，由染污力而显现诸根的种种相，当以智慧了知其离性时，成为无垢无二。
诸缘于二相识分别为因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་ཀྱང་མེད་དེ་ཅིས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འཛིན་པར་འགྱུར། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་ བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བདག་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་མི་འཛིན་ན་ཐ་དད་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་མེད་ལ། མི་སྣང་ན་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར། སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་སྟོན་ཏེ།དེར་ཡང་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མེད་དེ་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ན་སུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དབུ་མ་ལས་ བཀག་པ།ཡོད་དང་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་འོག་ཙམ་གྱི་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ལས་རང་ བཞིན་ངེས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དེ་ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པའོ། །དེས་ན་ཚོན་གྱིས་བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་ པ་དང་།སྒུལ་བ་དང་། མ་སྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པས་དབྱེ་བ་ན་ཡན་ལག་གི་རྫས་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་དོ། །གང་དག་ཡང་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གཙོ་བོ་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་དུ་སུ་དག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་བར་ཡོངས་སུ་བསལ་བ་ཉིད་དོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སིམ་པ་དང་ ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པས་ན་བར་ཏི་ཀ་ལ་རྩོད་པ་རྒྱ་ཆེར་ཏེ།དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པ་སེམས་ཙམ་མོ། །དབང་པོ་ཡང་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆུད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་ན་ཇི་ལྟར་ན་རྟག་པ་ཡིན། ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་གཞན་ལ་གནོད་ པ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པར་འགྱུར།འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་ནོར་བའི་ཤེས་པས་གཏི་མུག་གིས་རྙོག་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་མི་ནུས་ན་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཅིས་ན་བྱེད་པར་འགྱུར། གང་ཡང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དབྱིབས་ བྱེད་པ་པོས་སྔར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུར་བཟུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་གླིང་གི་བར་གྱི་སྒང་དང་།འབྲོག་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བློ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་སྔར་བྱས་པར་མི་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་ལས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །ལྷ་ཁང་ ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐིག་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་པ་འབྲེལ་པ་བཟུང་ནས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་།ཆུད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཅི་ཙམ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་གནམ་འཕང་དུ་བཀར་ བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚུབ་མ་དང་ན་བུན་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་མེར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟ་བུ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于外境不存在，能取所取二者也不存在，为何会执著为因果实体？无分别且无显现的胜义谛不二，即使对于真实了知，也不执著为能知所知的实体，更何况说差别？过去未来皆不存在且不显现，怎么会有分别？
仅仅是前者之后有此则有彼而已，如是安住于有显现三昧的瑜伽自在者们宣说：当前一刹那存在时，后一刹那不存在，因为无关联，故谁是因如何作用，中观中已遮破：'有无二义中，诸缘皆不成，无则缘属谁，有则缘何为？'
此后仅仅是此有则彼有而已，虽无其他差别，但从某些缘起决定自性。由于无外内能取所取，故无外境，如何成立此理：'色若析极微，极微无有分'。
因此以染色未染色、动与不动、遮蔽与未遮蔽等分析时，不仅无支分实体，连极微也不存在。若分析为不同方位，如房屋、村落、森林等一样皆为空性。
对于那些遍计胜性具有乐苦痴自性的三德者，也要遣除真实了知的自性。由于乐苦等具有舒适和痛苦等自性，故对于转变有广大争论，因此三界唯心。
诸根也是坏灭自性，作者、业、作用等遍知差别是坏灭自性。诸根若分析为各种境相的真实了知，怎么会是常住？如木材和灰尘等，因为有次第差别的缘故。
若是离贪者，怎么会伤害他人？若非离贪者，则为自身错误认知的愚痴所染，连自利都不能，怎能利他？
凡是具有形状差别的一切，如同作者先前所造形相那般执取，如洲间的山坡、荒野、树木等一切，并非由具慧者先前所造，因此从如是果相推知如是因相。
如同从寺院等果推知画线等一样，执取关联，对于如是相则应成能坏所坏实体。其中仅仅从无差别推知差别，如仅从向上升起等推知烟雾和雾气等所属的相似法，如同推知火一样是不合理的。

།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་། བྱེད་པ་དང་། གནས་ཀྱི་གཞི་བློ་ཅན་ཁྱད་པར་གྱི་སྐྱེས་བུས་སྔར་བྱས་པར་མི་འཛིན་པས་ན་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལས་དབང་ པོར་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་།མི་གཉིས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་ཁྱབ་པའི་དངོས་པོས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་པ་སྨྲ་བ་ལྟ་བུར་དབང་པོའི་རང་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི། བརྟན་དང་འགྲོ་ ཅན་དེ་བཞིན་དུ།།ས་ལ་ཡོད་པ་ཅུང་ཟད་གང་། །ཐམས་ཅད་དེ་ནི་དབང་མཆོག་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཁྱབ་ནས་གནས་པའོ། །ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པར་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་དམིགས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྟོག་པའི་རྒྱན་དུ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྩོད་པ་ཞིབ་མོར་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལེའུ་གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བ་ ལས་གསོལ་བའི་ལན་དང་།ཀུན་གཞི་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྩོད་པའི་གནས་ཀྱི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་དཔྱད་པ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་བལྟས་ནས། ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་པ། རྒྱུ་བཞིས་ན་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་རང་གི་སེམས སྣང་བ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་པ་སྟེ།རང་གི་སེམས་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ དང་།གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་ལ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་གཉིས་པོ་མེད་དོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་ པར་འབྲེལ་ཏེ།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་པར་འཇིག་པ་དེ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་སྤྱིར་བཤད་པའོ། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །རང་བཞིན་མེད་པའི དངོས་པོ་རྣམས།།གང་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་ཅེས། །འདི་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་བོས་ཀྱིས་བསམས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། རང་ བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ།།ཞེས་པའོ། །དེ་དེར་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ན་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གྲུབ་པ་ལས་སྣ་ཚོགས་པས་གནོད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པ་འདུས་བྱས་ ནས།།མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིག་སྟེ། །འོན་ཏེ་བསྐྱེད་པ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ། །འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་ཡང་། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོད་ལ། ། རྒ་བ་འཆི་བ་འཕྱིས་ན་ནི། །སྐྱེ་ལ་རྒ་བ་འཆི་བ་མེད། །སྐྱེས་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ།

同样地，由于不执著身体、行为和处所的基础是由具有特殊智慧的人先前所作，那么怎么能从此推知诸根呢？第二方面的诸根也是常住的、单一的、遍满的实体，一切事物都是它的自性，就像寂静论者所说的那样，诸根自性的事物在相上没有差别，如说：'坚固和运动，以及一切存在于地上的事物，这一切都是最胜根，以自性遍满而住。'那时，除了根之外谁也不会成为别的，解脱的、未解脱的、富有的、贫穷的等差别将不可得，一切也将成为寂静的自性，这是在《思维庄严》中关于梵天等的说法。应当在此详细阐述争论。这是《圣入楞伽经》第二品中智慧吉祥贤所作释文中，在回答请问、阿赖耶和空性争论处之后的如来藏第四考察。
其后，菩萨摩诃萨大慧观察未来众生，又向世尊请问：'世尊，如何称为菩萨'等。一切智者也回答说：由四种因成为大瑜伽行者。即如观修自心显现等，除自心外，外境的相不可得，如同梦境、幻术、眼翳等显现。断除生、住、灭见，是因为生、住、灭等诸法在刹那中是不存在的。当一刹那存在时，第二刹那是不存在的。在前者之后，仅仅是'此有故彼有'的作用与作者相关联，而非生起，因为作者、业和作用的关联是假立于相续上，而不是在单一刹那上。如是刹那性灭是对法无我和人无我的总说。
法无我的特殊性是如同梦境、幻术、眼翳等显现一样，胜义中一切二取相都离于生、住、灭，如《中观论》所说：'无自性诸法，以其非有故，此有故彼有，此理不应理。'这是龙树菩萨依他起的观点，如《解深密经》所说：'无自性有三种。'在此，依他起以种种二取相故无生自性，如房屋、村落、森林等。由成就而有种种故无过失。若所生是有为，则具三相应知；若所生是无为，有为相何应理？生之生起如何是自性非他性？在灭中灭亦是自性非他性。若生先有，老死后有，则生中无老死，生已亦不应死。

།རྒ་བ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བའི། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བ་ཅི། །དེ་ལ་རྒ་བ་འཆི་བའམ་ཅི། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཀུན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བར་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་སོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད དེ་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ན།རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩི་ཡི། །མི་གཉིས་པ་ཡི་ཆུད་པ་ཉིད། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་རྟག་པ་ དང་གཞན་དབང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་དོ་ཞེས་བྷ་བྱས་གླེང་དུ་མེད་དོ།།ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་རིག་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་དུ་མེད་པ་སྣང་བ་དང་བྲལ་བ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བདག་ཉིད་ལའང་མི་རྒྱུ་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲས་བརྗོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།ཐ་དད་པ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོ་ཤེས་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཙམ་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྨྲར་མེད་དེ།ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་སྟོང་པ་དང་། དབུས་སུ་ཡང་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཐ་མི་དད་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།དེ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་བཤད་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་དེར་བཤད་དུ་མེད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་དཔེ་ནི་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་དང་། རྒྱུ་སྤུན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་། ལས་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་སྣང་བ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེ་ལ་རྒྱུར་འབྱེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། འབྲེལ པའི་རྒྱུ་དང་།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོན་པ་དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རྒྱུའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེར་ཅི་ཡང་དགོངས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ལས་ལས་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ལུས་དང་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནང་དང་ཕྱིའི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་བ་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ན་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ།

不会衰老死亡的一切法，为何在一切时处生起欢喜心？对此有何衰老死亡？对外在事物和无事物的分别，即如何分别外在粗大和细微一切，如'色若分析至极微，极微亦无分'所说，对事物分析时，如同村落和森林等而了知。
圣者各别自证智慧无有差别之相，当以智慧不缘粗大和细微所知时，即无意念、无显现，通达胜义谛即成为瑜伽师们的瑜伽。如中观所说无戏论、不二之相时：'无分别亦无显现，不为诸戏论所动，此乃世间怙主之，佛陀教法甘露之，不二性之证悟也。'即无分别和无显现。
彼非常性及依他起如石女儿般成就的智慧不存在，如巴毗所说不可言说。唯正确了知即各别自证及无法显示能知所知事物，远离显现，不分别事物与无事物之心，于胜义谛自身亦不运行，更何况文字和声音所诠，由现证无差别圣智，故如同了知其他决定趣入的根识及呼吸体验。
唯正确了知不可说为有无，始终皆空，中间亦离二自性，虽为刹那相续差别，然一刹那无差别，圣者们证悟为无二正确了知，此为遍知者之密意。此为摄义而说，广说则由遍知者宣说故不可说。
所谓'缘起因相有二种'等，内外之喻如其显现，是遍知者为令众生了解之义，并非瓶子、毛毯等外在微尘和线所生。由无明、爱取、业显现色等蕴而生，胜义中如梦等实无生，唯由无始过失习气染污成熟力，显现种种蕴界处缘起差别相而已。
其中分析因者，遍知者如显现差别而宣说，大慧者，因有六种：即将生因、关联因、特征因、作用因、无显现因、观待因等六种。其中遍知者分别宣说，大慧者，将生因即为内外诸法生起而作因的作用，如遍知者所思维，随之推度，世间种种相由业而生故为将生。
身与世间种种内外粗细显现，若思维此，则唯遍知者为量。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཕུང་པོ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནི་དམིགས་པས་ན་དམིགས་པ་སྟེ། སྣང་བ་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དགོངས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པར་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་འབྲེལ་ནས་མཚན་ཉིད་གང་གིས་གང་ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་དེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པའི་གཙུག་ ལག་ལས་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ངོ་ཞེས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དབང་པོར་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷས་བྱིན་གྱིས་མཆོད་སྦྱིན་བུམ་པ་བྱེད་དུ་བཟུང་བའོ། །འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་པོ་གཞན་དག་བྱེད་པར་གཟུང་བ་དེ་ལྟར་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་དེ་དབང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་བརྟག་གོ།།ཁྱད་པར་དུ་བརྟག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྣང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མར་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་མར་མེ་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཁྱད་པར་སྣང་བ་ནི་སྣང་བ་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དག་པར་ན་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་ལས་ལྟོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་གང་གིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྒྱུན་ཆད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འདུས་པ་གང་ཡོད་པར་གྱུར་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་གང་མོད་དམའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཤིང་ཐལ་བའི་དངོས་པོར་འབྱུང་བ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་སྔོན་གྱི་ཤིང་ གི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།འདི་དག་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཅིག་ཅར་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ གལ་ཏེ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ན་ནི།བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅི་དགོངས་ཤེ་ན། གཉིས་ཀས་ཀྱང་བདག་འབྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དུས་མཚུངས་པ་དང་། ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ ན་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ།།རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཕན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་རྒྱུ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མི་ཐོབ་པོ། །གཞན་པར་ཡང་བཤད་ན་འབྲས་བུ་གང་གི་རྒྱུ་ལས་ མཚན་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲའི་དོན་ལ་སྦྱར་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀར་ཡང་བརྟག་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྟེ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་འབྱུང་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་རེད་པའི་བདག་ཉིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ རེད་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་འབྲེལ། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། །ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ བྱེད་པ་མེད་དེ།དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བྱེད་པ་དགག་པར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

大智慧者，缘因是缘取外内诸蕴及种子等生起的缘故而作为所缘的作用，即色等显现是所缘故为所缘，显现本身即是因果事物，此为世尊之密意。
大智慧者，相之因是立即生起与相关联之相的特征，即立即作用的业之相关联，以何相对何者观察，此即为相之因。如同经典所说'作者自在'之分别。
大智慧者，作用因是属于根之作用。如转轮王一般，此即是和合因。如同提婆达多执持祭祀瓶一般。所谓如转轮王一般，即如同转轮王掌控其他诸王一般，主要因即被视为能控制之因。特别观察即是一切智性为量。
大智慧者，显现因是分别事物生起之相显现的作用，如同灯照色等，如同灯照瓶、毯等分别事物般，前生之差别显现即称为能显。若究其实，即是作用本身如是刹那依于他刹那相续生起中，不违背其相者即是能显。
大智慧者，观待因是于遮遣时生起无分别事物故而断绝作用，即因聚集后随即生起果低劣，如是即称为观待因。如同依火而生起木灰事物时无分别，即不分别前木之事物。
大智慧者，这些都是凡夫异生以自心分别而观察，非是渐次生起，亦非顿时生起。何以故？大智慧者，若是顿时生起，则无有作用与作者之差别，一切智者有何密意？因为二者皆得自性生起故。因果时同，无有所益与能益，故于一时无法区分差别。
由于未得因之相故，即因果有益能益而得相，无有能益故因不得因相。若另作解释，从因未得相之果，一切智者于声义结合之二语观察皆不相违故。若是渐次生起，则由于未得相之自性故，即由于未得作用之相的自性故。
当因刹那存在时，果刹那不存在，有与无又如何相关联？一刹那与任何皆无关联。已坏未坏于果生起无有作用，于此一切智者意在遮遣作用故。

།དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་སོ་སོར་ངེས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཉིད་ལ་དཔེར་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཕ་ཞེས་གདགས་པ་དང་ འདྲ་བ་རྟོག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པ་འདིའི་ཕ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བུམ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཕར་འདོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་རུང་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ངེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བཞག་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཁ་ཅིག་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དག་པ་དང་མ་ དག་པར་ཡང་སྣང་གི།བདག་ཉིད་ལས་མ་ཡིན་ལ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ དང་།དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་བོས་ཀྱི་བསྟོད་པ་ལས་སྨྲས་པ། ཞིག་དང་རྣམ་པར་མ་ཞིག་པའི། །ས་བོན་ལས་ནི་མྱུག་འབྱུང་མེད། །རྨི་འབྱུང་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དེ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནི་ཁྱོད་གསུང་མཛད། །ཅེས་སོ། །ཡོད་དང་མེད་པ་ལས་བྱེད་པས་ རྒྱུའི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དུས་མཚུངས་ཏེ་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། དབང་པོ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོན་ ཏན་འཕོ་བ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ན་རྒྱུ་སྔར་ཡོད་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི། སྐད་ཅིག་པས་བར་ཆད་པ་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུ་འཇིག་པའི་དུས་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི་འཇིག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡང་ལྷག་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་དོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་ཡིད་ཆེས་པ་བཞིན་དུ་བཙུན་གཙོ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བས་དགོངས་པའོ། །ཆོས་དང གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བདག་གིས་དབུ་མ་ལྟ་བུར་བསྒྲུབ་པ་ནི།འགོག་མེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །རྟག་མེད་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། །གཅིག་དོན་དུ་མའི་དོན་སྨིན་དང་། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་ནི།།སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་ཡང་། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུངས་གྱུར་པ། །གསུང་མཆོག་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཞེས་པས། ས་དང་པོའི་དབང་པོས་དབུ་མའི་གཙུག་ལག་གི་ལུས་སུ་བསྡུས་པར་གྱུར་ན་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བའི་ཕྱིར་གཙུག་ ལག་ལས་འབྱུང་ངོ་།།འབྲུམ་བུ་ཟ་བ་པ་དང་། ཁམ་པ་པ་དང་། རྐང་མིག་པ་དང་། སྤེལ་བ་པ་དང་། མཛེའི་མི་ནི་པ་དང་། ཙ་ར་ཀ་པ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཛིངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བར་ཞུགས་པའོ།།དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་པོས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་འབྲེལ་པ་དེ་ཐོག་མར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལོག་ན་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་གོ་ཞེས་སོ།

仅仅是刹那间就确定各个事物，同样地烦恼和清净、世俗谛和胜义谛、依他起和圆成实都要应用于两种缘起，因此不会有次第进入。一切智者对此作比喻说：'大智者，如同在儿子未出生时就安立父亲之名一样，分别者们以次第进入的关联方式也是不合理的'，意思是说这是他的父亲，就像儿子出生后也安立为父亲一样，这是一切智者的密意。
在前者之后，若有此则有彼的单纯缘起，仅仅是刹那间，在某些情况下确定为业果关系的自性。同样地，烦恼和清净的安立，也显现为某些与某些之间刹那间的清净与不清净，不是从自性中产生，也不是从一切他性中产生，也不是从二者中产生，如同一切智者所说：'无从自生，无从他生，无从共生，无从有无生。'
因此，龙树菩萨在赞颂中说：'已坏未坏种子中，都无法生出苗芽，如梦中显现般生起，如是一切皆汝说。'从有无中作为因不能产生果，如同至尊弥勒所证成的：'生灭同时，如秤高低。'也非无因，也非从根，也非从自性，也非从功德转变等等。
所谓'此有故彼有'等等。当因先有时，其后果生起，刹那间无间断。因灭时即果生，灭与生等也无其他多余法。最初与最后刹那的事物也是刹那间观察。同样地，如同确信施设法与有法的名言，这是至尊佛陀的密意。
对于法无我和人无我二者，也是以无缘起成立为中观见，如说：'无灭亦无生，非常亦非断，非一亦非异，不来亦不去。能说缘起法，息灭诸戏论，善逝最胜说，稽首礼敬彼。'若初地菩萨摄为中观论典之身，则能作者与所作关系明显，故从论典中显现。
为了遣除痘疮派、呕吐派、足目派、编集派、麻风派、遍行派、预言派所遍计的能取所取、作者所作等关系，以及言说、所说等分别纠缠的烦恼而趣入。
其中也要首先断除所生法由能生者所生的作者关系。由于执著作者而生起轮回痛苦。若能遣除对常、我、我所、作者、业、作用的执著，则能遣除痛苦。

།གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དབུ་མ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ པར་བྱེད་པ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིག་སྟེ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ། །འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་ཡང་། །བདག་ ཉིད་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ།།གང་ཟག་བདག་ལ་མེད་པ་ཡང་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྷག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་དག་ཀློག་པ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་། གང་འབྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་མེད་དོ། །གཅིག་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ ཏེ་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དོན་དུ་མའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་མའི་དོན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྐྱེ་བ་ན་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ།འགག་པ་ན་ཡང་གར་ཡང་སྩོགས་སུ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་སོ། །བར་དུ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་ན་ཞི་བར་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ སུ་འགྱུར་བའི་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་ཀྱང་དབུ་མའི་གཙུག་ལག་དུ་གཏོགས་པ་ལས།བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་ལས་ཀྱང་མིན། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་། །འགའ་ཞིག་གར་ཡང་ཡོད་མིན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་དང་ གཉི་ག་ལས་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པའི་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རྩོད་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱང་བདག་གིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ འགྲེལ་པ་བཤད་པ་ན་དབང་པོ་དང་།གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་པ་སྔར་བྱས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཆད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། དབང་པོ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཡོན་ཏན་འཕོས་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སཱ་ལུ་ལྗང་བའི་མདོ་ལས་ཞིབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དེ། རྟག་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་དོ། ། སེམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། མྱ་ངན་སྣང་སྟེ། དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཤད་པས་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་བསྒྲུབ་པ་ན་དེ ནི་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི།མདོར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའི་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་བཤད་པ་དང་དབུ་མ་ལས། ཡོད་དང་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། །རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། །མེད་ན་རྐྱེན་ནི་སུ་ཡི་ཡིན། །ཡོད་ནའང་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལས་ན་ ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ།དངོས་པོ་ལ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་བྱེད་ཅེས་པ་ཡང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་འགག་པར་བྱས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།

对于无生之处，也就没有住、灭等法存在，如此成立中观之理。
若生是有为法，则具三相而可知，若生是无为法，怎能具有为相？
生如何能自生，也非由他生，灭亦复如是，非自非他灭。
人无我性，缘起法中也无生等多余之法。如大圣僧众所诵：'一切有为法，刹那无常住，何有作者存？能作即是彼，说彼即作者。'
缘起刹那因中无常无断。
所谓'非一义'，是指如无明、业报成熟的梦境等显现，十二缘起支是多义之故。
所谓'非多义'，是指胜义谛无二相，故非二。
离来去者，是因为无始终边际之故。
因此，空性法门中说：生时不从何处来，灭时亦不往何处。
中间也离二性空，故一切智者说缘起离戏而寂静。
成佛初地根本智在中观论中说：'非自非他生，非共非无因，诸法之生起，何处亦非有。'
如何不从自他二者生起，如是一切智者已在《正法解释》中前已说明。
圣尊主弥勒《青稻经》中所说缘起诸争论处，我在解释正法时已对根本、主要等作了前述考察：心相续缘起非从常生，非从断生，非从无因生，非从根本生，非从自性生，非从功德转变而生等，《青稻经》中详细阐述。
常法未生如石女儿等无实，常法、根本、主要等亦复如是。
心非无因生，不从诸大种生，因为生已即见老、坏、忧，由此可推知有前世串习。
阿赖耶识的解说已证成后世，虽已说过，简言之，缘起即是不生，作者、作业相关而无因果事物。
如前所说，此有故彼有，应当如是显示，而从有无生起则不应理。
如一切智者《正法解释》及《中论》中说：'有无义中者，诸缘不应理，无时谁之缘？有时缘何为？'
由此，有无也不能生，因为于事物无所作故。
说无事所作者即是无所作，即是作用已灭。

།དེ་བས་ན་ཅིག་ཅར་དང་། རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་ འབྲེལ་ཏེ་མི་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཡང་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལའང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པའི་ རྒྱུ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྦྱར་ཏེ།རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་དབང་གི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་མདོ་སྡེ་འདིར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་སོ། །དབུ་མར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ། རྐྱེན་བཞི་རྣམས་ ལ་རྒྱུ་དང་ནི།།དམིགས་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དབང་གི་སྟེ། །རྐྱེན་ནི་ལྔ་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །དབུ་མ་ལས་མདོར་བཤད་པ་ནི། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་ མེད་རྣམས་ལ།།ཡོད་པ་མིན་པས་གང་ལས་ནི། །འདི་ཡོད་པས་ན་འདིར་འགྱུར་ཞེས། །དེ་ནི་འཐད་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་ དག་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་པོ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འབྱེད་པའི་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་ པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་མེད་དོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་དུའང་རྒྱུ་བ་མེད་ན། འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཇི་ལྟར་ དབུ་མའི་གཙུག་ལག་ཏུ་ས་དང་པོའི་དབང་པོས་གསུངས་པ།གང་གིས་དངོས་པོ་མཐོང་བ་དང་། །མེད་པར་མཐོང་བ་བློ་ཆུང་རྣམས། །ཉེར་ཞི་ཞི་བ་བལྟ་བྱ་བ། །དེ་དག་གིས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །འདི་ ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་རྣམས་ཀྱི།།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ཉིད་ལ་རིགས་ཏེ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། མི་གཉིས་ པ་ཡང་སེམས་ཉིད་ལ་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །དེ་དག་སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་རྣམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཞེས་པར་སྨྲ་མི་བྱ། །མི་སྟོང་པར་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།།གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པ་ཡང་། །ཞི་ལ་རྣམ་པ་ག་ལ་ཞིག་།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པ་ཉིད་དུ་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་ གནས་ཡིན་ཏེ།།ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསྩལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི། །འདི་ཉིད་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་མེད་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པར་མི་དམིགས་པ། །འདི་ ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ།།ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོས་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། ས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ ནི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གསུངས་ཏེ།གང་ན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ས་བདུན་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，不会同时和次第进入，也不会与作者相关联。六种因也是凡夫所遍计。所谓遍计，是指对作者、业、作用等自性也执著的特征之义。
显现因和所依因也是由一切智者配为等无间缘，因缘、所缘缘、等无间缘和增上缘这四种在此经中分别宣说。在中观中上师也如是说：'四缘即是因，所缘及无间，如是复增上，第五缘非有。'
一切事物都不可能次第和同时生起及产生事物。中观略说：'诸法无自性，以其非有故，此有故彼有，是义不应理。'这是因为会损害种种行相的缘故。
所谓无自性是指种种依他起，凡是能取、所取、能诠、所诠各别显现的分别，那些二取相都是空性的，如同梦境、幻觉、眼翳等显现一样。
对于无分别无显现的不二证悟者们来说，因为没有差别显现的分别，所以也没有因果差别的执著。如此不二相中连运行也无有，更何况说'此有故彼有'的文字和声音。
如同在中观论典中初地菩萨所说：'若见有若无，智慧狭劣者，寂灭寂静境，彼等不能见。无分别无相，诸戏论不染，此是世间怙，佛陀甘露教。'
有分别和无分别等诸法都是心性所摄，因此应断除有无分别，不二也是心性所摄。如此处所说：'离戏论不二，圆满佛戏说，彼等戏论尽，愚者不见如来。不应说空性，非空亦不然，二与不二说，寂中何相状。'
因此，不分别有无的证悟即是中观三昧。'七地即是心，无相为八地，二地即是住，余地我自性。除外在诸法，唯入于心识，此即中观要，我与他所说。非有非无法，有无不可得，此即中观要，我与他所说。'
一切智者在《楞伽经》中说，七地菩萨断除对智慧的贪著，八地菩萨不分别有无即是中观三昧，这是声闻、缘觉、外道和七地以下菩萨的境界所不能及的。

།མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྐད་ཅིག་མའི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟ་བུར་བསམ་པར་བྱེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བསླང་བར་མཛད་དོ། །གང་གིས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་གནས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དུས་གཞན་དུ་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་སད་པར་འགྱུར་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་གང་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་བྱེད་པ་དང་།བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་ཏེ་མི་སྐྱེའོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གྲུབ་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའོ་ཞེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ།།དེས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དཔྱད་པ་ལྔ་ པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གསོལ་བ་དེའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་དང་ཞེས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ། སྒྲ་རྣམས་འབྱུང་བའི་མཚན་མའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྲའི་འགྲེལ་པ་བྱས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྒྲ་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་འཇུག་སྟེ། འདི ལྟར་རིགས་པ་དང་།ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པར་འཇུག་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་གོ། །བཞིའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལས་བརྗོད་པ་དང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་གསུམ་ཡོད་པར་བྱེད་ པའི་ཡོད་པ་ནི།རྫས་ཡོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་དང་། ལས་ཡོད་པའོ། །སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་དེ་དེས་ན་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་བརྗོད་པའོ། །གང་ཡང་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་དིང་ཐོ་དང་། ད་ཐེ་ཝིང་ཐ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ནོ། ། སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་ཡུལ་དང་། དུས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་སྨྲ་བ་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཡང་སིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཟླ་བའི་ཟླ་བ་ཁོ་ནའོ། །གང་པད་མོ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉི་མའི་ཉི་མ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་གི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ནའམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་རྩཝ་ཟ་བ་དང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་པ་དེ་ནི་བ་ལང་གི་བ་ལང་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི ཡང་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་སྟེ།བྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་དང་སྦྱོར་བས་ཡུལ་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་སྟེ། མང་པོའི་གནས་པས་ན་ནམ་མཁའ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྷ་དྲ་ཧ་རིས་སྨྲས་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་སྐྱོང་གིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནམ་མཁའ་ལ་མཚན་མ་མང་པོའི་ཚིག་འཇུག་ པས་ན་རྣམ་པ་མང་པོ་དེར་ནམ་མཁའ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།དེས་ན། ཚིག་དོན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དང་ནི། །སྣང་བ་ཉིད་ཀྱང་དགར་ཏེ་འམ། །སྒྲ་ཀུན་ནི་ཚིག་དོན་དུ་དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་བཤད་པའོ། །ཚིག་ཏུ་སྨྲས་པ་རྣམས་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཚིག་བཟུང་ནས་བརྗོད་ པའི་རྗོད་པ་ནི་འདུས་པ་བརྗོད་པའོ།།བརྗོད་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་བརྗོད་པ་ཉིད་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ།

无生的特征就像梦境和幻觉等一样，在刹那的诸行中，不见有生、住、灭等诸法的其他状态。在二无我中也见到缘起如幻。如是思维并且通过无相的胜义谛不二真实智慧，诸佛世尊以大悲习气所激发，为利益一切众生而起。由此住于有相清净世间三昧，为众生而趣入。若于他时自己完全觉醒，则会成为菩提资粮的障碍。
此中所说'由诸缘'等，依他起性和圆成实性也不从作者和所作而生。由于种种差别，依他起性是无生自性，如同种种差别和梦境等。圆成实性也是以二相空性，如同通达一切法决定趣入根的真实智慧。由此已说偈颂的含义。
此为圣入楞伽经释由智慧吉祥所造第二品中因果观察第五。
其后，大慧菩萨摩诃萨又向世尊请问：'关于言语分别相的心要'等。对此请问世尊回答说：'大慧，言语分别相有四种特征：即如所说相的言语'，其中相即是相，是声音生起的标志。如何通过声音的解释而成立，声音由于三种原因而趣入：即种性、功德和作用的标志之声音趣入。由于四种原因声音趣入即是了知的声音存在，从彼实有而成为言说和缘。
三种言语的存在即：实体存在、功德存在和业存在。声音趣入无种性相，故是声音的共同表述。诸假立名称如帝奴、帝提温奴、天授、祭授。共同假立趣入的标志具有处所和时间。
有些人说月亮和太阳，能使昙花开放者，能使清凉者即是月亮的月亮。能使莲花开放者，能作光明者即是太阳的太阳。或者一切事物以自体而存在，彼等称为事物。为表达此义故说'唯'或'性'，如吃草和拉车者即是牛的牛性。
同样，虚空也是虚空性，由于与多种味等相应而观待不同境，以多处安住故唯是虚空，此为跋陀罗诃利所说。法护论师也说，由于成立虚空有多相的言语趣入，故彼多种相唯是虚空分别。
因此，诸言语义的种性和显现也应当分别，一切声音如是恒常解释为言语义。言说诸言语，执持言语义的言语，其表达即是集合表达。诸言说表达即是表达义的能诠。

།ལ་ལས་ཚིག་ནི་ཐ་དད་གཉིས། །རྣམ་བཞི་རྣམ་པ་ལྔ་པར་ཡང་། །རྗོད་པ་རྣམས་ལས་བརྟེན་ནས་ནི། །རང་བཞིན་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་རབ་ཏུ་འཐོར་ བའི་ཚིག་གི་རྒྱུད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།བརྗོད་པ་དཔྱད་པ་ལས་ནི། ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །རང་བཞིན་གར་ཡང་ངེས་པ་མེད། །ཚིག་རྣམས་དངོས་པོ་དོན་དག་ཀྱང་། །བརྗོད་དོན་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །ཞེས་བརྗོད་པ་མ་རྟོགས་པར་ཚིག་གིས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བརྗོད་དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་ལས་དགར་བར་བྱའོ།།བརྗོད་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་དང་མཚུངས་པའི་ཆོས་དང་ལྷག་པ་བཏོན་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ལ་ལིག་དཀར་པོ་དང་། རས་དཀར་ པོ་དང་།གོས་དཀར་པོ་དང་། བ་དཀར་མོ་འགྲོ་བ་དང་། བ་ནག་མོ་འདུག་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་མཚུངས་པ་དང་། ཆོས་མི་མཚུངས་པས་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཚིག་དང་བརྗོད་པའི་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་ནི་སྒྲའི་ གཙུག་ལག་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་འབྱེད་པས་ན་རྩོད་པ་ཡང་མང་སྟེ། ཡི་གེ་མ་གཏོགས་ཚིག་གཞན་ནི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་བརྗོད་པ་ནི། །ཡི་གེ་ཚིག་ནི་མ་གཏོགས་པར། །ཆུང་ཟད་ཀྱང་ ནི་ཡོད་པ་མིན།།ཞེས་དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་སྟེ། བྷ་དྲ་ཧ་རིས་བཤད་པ། སྨྲས་པའི་སྒྲ་ཀུན་འདུས་པ་ནི། །རིགས་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །གཅིག་པུ་ཡན་ལག་མེད་པའི་སྒྲ། །བློ་ཡིས་རིགས་སུ་བསྡུ་བའོ། །ཐོག་མའི་ཚིག་ནི་སོ་སོར་ཀུན། །ལྟོས་དང་ བཅས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་།།བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན་ཐ་དད་བློ། །ཚུལ་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་། །ཞེས་ཏེ། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་ན་དོན་ཡང་རྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞོན་ནུ་ཅན་གྱི་མུར་བྱེད་པས་ སྨྲས་པ།ཇི་སྙེད་ཇི་འདྲ་གང་དག་ནི། །དོན་གང་སྟོན་ནུས་ཡི་གེ་རྣམས། །མཐུ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་གྱུར་པ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་དོན་རྟོགས་བྱེད། །ཅེས་སོ། །རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཡི་གེ་འབྲུམ་བུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་། །སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ཚིག་དང་། །བརྗོད་པའི་ དོན་ཆུད་པར་བྱེད་ལ།བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་ཡང་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡ་རབས་དང་། མ་རབས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆུད་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་འབྱེད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ དུ་འབྱེད་པའི་དཔེའོ།།ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་སྒྲའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་གོམས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རློམ་པ་དང་། སྡོད་ལ་ཕོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་མོ། ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲའི་དོན་མངོན་པར་རྗོད་པ་འབྱུང་སྟེ། ནང་གི་བྱེད་པར་བཞག་པ་ནི། །སྒྲ་ཀུན་གང་དུ་རྒྱུ་བྱེད་པ། །གནས་རྣམས་སུ་ནི་ཐོག་མེད་ཀྱང་། །སྒྲ་ལ་མ་གོམས་མི་རུང་སྟེ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་གོམས པའི་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ཞིབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེའི་དོན་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ།

有些词语分为两种不同，四种和五种，依据表述，如自性、缘等，此出自《散句续》。
从表述分析来看：'所谓词语虽微小，自性何处亦无定，诸词事物义理等，从二表述而产生。'若不了解表述则词语会产生疑惑，因此应当从表述本身阐明其义，应当从表述本身区分何为显明表述的聚合。
通过表述内部的支分、相同法相和差异来确立词义是从义理差别而如是安立，如白色布匹、白色衣服、白色衣裳、白牛行走、黑牛静坐等。如是通过表述内部的支分、相同法相和不同法相来安立词义。对于词语和表述的细致分析，一切智者已在声明论中作了阐述。
所谓相应词，因诸说者对表述义理有不同分析而产生诸多争论。'除字母外别无词，除词语外别无句，除字母词语之外，丝毫也不存在。'此随顺因明派所说。
如巴德利哈利所说：'一切所说声聚合，随类而得以趣入，无支分之独一声，以智慧摄归类别。最初词语各自皆，具有所依如是故，为表述故异智慧，诸说理者相多种。'
作用与作者的显明关联之义于一切无误，如是则能诠表义理。
童子派的穆作者说：'凡是任何种类中，能诠义理诸字母，彻知其诸威力者，彼等如是能悟义。'
常见论者们认为：即便是一个字母也能表示，能理解词句和表述的意义，也能理解作用与作者的显明关联。
如是种类，应当如实随顺了知贤者与非贤者的标志。
梦中语言能显现一切，是名言分别的比喻。除了理解之外，声音也无意义。
执著随眠的语言是随顺贪等烦恼习气而起的傲慢与轻蔑等言论。
无始时来分别的语言即使对愚者而言也能显明诠表声义，如说：'内在所立作用者，一切声音所趣处，处所虽是无始来，于声若未习不成。'由此推知随顺他世的习气。
详细内容是由一切智者所成立，我仅是分析了经典的义理而已。

།ད་དུང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་ཀྱང་གསུངས་པ།མགོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསླབ་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་དེ། །བྲང་དང་མགུལ་དང་དེ་བཞིན་མགོ། །ལྕེ་དྲུང་རྣམས་དང་སོ་རྣམས་དང་། །སྣ་དང་མཆུ་དང་རྐན་ཡང་ངོ་། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཚིག་ཐ་དད་དམ་འོན་ཏེ་གཅིག་གམ་ཅི་ལགས་ཞེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྐན་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཡི་གེའི་ཆོས་དང་མཚུངས་པས་དེ་གཉིས་གཅིག་པར་ཁ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཐ་དད་པ་དང་གཅིག་པར་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་མཆོག་ཏུ་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཚིག་གི་དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་ ཚིག་འབྱུང་སྟེ།འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཚིག་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྟེ་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཚིག་དེ་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། དེ་ ནི་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི།གཞན་པ་ཞིག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ན་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་ལ། སྒྲ་ནི་རྐན་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ལ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པའི་གཙུག་ལག་ལས་འབྱུང་བ། སྒྲ་རྣམས་ལེན་པ་སྒྲ་དག་ནི། །སྒྲ་མཁས་དག་གིས་གཉིས་རིག་སྟེ། །གཅིག་ནི་སྒྲ་ཡི་མཚན་མ་དང་། །གཉིས་པོས་དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད། །གཙུབ་ཤིང་མེ་གནས་ཇི་བཞིན་དུ། ། རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ནི་སྣང་བ་སྟེ། །དེ་བཞིན་བློ་ལ་གནས་པའི་སྒྲ། །ཉན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །ཐོག་མ་ཐ་དད་བློས་བརྟགས་ཏེ། །ཁ་ཅིག་དོན་ལ་གཟུང་བ་སྟེ། །རྒྱུ་རྣམས་རྣམ་པར་བཟློག་པ་དང་། །སྒྲས་ནི་རྗེས་སུ་དོན་མི་འཛིན། །ཞེས་པ་དེ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པའི་གསུང་ལུས་པ་ལ་འབྲལ་ཏེ།ལྷག་མ་རྒྱས་པའི་སྒྲར་སྟོན་པ་ནི། སྒྲ་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ་སྒྲ་དང་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལས་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཡང་སྒྲ་དང་དོན་དམ་པ་གཅིག་པར་གནས་སོ་ཞེས་པ་ལ། ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ བསམས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པའོ། །སྒྲ་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི། ཐོག་མ་མེད་པའི་སྒྲ་ཚངས་རྟག་།ཡང་དག་ཡིག་འབྲུ་གང་ཡིན་པ། །དོན་གྱི་དངོས་པོར་འབྱུང་བ་སྟེ། །གང་ལ་འགྲོ་བའི་རབ་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་དེ་དེ་ལྟར་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྐན་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་ཅིང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྒྲ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་མཚུངས པའི་ཐ་སྙད་ནི་སྣང་བ་འབྱེད་པའོ།།དེ་བས་འཁོར་བ་འདི་ནི་སེམས་ཉིད་དེ། རྒྱུད་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཐུས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་འཁྲུག་པ་ལ་འཛིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་རྗོད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ།

复次世尊对于人们的语言分别了知等一切，一切智者亦说道：'头部'等，一切智者示现学处次第：
'文字有八处所在，即胸和喉以及头部，舌根诸处和牙齿处，鼻和唇以及上颚。'
大慧菩萨启问：'世尊，分别与语言是异是一？'此问因为有些人认为意识分别与由上颚等作用所生声音的文字法相同，故二者为一。
对此圣者大慧关于分别，一切智者亦作如是答：'大慧，语言与分别非异亦非一。'
为何最极清净离欲的一切智者以语言之力成立非异非一？此有何因？即：
由其因生相故，大慧，语言从分别生。从分别因生语言，因为是果的自性。
大慧，若此语言与分别异，则不应从分别因生。若是一，则语言不应能显明义，然实能显义，是故非异亦非一。
若非从分别因生而从他因生，则彼时语言不应从分别生。若生时与彼非异，则因果无差别。
若是一，则非果亦非因，因为分别属意，而声由上颚等作用所生，为耳识所取，故彼等因果差别各别显现。
如预言经中所说：'诸声取声者，声智知二种，一是声相及，二者义相合。如钻木火住，由他因显现，如是心住声，是诸闻者因。最初异心察，有些取于义，诸因遮止及，声不随义取。'
此即一切智者所说未尽之语，余广说声为：声论师等观察声义无异中分异，及谓声与胜义一住等，思为异与不异，故圣者大慧如是启问。
声论师等宗义为：'无始声梵常，真实字何者，义事中生起，于彼行造作。'
如是了知外，意之分别与上颚等作用所成及耳识显明声等非异，如梦幻翳眼见二月般假名显分。
是故轮回即是心性，依他缘力于自相续中执著迷乱，应示现能诠所诠、能作所作之关系。

།གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན་མི་དམིགས་པས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཐུགས་རྗེའི་ བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་པ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོས།རྩོད་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱུ་དང་། དཔེའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚིག་ཉིད་དོན་དམ་པ་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་ཚིག་གིས་གང་བརྗོད་ པར་བགྱི་བ་དེ་དོན་དམ་པ་ལགས་སམ།ཅི་ལགས་ཞེས་ཏེ། དགོངས་པ་ནི་ཞི་བ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་རྣམས་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ལ་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སེམས་པ་ཅན། །དེ་བཞིན་སྐྱེས་བུ་རྣམ་ གཉིས་བརྗོད།།སྔགས་ལས་འདས་དང་སྔགས་དང་ནི། །དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལ་རྣམ་གཉིས་ཉིད། །རིག་སྔགས་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཨོཾ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་པ། ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། །ོཾ་ཞེས་ཡི་གེ་གཅིག་པོས་ཚངས། །གང་ གིས་བརྗོད་ཅིང་ང་ལ་ནི།།རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་པ་དེ། །ལུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ནི། །འགྲོ་བ་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དོན་དམ་པ་དང་འབྲེལ་པས་ནི་དོན་དམ་པ་ཞེས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ ཀྱང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གིས་གང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅིས་དགོངས་ཤེ་ན། སྒྲ་དང་དོན་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནི་རྨི་ལམ་ དང་།མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ལ་བརྗོད་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤྱོད་པའི་དོན་དམ་པའོ། ། ཚིག་གིས་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་དོན་དམ་པ་བསྙད་པར་བྱེད་པས་ན་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་ཏེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ནི་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། ། ཚིག་ནི་སྐྱེས་ནས་འཇིག་ཅིང་མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལྟ་བུར་ཚིག་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་ཉིད་འདི འདྲའོ་ཞེས་ཕྱིར་ཤེས་པ་འབྱུང་གི།རྟག་པ་ལས་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་ལ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་དེའི་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ཡང་ རྟོག་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་གཞོན་ནུ་ཅན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ལན་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བྱ་བ་ནི། གཅིག་པུ་ཤེས་གྱུར་སུ་ཞིག་ལྟར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འདྲིས་པ་ནི། །དུས་ཀྱི་ཐ་དད་དབྱེར་མེད་པ། །དེ་ལྟར་སྒྲ་ནི་དབྱེར་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རིམ་ གྱིས་གཅིག་པུ་ཉིད།།ཐ་དད་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་། །ཡུལ་གྱི་ཐ་དད་མི་འབྱེད་པ། །དེ་ལྟར་སྒྲ་ཡང་མི་འབྱེད་དོ།

当以智慧观察分析所知对境时，由于无所缘故，无分别、无显现、无二之胜义谛自性光明，不分别有无之觉受自然安住。
当被大悲习气所触发时，具有显现的清净世间三昧中安住一切智时，为诸有情宣说无常、苦、不净、空等诸法。
现在以种种色相根，以因与譬喻的差别广泛成立诸争论处的义理。
复次，大慧问道：'世尊，是语言本身为胜义，还是语言所诠表的是胜义？是何者？'
此处密意是针对寂静派和持明派最终论者们执著咒语自性声音为唯一胜义，即'咒语本性具心者，如是说有二种人，超越咒与咒以及最胜自在有二性。'
持明者们说唵等为胜义，如所属欲所说：'以唵字一音梵，谁说且于我，随念成就者，舍离此身已，当往最胜趣。'
由与胜义相关故称为胜义。
世尊告曰：'大慧，语言非胜义，语言所诠表者亦非胜义。'
若问一切智者此处有何密意？因为声音和义理具有二相的缘故非胜义。具显现的蕴体性如梦境、幻觉、眼翳等显现。
殊胜真谛即是胜义，即诸圣者安乐所趣入处。胜义谛所具有的即是修行所行的胜义。
语言以共相方式诠表胜义故非胜义。一切智者成立：是由圣者各自证悟智慧所证，非是语言分别心的行境。
无分别无显现胜义谛无二且自性光明的觉受即是胜义。由于不分别有无，故非分别心的行境。
关于语言生已即灭不稳固等，一切智者宣说刹那坏灭，如弹指声般语言生已即灭故不可得。
对于语义生起相似他法时，了知'此即如是'，并非从常有中产生，如断除头发、草根等后复生一般。
住时明显性亦不应理，因为在最初与最后时其果不可得故，如何能成立安住？
因此对外道童受派所说作出回答：'如同一人所知，再三熟习者，时间差别无别，如是声无别。如次第唯一性，虽往不同境，境之差别不分，如是声不分。'

།ཞེས་བྱ་སྟེ། རིང་བ་དང་ཐུང་བའི་ཡིག་འབྲུ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་པ་དང་། ཉམས་ཆེ་བ་དང་ཉམ་ཆུང་བའི་ལྷ་སྦྱིན་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་ པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།།དངོས་པོ་རང་བཞིན་དུ་མ་ལགས། །འདོད་པའི་གཟུགས་སུ་རྟག་པ་ནི། །རིམ་དང་ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་སྟེ། །ཚིག་གི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་འདྲེས་པ་ལ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད། །དངོས་པོ་ སྣ་ཚོགས་ཇི་བཞིན་ཡང་།།ཐ་དད་ཐ་དད་མི་དམིགས་པ། །སྣང་མེད་ཚིག་ལ་རག་ལུས་ཕྱིར། །ཡུལ་དེར་དེ་ནི་གཟུང་བ་སྟེ། །ཚིག་རྣམས་ནམ་མཁའ་རྒྱུན་ཆགས་པར། །ཁྱད་པར་ནུས་པ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་པ་དེ་ལ། སུན་དབྱུང་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ ལ་ཐ་དད་པར་མི་སྣང་བས་ན་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ།།ཆོས་ཅན་ལ་ཉམས་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྟག་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཁྱད་པར་མི་སྟོན་ན་ནི་དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་ཁྱད་པར་འབྱེད་པའི་ཆོས་སུ་ ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར།དེ་སྟེ་ཁྱད་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ན་ནི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཐ་དད་པའམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་གདགས། དེ་བས་ན་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཐ་དད་པ་དབྱེ་བས་འབྱེད་ན་ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་སྨྲས་པ། གཟུགས་ གཅིག་པ་ནི་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དབང་པོས་བསྒོ་བ་མེད་པ་སྟེ།ཞེས་པ་གལ་ཏེ་གཟུགས་དེ་ལྟར་གཅིག་པོ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་ན་ནི། དུ་མ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དུ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མའི་ཐ་སྙད་འཆད་པའི་གླགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དགོངས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་ ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་སྣང་བར་འབྱེད་དོ་ཞེས་པའོ།།ཡི་གེ་དང་། ཚིག་དང་། བརྗོད་པ་དང་། ངག་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་དོན་ལ་སྤྱིར་འཇུག་པའི་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་གི་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པ་ཁོ་ན་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ཚིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མཚན་མར་བྱས་པའི་དོན་སྤྱིར་བསྙད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དུ་བྱེད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །ང་ནི་ཚིག་ཅེས་ཚོར་བར་བྱེད། །ཚིག་པའི་སྒྲས་ནི་གཞན་པར་ཡང་། །ཚིག་གི་དོན་ནི་ཤེས་ པར་བྱེད།།དེས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཉིས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་ཆུད་པར་མཛད་པའི་ཐབས་སོ། །རིག་སྔགས་པ་སྐྱེས་བུས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ནགས་ཚལ་གྱི་སྒྲ་ དང་།རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྒུལ་བའི་སྨྱུག་མའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཉིས དང་མི་གཉིས་པར་སྟོན་པའི་ཆོས་ནི་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་གསུང་རབ་མཛད་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དང་སྒྲ་ཡི་ཁྱད་པར་ནི། །བརྗོད་དང་རྗོད་པ་འདོད་པ་མིན། །དེས་དེ་སྔར་ནི་མ་མཐོང་ཕྱིར། །སྤྱིར་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ པ་སྟེ།འདོགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་སྤྱི་ཉིད་དུ་སྒྲའི་དོན་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལའོ། །འདོགས་པའི་དུས་ན་མཐོང་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་སྟེ། དུས་གཉིས་ཀར་ཡང་སྤྱིར་སྣང་བ་གང་རྭ་དང་མཇུག་མ་ལ་སོགས་པ་ གང་དང་ལྡན་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བ་ལང་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་སྒྲར་བརྗོད་དོ་ཞེས་སོ།

所谓，这就是长短字母本身，这就是高贵和卑微的天授本身，因为法不同，所以法相无有差别。诸事物非为自性，常时随欲现形，次第与同时而入，言词相状无有他异。如同颜色混合时，随欲而作执取，如是种种事物，不见有异无异，因无相而依于言词，于彼境而为所取，诸言词如虚空相续，而作差别功能。
对此，破斥为：因为文字言词等无有差别显现，故无所学。法相之大小等差别诸法分类如何成为常有？若诸法不显示其差别，则如何于彼初末时成为差别之法？若非成为差别，则于彼法相无有诸法差别时，如何安立为异或非异？因此，若以法与法相差别分别，如何说一？
说道：'一色非一'，无有根据。若彼色如是唯一，则多如何为多？因此成为一与多之言说机会，意趣亦不成差别，即是诸言词义以义之作用显现差别而分别。
文字、言词、语句、语言等互相依止而于义普遍趋入之相而观待而生，然非显现真实无二，因为彼非言词境故。云何？即是说明以相为义普遍。因与他作用相联，我即觉知为言词，以言词声于他亦了知言词义。
因此，自相无二不可言说，即使一切智者亦普遍增益，以现前方式作为种种方便法之通达方便。非人所说之明咒等如林中声及风力所动竹声等无义故。
是故，蕴、界、处、缘起、三十七菩提分法、十力、无畏等诸法有相与无相、空性、无相、无愿、等持于灭定，如是入无色定，显示二与不二之法普遍增益而作经典者，因为声音不能为自相故。
何以故？义与声之差别，所诠能诠非所欲，因彼先未见故，应当普遍诠说。于假立及言说时普遍显现声义影像。其中言说是于自相。立名时虽见亦无所见，二时皆普遍显现，凡具角尾等者，于如是者说为牛。因此，此具角等，故说为牛声。

།དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྭ་ཡོ་བ་དང་། ཁོང་གསོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་བར་མི་རྟོག་གི་སྤྱིར་ཉེ་བར་རྟོག་ གོ།།མངོན་སུམ་དུ་ལྐོག་ཏུ་རྗེས་སུ་སོང་བ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་དེ་ནི་སྒྲའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་བར་ཏི་ཀ་དང་། རྟོག་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གཉིས་པ་ལས་ སྒྲའི་དོན་དཔྱད་པ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྟོག་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད མཆིས་པ་དང་།མ་མཆིས་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ལགས་པ་དང་། མཆིས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་དང་། མ་མཆིས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་སྤངས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་མི་རྒྱུ་བ་འཕགས་ པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པར་བགྱི་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ།དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་སའི་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ།གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་ཡུལ་མཐའ་ཡས་པར་སྐད་ཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྩོད་པ་དང་། ཐེ་ཙོམ་དུ་མ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིག་པ་བཞིན་དུ་ལན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པའང་མ་ཡིན་པ་དང་། མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་མེད་པ་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ནོ་ཞེས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྟོག་གོ། །སེམས་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་སེམས་ལས་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ཉིད་དུ་དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་གོམས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས། ལས་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པར་རུང་ངོ་། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་འགག་གོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་ལ། སྔོན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ཐར། ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཉིས་ཀར་འགྱུར་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་ཡང་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདུན་དུ་ཕྱེ་བ་ལ་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།།ཡུལ་དང་དུས་དང་། རིམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚད་མའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ན་ཡོད་དོ།

虽然直接领会了它的自性，但不分别有角和空腹等差别，而是总的进行思维。直接、间接、随行的趋入之相，即是声义，详细内容应当从《注释》和《思择庄严》等中了解。此为圣者入楞伽智吉祥贤所作注释第二品中第六声义观察。
其后，菩萨摩诉大菩萨大慧又如是启问世尊：'世尊，一切法自心显现境界，由分别所分之相，有与无、一与异、二俱、非二俱、非有非无、常与无常，远离外道分别不行，由圣者各自智慧所知，远离遍计所执自相共相，趣入胜义谛实相，连接地位而向上清净之相，随顺趣入如来地之相，由往昔愿力任运成就，如种种色摩尼宝般趣入，刹那间普遍趋入无边境界'等如是诸多争论与疑惑，请一切智者如理开示。
大慧，凡夫众生因未了知唯是自心显现，而执著种种外境事物，由执著有无、一异、二俱、非二俱、非有非无、常无常自性习气之因分别而起分别。执著外境后，虚无论者非真实地遍计，说地水火风是真实，从彼等产生众生，因了知唯是自心显现而如是分别。
心是从等无间心与智慧等相应而生，因为刚生即能对某些境界正确分别喜乐、恐惧、忧愁，故可推知一切世间习气皆有。因此从烦恼和清净安立中，业果各别决定。数论师执著有生有灭，不知无明若有则无穷尽，无前无之智慧不生，如何解脱？
刹那论者分别有转、无转、二俱转、非二俱转皆不应说。因此分为七种：总体性有转、别体性无转、总别体性有无俱转、总体性有转亦不应说别体性、别体性无转亦不应说总体性、总别体性有无俱转亦不应同时说。依境、时、次第、行相，一切皆不应说，凡能作事用者，随顺量之名言故有。

།ལྷག་མ་སྤྱིར་བརྟགས་པ་ ནི་དོན་གྱི་བྱེད་པ་མི་ནུས་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ།དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པར་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཡང་གཅིག་པོ་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་སྨྲ་བ་བརྩམས་པ་ཡན་ ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ནི་མི་རྟག་ལ།རྩོམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི་རྟག་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྟག་གོ་ཞེས་པ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་དུ་གཡོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ ནི་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་སྟེ་གསལ་བར་གནས་ཀྱི་རིམ་པར་འབྱེད་ན་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལྟ་བུར་གཅིག་པར་མི་རིགས་སོ།།མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་པ་དུ་མ་པར་སྨྲ་བ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ནི་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་པར་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་ཡང་ གྲོལ་བ་དང་མ་གྲོལ་བ་དང་།ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་སེམས་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་།རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གི་མཐུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་རུང་ངོ་། །སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་ གསལ་བ་སྟེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པ་དང་།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་མི་གཉིས་པའོ། །སའི་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་རིམ་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་དེར་གསུངས་མོད་ཀྱི། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སའི་རིམ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་ ཏེ།མདོ་སྡེ་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ས་བཅུ་གཉིས་པོར་འཇུག་གོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་མི་གཉིས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་ སྨྲ་བ་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཞིང་ཡོད་པ་ཡང་རྐྱེན་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པས་གཞིག་པར་རྟོག་པ་ལ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེས་པ་སྨྲ་བར་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒོལ་བ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ ཚད་མ་གསུམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་གླགས་ཚོལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡི་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཚད་མ་ལ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་དགོངས་ ཤེ་ན།གཞལ་བས་ན་དེ་མཚུངས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་མིན་མེད་པར་ངེས། །ཡི་དམ་གྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་མི་རུང་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པར་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བས་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་བསྒྲུན་པ་དང་བསྡུ་བ་དག་ནི་མི་ དགོངས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པར་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

其余普遍观察，由于不能作实际作用故为遍计，如同诸观察者所说的一和异二者，一法不应有二自性。所谓常与无常，是尼耶耶派和胜论派所说，所造的有分实体是无常，而构成的微尘是常，因为彼等支分无法分析。结合分析等差别分类是常，说无动之法彼等自性亦是动法性即是无常，明显存在的次第分析时，如木与灰不应是一。
诸说不二者对多说者言，一切世间是梵天、帝释等自性的遍计，如是解脱与未解脱，贫富等成为一性过失。因此，一切智者所成立的唯心未能通达，故二与不二诸说者于心相续中执著外境实有，及常、一性。因此于心相续中可安立染污与清净。其中依自他相续力可作差别。
此心本性光明，随善不善诸行作何等清净，即如是成就。如是于空性诸行中安立染污与清净业果之关系。住于有相与无相三昧者即是一切智性，远离有无、一异、亦有亦无、非有非无、常无常等分别的不二。
所谓'连接地界'，虽说于无相中何有次第，然以有相三昧连接地的次第，此经中如来入十二地。所谓'远离有无二边'，即离实有非实有分别，入不二者非说从作用与作者生。尼耶耶等执无中生果且有亦为杖等缘所坏，如梦中诸法说未生或已生。
大慧，由于对方论师将以三量支分寻找过失，故不应首先立宗说一切法空。若问一切智者意趣为何？应安立量有三性相，所缘何者？以所量故彼相等，实有非有定为无，以立宗故不应成立，因为生起怀疑。说遍及三性相关联者，由了知故，对比与摄集二者非所意趣。如是彼之自性与如是生起关联之相。

།རང་བཞིན་གསུམ་གྱིས་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཡང་འབྲེལ་པ་མ་གཏོགས་པར་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ཁོ་ནའམ། སུན་འབྱིན་པ་ཁོ་ན་མི་རུང་ངོ་། །གང་དག་ སྟོང་པ་ཡིན་བདེ་བ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་ལ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སླར་རྒོལ་བ་དེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་ འཕྲུལ་ལྟ་བུར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམ་པར་གཞག་གི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱིས་པས་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་མེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་ནས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། ཕྱིའི་དོན་དུ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྩོད་པའི་གནས་ལྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་སོ། །སྣང་བ་ཙམ་དེ་ལ་ཚད་མ་དང་། གཞལ་ བྱའི་ཐ་དད་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རུང་ངོ་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། ལྷག་པའི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་བྲལ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་ པོ་འབའ་ཞིག་སྟེ་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།ཅིག་ཅར་དང་རིམ་དུ་འཇུག་པ་དང་། འབྲེལ་པ་མེད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཞན་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་སུ་དང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ སྐད་ཅིག་པའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འཇུག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྣང་བ མེད་པ་དང་།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྙིང་རྗེས་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་དཔེ་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ཆུར་སྣང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་དོན་ དུ་འཁྲུལ་པའོ།།དེ་ལྟ་བུས་ངས་ཡང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། རབ་རིབ་ཅན་དང་། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཚད་མ་དང་གཞལ་ བྱའི་ཐ་སྙད་དུ་སླུ་བ་དང་མི་སླུ་བ་གདོན་མི་ཟ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཡང་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་ཆུས་འཁྲུ་བ་དང་།བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སླུ་བ་མེད། མཚོ་ལ་སོགས་པ་ནི་སླུ་བ་མེད། དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་འཁྲུལ་བ་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་སླུ་བ་དང་སླུ་བ་མེད་པར་ངེས་པས་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ལ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

是由三种自性而得以了知，除了关联以外，仅仅以见到和未见到而证成或破斥是不合理的。对于那些说'是空'的人们，烦恼、清净和安立都是不存在的，如同石女儿等一样是空无的。对此反驳说'无实'的人，应当依照一切宗派的方式，仅仅对显现如梦如幻地安立法与有法，而不是如虚空花那样空无。佛陀考虑到凡夫们未能了知自心仅是显现，因此执著为常、我和外境。
这些就是所说的常与无常、一与异、亦一亦异、非一非异、有与无等五种诤论处。仅仅对于显现而言，量与所量的差别以及因果事物是合理的。缘起是不生的，即离开增上作用、作者、能生、所生等法的关联，仅仅是刹那间的因果事物，即'此有故彼有'。
同时生起和次第生起，无关联是指当一刹那存在时其他就不存在，一刹那与任何都无关联。因此，未了解刹那的自性而遍计的诸法，不可言说的缘起等以及二无我也是不可能的，这是多次解释过的。
通过修习缘起、无常、苦、不净等，由于完全断尽贪等烦恼，而趣入轮回苦的灭尽。当修习空性、无相、无愿时，以智慧观察而获得无相和有相的三昧，由悲心所摄持，为利益他人而趣入一切智性。
一切智者对于各别显现以众多因相和譬喻来作为所立和能立，以周遍的方式趣入相状，所说的如同对干焰显现为水起颠倒增益而产生强烈执著一样，如同眩晕、昏厥等，对识的行相执著为外境而产生错乱。
如是，我也对于干闼婆城、眼翳、旋火轮、影像、水泡、梦境、幻术、回声等显现的有法，在量与所量的言说中，确定有欺诳与不欺诳，如同在梦中虽无外境，以干焰等水洗浴、饮用等是不欺诳的，对于湖泊等是不欺诳的，同样在睡眠时也由于确定种种错乱中的欺诳与不欺诳，而对世俗者安立量与所量。

།རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྟོག་པ་གསལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ ཀཱིརྟིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ།མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཉིད་ནི། །གཟུང་བ་འཛིན་པ་རིག་པ་རྣམས། །ཡོད་པ་མིན་གང་ཚད་མ་དང་། །གཞལ་བྱ་འབྲས་བུ་གཞག་པར་བྱ། །ཞེས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ཆུད་པའི་རྒྱུ་འདུས་པ་འཁོར་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་ གྱི་རྒྱུས་འདུས་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་། རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ལས་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པ་དང་། རྨི་ལམ་བཟང་པོ་དང་། རྨི་ལམ་ངན་པ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པར་སྣང་བའི་ལས་དང་འབྲས་བུར་ངེས་པར་འབྲེལ་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བ་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]དཔྱད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་ནས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་བསྒོམས་པས་ ལོག་ནས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ན་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་བསྐུལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་དོ།།གང་དང་གང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་དེ་དངོས་པོ་སྟེ་གོས་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མས་དངོས་པོ་པར་བདེན་པའི་དོན་དུ་ཕྱིར་ རྒོལ་བར་བྱེད་དོ།།གང་དང་གང་སྟོང་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མི་གཉིས་པར་སྟོང་ངོ་ཞེས་དེ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་ཚད་མ་དེ་གསུམ་གྱིས་རྒོལ་བ་སྤོང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་ པ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་དངོས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་དེར་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་ཅིང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྤངས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་ཅིང་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། སྐད་ཅིག་ པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སོ།།སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ཤིང་རྒྱུན་དུ་གནས་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་རྟག་པར་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རྟག་ པས་སྒྲའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་ནི་གཤེར་བ་དང་།དྲོ་བ་དང་། སྲ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཞན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་རོ། །གང་དག་ཡང་བློ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་ ཅན་དང་།ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གླེང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཆོས་ནི་ཆོས་ཅན་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས་ཅན་ཡང་ཆོས་དང་བྲལ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མར་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ སེམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒྲུབས་པའོ།།ཕྱི་དང་ནང་གི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་བ་ནི་འདུས་པ་ལ་འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། འདི་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་པར་སྨྲ་ བ་ལ་རྫས་ཀྱིས་རྫས་གཞན་རྩོམ་པ་དང་།ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡོན་ཏན་གཞན་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་རྟོག་གོ།

所谓'如实缘无分别'是一切智者所宣说的明显现前的分别，如同阿阇黎法称所证成的：'如同所见般，所取能取及了知，皆非实有故，应立量所量及果。'
众生由自身积聚的轮回因缘，以及由自他因缘所集，依自他相续的根本和差别缘，以及从迷惑种子所生起的种种相状的迷乱、昏厥等情形，如同善梦恶梦般，业果成熟显现为福德和罪业，由此必然关联的业果中众生轮回生起，以智慧观察。
通过观修无常、痛苦、不净、空性，远离后无思无相，证入不二的胜义谛，自性光明的领悟时，由大悲习气激发而成就一切智。
因此，如是于心相续中安立染污和清净。
凡是成为清净的，那即是实有，如同衣服一般。心也能成为清净，因此它也是实有，以三自性相而执著实有之义的对方如是诤论。
凡是空性者，彼即远离染污和清净，如同兔角般不二而空，以此三自性量对治诤论者，一切智者如是宣说。
诸圣者智慧中无有实有和非实有的分别，无思无相的不二胜义谛唯是真实了知，于彼中无有实有分别，亦无非实有分别。
彼自性光明如同黄金等般相续关联，远离客尘垢染，无垢且无人造作故为无为法。如解深密经中所说：'因刹那性故是有为，无人造作且恒常安住故是无为及常，如来出世与否，法性恒常安住'等。
法性亦是常住，对声义差别的分别，如同湿性、热性、坚性、动性、有色、无色等无常法的无常性非为他法一般。
诸智者们所论述的法与有法、德与有德之实有，于彼等中法不能离有法，有法亦不能离法。如是相及所相亦非一非异，以心成立空性。
内外词义中德与有德之实有不应理，如于和合中说'此具色'、'此具触'等，说德与有德时，以实体造作他实体，以德性造作他德性等差别分别。

།གཅེར་བུ་པ་རྣམས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འབྱེད་པའི་རྩོད་པའི་གནས་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་དང་། ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟག་པ་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་འབྲེལ་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པུ་དང་ཡང་མི་འབྲེལ་ཏོ། །ཁྱད་ པར་ཅན་དང་ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཞིག་ན་ནི་སུ་ཞིག་སྤྲེལ་བར་བྱེད། འོན་ ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མཆིས་ན་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ།དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བས་ན་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་བཀག་གོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གསུངས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ལ་དཀར་ པོའི་ཕྱོགས་རྩ་བ་ནས་ཕྱུང་བ་ཡིན་གྱིས།ལེགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་བླུན་པོ་དག་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྤོང་བར་བྱེད། དེས་ན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལུང་བསྟན་ཏོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་སྨྲ་བའི་ ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་དེ། གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་དེ་ནི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུ་བ་དང་ནི་རྒྱས་པ་དང་། །སྲོག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཅན་ཏེ། །དེ་ནི་རིགས་པས་འདིར་སྨྲས་ཏེ། །ཕྲ་ བ་གང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མར་མེའི་འོད་ནི་སྣོད་ཡངས་པ། །འཕྲོས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དེ། །ཆུ་ཡི་སྣོད་ལ་ཏིལ་མར་ཐིགས། །གང་ཞིག་འཕྲོས་པ་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་སོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་ནི་གཞན་ལ་ལུས་ནི་ གཞན་ནོ།།རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་དང་། ཞི་བ་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ནི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཁྱབ་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་རྟག་པ་གཅིག་པུ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ མཐའ་རྣམ་པ་བཞིར་སྨྲ་བ་བསྒྲུབ་པའི་མཐའ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།བདུན་པ་ནི་སྔར་དཔྱད་པའོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་ནས་ གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟོང་ཞིང་མ་སྐྱེས་པའོ།།བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་གནོད་པར་མི་འགྱུར། དེ་ནི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་བ་མེད་དེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ།

裸形派分为七种的诤论处，无记的有无变化等前述诸事，以及从有生起和从无生起，数论派和胜论派的常见，如来所成立的大乘宗义中不从有无生起的道理，一切智者建立缘起，作用与作者的关系脱离，这是一切智者的密意。
当刹那存在时，后刹那不存在，如何能有事物与无事物二者相关联？因此，单一刹那也不相关。
胜论派和预言者们所说的生、灭、灭尽等诸法，作用与作者的关系，若观察为异或不异都不应理。若与作用异，谁能相连？若不异，则作用与作者若存在即称为异。
如是一切智者遮止了有无次第与同时生起的作用与作者的关系执著。此前有故此有的缘起而已，如是建立业果关系决定。
关于染净如实了知的教说，大乘诸师从根本断除白品，愚者为何要舍弃善品？因此，如是之人将堕地狱，此为一切智者的授记。
外道所说不可记的法与有法，如异不异自性皆无。裸形派所说命即是身等，'聚集及增长，命以身为量，此处说道理，非为极微小。如灯光广器，散布如是许，油灯滴水器，犹如其散布。'
尼夜夜迦、数论、胜论诸派说命是他物，身是他物。持咒究竟论者与寂静不二论者说我是常一遍在。
如是常一、差别、非二俱、有无等其他论者所说的四边见建立的诸宗派差别。
第七已前分析。常法因无生故如石女儿等。
以智慧观察二无我，分别等是真如所缘禅定。
如来地无障碍智，于一切真如相而入，具相无相等持平等安住，成就智慧相后即是无二空性无生。
诸如来说空无生故无实，如何不成过失？此非过失，因为声论等所计作用与作者关系不存在故，缘起非不生起，仅是此前有故此有而已。

།སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་ཅིག་ཅར་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པུ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་ངོ་། ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟ་བུར་ན་དངོས་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཡིན་གྱིས། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ།རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། རྡུལ་ཕྲ་ མོས་བརྩམས་པ་དང་།རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་། སྤྱི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཀུན་བརྟགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དོན་དམ་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ།སྣང་བ་མེད་པ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པར་དགོངས་པ་ལ་གང་ཡང་བརྟགས་པ་མེད་པ་བཞིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ དངོས་པོ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་ཅེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བར་འབྱུང་བའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་འདི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྲིད་པའི་དོན་གྱིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་རྩོད་པའི་གནས་ མདོ་སྡེའི་དོན་བཀྲི་བར་མ་ལུས་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པ་རང་དང་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པས་གོང་མའི་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སེ་གོལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ།།མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པའི་རྒྱུན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་མེད་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པ་ནི་ཆུད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྤང་བ་དང་། ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པས་ཆད་པ་ དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་ བ་དང་།དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལའོ། །འདུ་འཛི་མེད་པ་ནི་གཅིག་པུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་ སོགས་པར་ཤེས་པས་སྲིད་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལ་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་སྣང་བ་མེད་པར་ཡང་བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་ པར་སྣང་བ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།མིའི་དབང་པོའི་བྱིན་རླབས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། སྨོན་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་གཉིས་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་བདུད་ལ་སོགས་པའི་ལས་ ཀྱིས་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དང་པོར་ཞལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། བཅུ་པོར་ཕྱག་གིས་དབང་བསྐུར་བའོ།

刹那灭时并非与单一刹那相联系，在人无我中也是如此。在法无我中，如同梦境和幻觉等一样，不生起二相。如此，是以二种事物之相为空性的证悟，而并非如石女儿等事物完全不存在。
如《解深密经》中所说：'善男子，无自性有三种：相无自性、生无自性和胜义无自性。其中，常、我、外境、微尘所成、实体、德性、业、共相等，凡是以这些相而遍计执的，即是相无自性。依他起相是生无自性。在胜义中，无二相自性，无思维，无显现，胜义谛不二，本性光明，超越有无分别的证悟，如同遍计所执无实，依他起无实，圆成实也非无'，若说圆成实也无，即是造作远离正法之业。
如此，依据《解深密经》的方式引导之义，将在《入楞伽经》正法注释中广泛详细解说一切经典义理之争论处。
所谓'非常'等，是因为远离如我和我所等分别，以及远离自相和共相的分别，故无二。其中'非断'是因为以智慧刹那成办殊胜义利，由大悲习气推动，以具显现的三昧利益众生。
'非灭'是因为不同于响指等声音，因为是有为法。在不二证悟相续中因无烦恼故非死。'无断无得'是因为证悟本性光明，故于其中丝毫无断无得。由刹那相续相联故非断非常。
'非一义'是因为非如我等常法。'胜义无别'是因为不同于依他起的二相，涅槃无二。自相是坚、湿、暖等。共相是无常、苦等。通达此即是诸蕴。'无杂'是独乐之相。
'于境无颠倒'是由了知无常、无我等，不生起对轮回和受用美好等的分别，因此成为涅槃智。二种相即是无显现中我常等分别，以及于青等显现中外境之分别。
'由人王加持'等，是诸佛加持，以诸愿清净，成就二种愿。由此不为魔等业所障碍，首先见面等，十地中手灌顶。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པའི་རྒྱུ་ལ་གླེང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱིས། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ དེའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེ་ན་ཕྲད་པ་མེད་པ་པ་ལ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་རུང་།ཡང་ལན་དུ་བསྙེན་པ་ནི་མུར་བྱེད་པ་རྣམས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཉིད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་རྟག་པའི་ རྒྱུ་མེད་དོ།།ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་རྒྱུན་བློ་ལ་བཞག་ནས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི། དེ་ལྟ་བུར་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བློ་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲའི་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་ནི་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མར་བྱེད་པས་དོན་སྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྔོན་གྱི་མཚན་མ་ དང་མིག་ཟུར་ལ་སོགས་པས་དོན་རྟོགས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་སྒྲ་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་རྟག་པར་ངེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསལ་ཏོ། །སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྒྲ་རྟག་པའོ་ཞེས་རྟོགས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནོར་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ནོར་པ་མེད་པ་ལ་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་གཅིག་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནོར་པ་ལ་མི་རྟག་པར་ཡང་བྱེད་དེ། རྟག་པའི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་ པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པས་ནོར་པ་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནོར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཟུགས་ནི་རྟག་པ་ཞེས་པའམ། མི་རྟག་པ་ཞེས་པར་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པར་རྟོགས་པ་ནི་ནོར་པ་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་པ་ ན་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐ་དད་པས་མི་འབྱེད་དེ། མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནོར་པ་རྟག་པའོ།།ནོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་རོ།།དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཡང་མི་འཇུག་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ པའི་བློ་ཡང་མི་འཇུག་སྟེ་ཞེས་པའོ།།གཞན་དུ་མེད་དེ་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཡུལ་དུ་བློ་འཇུག་པས་ན། དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་གྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཅུང་ཟད་འཕགས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་ བུ་དེ་ནི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་གཟུགས་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་སོ།།ནོར་པ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་པ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་། མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །དེར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་མི་རྟག་པ་ དང་།མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའོ།

世尊说'此有故彼有'并非是指常有的因，当刹那灭时，如果有果的时候因已不存在，那么对于无接触者来说，'此有故彼有'如何成立？对此回答说，随顺外道者们认为自心显现即是外境的因，微尘、有支分、诸根等说法是外境和常因都不存在。
将最初和最后的相续安立于心而说'此有故彼有'，并非说无因，这是一切智者的密意。'大慧，彼等非是事物，亦非无事物'，其中'非是事物'是因为无外境可说，'非无事物'是因为有心中的声义可说。
'说'是造作，因为以相而了知义。因此也可以通过前相和眼角等了知义。所以一切智者已破除声义相连恒常决定。外道等认为声是常有。圣者们则知无常等非颠倒。
错误以多种方式各别显现。于无错误中自性唯一，对常等错误也作无常观，因为无常有境故。为断除事物和无事物，凡夫对错误影像等如何执著，如是无事物；如何各别显现，如是非无事物。
如是错误，对圣者来说，既非常的颠倒，也非无常的颠倒。如般若波罗蜜多中所说：'不见色为常，亦不见为无常'等。因此，了知为常是错误，因为当无常等境时，分别刹那灭故。
'不成差别'是说，对如是显现不以常、我等相差别而分别，因为唯从不正确的无明成熟而如是显现，所以错误是常有。'错误非真实'是说非胜义自性之义。
凡夫之心是增益常等事物的颠倒。圣者之心因完全了知刹那灭等而非颠倒。非事物各别显现既非无常也非常，因此一切智者说：'颠倒心不行，非颠倒心亦不行'。
'无他'是说凡夫增益遍计所执境而心行。若问如何，则凡是少许成为圣者想，圣智所缘事物如何，则非如是迷乱相。
错误也是颠倒和非颠倒，即于错误本身增益常、美等为颠倒。如实显现无常、不净等是非颠倒。

།དོན་དམ་པར་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ལྟ་བུར་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་མོད་ཀྱིས། འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་བདག་དང་བདག་གི་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་ དང་།གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུ་འཛི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པོ་གནས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཕལ་དང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །བྱིས་ པ་དང་མཁས་པ་དག་ལ་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ།དེ་ལ་བྱིས་པ་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མཁས་པ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་པའི་མཚན་ཉིད་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། བྱེད་ པ་པོ་དང་།ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ངའི་བསྟན་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་ ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཚད་མས་གནོད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་གི་དོན་རྟོག་གོ།།གལ་ཏེ་ནོར་པ་དང་། སྒྱུ་མ་འདྲ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཀྱང་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པ་ནི་ནོར་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་སྤོང་བར་གསུངས་པ། ནོར་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གསུངས་པ་ནོར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྒྱུ་མ་དེ་ལྟ བུར་འགྱུར་བ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་པ་ལ་བླགས་ཏེ་གསུངས་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་པ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལུང་ལས་ འབྱུང་བ།འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དེ་གང་དེ་འདོད་མིན། །ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་སྟེ། །སྣ་ཚོགས་འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་ལུས་བཞིན་དུ། །དེས་ན་དཔའ་བོ་དེར་འདོད་འདུལ་བར་བྱེད། །ཅེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདི་སྐད་གསུངས་པ། བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ནི་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱི་རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་སྟེ།རང་གི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པའི་ནོར་པ་ལྟར་སྒྱུ་མ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ནོར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་བྱེད་ཀྱི། སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་རྣམ་ པར་རྟོག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།སྐབས་དེར་ཞེས་པ་ནི་ནོར་པའི་ནང་དུ་སྟེ། ནོར་པ་དང་འདྲེས་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ནོར་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་ལ་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཀུན་རྟོག་པའོ། །འཕགས་པ་གང་ དག་གིས་མི་གཉིས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་ནོར་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་ལ་མཛེས་པ་དང་།མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཀུན་ཏུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པའོ། །ནོར་ པ་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་བྱས་པ་ན་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ་མཚན་མར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ནོར་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་རིབ་ལེགས་པར་མ་གསོས་པས་མ་དག་པ་ལྟ་བུར་མཚན་མས་ཡེ་ཤེས་གློངས་པར་འགྱུར་རོ། །བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་དོན་ཏོ།

虽然从胜义谛而言，因为无自性，所以如同所说的那样其自性无二，但是对于凡夫来说，由于常、我、我所等颠倒，而获得轮回的痛苦显现。
对于圣者来说，通过现证无常、痛苦、不净等真实语而获得解脱。
其中自相是坚、湿、暖等。共相是无常等。'因为无喧嚣'是指喜欢独处，直至'圣者不与众同住'。
凡夫与智者的显现有差别，其中凡夫增益实有。对于智者来说，是通达空性、获得佛种性。
如果凡夫们所妄计的错误相，即常、我、我所、作者、业和作用等相真实存在的话，那么我的教法中的缘起就会与外道的因生相同。
但这是不合理的，因为量能破除常、我等因的果应当了知，这是遍知佛陀教言的意义。
如果错误如幻，则如幻会成为他因。那又如何呢？大智者当观察：外道们的常、我等错误为何不成为因？
遍知者也说断除：错误非如幻。说明原因：错误无获得随眠过失之因。
对于'难道不成为如幻那样吗'之问，回答说：大智者，幻术不会导致获得随眠过失。
关于'如何不会导致获得'以及特别说明'若不观察'，如经中所说：'世间种种非所欲，分别贪欲人欲求，种种世间如身相，故勇士调伏所欲。'
因此遍知者如是说：大智者，幻术是从他人咒力而生，不是从自己的邪分别而生，如常、我等错误般幻术生起。因此错误造作随眠过失的习气，而仅仅分别为幻术则不会。
'在彼时'是指在错误之中，直至'与错误混杂'。如外道对错误自性显现执著实、德、业等为真实。
诸圣者获得不二空性等解脱，他们对错误自性显现不见为真实的美、不美等，如《圣般若波罗蜜多经》中所说。
断除错误后的了知是以智慧观察色等显现，如同房屋等成为空性时，若对不二智慧起有无相的分别，那时此相的分别即是错误，如同眼翳未完全治愈般不清净，会被相缠缚智慧。
'如同'是表示譬喻的意思。

།སྒྱུ་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་མེད་དེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཁྱབ་པས གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཟུགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས། རྨི་ལམ་དང་མཚུངས་ཞེས་སོ། །ཇི་ ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཇི་དེ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལགས་སམ་ཞེས་གསོལ་པ།གཟུགས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལ་སོགས་པར་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ རྒྱུ་མེད་པར་མཐོང་བའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་མི་མཐོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པའི་ཆུར་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱིས་པས་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་པ་སོ་ སོར་སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ།།དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་རིག་པས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ལོག་པ་མྱུར་བའི་གློག་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའོ། །ལོག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ནི། སྟོང་པ་རྣམས་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚད་མའོ། །མྱུར་བའི་གློག་ དང་འདྲ་བ་དེས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རོ། །གང་གིས་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཆུང་ཟད་ཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་རི་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་རོལ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པས་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྱུ་མ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པར་རོ། །གང་ཡང་མདོ་སྡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གསུངས་པ།དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བའི་སླད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་འདིར་གླེང་བར་མཛད་དོ། །ཆོས་གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་སྣང་བ་མེད་ལ།སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ལགས། དེ་བས་ན་འདི་འགལ་ལོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དགོངས་པའོ། །དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ལ་བྱིས་པས་ཀུན་ བརྟགས་པའི་བྱིས་པ་དང་།བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སེམས་མ་རྟོགས་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ ལས་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་འཛིན་གྱི། རྣམ་པ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་སུས་ སུན་ཕྱུང་།ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པས་ན་མི་སྐྱེའོ། །མེད་པ་ཡང་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་པས་སྒྱུ་མ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །མོ་གཤམ་ གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

幻化经由智慧观察时，并非如同愚者们所分别的那样存在外境事物。与此相应普遍，一切二相事物皆如幻化。
如《般若波罗蜜多经》中所说，从色法乃至佛果之间，所显现的色等诸法如幻如梦。
如同愚者们对种种现象贪著而作诸相分别，如是诸法是否如幻？
色等种种相为愚者所执著为外境等，因无因而见，即无法找到能成立的推理因，以智慧观察粗细诸相时，唯是空性故。对于人和咒语等幻化，愚者所执著的外境仅是各别显现的认知而已。
因此一切智者如是宣说：'如同迅速消逝的闪电，故如幻化。因消逝故如幻化者，即是诸空性，是法无我的量。如迅疾闪电者，即是诸刹那性，表人无我。'
若对梦境、幻化、影像等些许空性有所了悟者，以智慧观察，与此相应而了知色法显现非色等，应当了知山等为空。
愚者所遍计的外境和常等相的事物，二者皆是空性。
诸法的自相与共相之事物，以智慧详细分析时不显现，此为其义。
幻化非真实存在，与此无法相应，说诸法存在即是说诸法如幻而存在。
又于《般若波罗蜜多经》等诸多经典中说一切法无生如幻，为了令诸众生必定理解，圣者大智于此正法中宣说。
于彼无生诸法中，如石女儿等无有色等各别显现，而幻化自性则显现种种相，既然是无生，如何说是如幻？因此有此疑问。
于此，一切智者后说：愚者所遍计的能作所作相关之生，是无生。为何？因为唯是自心显现而已。不了知自心者，愚者们执著外境生起。
由见非从有无生起而相关，因无外境事物故为幻，彼外境于二相识中执为因果事物差别，而非无相，故谁能破除彼外境？
有法因已有故不生。无法亦不能作用，此有故彼有。一切法无作用故，仅是刹那相续，如幻生起非真实生起，如是彼等生亦是无生。
石女儿等无有显现故，非如彼等无自性般如幻诸法不生。

།མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་ པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་དུ་སྣང་བས་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །སླུ་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བས་ཡང་དག་པར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དོ། །སྒྱུ་མ་དང་ཆོས་ མཐུན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཡང་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དངོས་པོ་བསྟན་པ་ལ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །རྟག་པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཆགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པ་ལྟ་བུར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བདག་དང་གཞན་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ།།སྒྲ་དང་དོན་ལ་འཁྲུལ་པའི་སྨྲ་བ་པོ་མང་སྟེ། ལ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་དེར་ཡང་སྒྲ་དང་དོན་རྟག་པར་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་རྨོངས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་སྒྲ་དང་དོན་ཡང་དག་པ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པར་མཛད་པ།དངོས་པོ་གང་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་བརྗོད་པ་དང་། འཇུག་པའི་མཚན་མ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལོག་པ་དང་། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མིང་སྟེ། ཚོགས་དང་། ལུས་དང་། གནས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ནི་ གཞན་དག་གི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། བརྗོད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ལས་དོན་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པའི་ དོན་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི་འབྲུ་མང་པོ་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཏེ།འབྲུའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་འབྲེལ་པ་དང་། དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འདོགས་པའི་མཚན་མ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་གོ་རིམས་ཀྱིས་འཁོད་པ་ནི་མཚོ་དང་། བྲོ་དང་། ལྕུག་མ་དང་། ཤིང་ཏ་ལ་ལྟ་བུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་དེས་མིང་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་རྟག་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། ལུང་སྟོན་པས་སྒྲ་གསལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཅན་གྱིང་རོས་ཡི་གེ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ང་རོ་དང་། ཡི་གེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པས་ན་སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་སུ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སླུ་བར་བྱེད་དོ། །ཡི་གེའི་རིམ་མ་གཏོགས་པར་སྒྲ་རྒྱས་པ་ལ་རིམ་མེད་པ་ལ་རིམ་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་དོན་བརྗོད་པར་ཡིད་མི་ཆེས་སོ། །ཚིག་ནི་མིང་དུ་འཇུག་།མིང་ལས་དོན གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐད།ཕྱོགས་གང་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ནི་རྣམ་གྲངས་པས་ན་དེ་མ་གཏོགས་པར་མིང་མེད་དེ། རྟགས་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེར་འདུས་པ་ལས་མིང་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པ་ནི་ཡི་གེ་མ་གཏོགས་པར་མིང་ལ་སོགས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེའི་གོ་རིམས་ཀྱི་མིང་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་གདགས་སོ།།ཚིག་གི་དབང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་ན་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བརྗོད་པའི་དོན་འབྱེད་པ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་དེ། སྔ་མ་ནི་སྨྲས་པ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ བརྟག་གོ།།གཉིས་པ་ནི་འདུས་པ་སྨྲ་བའི་བརྗོད་པར་བརྟག་གོ།

外道们认为常、梵天、帝释天、微尘等物质为因，与作者等相关联而产生果报，这是常见。由于无外在之因，唯识显现，故诸法如幻。由欺诳因而生，实际上无生，故说无生之语。由与幻相符，说诸法无生，是为了理解外境，说一切法如幻无生，是说诸法差别。如是怀疑后，一切智者说：'又说诸法'等。说诸法是为了理解业果关系，这是总义。为破除常、我等执著和外境执著，故说诸法如幻不生。
外道对非真实之法执为真实颠倒，故于常、我、外境等及作者、业虚妄分别，欺骗自他，对他们应如实说唯识。言说混淆声义者众多，有人认为除外境言说外，声义还有常住关系，为除彼等愚痴，一切智者如实宣说声义。
'于何法安住'等，即所说、趣入相及其他相反等如是相为名，聚、身、处是异名。此非他人之语名。语聚即语义之聚，一切智者意为所诠义。故由此二者必定显义。为常义所用的多字即字聚，称为字群。能显现即彼等关联及种种义安立之相，以次第差别安住如湖、舞蹈、竹、多罗树等。故以此次第显现名身和语聚。
此表常义，而非经师所说显明音声之遍计，亦非弥曼差派所说能显字。由于声音和字不可分别观察，故弥曼差派以异名欺诳众生。除字次第外，于广大声音无次第中执为有次第而说义不可信。语入于名，由名义明显，如是说。
有些方面认为语和字是异名故离此无名，依相而集于彼而生名等想。实际上离字无有名等，故依相而由其次第安立名等语。若一切智者安住于语自在三昧，则于音韵坛城开显所诠义，前者应观察为摄说相，后者应观察为和合说之言说。

།དེ་དག་བརྟག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བརྗོད་པའི་དོན་བླངས་ཏེ། བརྗོད་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ལས་ཚིག་དགར་ཏེ། ཚིག་དང་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གཉིས་ པོ་ནི་ཚིག་དང་ཚིག་གི་དོན་བླངས་ཏེ་འདུས་པའི་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ནི་ཚིག་ཁྱད་པར་དུ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། ཚིག་གཞན་དང་འབྲེལ་པར་དེ་ལྟར་སྨྲས་པ་ལས་གང་ལྷག་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པའི་དོན་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་འབྲེལ་པ་ནི་ བརྗོད་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་པའོ།།གཞན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པ་ལོག་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །ཚིག་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན་བརྗོད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་འབའ་ཞིག་དབྱེ་བར་མ་ཟད་དེ་མིང་གི་ཚོགས་ དབྱེ་བར་ཡང་སྟོན་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མིང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། ། ལ་སོགས་པ་ནས་ཧའི་མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་སོ་སོར་རེ་རེའི་མིང་དུ་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཧ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ཡི་གེའི་ ཚོགས་ནི་ཨ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཧའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་འབྲེལ་པའི་འབྲུ་རྣམས་ནི་མིང་གི་འདུ་ཤེས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།ཐུང་ངུ་དང་། འདྲེན་པ་དང་། རིང་དུ་འདྲེན་པའི་དབྱངས་རྣམས་ལ་ཡི་གེའི་མིང་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །ཡི་གེ་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་སྣང་བར་བྱེད་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཚིག་ནི་ཐུག་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཚིག་དེའི་དཔེ་རྣམས་ནི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་དང་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །མིང་གིས་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་སྒྲའི་དོན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་དོན་དུ་མ་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།ཡི་གེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་དང་རྣམ་གྲངས་སོ། །མིང་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚིག་གིས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །སྒྲ་ རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡོད་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ།།རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་སྟེ། དེར་བློ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་དྲི་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཅི་གཞན་ནམ།འོན་ཏེ་ཅི་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཞན་པ་དང་། གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་དྲིས་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུང་མ་བསྟན་པས་ན་གཞག་པར་བྱའོ་ ཞེས་འཛེར་ཏོ།།ལུང་མི་སྟོན་པར་སྨྲ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གོས་པ་རྣམས་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྲོག་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ལུས་ཤེས་ཏེ། སྲོག་ཇི་ཙམ་པ་ལུས་དེ་ཙམ་པ་ཉིད་དེ། འདུ་བ་དང་ནི་གྱེས་པ་དང་། །སྲོག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཅན་ཏེ། ། དེ་ནི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས། །ནམས་ཀྱང་ཕྲ་མོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །རྒྱུ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། གཅིག པ་དང་།ཐ་དད་པར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་ཅེས་རྟོག་གོ། །ངའི་གསུང་རབ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་ རབ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་བསམ་དུ་མེད་པར་བརྗོད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པར་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་ མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ།

对于这些差别的观察，是取其所说的义，从所说内容中的支分，观察其相顺和不相顺的法而区分语句，了知语句和语句的意义。第二是取语句和语句的意义，完全了知集合的所说义。由此所说的是：一般而言语句，特别是所说，与其他语句相关而如是说，其中超出的即是所说的义。或者说相关即是所说的义。
对于遮遣他法，说为总相和别相，除此之外相反的是差别。所谓语句终结，是在了解语句时即能了解所说。不仅仅分析语句的聚集，也说明名词的分析。大智者，名是如此，以诸字母等。
从等等乃至以ha为终，各自一一认知为名，即是称为a、称为ka，乃至称为ha。有些人说字母的聚集是从a开始至ha为终等，各自相关的音节即是配合为名的认知。对于短音、引音和长引音的元音，一切智者意趣为字母之名。
由于显明诸字母的相，故为显现。如所说'语句即是终结'，其语句的例子即是大象、马等。名和字母是指无色蕴。由名所说故，是对声音的意义观察而不显示为义。
关于'以字母自相而显现'，相即是相和异名。所谓'以名句所说'，即是以名的语句所说的意思。由于诸声音有多义，故特别解说，唯一切智性为量。
具慧之因是三自性，即是无心之义。若问如何说此非问，对于诸智者问'色等无常是他性还是非他性'时，对世尊说：对于色等，无常性是他性或非他性的此问，因为世尊未予记别故应搁置。
说不予记别是外道们的，如同衣派等说变化，即是只要有命即了知身体，命有多少身即有多少，即：'集合与分离，命即具身量，此为诸理说，永无微细性'。
所谓'分别因'，即是常、我、梵天、根等遍计诸因。认为从彼等生果及一性、异性皆不可记别。'于我教中非如是'是如何所说呢？二俱及二俱非等二性不可记别，于一切智教中说一切不可思议。
如何呢？于离所取能取分别而无显现的无二真实智中，有无、常无常、二俱及二俱非等相的分别不行。

།གང་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་གི། ངའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ལུང་མི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཞག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ བྱེད་པ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བྱ་བ་དང་།བྱེད་པ་དག་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཞན་པ་དང་།གཞན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། མི་རིགས་པས་ན་དེས་ནི་དེར་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་མང་པོར་རབ་ཏུ་དགྲོལ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་དོན་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་དང་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བླང་ན་ཞེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནའོ།།བླང་དུ་མེད་པ་ནི་སྒོ་རྣམ་པ་དུ་མས་ཀྱང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འམ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་མི་རིགས་སོ། །གཅིག་པ་ རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཅིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིས་པར་གསུངས་པས་ན་རང་བཞིན་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གཉིས་སུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འོང་བ་མེད་པས་ན་བླང་དུ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དོར་བར་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ དང་བྲལ་བའོ།།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །འགག་མེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། །རྟག་མེད་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད། །གང་རྟེན་བརྟེན་པར་འབྱུང་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་དུ་ནི་འགག་པར་ རྟོག་སྟེ།རེ་ཞིག་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་སུའི་འགག་པ་རྟོག་པར་བྱེད། མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མི་རྟག་པ་ཡོད་པས་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ སྐྱེ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཡང་ལན་སྨྲས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསོལ་བར་གྱུར་པ་མགོ་གཅིག་ཅིག་ལུང་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་སྤྱིར་ལུང་བསྟན་པས་སོམ་ཉི་རྣམ་པར་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་ དྲི་བ་ཡོད་པ་ནི་འདྲི་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་གཟུང་བའོ། །རྩོད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཞག་པའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གང་ཟབ་མོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལུང་བསྟན་པར་མཛད་པའོ། །གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་ པས་ལུང་མི་སྟོན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུར་སྨྲས་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གནས་དང་གནས་པ་གཞན་པ་ནི་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །སོ་སོར་གྲུབ་པའི་རྣམས་སྦྱོར་བ་དང་། སོ་སོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམས་ནི་ཕྲད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ། ཕྲད་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལ་གནས་པའི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཕྲད་པའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཡང་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་དོ། །སོ་སོར་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དུ་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ།

在有能取所取事物之处，分别念就会生起，对于那些以我的方式宣说不二的人们，怎么会有所谓的不授记的安立呢？'一切法无作用'是指由于自身刹那性，超出的作用和作者明显相关而不生果，因此一切法无生，仅仅是此有故彼有的关系而已。'无自性'是指当观察自相和共相是异或不异时不合理，因此之前已经观察过了。其中'无所取'和'无所舍'，应当依据众多经典的广泛解释来理解。'若取自相共相'是指若详细观察。'不可取'是指通过多种方式也无法理解。外在的或依他起相的自相共相以种种形式分别，不合理为一或异。'一性'由于无二自性，对无常等诸行，并无异于无常等相，因为以任何方式对一切法说为自性二相，所以无二相自性，因为一事物不合理有二。由于无生起之相故不可取，由于无种种自性故亦无可舍弃之灭相。一切法以一切方式离来去。
如《中论》所说：'无灭亦无生，非常亦非断，不来亦不去，所依能依生。'等等。诸事物虽然被分别为灭于他处，但首先事物的自性相并不存在，因为离开有无二相显现的分别，对于不可言说，谁在分别灭呢？'由于有生相无常'是指对刹那性诸行，生住衰无常等相次第生起是不合理的。假使如此，由于刹那性住于他处，它们就不成为刹那性了。这是说：有为相的生是无常性故称为无常。因此应知对于住六刹那的问题也已作答。
请问一个要点来授记。在某些情况下，由于总的授记未能完全断除疑惑，所以有少许特殊询问。同样应当分析总义而把握。对于诤论者也稍作安立。依智慧而对一切甚深相法作出授记。对于数论派和胜论派等所说的不授记，应当解释：异于处所与住所者不可授记。对于各别成立的诸法结合，以及非各别成立的诸法和合，除了和合因外，不能说彼处所依的实、德等成立于他方。和合因的自性也不可授记。对于各别成立的诸法，如瓶、毛毯等可以差别授记。

།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་ཤིང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ།ས་ནས་སའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱེད་པའོ།།འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ས་དང་སར་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེས་སའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་ལས་འདའ་བ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་ པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོ་ས་བཅུར་གཏོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་ཆུང་ངུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་འགྲོ་བའི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་པར་ཉེ་བར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ ཏེ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བའི་ལུས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆུད་པའི་སྐུ་སྟེ། གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཁྱེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་ཆོས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་ སྤྱོད་ཀྱི་འཚོ་བས་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐ་མ་དང་། བར་མ་དང་། མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་བསླད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་ པའི་དབྱིངས་སུ་གནས་ཞེས་པའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ། དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རི་ཀ་ལས། སྣང་བའི་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་དེ་འདི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཉིད་ནི་ཐར་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་དེ་དག་གི་ཐར་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མདས་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་སད་དེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་གིས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་ཏེ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ལམ་གྱིས་ཆེན་པོ་དང་།བར་མ་དང་། ཆུང་ངུའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་རྙོག་པའི་མཚན་ཉིད་སྤོང་བས་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་དང་བྲལ་ནས་ཆུ་རྣམས་ཀྱི་རྙོག་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་ གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལ།གང་སྣང་བ་མེད་པའི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པ་དང་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་དེར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན།མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་པས་ན་ཞེས་ཏེ། གང་གིས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དེས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཡང་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ པོ་ཡང་ཡུལ་མེད་པ་སྟེ།དེས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་རྟོག་པའོ།

了知预流果等，完全了知人无我后，完全了知法无我，从地至地超越其特征而通达。也就是说，对于初地等自方和违品方面如何了知呢？其中布施等是自方的特征分别。悭吝等是违品方面。于地地中以何等特征超越地的违品方面而通达。
无烦恼的小、中、大无明属于十地，应以大、中、小智慧的特征断除，如是了知后，成为一切法境趣入身受用近住。其中一切法境趣入身是遍智通达身，即了知二和不二三摩地。如是又以如意宝般对一切众生说法等受用近住。
下、中、上是以智慧差别而观察为小、中、大的特征。如此处所说，三摩地醉所染即住于无漏界。那么如何称为般涅槃？《妙法莲华经》说：'我说显现因是涅槃'，故此无过。
断除贪等烦恼，灭尽轮回苦即是解脱。与无明烦恼及业所生身的显现相关，获得不可思议无漏三摩地后，彼等解脱如同安住于灭定，以一切智箭及悲习气种子而觉醒，获得有相菩萨三摩地后成佛。
差别渐次上升是远离贪等一切行，以见修特征差别道的大、中、小加行，断除浊相而成为果。远离彼等后，如诸水浊完全清净般成为阿罗汉果，这是世间言说。
于依他起显现色中，无显现的常、我、微尘等分别，即是遍计所执依他起自性。如是于五蕴自性遍及微细等分别。彼依他起中遍计所执自性，非有非无亦非有无，即非二者自性。
宣说非有因：由非真实遍计相故。由常、我、外境实等非真实遍计故，执著遍计所执自性。非有是因为非如实义。由非真实分别相显现故亦非无。由无二自性故三种分别亦无境，故是非真实分别。

།རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། བརྟགས་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་སྤངས་ཏེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་དག་པ་ནི། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པར། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད པ་དང་།སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་གང་དག་གིས་ཀུན་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ན་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་དེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གསལ་བར་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དོན་དམ་པ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ འོད་གསལ་ཞིང་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའི་ཆུད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ།།ཆོས་ཉིད་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་བཤད་པ། གཉིས་མེད་པ་ཡི་དངོས་པོ་ནི། །སྟོང་ པ་ཡི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ཅེ་ན། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་དེའི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། ། དེ་སྟེ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་རུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རང་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཟོ་འབའ་ཞིག་སྟེ། རྟོག་པས་སྨྲ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གང ཡིན་པ་དེ་གྲུབ་པ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་ཞེས་པ་དོན་འདི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གིས་གནས་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲོས་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་རིག་ པ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་རྐྱེན་གཞན་དག་གི་དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་གཏོགས་པར་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །མི་གཡོ་བ་དེ་ ནི་རོ་གཅིག་པར་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་གསེར་ལྟ་བུ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་འཕངས་པའི་གློ་བུར་གྱི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གསུམ་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་ པ་ལས་འབྱུང་བ།རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དེ་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཚིག་གི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་ བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་།ལས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་སྣང་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་རང་ བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

关于三种自性的特征，一切智者在此处说道：'以遍计所执自性，一切事物皆不生；依他起性中，众人生起分别。远离分别时，当依他起清净，即说为真如性，我于诸经中如是说。'
如《解深密经》中世尊亲自所说：'善男子，无自性有三种：相无自性、生无自性及胜义无自性。凡夫们以常、外在实体等特征所分别的特征，以此等遍计所执或未生起者，即是相无自性。依他起诸种相的生起无自性，如梦境、幻觉等种种显现虽已生起，但以智慧观察，如房屋、村落、森林等，因可被破坏故，是为生无自性。胜义成就的自性光明且一味，无论如来出世与否，法性恒常安住，于此无能取所取二相的自性，即是胜义无自性。'
如圣者至尊弥勒所说：'无二之事物，即是空性相。'何为无事物之空性相？即是事物本身。云何为相？离二相之了悟圆成实性是有法，于彼中离能取所取即是法性，此即是成就自性。
若不依《楞伽经》与《解深密经》中一切智者所说方式安立三自性，则唯是各自分别妄想的臆造，将成为分别之言说。若有人说依他起自性是成就，且因由他生故名依他起，此义不然。何以故？依他而住，即由无明等显现种种色相。二相明显显现即是识本身能知，此即是所说之义。
凡是依靠他缘，除了观待相似刹那之外，由善法非善法等教法显现种种相故，称为依他起。不动之一味唯是正知，本性光明之体性，随顺一切，如同黄金，他缘所引之暂时过失完全灭尽而圆成，此为第三。
如圣《摄真实经》中所说：'善男子，此心本性光明，随善不善诸行如何清净，即如是成就。'应如是了知词义。彼依他起有二种：轮回众生由无明及业所生种种显现诸趣；瑜伽师则由善行等清净显现种种神通神变。离此二相而唯正知，本性光明，有为无为圆成实性。

།ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོན་པའི་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་ན་འདུས་མ་ བྱས་ཏེ།ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཡེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་འཇིག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤོང་ངོ་། །དངོས་པོར་འཛིན་པ་ མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་པར་དེར་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དུ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་པར་མི་རུང་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གཟུགས་ ལའང་མ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་སྡེ་འདིར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སུན་དབྱུང་བར་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་བཞི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་གཟུགས་མེད་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གསུངས་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོ་སོར་སྣང་བ་ཞེས་པར་ འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ཡང་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཚོགས་པར་འདུས་པའི་གཟུགས་ནི་རེག་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་སོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་བྱེད་པ་ནི་རིམ་དུ་ མི་སྐྱེའོ།།གསུངས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བཟློག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། རྟག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཁྱེན་ཏོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་གཏོགས་པར་མི་རྟོགས་སོ། །འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་ཀྱང་མ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་སྟེ། སྟོན་པ་གཞན་གྱིས་སྡུག་ བསྔལ་དང་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ལ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞེས་ཏེ། དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་སྟེ། དེ་དག་གི་གཙུག་ལག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གིར་ཆགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྙེམས་པ་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ སྦྱར་བར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་སའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་རོ། །གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་སྐྱེ་བ་ལན་ཅིག་པས་ན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་མི་འཇུག་པས་ཏེ། གང་གིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་གནས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེས་དུས་གསུམ་གྱི་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་པའི་ཚིག་གི་དོན་མི་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེས པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པས་ན་འབྲས་བུའང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་གསུངས་པ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཚེ་ན་དེ་སྤངས་པ་ནའོ།

如《解深密经》中所说：'善男子，所谓有为法和无为法，这是佛陀的假名施设语。由于不是由根等所作，故称无为，此法性本来常住。由于是刹那性的缘故，称为有为法。'
所谓'由于无有执著人无我之实体'，是指在了知刹那性无常之后，便能断除常我见。所谓'由于无有执著实体'，是指由于无有执著外境实体，故为法无我，如是显示。若非如此，则不应无有执著实体，因为人无我是执著外境之见解。
因此，《金刚经》中如是说道：'于色亦不住'等。因此，此经中说'俱生'等，即是说身见即是法无我，因为是为了破除外境而宣说的缘故。自他身平等性，是由于唯是正智相等的缘故。
四蕴是色相的缘故。由于无色而说为能知的因。关于说为能生因，所谓'大种及所造色'等，与'各别显现'相连。其中'由于互为因相'是指大种聚合之色以触等为色相，依此等业而推知诸大种。诸大种互为因不次第生。
应如所说而了知：为遮遣外境实体俱生身见，由于见到外境声及常有一边非理见解，故以正智断除。就胜义谛而言，唯有遍智者能知。
疑惑之相，若无正智则不能了知。为获得果位故，应通达道法，因为能极为明见。所谓'虽净非净故'是因句，即其他导师所说苦及不净等轮回厌离因中，说由常、我、梵天、帝释等因所生，虽说为清净却非清净，此是因句，于彼等教法中不见功德。
所谓'苦生之处'，是指由于极见常、我、我所执著的无明和业相的集谛，故不生憍慢。无分别无漏，于大乘中应修习法无我。
菩萨戒支是趣入地的差别。由于一次现色生故为一来。具三世平等性是不还，故如是说：不入过去、未来、现在相有无，由此入无二胜义谛正智处。彼不现三世二平等语义。
如何等及故说，由于见过失随眠不还故，无因则无果。即所说：不还时断彼。

།དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རེ་ རེར་བསམ་གཏན་དང་།བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཞིབ་ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས། གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གོམས་པ་དེར་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེར་རྨོངས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྡོང་པོ་བརྒྱན་ལས་འབྱུང་བ། མཉན་དུ་ཡོད་པ་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོད་པ་མ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གིས་མི་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་སྟེ།དམུས་ལོང་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་དང་འབྲེལ་བའི་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པར་འགྱུར་ཏེ།གང་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་ལས་རབ་ཏུ་སད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་བྱ་བར་ནུས་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་ རྒྱས་འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ།ཉན་ཐོས་དང་ནི་རྒྱལ་བ་ཡི། །གང་དེ་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩེ་བདག་གིས། །སྤྲུལ་པ་དེ་དག་སྟོན་པའོ། །ཞེས་ཏེ། འཕྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པའི་གནས་ གཞན་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།གནས་གཞན་ནི་འབྲས་བུར་ཞུགས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྟན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ དོན་དམ་པར་ཅིའི་སླད་དུ་མ་མཆིས་ཞེས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གསུངས་པ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསམ་གཏན་པ་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ བས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་དང་། གསུངས་པ་རང་གི་སེམས་སྣང་བར་གཏོགས་པས་ཞེས་ཏེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལས་ལྷག་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་མེད་ན་ཡང་། བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་པ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་དེ། ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་།རིག་པ་པོ་མེད་དོ། །གཉིས་སུ་གྱུར་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བཟུང་བའི་སྐྱོན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྨོངས་པ་མི་སྤོང་སྟེ། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལས་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པ་བརྟག་གོ། །རང་ གི་སེམས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྡོག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།རྣམ་པ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཚོར་བ་ཙམ་དགག་པའི་ ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྒྱུ་ལས་འདའ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་པའི་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་འགོག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་སེམས་ ཙམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་མཚན་མ་ཡོད་པས་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཙམ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于所谓的阿罗汉等，由于通达法无我，故而断除了各别禅定和禅定所缘等二相的分别，安住于无二三昧，故称为如是。所谓寂静一分，是趣入自利，即是寂静相涅槃的意思。
诸菩萨由发愿菩提，于善根熟习处，彼声闻于此迷惑。如庄严树所说，在舍卫城中，由于诸佛菩萨神通变化的善根未成熟，故彼等声闻不见，如盲人一般，广说如是。
所谓行菩萨行者，由通达人无我，断除轮回相应的贪欲等烦恼。对于具有悲心种子者，从此觉醒，行菩萨行，唯能成佛，非一切皆能。寂静一分离贪，如解深密经所说。
所谓佛陀幻化所化，如说：'声闻与佛陀，彼等所现色相，菩萨大悲者，示现彼等教化。'幻化所化是声闻的差别。
所说种种分别趣入处，此是与果相宣说相关。异处即是入果位的预流等差别。分别趣入所示现种种外在不净等事物，胜义中为何不存在？为此说因：为得果故，为禅定、禅定所缘及禅定者远离故。如是相道远离故，即离二相故。
如何？所说属于自心显现，即无离自心显现外的外境，此为语义。若无外在禅定所缘，则禅定与禅定者如何存在？唯正智中无所知与能知。
所谓二分，是执著外境之过，只要执著外境，就不能断除愚痴，由此因而成为有漏结缚，如是观察意趣。
以了知自心显现相的智慧当遮止，即分别外内诸色显现时，如房舍等皆空，相无边际，为遮如是想受，故入定。
超越自心显现因，除了心中有相的了知外，不能止息。所说彼即是若有自心所缘，则不应入灭定，因为唯是心故。入灭定时有彼相故，所缘仅是种种相亦不应理，因为是二相故。

།ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སེམས་ཙམ་ལ་ནི། མཚན་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་རིག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་མ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆུད་པ་མཐའ་དག་མི་གཉིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བློ་སྟེ།དེས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱའོ།།གང་དག་སྲ་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་རྟག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་ རྣམས་ནི་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཡི་དམ་འཆའ་བ་དང་། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། དཔེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློས་རྟོག་པ་དོན་གྱི་བྱ་བ་ནུས་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་དག་མེད་ན་ནི་ཚིག་པ་དང་། གཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སླུ་བས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ན་ནི་སླུ་བས་ཁྱབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྲུབ་པོ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་དགོངས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྨིག་རྒྱུ་དང་མཚོ་ལ་སོགས་པར་སླུ་བ་དང་སླུ་བ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དམིགས་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་གང་འཛིན་པ་ཡིན་ པས་དེས་གང་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེས་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པའི་བློ་ཞེས་བྱའོ།།སྣང་བ་མེད་པའི་བློ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་དཔྱོད་པ་སྟེ། སྦོམ་པ་དང་ཕྲ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རྗེས་སུ་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱེད་ཅིང་།མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ། །སྤྱོད་པའི་ས་བོན་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དང་། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྟོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ། ཏིང་ ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐོག་མའི་མཐའ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བཅུའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ས་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛེས་སོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།གང་འདི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེ་ནི་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ། རྒྱུ་གསུངས་པ་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྔར་ཕྱི་རོལ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐའ་བཞིའི་ཚུལ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་བྲལ་བར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཞེས་པ་ནི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །ཐ་དད་པའི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པོས་སོ།

对于真实了知的唯心，由于没有相，所以无思无相，是不二了知的胜义谛，因为没有执著无常和不美等色相，所以一切二种禅定等和果相迷乱相的出世间二种禅定的一切相也都是不存在的。
所谓一切法离四边，即是无四种分别，彼等也不可得。为什么呢？因为一切所摄皆不二故。所谓大智慧，即是分别诸法的智慧，应当以此断除一异等诸法的分别。如同如来通达一切法无所执著、不可言说，如是不应以有无等任何法而作分别。
若执著坚、热、湿等相的分别相而起的非真实分别，彼等的常见是分别，外在的诸大种是不存在的。如同立誓和因相及对喻执著的缘故，如同外境论者的心识分别，因为能作事业的缘故，诸大种是存在的。若彼等不存在，则不会有烧伤、爱惜等果。
若识空无对境，则遍是虚妄，如同悲伤的阳焰等。若一切皆空无对境，则不应遍是虚妄，既然不是如此，故外境成立。一切智者的密意也是在梦中时阳焰和湖等的虚妄与不虚妄的果也可得，因此除了各别显现的心识之外，诸大种是不存在的，所以对于诸分别相，由所执著而起执著的即称为安立的心识。
以分别智慧趣入无相的心识，故而观察，不执著粗细分别的相，通达空性，精进于不二的真实了知。行为的种子是闻思，于此成就通达后，证得欢喜地的相修慧。其中广说地的功德，如百三昧等。
所谓始边和末边，即是过去和未来，意思是趣入过去和未来。获得十地福德智慧资粮的究竟，证得如来自性通达的地后，为了成熟众生而以光明庄严相连。
此中所谓能生和所生，仅是名称和分别而已，因为已说因是通达唯自心显现的缘故。如何呢？因为前已说明外境无实，如同所说离四边清净的道理。所谓自相住，即是不二的真实了知而已。以各别的作用和作者。

།སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི།མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རང་གི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པོ། །གཤེར་བ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་ནང་དུ་སྣང་བའི་ཆུའི་ཁམས་བསྐྱེད་དོ། །ཚ་བ་ནི་མེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ལོག་པ་ལ་ བདེན་པར་ཆགས་པས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདེན་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་རབ་རིབ་ཅན་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་ཉེ་བར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གིས་ཚིག་དང་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་གང་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་འདོད་པས་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་འབྱུང་ངོ་། །མི་འབྲལ་བ་ན་གང་ན་གཅིག ཡོད་པ་དེ་ན་འབྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།དེས་ན་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སོ་སོར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོད་ཀྱི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ས་ ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་རྟག་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེད་དོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ན་མ་མཆིས་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་སོ། །དངོས་པོ་ནི་ཚིག་གི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེར་མཚན་མ་ནི་མངོན་རྟགས་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་ རིགས་དང་།ཡོན་ཏན་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་མཚན་མར་བྱེད་པས་ན་འདིས་མཚན་ཉིད་དོ། །དེས་ཀྱང་རྫས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་འཛིན་ཏོ། །དབྱིབས་ནི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་དང་། ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་བ་ནི་འདེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྦྱོར་བ་ནི་ འབྲེལ་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྡུལ་གཉིས་དང་རྡུལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་ནི་ཐོག་མར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་ནི་རྫས་གཞན་རྩོམ་པ་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གཞན་རྩོམ་མོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ སོགས་པས་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ནི་རྭ་དང་ལྡན་པ་དང་།ནོག་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྐོག་ཤལ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཇུག་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་བ་ལང་གི་མཚན་མའོ། །དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྤྱིའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་བ་ལང་ཁོ་ན་ དང་།བ་ལང་གི་རྫས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམས་ཏེ། དེས་ན་དངོས་པོའོ། །རྫས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་ཡན་ལག་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་གཟུང་ངོ་། །རྡུལ་གཉིས་དང་རྡུལ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྤུན་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པར་བྱེད་པ་དང་ ལྡན་པས་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་སོ།།རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའོ། །མཚན་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གང་དག་ལ་ཚད་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་རྫས་སུ་རྩོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལུགས་སོ།།ཕན་ཚུན་དུ་མི་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་སྟེ། སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེར་གྲངས་སུ་འབྱེད་པའི་ཐ་སྙད་དོ།།དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཛིངས་པ་ལས་འདས་ཤིང་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆུད་པ་མེ་ལོང་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་དོ།།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ནི་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བགེགས་དང་འཁྲུལ་པའོ།

离开生等的特征即是未生，如是存在的是自性光明，如同金等一样成就自相。
湿性显现的分别即产生内外显现的水界。热性是火的分别。
对错误执著为真实，是因为对非真实之法执著为真实。
如同眼翳者见到色等显现一样，将自相分别为内外境，从执取和所取的分别中产生五蕴。
关于'识亦'等，即由于对种种语言和境界贪著，以贪爱为相的欲望，以相续为相的识投生到其他趣处。
不相离时，某处有一者，彼处即有其他诸大种。因此，住于地等大种的所造色之因是大种，具有各别显现之相的湿性等分别之因是诸识，而外道所遍计的地等常恒微尘大种则是不存在的。
对于'外道所遍计者为何不存在'之问，即'为何'等。
事物是语义的自性，其相是明显标志，即类别、功德、作用等入相。由此为相故为相。由此亦执取实物等所取。形状是粗细圆等。作用是举起等之相。结合是关联。
从微尘生起具支分的实物与作用相关，即最初与二尘、三尘等次第作用相关故。实物造作其他实物，功德亦造作其他功德。
其中，由具特征等对事物之相等执为相，即具角、具肉髻、具喉垂、具尾是牛之相。
事物有二种：实物事物和共相事物。其中，唯牛及与牛之实物支分相之相关联是诸因，故为事物。应执取实物之形状和支分角等之相的相。
由具有二尘、三尘等因之次第作用而生起，此是他人的宗义，是遍智前分。常恒因未生故如石女儿等无实，是后分所住。
所谓'非从无相'，是外道宗义，谓于无色等任何无法执取量等相者，彼等无实物造作。
所谓'互不相顺'，是分别相的差别，即坚性和湿性等。
所谓'遣除有无'，是于有无二者分别存在处的数量施设言说。
彼离分别和妄想纠缠，称为不二真实了知。非他处即如镜中影像非离镜故，种种色等显现于外是不存在的。
圣智证悟是不二真实了知。极为愚痴是蕴的分别、障碍和迷乱。

།རྣམ་པར་ལྡོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོར་ནས་སོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཛིན་པ་དང་གཟུང་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་བསྟན་པར་བྱའོ།།འོན་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་ཅི་ཡང་མེད་ན་བདེན་ནོ་ཞེས་ཆོས་གང་ལ་དབེན་པར་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ལ། དབེན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཆོས་གསལ་བར་བསྟན་པར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཞན་རིགས་པ་དང་ལྡན་པར་རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་།དབེན་པ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དབེན་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་རྣལ་འབྱོར་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བ་དང་།རོ་གཅིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བདག་དང་བདག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་ཞི་བ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་གོ། །མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ནི་ཚངས་པའི་སྤྱིའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་སྣ་ཚོགས་སུ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་སྨྲས་པ། ཚངས་པའི་འདི་ནི་སྒྲས་སྤྲུལ་པ། །སྒྲ་ཡི་མཐུར་ནི་རྣམ་པར་གནས། །སྒྲ་ཙམ་ལས་ནི་བྱུང་བ་ ཡང་།།དེ་ཉིད་དུ་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྐྱེས་བུས་བཟུང་བ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་འབའ་ཞིག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་གཞན་ ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ནི་ཞེས་ཏེ་གྲངས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།བཞི་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཐ་མའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འཆད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་མེད་ན་བདེ་བ་མཆོག་།ཅེས་པར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ ལྟར་ན།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ང་ཡི་གསུང་རབ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་ལས་ངེས་སོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།དེ་ཉིད་རྒྱུ་དང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་རྣམས་ཞེས་པ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་གང་དག་གི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་ ཞེས་ཚིག་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པར་མཚུངས་ཀྱང་བདུན་གྱི་ནང་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ མཐའ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་བཟློག་པ་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེར་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་མི་རྟོག་པ་མེད་པས་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་ཏེ་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རུང་། ཇི་ལྟར་ འདིའི་འོག་ཏུ་གསུངས་པ།རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། །ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་མཁྱེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འདུས་པས་བརྟགས་པའི་ དོན་གསོལ་བའི་ལན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་།དོན་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རང་དབང་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་རྣམས་རབ་ཏུ་གསོ་བར་བྱེད་དོ།

'离开'是指舍弃。'极为寂静'是指远离能取所取显现的分别，宣说无二胜义谛的证悟。
若问：'如果如同石女儿一般实际上什么都没有，那么对于何法宣说寂静？'对此，世尊已明确宣说法的寂静，若非如此，大乘怎能恒时契合正理？
'寂静即是无有'这种说法并非寂静的真实含义。
关于'涅槃有四种'：无自性涅槃是指当瑜伽行者获得寂静和一味瑜伽时，即是远离我与我所自性的无实体涅槃。虽然不可说有无，但却是寂静常住的差别。
无种种相实体涅槃是指在梵天普遍瑜伽中，了知种种相的显现无自性，这即是涅槃。因此说道：'此梵天由声所幻，依声力而安住，仅从声中生起，即于此中寂灭。'
无自相实体分别涅槃是指对于自性被补特伽罗所执著，由于了知仅是无自相实体，之后证悟无自性，这是'此异于他，我亦异于他'的数论派涅槃。
第四是外道最后的涅槃，即了知人无我，蕴的相续断灭即是涅槃，如说'无蕴即最乐'。
对于'为何这些是外道最后的涅槃'，因此说道：'于我教法中则非如此。'当说胜义法时，以外道方式宣说是密意，这是由一切智者的教言所确定的。
在法无我大乘中，涅槃是以遮除具有分别的意识为相。
关于'彼即因及所缘故七识'，'彼'指阿赖耶识，它是某些识的因和所缘，这是词的组合。或者说，分别意识的因是阿赖耶识，所缘也是它。
虽然它们的因和所缘相同，但在七识中，分别意通过分别习气使阿赖耶识的边际极为增长。
当遮除该分别时即是圆满涅槃，在此也应知是遮除烦恼分别。若非如此，则无有无分别，与自语相违，如何能说法？
如此后所说：'遮除分别识，我即是涅槃。'因此，有相和无相三昧的遍智离烦恼分别，对众多众生所观察的义理作答时，以种种声音和一切差别义相说法。
'与意俱'是指最初并非由自在分别相而遍计一切境的分别意识生起，当其生起时，会增长阿赖耶识中的诸习气。

།ཁ་ཅིག་ཏུ་ལ་ལར་བདག་དང་བདག་གི་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁྱད་པར་དུ་འབྱུང་བ་ན་དེར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཆགས་ཤེ་ན། ངར་སེམས་པ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་ཕྱིན་ནས་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ང་དང་འདི་ངའི་ཞེས་པར་རོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར འཇུག་གི་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་འདུས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་པ་ལ། ལུས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་སྔ་མ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེ་ ན།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་འདུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེ་གཉིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་གཉིས་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།གཅིག་གི་རྒྱུར་གཅིག་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ པོར་མྱ་ངན་མི་འདའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཉིས་པའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།རྡོ་རྗེའི་སྐུའི་སྐུ་གདུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་བྱ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཞིབ་མོར་ཕྱེ་བའོ། །སེང་གེ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་རྟོག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས། །བཟློག་པས་མྱ་ངན་ང་འདས་སོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་ནི་སྒྲ་ཉིད་དོ། །སྙན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ པའོ།།གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཉིས་པར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གང་ཆུང་ཟད་མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཆུར་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་རི་དྭགས་སྐོམ་པ་ལྟ་བུའི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་ཕུང་པོ་ དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་གསལ་བར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལྷག་མས་བཤད་དོ།།གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་ཏེ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ངེས་པས་སོ། །གང་ན་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཀློག་པ་ལ་དེར་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའམ།འཐད་དོ་ཞེས་རང་བཞིན་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་ལ་དེ་ལྟར་གསུང་བར་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །རིག་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གང་དག་གིས་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་རེག་པས་ན་མཐོང་བ་དང་རེག་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། རྩོད་པའི་རྣམ་པར་གཟུད་པའི་དུས་ན་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མྱོང་བ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དག་གིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་རྐྱེན་དེ་དག་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པའི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཆུད་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ལུས་ ཏེ།ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་རིག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སོ།

在某些时候，由于对我和我所的执著而产生特殊的分别念时，就与烦恼意同时存在。
如何执著我和我所呢？就像我执一样随之而行，即'我'和'这是我的'。
分别意识与烦恼意同时在特定对境中生起，而不是在一切处生起，应当了知它们的这种差别。
关于'心如何聚集'的问题，所谓'不异身的特征'，应当与前面的作用差别相连。
为何说是不异呢？因为除了阿赖耶识外没有聚集。
如同在梦中时，作为身体、受用和处所之因的阿赖耶识与眼等诸识，以及这二者显现为色等处所缘相的种种形相，同样在未入睡时也无外境而显现为二相。
所谓'一为一之因'是指由于熏习和成熟之因。
所谓'实法不涅槃'是指以无二胜义自性而涅槃。
金刚身舍利以智慧金刚事业为利众生而细分。
也不是以狮子卧等相，为什么呢？由遮止分别分别识，而得涅槃。因为远离有和无。
言说即是声音。对悦耳等种种音声的分别即是对言说的分别。
所谓'任何可说'是指以总相对无二自相也进行分别，即如是分别。
如同口渴的鹿对阳焰等错误地执为水的本性，对蕴界处等显现为二相的这种情况，应当了知其本性。
对于'如何'的问题，即是种种明显言说的相等。
'此即是此，此即如此非他'的含义由余下来解释。
'何者'是指成立。'由何'是指因缘，即由三自性相而确定有无。
对于读作'何处合理'的地方，那里遍说因相，即是如此种类，或说合理，意指对三自性相如是宣说。
对识的分别是指，如同某些人由于接触所见而执著见和触为一义，因此说有我；在辩论时应当显示无我，因为除了苦乐受的差别体验外无所缘故。
有无生起是指数论派和胜论派等。
对不生的分别是指，地水火风等非真实，未生的众生将从这些缘而生起。
所谓'无因身'是指，如同现在从受用因而生受用其他，如是前际无因之身，即从受用因不生识之义。

།གཉིས་པོ་གང་དང་གང་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་འབྲེལ་པ་སྟེ། གསེར་གྱི་སྐུད་པར་གང་བརྒྱུས་པར་སྣང་བཞིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པར་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆུད་པའི་ རྒྱུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གོ།།བཅིངས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བཅིངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཐབས་ཤིག་གིས་འགྲོལ་བས་ན། བཅིངས་པ་ཡང་མ་བཅིངས་པའོ། །དཔེར་ན་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཞེས་ཏེ་ཐག་པ་མདུད་པ་བོར་བས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ དོན་ཁ་ཅིག་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་མདུད་པ་འགྲོལ་བས་བཀྲོལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཞགས་པས་བཅིངས་པ་ལས་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་ན་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་ཡོད་དོ།།འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པར་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། རྟག་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡོད་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་ གསལ་བ་ལ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་སྒྱུ་མའི་གནས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཏེ།སྒྱུ་མའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་དུ་མར་གང་སྣ་ཚོགས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བའི་གནས་ནི་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྒྱུ་མ་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་བློས་ཞེས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་བློས་གཟུགས་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ཉིད་དུ་གང་སྣང་བ་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཀུན་རྟོག་གོ།།སྣ་ཚོགས་དང་སྒྱུ་མ་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་འདུས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་རྐྱེན་བྱིས་པས་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་ནོ། །འདི་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་རྫས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་གཟུགས་ ཉིད་ལ།འདི་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པའོ་འདི་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་སྨོས་པར་བྱེད་དོ། །འདུས་པའི་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སམ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ ཚལ་གཅིག་ལ་སྐྱེད་ཤིང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཚལ་འདི་སྐྱེད་ཤིང་དུ་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་སྐྱེད་ཤིང་ནི་མང་ལ་ཚལ་ནི་གཅིག་པུ་འདི་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ལ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཁོ་ ནར་ཏེ།དེ་ཡང་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་གཅིག་པུ་ཉིད་མི་སྲིད་ལ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །དེས་ན་སྒྱུ་མ་དང་སྣ་ཚོགས་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པར་གང་རྟོགས་པ་དེ་ནི་མི་ རུང་ངོ་།།གང་གིས་ཐ་དད་པར་ངེས་པ་དེས་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །འདུས་པའི་གཟུགས་ལ་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་ན་ཐ་དད་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དོན་དམ་པར་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་ཅེས་དགོངས་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་ཆགས་པ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལྟར་མི་ཆགས་པར་བྱའོ་ཞེས་དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ།།དེ་ནི་སྣང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །སེམས་ནི་ཡུལ་དང་ཀུན་དུ་འབྲེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་ བའི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་།།རྟོག་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་འཇུག། །ཞེས་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ཡུལ་རྟག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་རྟོག་པའོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། ། མི་གཉིས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་འཇུག་གོ།

凡是两者之间的结合即为关联，如同穿在金线中显现一般。以幻化的本性，对于外境之物也如同对珍宝等产生关联的分别一样，在相续的流转中有能取和所取。
束缚本身也是未被束缚的，因为通过方便而得以解脱，所以束缚也是未被束缚的。如经中所说：'譬如有人'，即如同以绳结系缚瓶等物，通过解开绳结而得以解脱一样，由于不修习正定的无明而对我和我所产生执著，被业的绳索所束缚，若证悟二无我则得以解脱。
'有和无'是指分别'此是有，此是无'的特征，常见外境微尘所构成的地等物，在未入睡时是有，在梦中时是无。
对于如是明显的依他起相，执著如是遍计所执相的特征，如同见到种种幻化境界一般。幻化境界即是种种分别相中，所见到的外境美丑等种种迷乱相。如是幻化本性的依他起色相明显的境界即是遍计所执相。
'以见幻为他的心识'是指以见触的心识执著色触等种种功德的境界为外在具支的实体，对于显现为幻化色相者，凡夫们如是分别。
'种种与幻化非一非异'是指色触等显现是聚合境界故。凡夫所分别的功德与有功德者的缘起如是相中，说'此具色，此具触而为异体'，对于色等聚合的色相，说'此具色，此具触'。
于聚合色中执著色或色等为有的差别分别，离开色等则无实体存在。如同一园林中，说'此等树木使此园林具有树木'，树木虽多而园林唯一，如是遍计。如同色等聚合中，毛毯等是一，而色等是多，离开彼等则一性不成立，对一切也非一性，如是可说为异不异的世俗。
因此，若执著幻化与种种为一或异皆不应理。若以差别确定则不应为一，由于在聚合色中确定幻化色为一，故无法观察为差别，因此也不应为异。胜义中二者皆无，此为密意。
如世间生起般有，不应执著如无般不生起，为此而说。此仅是显现，此为密意。
'心与境普遍相关'是指阿赖耶识，即显现为身、受用、处所的依他起。
'入于分别'是指遍计所取境常、外境、实体、功德、业等分别的意识之随念分别。
无显现的圆成实。于不二的自相中，三种智慧皆能趣入。

།འང་གི་སྒྲའི་དོན་ནི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་གཞན་གྱི་དབང་ནི་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང བཞིན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་སུམ་པར་སྨྲ་བ་པ་རྣམས་ཕྱིར་རྒོལ་བར་དེ་ལྟར་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེའི་ལན་དུ་གསུངས་པ།ནོར་པ་དག་གིས་ བརྟགས་པ་སྣང་།།ཞེས་པ་སྟེ། ནོར་པའི་རྣམ་པར་སྒྲའི་དོན་སྤྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོར་པས་འཛིན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ སྟེ་ཞེས་དེ་དེ་སྙམ་དུ་གྱུར་པར་ཐུགས་དོགས་ནས་གཞན་གྱི་དབང་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ།རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བའི་གཟུགས་བདག་ཉིད་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འདོད་ཀྱང་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་ པ་ལྟ་བུའོ།།རྟོག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་གི་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྡོག་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་སོ། །གང་ན་བརྟགས་པར་ཀློག་པ་དེར་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྟ་ལ་རྟོག་པ་ཡང་བ་ལང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །དོན་དམ་ པའི་བདེན་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྤྱིར་གསུངས་པ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་སུ་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པར་ཡང་སྣང་བས་ན་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཙམ་མོ། །སྒྱུ་མ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོར་བརྟགས་ པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ཡང་གང་དོན་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱ་བ་བྱེད་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་མི་འགྲུབ་ པ་ནི་གཟུགས་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་བཞིན་གྱི་སྒྲ་རུང་ངོ་།།མཚན་མ་གནས་ངན་ལན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྟེ། ནང་གློངས་པའི་མཐུས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། རབ་རིབ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་མ་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཕྱིའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁོར་བའི་འཆིང་བར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་རྫས་ ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་མི་ཤེས་པ་བླུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་དང་། རྫས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་གོ། །གང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ དེ་ཉིད་གསལ་བར་མཛད་པ་སྦོམ་པོ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་དང་།ལས་དང་སྤྱི་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་སུ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཀུན་རྟོག་གོ། །དེ་ནི་ལེའུ་སྔ་མ་ཕྱེད་ཕྱི་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི། སྣ་ཚོགས་ སྣང་བ་ནི་ཞེས་ཏེ་རིགས་དང་།ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ རྣམས་ཁྱབ་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདིར་གསུང་བར་མཛད་པ། རྟག་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་རྣམ་རྟོག་གི། །རྣམ་པར་སྤངས་པ་དག་ པ་ནི།།གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་པར་བསྟན། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་པའོ།

关于'འང'字的含义，是相对于前面的方面而特别显现的缘故。'遍计所执的自性存在而依他起是不存在'这句话，是针对那些主张遍计所执的自性可信而依他起是无分别现量的有分别论者们的质疑，因此一切智者回答道：'由错误者所执而显现'。
错误的分别声义普遍执取，因此遍计所执的自性是由错误而执取的。虽然你说依他起明显故无分别，但是如同遍计所执一样有分别，因为怀疑这样的想法，所以说依他起无分别。就像眼翳等导致清晰地显现发丝等形象自身，随欲生起或不欲生起，但都受其支配一样。
分别则不是如此，因为随自己的意愿生起和消失，即'自身对自身无分别'。若在何处读到遍计所执，其存在性就如同见到牛而执为马一样。
关于胜义谛的偈颂总说，在诸偈颂中特别区分等相互关联而显现，因此仅作如是解释。如幻的支分与有支分的种种事物执著，不能成立如外境事物，因为仅是显现的缘故。
同样，相也是对种种义作用的色等外境的遍计，如是分析其方位差别时不能成立，因为仅是心的显现，故有'如是'之语。
关于'相及随眠'等，相即色等相，如同内部昏乱力导致头晕、眼翳、昏厥等而显现。其中随眠相也是常、我、乐、净等颠倒外境，作为轮回束缚的阿赖耶识相续生起。
遍计所执是指愚痴者们对我、外境、实体等自性遍计增益，于依他起明显显现的色法执著为常、外境、实体等。
'若此'等是明显阐述上述偈颂的意义，粗大有支分的色法未生，而执著为与功德、业、共相等关联的种种因即是依他起性生起。
前半品后半品所说的'种种显现'是指愚者们分别认为类、功德、业等诸处的遍计所执性即是依他起。
以此三种无颠倒相遍及大乘甚深经典，如此处所说：'以常性自性，一切法无生，依于依他起，诸人分别生。若时依他起，远离诸分别，清净即成就，如是真如示。于诸经中我如是说。'

།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་རྟག་པ་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་དང་། དེ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་སྟེ། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་ཀུན་རྫོབ་གཞན་གྱི་དབང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་གསལ་བར་གཅོད་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ།རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་གསུམ་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའི་རྟག་པ་ དང་།བདག་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་གི་རྫས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་སྐྱེས་པས་ན་དེ་ནི་བརྟགས་པའོ། །གང་ཡང་རང་འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་གཟུགས་དེ་མཐོང་བས་སོ།།རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སིམ་པ་དང་། གདུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་དོ། །རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ ཀུན་རྫོབ་ནི་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ།མི་ཤེས་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསུངས་པ། བརྟགས་པ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་བཤད། །ཅེས་པའོ། །དེ་བཅད་ཅེས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ བརྟགས་པ་དེ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་སྤངས་ནས་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་གྲུབ་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ སྣང་བ་མེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ།དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་ཏེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་སྣང་ངོ་། །དོན་ དམ་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་གུད་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྫས་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གུད་ན་མེད་དོ།།རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ ཡང་གང་གཅིག་ཡིན་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་དང་གསུངས་པ།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས། །ཞེས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་གི། གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་ན་ཡུལ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ནང་གློངས་པའི་མཐུ་ལས་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ གཟུགས་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་།སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞན་གྱི་དབང་མ་གཏོགས་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡོད་པར་བརྟགས་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་ཐུགས་དོགས་ནས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཇི་ལྟར་གསེར་ཞེས་ཏེ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་དག་པའོ།།རྙོག་མ་སྤངས་ཏེ་ཆུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་མ་གཏོགས་པར་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟགས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་ ནི་ཡོད་པ་སྟེ།།ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི། མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་ལེགས་པའི་ལམ་ལས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྙག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་སྟེ་ནོར་པ་ལམ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如何是常住不生这句话，为了证明这个，'世俗谛和胜义谛'这句话，其中世俗谛依他起的色等明显地遮遣，由此遮蔽了如实了知不二真如，就像有翳障者的色等遮蔽如实了知一样。
说'从因生起无有第三'是指如同石女儿一样的常住、我、微尘、有支实等唯是分别，由于它生起故是分别。从自迷乱因所生的是依他起，如同翳障者所见色等显现，因为翳障者见到那个色。
如同梦境和幻觉等种种义用一样，有安乐和痛苦等相的作用也存在于彼处。从因未生的世俗是分别性，对此说道无知外道们所说的有支实从诸支分生起的义理，'说分别是世俗'。
'彼断'是为了断除未生的分别，断除烦恼后，舍弃二相所生世俗依他起自性，是圣者行境，即如实了知不二胜义谛的成就。
瑜伽师们无显现而如实了知胜义谛不二的事物是无分别，从彼等持起而安住于有显现等持的诸位，种种即显现为一事物。
胜义中种种不离于彼，如是遍计所执事物相不离于依他起实体，因为离开线等因就无有毯子等实体的名言。
如何是'一即非种种'这句话所说，'如同翳障者'等，由见到外境粗细高低等次第色相的识分别为种种，但彼种种色境是不存在的，因为彼不存在故，种种识实际上也是无境。然而由内迷乱力而显现为种种相的迷乱识。
当外境义不存在时，以慧见翳障色非色，仅是显现故也非无色，如是智者于圆成实性中深信无如翳障色般的依他起。
如何是除二相依他起外无有清净不二如实了知的分别，如是生疑故，具显现和无显现的一切智者宣说，'如同金'等，因离垢故清净。
如同除去浊垢而成清净水一样，除去分别和依他起自性而执为清净，即是安立的意思。'分别无有事物'是以安立方式。
'依他起是有'是说唯有二相依他起，无有不二的证悟，如是分别时从善道退失即成为污浊，即是入于邪道。

།གཞན་གྱི་དབང་ ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།བརྟགས་པ་དང་གྲུབ་པ་མེད་པར་སྐུར་པ་ལ། གལ་ཏེ་བརྟགས་པ་དངོས་མེད་ལ། །བདེན་པར་གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་སྟེ་བརྟགས་པ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་བདེན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པར་དངོས་པོ་སྟེ་ཞེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་དངོས་པོའི་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་འབྱུང་ངོ་།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ལ་གནས་ཏེ། གོང་མའི་རིམ་པ་ཞེང་དང་ཆུར་གྱུར་ཏེ། རྒྱུ་སྤུན་གྱི་ཆའི་རྡུལ་འདུས་པ་ལས་གསལ་བར་སྣང་བའི་གཞན་གྱི་དབང་སྣམ་བུ་ ལ་སོགས་པ་སྦོམ་པོར་ཉེ་བར་དམིགས་སོ།།མིང་དང་མཚན་མ་འབྲེལ་པ་ལས། །ཞེས་པ་ནི་གཅིག་པུ་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། གྲངས་དང་། ཚད་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །མིང་ནི་རྒྱུ་སྤུན་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ མིང་དང་མཚན་མས་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྡུལ་འདུས་པ་གཞན་གྱི་སྣང་བའི་གཟུགས་ལ་མཚན་མར་གཅིག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །བརྟགས་པ་ཤིན་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཡན་ ལག་གི་རྫས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གཞན་ལས་འབྱུང་བའོ། །བརྟགས་པ་ནི་རྟག་པའི་རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྤུན་གྱི་རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་རྒྱུ་སྤུན་ལ་སོགས་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ།།ཞེས་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་ཤེས་པ་འཛིན་པར་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པས་སྟོང་པ་སྟེ། མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་ དག་པ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ་ཞེས་པ་ཀློག་པ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གྲངས་ཀྱིས་བརྟག་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཀླག་པར་བརྟག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་བ་ཁམས་བརྒྱད་དུ་བརྟག་པར་བརྟག་གོ།།གཞན་གྱི་དབང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ལྔ་གསུངས་པ་ནི་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཉིད་དེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་ནི་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་བསྒོམས་ན་ཞེས པ་ནི་བླང་བ་དང་དོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ།།མི་འདའོ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའོ། །མཚན་མ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །གང་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་འབྲེལ་པའི་སྔོན་པོ་དང་། དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེར་ནི་དེར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་ནི་རིགས་དང་ཡོན་ཏན་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་གང་དེ་ལྟར་གྱུར་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་གནས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བ དང་།བརྟགས་པ་ཡང་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་སྤྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བློས་རྣམ་ པར་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྤངས་པའོ།

对于他人所执著的依他起性和遍计所执性的无实，以及对于所遍计的无实，如果说'若遍计所执无实，而依他起真实存在'，也就是说，如果遍计所执的毛毯等物质本身是不存在的，而其他的因——线等因在胜义谛中是实有的自性，那么此时就会认为无实中有实。由于线等因也因为可分析为支分而是空性，因此从无实中产生毛毯等物质，就成了从无实中产生具有支分的物质。
遍计所执是依附于线等物质之上，上层次变成宽度和水的形态，从线的微尘聚集中显现的依他起性毛毯等粗大形态被认知。
'从名称和相状关联'，是指单一、粗大、巨大、数量、尺寸等称为相状。名称是指线和毛毯等的言说，因此从名称和相状的关联中产生。由于对微尘聚集的他相显现的色法执著为单一相状，所以是遍计所执性。
遍计所执完全不成立，'不从他生'是指依他起性具支分的瓶子等物质是从他生。遍计所执的常住微尘二等线的因不是从他生。'完全不成立'是指线等物质，'色法若分析微尘，微尘也无有支分'，因为是空性，所以此时无所知故能取识也不生。当一切都不可得时，即是离能取所取，不二而真实了知的自性，究竟清净安住。
遍计所执有十种，所谓读诵即是言说等分别念的数量，应当了知有十二种遍计。'依他起有六种'是指以行相义，阿赖耶识现为身、受用、处所的八界应当了知。
依他起从因缘而生，即是如实了知唯识的缘故，无有其他差别分别。所说五法即是名称、相状、分别、真实智慧和真如，这些即是真实性，是诸法自性的含义。自性即是遍计所执性、依他起性和圆成实性。'若修习'是指以取舍差别。'不离'是指契入真如。
相状是显现为青等的识，即依他起性。所谓'名'是与分别相关的非青非白，这称为彼处遍计。相状是种姓、功德、作用等，如是遍计所执从依他起处而生。
以智慧分析时，依他起二种的显现相，遍计所执也是能诠所诠普遍分别二种的行相。由于离二取而不二地真实了知，若无成就的自性，那么如何能以能取所取相的二种行相的心识遍计执著，以有无分别而断除。

།གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ་ཕྱོགས་གོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་སྟེ། དེར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལྟ་བུར་སྤྱིར་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལྟར་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡང་མེད་དོ། ། དེས་ན་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་མྱོང་བར་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་རྟོག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གསལ་བས་ན་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམ་པའི་རིམ་པས རྣམ་པར་རྟོག་ནུས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་རིགས་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ལས་བཟློག་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་སྣང་བར་འགྱུར། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་དེར་རིགས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ འབྱུང་ངོ་།།དེས་ན་དེ་འདྲ་བའི་རེག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འབྱུང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལྔ་པའི་ཚེ་ན་གང་ཡང་སྣང་བ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པའི་ཆུད་པ་རིགས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་རེག་པ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བར་རྗེས་སུ་ཆུད་པའི་བློས་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པས་ཆོས་བཤད་པའི་དུས་སུ་བསྟན་དུ་ཟིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་གཅིག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་གྲུབ་པའི་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས། ། སློབ་དཔོན་བྷ་བྱ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ནི་སྒྲ་བཞིན་པར་གྱུར་པས་བློས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟགས་ཞེས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གམ་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་ཆོག་སྟེ་རྒྱ་ཆེར་རོ།།དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མིན་ཞེས་པ་ནི་དགག་པར་གསུངས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཕན་ཚུན་དུ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་རང་བཞིན་གཅིག་པར་མི་རིགས་ཏེ། གྲང་བ་དང་མེ་ བཞིན་ནོ།།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁས་བླང་བ་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་ནི་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རང་བཞིན་དག་ནི་མི་གནས་ཏེ། །ཞེས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་ དུ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་དུ་རབ་ཏུ་མི་གནས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་ཆུད་པ་མ་གཏོགས་པར་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་དེ་དག་རབ་ཏུ་མི་གནས་ཞེས་བྱའོ། ། བརྟགས་པ་ནི་སྦོམ་པོ་གཅིག་པུའོ། །སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ནི་ཕྲ་བ་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་འདུས་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་གནས་ནས་ནི། །གཞན་གྱི་དབང་ནི དམིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་དེ་བརླན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མུ་སྟེགས་བྱེད་པར་བརྟགས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་དུ་བཤད་དོ། །བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ནི་དག་པ་སྟེ་མི་གཉིས་པར་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།བརྟགས་པ་ནི་སྦོམ་པའི་རྫས་གཅིག་ལ་སོགས་པར་ཡོན་ཏན་དང་། ལས་དང་སྤྱི་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་རྣམ་པ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་འདུས་པར་སྣང་བ་ལ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྦོམ་པོ་ ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་སུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ།

有成就的事物，不像是方向和衣服的本性那样被观察为事物和非事物两种，也不像是行者们所观察的差别和无差别那样。无分别、无显现的圆满成就之悟入，如同瑜伽师们所观察的那样，普遍无言说和言说的分别。也没有如依他起那样的能取和所取的明显显现。
因此，在无二三昧时，有离开事物和非事物分别的证悟成就之事，这是一切智者的密意。由于依他起二者的相明显，所以能以增益相的次第而分别。
譬如对瑜伽师们来说，从同类和异类的相中转变而显现蓝色等清晰相时，依他起就会显现。由于种种的缘故，于此生起同类相的增益分别。因此有'有如是触'的言说。
在第五瑜伽时，无任何显现且无分别的悟入，以同类相的触受持和所取随顺悟入的心，如何观察呢？如果是真实智者说法时已经宣说，然而以二相空性等一性增益而趣入的相显示。
即使如所分别和依他起那样了知后无成就的悟入，如阿阇黎婆毗等所分别，则成为如言说般的心有何所分别？那么，岂不是我等和石女儿、兔角等也不分别吗？言说和无分别并非趣入于事物的存在性，这也可以，广说如是。
因此有圆满成就。如何非彼等是说遮遣，事物和非事物互为本性差别，本性一性不应理，如寒冷和火一样。因此承许事物和非事物不应理。
'二于所分别本性'，二即是有无分别。'诸本性不住'，是由于互相观待故不能自在安住。以智慧安立时，由于无事物故无也如何能成？或者说除了能取所取相的悟入外无本性，故说彼等不安住。
分别是粗大一体。种种显现是细微白等尘聚显现，是从分别习气成熟而生。如所说：'住于遍计后，依他起得见。'如是从湿等分别生水等，如外道所分别外，别有解说。
离遍计和依他起二相即是清净，无二真实了知是圣者的行境。分别是于粗大一事等以功德、业和共相等，依他起明显相细尘和合显现，如房舍、聚落、森林等，遍计为粗大有支分之事。

།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་ཕྲ་བ་གསལ་བར་སྣང་བའང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མུ་སྟེགས་སྨྲ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦོམ་པོ་ཡན་ ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བར་རོ།།རྟོག་པ་ནི་སྤྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པས་འཇུག་གོ། །དེས་ན་དེ་བརྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་པས་ན་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པའི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ལས་ གྲོལ་བ་ནི་སྟོང་པ་གྲུབ་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་མི་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རེ་རེ་ལ་འབྲེལ་ཏོ། །ཚད་མ་ནི་མངོན་ སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།།ཡིད་བརྟན་པ་བསྟན་པའི་ལུང་ངོ་། །དེ་ཡང་གནས་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་དུ་དབབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་ཡེ་ཤེས་མ་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་ཉིད་དོ། །བརྟགས་པ་ཐོག་མར་བྱེད་པ་རྣམས་རིགས་པ་དང་། ལུང་གིས་འགལ་བ་མེད་པར་དཔྱད་དེ། །ཐེ་ཚོམ་བསལ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོ་རང་གི་བློས་བླང་བ་དང་། དོར་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡིད་ཆེས་པར་སྤྱོད་དོ། །ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས་སོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་མཆོག་གི་རིམ་པས འབད་དོ།།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་པ་གཅིག་པུ་མི་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ་ང་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཁྱད་པར་དུ་གྲགས་པར་མཛད་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་དོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མཚན་ཉིད་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་མེད་པར་སྔར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གཅིག་པར་འགལ་ལོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་ནི་དེ་སྟེ་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཐེག་པ་གསུམ་ཞེས་འཁོར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་མཁྱེན་ནས་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ལས་གླེངས་པར་བརྟག་གོ།།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ ཆོས་ཅན་པས་ན་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་སྤངས་སོ། །རང་སངས་ རྒྱས་དང་།འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་གསུམ་སྤངས་སོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་བ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ནས་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་སྣོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་བས་ན་གཟུད་པའི་རིམ་པས་ཚུལ་གསུམ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱུ་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མེད་དོ།

所谓'其他形式'是指，如果没有与色、香、味、触微细明显显现同时运行的他缘，那时就会住于外道所说的状态，即说粗大的有支分实体等。分别是普遍增益而趣入。因此称为所分别，由于它存在，又因见到自相，故从因而生。从能取所取相状的分别中解脱，是通达空性，无思无相，证悟不二胜义谛。
'彼性'是指以二相表达不二之义。'分别相'是指各自相连。量即现量和比量。可信教证。此三处也应理解为彼此无违之义。此是为了引入瑜伽道，是针对未生起殊胜智慧而说。
对于一切智者而言一切皆是现量。首先观察者以理和教无违地观察，断除疑惑后以无分别而趣入。以各自智慧取舍，必定确信真实义。'断除见的分别'是指断除萨迦耶见等诸相。'渐次'是指以闻思修殊胜次第而精进。
由于如实遍知能取所取分别，故不生分别，因为遍知法无我，将通达唯一乘不二相续。声闻和外道通达而我自证悟，是一切智者为显示自宗殊胜而特别宣说。
通达法无我和人无我相的佛乘是唯一的，声闻和独觉乘包含在其中。世尊也是无师而先前现证圆满菩提。因此，智慧广大者向一切智者请问说，若是一乘，为何说三乘？这是智慧广大者知晓眷属的分别而从语言差别上提出的考察。
'具有不般涅槃法性'是因为不能现证断除自己的烦恼。世尊因为一切智故断除所知障，由于断除带习气的过失，也断除了业习。声闻和圣独觉只断除烦恼障。世尊由于证悟二无我，故断除业、烦恼、所知三障。
因此如是遍知一切有情的意乐和随眠后，对随欲乐的根机有情说法，故以引导次第宣说三种方式。由于未证法无我，且无三因，故彼等无自证正等菩提。

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངའ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་བསམ་མི་ནུས་སོ། ། གང་ན་འགག་པ་མེད་པ་དེར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་ཏོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཐོབ་པས་ན་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངས་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མོས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་སླར་སད་པར་འགྱུར་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མར་མེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི ལྟ་ཞེ་ན།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བཏབ་པའི་ལུས་སྣང་བ་སྤངས་ཏེ་འགོག་པ་ལས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་འཁོད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངའ་དབང་གིས་དེ་ནས་ཕྱིས་སད་དེ་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ བསྐུལ་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་རོ།།ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་གིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འབྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐང་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དེ་ ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དབང་བྱེད་པ་ཐོབ་ནས་མ་ལུས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ན་ཇི་ལྟ་བུར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དོ།།དེ་སྟེ་ཡང་བརྟགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ ཐ་དད་དུ་འཛིན་ན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཉི་ཚེར་མ་ཟད་དེ་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པར་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྲིད་སེམས་རྣམས་འཇུག་པའི་བར། །ཞེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ གནས་སུ་སྣང་བ་ལ་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་སྟེ། ཐེག་པ་དང་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་ངས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དུ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་སྣང་བར་འབྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐེག་པར་འབྱེད་ཅིང་། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱང་ཐེག་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མཐའ་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་སྟེ་གཞན་དུ་མེད་ན་ཅིའི་སླད་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཞེས་པ་ལ་དྲང བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ།གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱིལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་དང་། བར་མ་དང་། རབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གསུམ་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལའོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ གཅིག་པུ་ཉིད་དོ།།དེར་ཐེག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་བཤད་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པའོ།།དེ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་པ་སྟེ་མི་གཉིས་པའོ།

一切智者由于通达法无我，故具有不可思议的圆满正等觉，一切智者所通达的境界是声闻等所不能思议的。
在无灭之处即与一切智性相应。由于未获得不可思议境界，故我为那些声闻宣说一乘即是三乘。
当远离所知障、烦恼障、业障的习气过失以及无有三昧胜解时，彼等即成就一切智性。
由从无漏界中再度觉醒，故大乘中圣者声闻与独觉的涅槃并非如灯灭般。
何以故？舍弃由业与烦恼所感现之身，如入灭定般无有思维与显现，安住于无漏界中。
以一切智威力，其后觉醒，由悲心习气所激发而再度显现。
所谓资粮，即通过地和最胜波罗蜜圆满自他二利的福德智慧资粮后，获得不可思议法身一切智圆满菩提身。
彼又得到有相无相三昧自在如是等类自在后，为利益一切众生而趣入，故如是所说即是一乘。
若由于分别差异而执著乘有差别，则不仅有三乘，由于天等乘中布施等善法差异，将成无尽。
所谓'乃至诸心趣入'，是指阿赖耶识显现为身、受用及处所。
彼又若至极时，则离二相，无有乘与趣的分别。故我宣说无二佛乘一乘。
否则，有多少显现分别即有多少乘，天等成就之业亦非乘故，乘之安立亦不成立，彼又无边故，安立亦不可安立。
若问若非他者，为何宣说三乘？为引导故。唯三乘能尽除轮回苦，天等乘不能遣除轮回苦。
由下、中、上智慧差别故有三乘。如是为引导三种解脱是灭尽烦恼之相。
人无我与法无我依次对应声闻、独觉及正等觉。法无我即是一乘。
彼中乘与解脱无差别。因为唯在最胜智慧根者中有，由于法性无违故，不作他说。
法无我即是大乘之相，彼三种解脱从彼而生故即住于彼中。
其后问如何再度显现，为此说平等性智，即无二。

།ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་གྲོལ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གྲོལ་བ་དེ་དག་སྤངས་སོ་ཞེས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེས་དེ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་གྲོལ་བ་དེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཉོན་མོངས་པའི་གྲོལ་བ་དེ་དག་སྤངས་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་མི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་གཡོ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདས་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ གནས་པ་མི་ཐོབ་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་ཐོབ་པ་དང་།བཀའ་སྩལ་པ། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་རྣམས་དང་འབྲེལ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་དང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་རྒྱུ་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། །ཐ་ མར་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་མེད།།ཅེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཆུད་པའི་རྒྱུན་ལ་བསྙེམས་པ་སྟེ། འདི་ཙམ་གྱིས་མཐར་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་གནས་ལ་ཆད་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས། །སྲིད་ཆགས་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ ཕྱིན་ཟིན་ཀྱང་།།ང་རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་ནི། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྟུང་ངོ་། །ཞེས་པར་དེ་དག་ཀྱང་འཁོར་བར་ཡང་མི་ལྟུང་ངོ་། །མུ་སྟེགས་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་འཕངས་ཏེ། ཅི་ཙམ་དུ་གནས་པ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བྱུང་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་སྲིད་དོ།།ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ར་རོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་ལངས་ཏེ་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།ཡོད་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་། །དངོས་པོའི་དོན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། །གཅིག་རྟག་དུ་མའི་ཕྱོགས་བཤད་པ། །སྐད་ཅིག་པ་དང་འགྲོ་མི་མཚུངས། །གཉིས་ཀྱི་ཆར་སྟོང་རྣམ་ཤེས་ཙམ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ཚུལ་ དང་།།ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་རིག་པ་ཡིས། །ལུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྐུ་གཉིས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡིད་ ཀྱི་སྐུའོ།།ས་དང་པོ་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་སའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བའི་མཚན་ ཉིད་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ།།དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་ལས་ལོག་པར་གྱུར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལ་འཚོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པས་ང་དང་འདྲ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་མེད་ན་ལྷག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྙམ་ནས་འཇིགས་པ་ མེད་པས་འཁོར་དུ་སྤ་གོང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་བརྒྱ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུར། ཚེ་དང་ལས་དང་ཡོ་བྱད་མོས། །སྨོན་ལམ་རྫུ་འཕྲུལ་སྐྱེ་དབང་དང་། །ཆོས་སེམས་དེ་བཞིན་ ཡེ་ཤེས་མཆོག་།དཔའ་བོ་དབང་བཅུ་འདི་དག་ཐོབ། །ཆོས་དང་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་དང་པོ་དང་གོང་མའི་ས་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བ་ནི་འཕེལ་ལོ། །ཚེ་དང་ལས་དང་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པའི་དབང་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོར་འཁོར་བའི་སྐྱེ་བོ་ལས་བྱེ་བྲག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་འཐོབ་པས་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སྦྱིན་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དང་འདྲེས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ས་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་ལ་སོགས་པར ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་དང་འདྲེས་པ་མེད་པར་བརྟག་གོ།

所谓烦恼是指烦恼的无明，其解脱即是声闻和独觉的解脱，已断除这些，应当如是了知其密意。这是说，以无能取所取的平等性智慧断除所知障的解脱，已断除声闻和独觉的烦恼解脱。
散乱即是不动，如是超越坚硬、潮湿、温暖、动摇、无常、痛苦、不美等他相，不得安住于法无我。所谓不得，
佛说：'与烦恼习气相连'，即是无烦恼的无明。所谓遍起，即是远离遍起因习气烦恼者。'究竟者彼处无'，即是声闻或无漏界中的傲慢相续，无有'仅此为究竟'的执著。
如诸我见论者，无有贪著的禅修者，虽至有顶，然为我慢钩所牵引，复堕地狱。彼等亦不复堕轮回。外道以禅定力所生，住于彼处命终后，又从我见和我所见生起诸烦恼而堕入地狱。
如'醉人'等，即是从无漏界中起，由悲心习气所激发，如前所说，将获得佛陀法身。
'有与无二者，皆从实义生，一常多分说，刹那行不同，二分空唯识，楞伽经宗趣'，智慧吉祥觉知。
所谓'三种身'等。尊胜菩萨有二身：入定安住禅悦的意身，及通达法身的意身。
从初地开始，上上了知地的特征，瑜伽行者获得：在菩萨初地圆满布施波罗蜜资粮后，生起胜义禅定安乐相的极喜。
尔时，从轮回中转出，生于如来种姓，无有活命的恐惧，以多闻故想：'世间无有如我者，何况有胜过者'，无所畏惧，在眷属中无有怯懦。
见到百佛，震动百刹土，示现百身。如是，'寿命及业与资具，愿力神通生自在，法心如是智慧胜，勇士获此十种力'。
法、心与大智慧在初地和上地的差别即是增长。以寿命、业、资具等力，初时即与轮回众生有所区别。
虽然获得禅定安乐而通达法义在一切处都有，但因布施而生极喜的缘故，尊胜菩萨与众生相混，应当观察一切智者的密意。在三地、四地、五地等中通达法义，应当观察为不与众生相混。

།ས་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་ལ་རང་གི་སེམས་རྣམ་པ་མང་པོ་དབེན་པར་སྤྱོད་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རླབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ནི་གང་ ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེར་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྟག་པར་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་དོ། ། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་ས་ལྔར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འགྲུས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྟོག་གོ། །བདུད་འཚེ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་ཀྱང་ཀྱལ་ཀ་བྱེད་པར་འགྱུར རོ།།གང་གིས་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ། བདུད་འཚེ་བའི་རིགས་ཅན་གྱིས་ཐོས་ཏེ་གཙེ་བར་ཡང་མི་བྱེད་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ གི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་དང་བཞི་དང་། ལྔ་ལ་སོགས་པ་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་སེམས་གཞན་གྱི་དོན་ལས་འཕོ་བ་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་ངོ་། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ས་དྲུག་ཏུ་མཆོག་ ཏུ་མི་གཡོ།བདུན་པོར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན། མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིས། །གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་སྤྲོས་མི་གཉིས་ཀྱིས། །ཡང་དག་རིག་པར་ཀུན་རིག་གྱུར། །མང་དུ་ཐོས་པས་སུ་ལའང་མེད། །ཐོས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལྡན་པ་མེད། །སེམས་ནི་སྐྱོ་བ་ཟད་པའི་ཕྱིར། །དེས་ན་ འཁྲུག་པ་མེད་པར་འགྱུར།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་སློབ་དཔོན་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གཉིས་པར་ནི་བསྟོད་པ་ཟབ་མོ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པར་གསོལ་བ་བརྒྱ་དང་དེའི་བཀའ་ལན་བརྒྱ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དཔྱད་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དཔྱད་པ་དང་། སྒྲའི་དོན་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། རྩོད་པའི་གནས་ཐོར་བུ་དཔྱད་པ་མང་པོ་དང་། ལེའུ་ཕྲན་ དགུ་སྟེ་ལེའུ་གཉིས་པ་ཡང་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་ལེའུ་གསུམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་ན་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་བའི་ཡུལ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པར་རིག་པར་སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ན་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ། རྡུལ་གཅིག་སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་ཞིང་རྣམས་ཏེ། །ཞིང་དེར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སངས་རྒྱས་ རྣམས།།སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་དབུས་ནས་བཞུགས་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་བལྟ་བར་བགྱི། །ཞེས་བྱ་བ་དེས་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་རྣམས་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ། །སྐྲ་ཙམ་ཁྱོན་ལ་དུས་གསུམ་ཚད་སྙེད་ཀྱི། །སངས་རྒྱས་ རྒྱ་མཚོ་ཞིང་རྣམས་རྒྱ་མཚོ་དང་།བསྐལ་པ་རྒྱ་མཚོར་སྤྱོད་ཅིང་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཅེས་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་གར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ ལྟར་མྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྙེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྡུལ་གཅིག་གི་ཆ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་སྐད་ཅིག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་དུས་གསུམ་དུ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

在第三、四、五地时，由于自心在寂静处修行诸多行相，从心海中生起识浪的特征，安住于快乐的意身，虽然也有通过人法二无我的禅定而获得的第一、第二等地，但在此由于以布施、持戒摄受众生，为了利益众生的缘故，上首菩萨不常入定。
在第三、四、五地中，由于精进利益众生，以神通了知众生的意乐和习气。对于具有魔害种性的众生，虽以布施、持戒饶益他们，但他们仍会造作无义之事。如《般若波罗蜜多经》中所说：'具有魔害种性者听闻后也不会加害，因此以获得神通而利益众生。'此后由生起神通，能以法施、财施等方便利益他人。
因此，在第三、四、五地等中，上首菩萨们生起神通。如是，他们的心不会从利他之事中转移。以小、中、大的差别，完全了知法无我和人无我后，应当完全了知刹那生灭的差别是与声闻共同的。
完全了知法无我在第六地最为不动。在第七地中，完全了知外境不存在。以二谛方式远离戏论，以不二而遍知真实。多闻于任何人都无有，虽有多闻亦无具慧者，由于心已尽除厌倦，因此无有散乱。
在《楞伽经》多闻论师智慧吉祥贤所作释论第二品中，有甚深赞颂、不二祈请百问及其答复百条、了知阿赖耶识、建立空性、如来藏抉择、因果抉择、了知声义观察、零散诸多诤论处抉择等九个分品，第二品至此圆满。
现在第三品阐述从三昧所生的意身成就，由于无外境，故显示为显现的自性。当观察粗细境界时，如同房屋、村落、森林等一样是空性，以真实了知显现的法性而遍一切处。
当如是存在时，如说：'一尘之上有尘数刹土，彼刹土中有不可思议诸佛，于诸佛子众中安住，而行菩提行且观察。'由此而生：'如是遍及一切诸方，于如毛端处量等三世，于佛海刹土海，于劫海中行持趣入。'意身如同意识一样无有障碍。
诸佛世尊与上首菩萨获得如意迅速的三昧，如是于一微尘之处，也以如影像般三世显现的方式而刹那显现一切。

།ཇི་ལྟར་སྣོད་ཆུང་ངུའི་ཆུའི་ནང་དུ་གྲོང་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་དང་། རི་དང་ནམ་ མཁའི་སྟེང་གི་སྐར་མའི་ཚོགས་མང་པོ་སྣང་བ་དེ་ལྟར།ཉག་མ་གཅིག་ཁྱོན་སངས་རྒྱས་མང་པོ་རྣམས། །གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཇི་སྙེད་པར། །ཞིང་ཡང་དེ་སྙེད་རྒྱལ་བ་དེ་དག་གི་།དེ་དག་ཐ་དད་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ཆ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་སུ་མི་གནས་ཏེ། ཆུད་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱོགས་སུ་གནས་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེར་སྣང་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆུད་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་བརྩམས་པའི་རྫས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་པར་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཉིད དོ།།ཚོན་གྱིས་བཙོས་པ་དང་མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་། མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་ འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་བྱུང་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡིད་ཀྱི་ལུས་རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་གྱི་ཉོན་ཅིག་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྒོམ་མོ། །ས་དེ་ དག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་། སྟོབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཇུངས་པ་དང་། ངང་ ཚུལ་ངན་པ་དང་།མི་བཟོད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། གཡེང་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐབས་མེད་པ་དང་། མི་སྨོན་པ་དང་། མཐུ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ པར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་དུ་ནི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་ས་ནི་ང་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེར་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་མེད་པར་ནི་ས་བརྒྱད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ། །ས་བདུན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཆགས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་འདི་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་དུ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་། དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་མེད་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པ་མི་དམིགས་པ། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ།།ཞེས་སོ། །གང་ན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་དང་། ས་བདུན་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་ སྟོང་པ་དང་།བར་དུ་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཉམ་པར་རྟོགས་ཤིང་། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་མཐོང་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་མི་མཐོང་སྟེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་ སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་སོ།

就像在小容器的水中显现村庄、园林、宫殿、山岳和天空中众多星辰那样，在一根毫毛端，有如恒河沙数那么多的佛陀，有如恒河沙数那么多的刹土，那些佛陀各有不同的相好和特征。
无形的诸法不住于方所，对于那些已证悟者来说，没有确定住于方所。其显现也是属于其中的缘故，证悟的法性就是如此。从微尘开始的物质等有形之法为他人所遍计，若分析则为空性。
经染色和未染色、动和不动、遮蔽和未遮蔽等次第分析时，如同房屋、村落和森林等。各自存在的诸法如同梦境和幻觉等一样是空性。
如是以二种方式空性的一切有为法的禅定和所生，一切智者成就为不二法性。尔时，世尊又对菩萨摩诃萨大慧如是宣说：'大慧，我将宣说意身证悟的详细特征，你当谛听。'
大慧，为了菩提，修习三十七道品，这是声闻所不共的。以彼等地对治违品障碍，布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧、方便、力、愿、智等的违品即是悭吝、恶戒、不忍、懈怠、散乱、无明、无方便、不发愿、无力、无遍知，从布施波罗蜜乃至一切智智为究竟。
菩萨于第八地通达诸法，这是特别宣说的。七地是心，第八无相，二地是住处，余地是我性。其中诸大菩萨了知缘起如幻，于第八地证悟无生。七地诸根有执著识而趣入，如来于此楞伽经中所说：
遣除外在诸事物，唯识性中而趣入，此是中观之要义，我与他人所宣说。中观三昧亦，非有亦非无，不见有与无，此是中观要义，我与他人所宣说。
声闻、缘觉、外道及至七地者的境界亦非如此。能取所取如幻不生之相，始终边际空性，中间自性二空平等了悟，如同梦境、幻觉、影像等而了知。
虽见世间而以无所缘方式不见，无分别无显现胜义谛离开有无分别而安住于真实了知不二性中。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེངས་ཏེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གླེང་ངོ་།།དེས་སད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ས་བརྒྱད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་རྡུལ་གྱི་ཆར་ཡང་སྣང་ངོ་། །སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་སྣང་བ་འབྱེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པར་སྣོད་ཇི་བཞིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ མཛད་པའི་ཕྱིར།དེས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཆུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སོང་བར་སྣང་བས་ན་ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། །རིས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྒྱུ་བ་ངང་གིས་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྟག་པར་མཉམ་པར་འཇོག་ཅེས་བྱའོ། །རིས་ནི་ངེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་མ་འདྲེས་པའི་སྐུ་ ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐུའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་གི་བསམ་པ་རངས་པར་མཛད་ པ།མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆུད་པ་ཉིད་དེ། འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཆུད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱོགས་སུ་རྣམ་པར་གནས་པར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའོ། །ཐེག་ཆེན་ང་ཡི་ཐེག་མ་ཡིན། །ཡི་གེ་མེད་ཅིང་སྒྲ་ཡང་མེད། །བདེན་པ་མེད་ ཅིང་རྣམ་ཐར་མེད།།སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །འོན་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་ཐེག་པ་སྟེ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། །ཡིད་ཀྱི་ལུས་ནི་སྣ་ཚོགས་ལ། །དབང་གི་མེ་ཏོག་དག་གིས་བརྒྱན། །ཞེས་ཏེ་ཐེག་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་ཐེག་པའོ། །ཆེན་ པོ་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་མ་དགོངས་པའོ།།སྒྲ་ནི་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་གདངས་ཏེ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཡིན་པས་ན་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་ངེས་པའི་སྒྲ་དང་། དོན་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་བརྗོད་པ་མེད་དོ། ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་སྤྱིར་བཏགས་པའི་དོན་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མེད་ཅིང་། སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་དགོངས པའོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཡང་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་ཏེ་འཇུག་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་པ་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་བར་དུ་སྐད་ཅིག་པ་ཐ་དད་པར་ཞུགས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་སྦོམ་པོ་མི་རྟག་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ནི། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་ཏེ་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་མི་དམིགས་པའོ།

诸佛世尊的大悲习气所感召，为了利益众生而从无念无相的三昧中唤起。从彼三昧醒来后，通达八地法性，住于有相清净世间三昧，即是意身。如同影像等一般显现，遍及一切世间，乃至微尘也显现如同四大及四大所造。
为使众生通达粗细显现差别，令众生了知无常、痛苦、不净、空性等诸相如实义故而说法。为通达法性实相故，称为意身，是因为显现为已入于所通达法性之中。
关于'类同俱生行蕴身'，'俱生行'是指自然运行而成一味。因此称诸佛世尊恒时等持。'类'是确定，因为彼乃一切遍智诸佛世尊不共之身即是意身。
遍智者遍及一切，为利益一切众生而趣入。瑜伽自在以种种色相神变令一切世间心生欢喜，最极清净离欲，具足断除一切烦恼习气障碍根本的智慧火之身。此唯如来自身所证，因已断除贪等烦恼障碍。
如所证悟一切遍智分位决定不变，如是意身遍及一切。
'大乘非我乘，无文字无声，无谛无解脱，非无相行境。然而是大乘，于三昧自在，种种意生身，以力花庄严。'此乘是到达，因为能行故称为乘。大是不执著能作所作的关系。
声是能诠表的音韵，其支分是诸字，因为是词义之相，故彼等如是各别决定的声音，因无胜义之义故，诸声无法诠说胜义。名身、句身、字身等是于共假义增益而转，故无念，无相之胜义谛不二真实智不可言说，此即是大乘之密意。
诸圣声闻执著外境苦等谛而趣入，故非不二大乘。解脱是声闻的，即空性、无相、无愿相，乃至微尘刹那差别趣入，如是缘粗大无常外境者非是大乘。'色析极微时，极微无有分'，此是大乘之殊胜。
关于空性等解脱:'虽无外境事，心现二种相'，即当以慧观察时，所知粗细皆不可得。

།དེས་ན། སྣང་བ་མེད་པའི་སྤྱོད ཡུལ་མིན།།ཞེས་ཏེ། སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །འོན་ཀྱང་ཐེག་ཆེན་ཐེག་པ་སྟེ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། །ཡིད་ཀྱི་ལུས་ ནི་སྣ་ཚོགས་ལ།།དབང་གི་མེ་ཏོག་དག་གིས་བརྒྱན། །ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཏེ། དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆེ་བས་ཡིད་མགྱོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིན་དུ་ཐམས་ ཅད་དུ་འགྲོ་བར་དགོངས་པའོ།།དབང་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་སྤོང་སྟེ། །ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་སྤང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་ པས་བསྒྲིབས་པ་ན་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡང་མི་ཤེས་སོ།།དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྫོགས་པའི་དབང་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་མཐུ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་ གྱི་ཚོགས་སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མངའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ལྷག་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་ན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕ་རོལ་གྱི་བར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་ མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་མོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དཔྱད་པ་དང་པོའོ།། །།སུ་ཞིག་ གིས་མཚམས་མེད་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་ལ་དེའི་འགྱོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པ་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་བྱས་པས་དགེ་བ་སྤྱད་དེ།བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་ཆོ་འཕྲུལ་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མཐོང་ནས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་འགྱོད་པ་སྤངས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་པ་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའོ། །རྟག་ པ་དང་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པས་འཕོའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་འཕོའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཐེག་པ་གསུམ་སྤྱི་ ལའོ་ཞེས་སོ།།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྒྲ་མི་འཇུག་པས་ན་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་ནུབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་གང་གི་ནུབ་མོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་བར་དུ་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བཤད་ཅེས་གསུངས་སོ། ། ཚིག་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཚིག་གིས་སྟོན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཆས་བསྟན་པར་འཇུག་གོ། །སངས རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་གིས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དཔྱད་པ་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་ སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་དང་།བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，'非显现非境界'，这是指一切智者所思：无显现、无二、真实了知、胜义谛、大乘是无所缘的。然而'大乘即乘，掌控三昧，以种种意身，以自在花而庄严'，这是说一切智者入有显现三昧时，为利益一切众生而现意身。因此大乘广大如意速疾三昧，意为遍行一切处。
自在是指断除一切障后，无障碍的一切智佛陀，由于断除烦恼及习气，通达一切法。其断除三障：所知障、烦恼障、业障三者，一切智者于一切处皆断除。如是，离眼翳之智慧能入一切所知，故一切智者知一切。为贪欲等障所蔽时，即使近在眼前也不能知。因此断除贪欲等障即成一切智。
其圆满自在即瑜伽自在、利益一切众生的威力、无量功德资粮、十力、无畏等皆具足。进一步解释偈颂义理，了知自相共相乃至遍计所执唯是自心显现者，于空性、无相、无愿即是三解脱门。
此为《圣楞伽经·智慧吉祥论释》第三品中，以地和三昧差别而上上分析意身的第一考察。
若有人造作无间罪，不修声闻、缘觉、正等正觉三种解脱的善业，为除其追悔，化现声闻等身相，以佛菩萨加持力，虽造无间罪仍可修善，入定现神通。见此后他人也能断除追悔而趣入善业，此为摄义。
'舍弃精进'即无所作为。常、我、我所执着，由人无我而转。通达法无我则转外境执着的能取所取。有些说通达不二法性则总摄三乘。
自证法性言语不及，故世尊说：'从证悟之夜至涅槃之夜，未说一字。'所谓'无言即佛言'，是因为无念无相的胜义谛不二真实智不能以言语显示。唯以共相遍计而示法。一切诸佛世尊皆有佛之共相，故说唯一真如法。密意说者当知摄一切义。
今当开始考察有无：由未了知自心唯现故执着能作所作，因熟习言说戏论故。

།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་དུ་འཇུག་གི། ནམ་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ནི་མི་དམིགས་པས་དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་མི་འཇུག་པས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའོ། །དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་དེ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་པོས་སྤྲུལ་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་མང་པོར་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཆད་དོ། །གང་དག་ལ་ཡང་བྱུང་ནས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཡོད་པ་ པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གྲུབ་པར་མཛད་པ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་དམིགས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཁྲུལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་སོ་སོར་སྣང་ ངོ་།།དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མི་སྣང་ངོ་། །རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་མེད། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཡུལ་མེད་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཆགས པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེས་དེ་ཀུན་མི་མཐོང་ངོ་།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། མཛེས་པར་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་མཚན་མ་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ།རབ་འབྱོར་འཆིང་བར་བཅིངས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་བཅིངས་པའང་མེད། གྲོལ་བ་འང་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །འདིར་ཡང་ཅི་དགོངས་ཤེ་ན། ཆུད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་སོ།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །ཞེན་འདོད་ཆགས་པ་མ་གཏོགས་པར། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔར་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་རྐྱེན་ལས་འདོད་འགྱུར་ན། །ཞེན་མེད་པར་ ནི་ཇི་ལྟར་འདོད།།འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ཞེན་པར་ཡང་། །རིམ་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པ་སྟེ། །འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཆོས། །འཇུག་པ་གཅིག་མིན་ཐ་དད་མིན། །མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ནའང་ དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ།།ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །གལ་ཏེ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་རྟག་པར་ འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ཅན་གཟུགས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚ་བ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། ཚ་བ་མེད་པ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐ་དད་དོ་ཞེ་ན་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

二者的分别识中有着存在和不存在的分别言说，当以智慧观察所知的粗细分别时，因为不可得，所以存在和不存在二者遍计所执的一切言说都不能安立，故无思无相。
胜义谛是不二的真实智慧。由大悲习气所唤醒，最极清净离贪，以种种色相根所化现的一切智者清净世间相应的三昧中安住时，为众生利益宣说二与不二的诸多法门。
如是，数论派认为一切因都存在，故而宣说其因果。对于生起后灭坏者，即是有无分别。
本性解脱唯是佛陀，因此如是贪等分别于本性清净法性中不生，此为一切智者所成就。为何如此？即是烦恼不可得为一或异、内或外的缘故。大慧，因贪、嗔、痴无体故，内外皆不可得。大慧，因不承认贪、嗔、痴诸事物之故。
颠倒执著常、我、乐、净事物的贪等烦恼显现为迷乱相。通过了知无常、无我、苦、不净、空性，则彼等不复显现。本性光明心中无贪亦无离贪。
云何？因无形故，如是于外境亦无美丑执著。无境时，何者会贪著、于何处贪著、以何贪著之法，皆不可见。
一切贪等诸法的常、我、乐、净、美好执著的内外相，无一异之故。如《圣般若波罗蜜多经》所说：'须菩提，因无系缚因故，一切法无系缚亦无解脱。'此中何所密意？心性本净光明中烦恼无实故，不可能有他性与非他性。
如《中论》所说：'除去贪著贪欲外，若贪先已存在时，从彼缘生贪欲者，无贪著时何能欲？有贪时有贪著者，此理相同皆如是，如贪一切诸法中，非一非异而趣入。所相能相若是异，能相即无所相性，若一二者不成立，若异亦无他可得。'
若法与法性是异，则常与无常、有色与无色、热等差异故，常成无常、无常成常，有色成无色，热成非热、非热成热。如是若说火等与热等法相异者，则火等之热等自性即是空性。

།དེ་དེ་ ལྟར་མེ་དང་ཚ་བ་དང་།ཆོས་ཅན་དང་། མཚན་མར་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཞེན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་དཔྱད་པས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆོས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གང་དག་ ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གྲུབ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ དེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་བ་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་སྣང་བ་དང་བཅས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་དང་། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ འབྱུང་།།གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི། །ཡོད་མེད་མཐོང་བ་བློ་ཆུང་རྣམས། །ཞི་བ་ཉེར་ཞི་བལྟ་བྱ་བ། །དེ་དག་གིས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །གང་དག་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།།དེས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྐྱེན་[(]ཀྱིས་[,]གྱིས་[)]ཡོད་པར་མ་བསྒྲུབས་ན། །ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་གཅིག་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་པོ་མེད་ཅེས་སོ། །ཇི་ཙམ་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སེམས་པ་ དེ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་གི། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་དང་ཡི་གེ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ལེའུ་ གསུམ་པ་ལས་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དཔྱད་པ་གཉིས་པའོ།། །།གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་ པའི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དེ།ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡི་གེ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ། སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་བདུད་ཐམས་ཅད་སྤང་ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དོན་སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་མཐོང་ཞིང་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུར་གཉིས་དང་མི་ གཉིས་པའི་རྟོགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བདུད་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུབ་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མཛེས་སོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་བཤད་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྟན་པ་ཡན་ལག་དགུ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ཐབས་མཁས་པའི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ བཤད་པ་འཇུག་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་གང་དག་ལ་མི་གཉིས་པ་ཟབ་མོ་བཤད་པ་མངོན་དུ་མི་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་གསུང་རབ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་བཤད་པར་མཛད་དོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ཡན་ལག་དགུ་སྟེ། སྐྱེས་པའི་ རབས་དང་།རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་ནི་ད་ལྟར་དང་འདས་པའི་སྡེར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是观察火与热、有法、所相、能相、执著贪欲等、差别与无差别，以二相法所观察的这些都是空性。凡是色等所取能取之事物明显显现者，胜义中如梦如幻等无生即是空性。
因此，自性光明成就即是离二相空性。无分别无显现胜义谛不二真实智中，由于有无诸法无常故，一切分别显现差别言说皆无。由大悲习气所感，住于有相三昧时，一切智者示现说法。
如中观所说：'世间世俗谛，及胜义谛理，依止于二谛，诸佛说正法。诸执著诸法，有无见小慧，寂灭极寂静，彼等不能见。'
若执有者说有因缘，即是无因而说有，说常乐等事物之相。因此应知离贪欲等相。'缘不成有'者，即是说若无一则无二。
乃至有二相分别，则有无之分别存在，于不二中则无。无分别无文字者，即是蕴等自相分别，以共相声假立分别。
第三品中有无、系缚解脱观察第二。
关于'宗派方式有二'等，大慧，宗派方式是这样的：自证别相之相，无分别文字，获得无漏界证悟，自证自相，断除一切外道魔众。即以智慧观察外境粗细分别时不见，如房屋、部落、森林等而证悟。
常即因无生故如兔角等无实。如是以二与不二证悟降伏一切外道魔众，无分别无显现胜义谛不二真实智自性光明殊胜。大慧，此即是宗派方式之相。
其中何为解说方式？即是以九分教法种种解说：离一异有无诸边，以善巧方便仪轨为先对诸众生解说。
对于不能直接领受甚深不二者，则为建立解说蕴界处等教法。对某些则为九分教：本生、自说、因缘属于现在过去部类。

།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་ བརྗོད་པ་དང་།གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། འདས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རབ་རིབ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་ལས་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་དཔྱད་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར། སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །སྟོང་པ་ཞེས་པར་སྨྲ་མི་བྱ། །མི་སྟོང་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པར་ཡང་། །བཞི་ལ་རྣམ་བཞི་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་པའོ། ། གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་མདོ་ནི་མདོའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་བཤད་པ་ནི། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་རབ་ཏུ་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདུལ་བའི་མདོ་སྡེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བཤད་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ནི མངོན་པར་དང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ལུང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་སྟེ། རིང་པོའི་ལུང་དང་། བར་མའི་ལུང་དང་། ལྡན་པའི་ལུང་དང་། གཅིག་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལུང་གི་མདོ་རྣམས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་ མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་། སྡོང་པོ་བརྒྱན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ལྷ་མོའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ནི་རྒྱུད་རིང་ བའོ།ལ་ལས་ནི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་པ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུད་ཐུང་བ་ཙམ་ཞིག་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་གསུང་ནི་མདོ་ལས་སྤོབས་པ་དེ་ལྟ་བུར་བསྐྱེད་པའོ། ། ལུང་བསྟན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་གསུངས་པའོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ནི་གདངས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མང་པོ་མགུ་བར་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་བ་ར་ཏའི་གཙུག་ལག་ལས་འབྱུང་བ། །གན་དྷར་ནི་ཤ་དབྱངས་དག་ནི། །སྙིང་རྗེའི་རོ་ལ་བླང་བར་བྱ། །འཐབ་མོ་འཇིགས་པ་དང བཅས་ལ།།བདེ་བར་དབྱངས་ནི་བླང་བར་བྱའོ། །ཞེས་ཏེ། ཆོས་བཤད་པས་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུང་བར་མཛད་དོ། །རློམ་པ་དང་དཔའ་བོ་ལ་སོགས་པར་གསུང་བར་མི་མཛད་པ་ནི་རྩེད་མོ་རློམ་པར་བླ་བ་ནི། ལྔ་པ་དབུ་ མ་དབྱངས་དག་སྟེ།།དཔའ་བོ་དྲག་པོ་ངོ་མཚར་དུ། །དྲུག་སྐྱེས་ཁྱུ་མཆོག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པའོ། །གླེང་གཞི་ནི་སྔོན་འདས་པ་སྟེ། ལ་ལས་རྒྱུར་ཡང་བརྗོད་དོ། །ད་ལྟར་དང་འདས་པ་ནི་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་སྔོན་གྱི་སྤྱད་ པའོ།།རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་གཞན་དུ་སྤྱད་པ་ཉིད་དེ། ལ་ལས་དོན་གཅིག་པར་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དཔལ་སྡེའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། གཙུག་ན་ནོར་བུའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་ཉིད་དུ་གྲགས་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། མདོ་སྡེ་འགྲེལ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་དུ་ཡང་རྟོགས་པ་ཇི་བཞིན་པར གྱུར་པ་དང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ།།ཡན་ལག་དགུ་ནི་གསུང་རབ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུའོ།

有些人说十二分教是这样的：经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、譬喻、本事、本生、方广、未曾有、论议。
色等诸蕴如同眩翳、梦境、幻术、影像等，远离一异分别。
圆成实性是离能取所取相的空性。
由于不分别有无，故一切显现分别之相皆不可说为有无。
如《中论》所说：'不应说是空，亦不应说不空，亦不应说亦空亦不空，亦不应说非空非不空。'
分别解说佛经支分：经是为了经义，如解说别解脱经，分别广说等，律经是增上戒学，论经是增上心清净之义。
由于教法不同而有差别，即长部、中部、相应部及增一部等诸经。
方广经即大乘经，如《圣般若波罗蜜多经》、《楞伽经》、《十地经》、《三摩地王经》、《华严经》、《正法念处经》、《天女经》等。
应颂是长韵。有人认为应颂、讽诵、自说三者是一体，短韵即是讽诵，自说是从经中生起如是胜解。
记别是宣说未来。应颂是以音声令众生欢喜，如《婆罗多论》所说：'甘陀罗调应以悲味而取，战斗恐怖时应以安乐音而取。'
为令厌离而说法，故说如是音声曼荼罗。不说骄傲勇猛等，如说：'游戏骄慢调，第五中音声，勇猛威猛妙，六生牛王同。'
因缘是过去事，有人也说是因。本事与本生是与前相关联。本生是前世所行。
譬喻是声闻们前世所行，有人认为意义相同，如《吉祥譬喻》、《顶髻珠譬喻》。本生是菩萨行迹广为人知。
方广是大乘，解释经典的阿毗达磨是增上慧学。未曾有是神通变化。论议是禅定教授，菩萨三者如实通达，即十二分教。
九分教是为摄集圣教，若将应颂、讽诵、自说三者合为一类。

།ཡང་ན་སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་ད་ལྟར་ དང་།འདས་པ་དང་གླེང་གཞི་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་ཞེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའམ། ཡང་དག་པར་བསྡུ་བར་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་དང་རྒྱ་ཆེར་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྲོ་དང་།བྲོའི་འབྱུང་གནས་དང་། མིག་རྩི་དང་། གཏེར་མི་ཟད་པ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རལ་གྲི་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་སྔགས་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར་མཁོའོ།།ཉན་ཐོས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་སྐྱོ་བ་དང་འདོད་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་བྲོ་དང་བྲོའི་འབྱུང་གནས་དང་། མིག་རྩི་མི་དགོས་སོ། །དེ་དག་ གིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཟུར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དགའ་བོས་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་ན་སྨྲས་པ། སྟོབས་བཅུའི་གསུང་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་མང་པོ་གང་ དག་བདག་གིས་མ་ཐོས་ཤིང་།དགེ་སློང་ཕ་ཁ་ཅིག་གིས་ཐོས་སོ་ཞེས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་གནས་བརྟན་བཙུན་གཙོའི་ཚིག་གིས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པོ་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལྷོ་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་རི་དང་།ཐ་མ་རིའི་གནས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྡེ་སྣོད་བདུན་དུ་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བར་བྱས་སོ། །འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་དང་། འཕགས་པ་དགའ་བོ་དང་། ཨུ་པཱ་ལི་ལ་སོགས་པས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ སོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པར། འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟུར་བྱུང་བ་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བསྡུ་བ། ཆོས་ལྔ་རྣམས་དང་རང་བཞིན་དང་། །རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་དང་།།བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་འདུས། །ཞེས་ཏེ་དེ་ལ་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མིང་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ལྔའོ། །དེ་དག་ནི་བརྟགས་ པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྡུ་སྟེ། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྡུའོ། །མིང་ནི་བརྟགས་པར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རོ། །ལུས་དང་ལོངས་ སྤྱོད་དང་།གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན་མཚན་མ་སྟེ། རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དེ། གཞན་གྱི་དབང་གསལ་བའི་གཟུགས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །མིང་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། ། བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་དཔྱོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ། ཡང་དག པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ། ཚོགས་སུ་མི་གནས་ པ་དང་།མི་འཇིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱིའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོགས་སུ་གནས་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདིར་གསུངས་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ ཕྲན་གཞིགས་པ་ན།།རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །སྣང་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་ལ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་སོ།

或者说，本生传和证悟宣说是现在和过去以及因缘起始等合为一体，即是一切智或正确集结者们对经典和广大意趣之义而观察。极为广大即是大乘，尊胜菩萨们的舞蹈和舞蹈源处，以及眼药、无尽宝藏、如意宝珠、宝剑、宫殿等咒语成就的诸行，是为了利益众生圆满菩提资粮而需要的。
声闻乘者修习无常、苦、无我、空性等四圣谛的行相，对厌离和少欲者而言不需要舞蹈和舞蹈源处及眼药。他们也认为极为广大即是大乘的旁出，如圣阿难在正确集结时所说：'十力之语不可测量。'世尊在天界等处宣说的众多经典，有些我未听闻，而某些比丘听闻过。
因此，如是依据上座尊胜的言教，与弥勒等菩萨僧众，以及获得三解脱的圣声闻，在南方最初山和最后山处，将大乘正确集结为七藏。圣大迦叶、圣阿难、优波离等在王舍城正确集结了三藏。
极为广大即是大乘，圣声闻们所旁出的，由尊胜菩萨们分别阐释，如此经中所说大乘集结：'五法及自性，八种识，二无我中，一切大乘皆摄入。'其中五法是相、分别、名、正智和真如。
这些摄入遍计、依他起和圆成实中，相和分别二者摄入依他起中。名摄入遍计中。正智和真如二者摄入圆成实中。身、受用和处所显现的阿赖耶识是相，八识九识亦复如是。其中意识是分别的本性，于依他起明显的色等上分别。名是无定，从遍计而生故为遍计相。
正智是智慧观察的自性。它离二相而无二，法性无二，无思无相，胜义谛无二，是正确了知的自性，证悟无分别法性的真如。二无我即是法无我和人无我。如圣般若波罗蜜多中所说：'因不住聚集和非无畏故为内外空性。'观察时，如房屋、部落、森林等外在的聚集是不存在的。
如此经中所说：'色若析为极微时，极微亦无有分。'对于'此现象是什么'的问题，答曰：'外境虽无实，心现二种相。'

།མི་འཇིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྟག་པ་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་མེད་དེ་མ་སྐྱེས་པས་ ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་སུ་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་ནི་ཆུད་པའི་དབྱིངས་ཏེ། ཆོས་ལྔའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །བཙུན་ གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་ མ་མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྟོགས་པར་མཛད་པའི་སླད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དག་མིག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གསོག་དང་། གསོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཙམ་པ་དང་། འདུས་བྱས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བས་ན། གཟུགས་ནི་དབུ་བའི་གོང་བུར་མཚུངས། །ཚོར་ བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་འདྲ།།འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་ཆུ་ཤིང་དུ་ནི་སྣང་། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་པ་ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་གསུངས། །ཞེས་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་གསུང་རབ་དང་མི་འགལ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་འདོད། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མི་འདོད་དོ། །འདོད་པ་ དང་།མི་འདོད་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་ཞིང་བརྙས་པས་ན་དེ་དག་ལ་ཡང་ངན་སོང་ངོ་། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་ན་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་། ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་ལས་མ་གཏོགས་ པའི་ལས་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སུས་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་དེས། དེ་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ འབྱེད་པས་དབྱེ་བ་ན་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།དེས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་སྤྱོད་དོ། །མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་རངས་པར་མཛད་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནར་རོ།།དེའི་བགེགས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཉེ་བར་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཡང་མི་ཤེས་སོ། །ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ན་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ།།ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཡེ་ཤེས་གོང་མ་ནས་གོང་མར་ཁྱད་པར་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ནི་སྔོན་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལས་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སློབ་མ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་མཁས་པར་ འབྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།སྐྱེས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་སྣང་སྟེ། དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཚེ་གཞན་དུ་མཆོག་གི་རིམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའོ། །རྐྱེན་ནི་མི་རྟག་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། །མི་སྤང་བ་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་བ་སྟེ་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་མེད་ཅེས་པ་ནི་རྟག་པར་སྣང་ བ་རྣམ་པར་རྟག་པ་ནི་མེད་དོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལུས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་ཡོད་དོ།

非不怖畏即是常我等人我不存在，因为未生，如同兔角等，唯是无实法。如是二种无我即是一切空性之方便所说而应当修习。
自性即是法界，是五法之处，于法性中无有违背。诸尊主菩萨为众生利益，为成就大乘一切智故，以地和波罗蜜分别大乘差别。
一切智者为令声闻们通达空性、无相、无愿三解脱门而作教示：'诸比丘，眼是空性、积聚、养育、唯是想蕴、有为法。'因此，'色如聚沫团，受如水上泡，想如阳焰现，诸行如芭蕉，识则如幻术'，此是日亲所说。
如是于经教无违背者，有些人接受，有些人不接受。对于接受与不接受者不应舍弃与轻蔑，否则彼等将堕恶趣。诸智者持守善说，故具慧者应当听闻。
通达唯是自心显现，故不作常、我、外境等分别，而如实通达大乘。解脱声闻外道分别，除了梵天、帝释等造作者之说外，通达业果关系。
此心本性光明，随善不善等诸行谁如何修习，即如是成就，故以地和波罗蜜分别时，由获得有相无相三昧而唯成一切智。
彼如如意宝珠般利益一切众生。最极清净离贪，一切智者，瑜伽自在以种种色身神变令无边众生心生欢喜，具无量功德，断除所知障、烦恼障、业障，唯是一切智。
其障碍即是贪等烦恼所覆，不知诸法真实安住。虽所知境无有决定，然断除障碍时，如离眼翳般知一切。
以闻思修次第分别时，从上至上智慧诸差别，皆从先前闻思资粮力所生，如分别诸学者差别。
甫一出生者亦有喜、惧、忧显现，由此可推知宿习。于他世中以最胜次第分别时，由慧等差别而成一切智智。
二见即是外境见和作者等见。缘即是无常刹那因缘。不断即是不应断除而应取之义。无补特伽罗即是常现分别不存在。
贪等诸法于蕴身他缘如梦般有因。

།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་གྲུབ་པའི་མཐའི་ཚུལ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པར་དཔྱད་པ་གསུམ་པའོ།། །།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་གསོལ་བའི་ལན་དུ་གསུངས་པ། བློ་གྲོས་ཆེན པོ་དོན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དོན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་སྣང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ།།མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ནང་འཁྲུགས་པའི་མཐུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྟོག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་སོགས་ པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུའོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ ཚད་མས་གནོད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་ཡང་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཆ་ཤས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་དཔེ་ལས་འདས་པ་དེར་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མཚུངས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེར་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་གླེངས་པའོ།།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེས་པ་ནི་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ སུ་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟག་པ་དང་།མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དོན་ཏེ། རྨི་ལམ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་སླུ་བ་དང་། སླུ་བ་མེད་པའོ། །ཡོད་པ་ དང་།མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བའོ། །སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བདག་དང་། བདག་གིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་པའོ། །འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ ཀྱང་དེ་སྟེ་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འདི་ཡིན་ན་ནི་དོན་དང་སྒྲའི་ཆོས་སུ་མཐུན་པས་ཇི་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་མཆིས།དེས་ན་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་གླེང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མཛད་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ འབྱུང་བ་འམ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ།ཡང་དག་པ་ལ་དེས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་ པོ་བྱིས་པ་རྣམས་རང་གི་སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་སྒྲོ་བཏགས་པས་བསམ་པ་སྐྱོན་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་ཏེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་འབྱུང་བར་བཤད་དོ་ཞེས་ཏེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ནི། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེས་ན་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཡང་ དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི།།སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་པས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུས་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱའོ།

从《圣入楞伽经》智慧吉祥所说的第三品中所成就的究竟方式分别考察第三。
关于'非真实遍计'等，是由尊主菩萨大慧请问。
一切智者对此请问作答：'大慧，由于执著于种种不同义的非真实遍计，人们生起分别'等。
种种不同义，是指一切智者所观察的种种显现。
如同头晕、昏厥等，由内在混乱的力量而生起种种相的识。
世尊，关于'外境'等，是指对外境所分别的微尘实体等种种相的非真实遍计，凡是有分别相的即是如此。
凡是有堕入有无二边相的即是如此，与胜义不二的证悟相违。
如同对外境虽为量所破仍起非真实遍计一样，对于超越感官认识和推理因果部分与譬喻的胜义不二的证悟，也同样起非真实遍计，世尊，此中如何？
执著胜义相，是指不二真实智的自相。
分别即是非真实遍计，因为违背胜义故。
对种种显现执著外在的常、美、丑等为非真实遍计，是执著依他起所取分，如同梦中显现有欺惑与无欺惑。
有见无见是外道见。
各别分别是我与我所分别，如所说：'非真实遍计，是三界心心所。'
圣者大慧又问：'若此非真实遍计是从因而生，则由义与名相应，如何无外境？这将成为不相等的因。'对此一切智者作答以遮除：'大慧，分别无生无灭'，因为真实中不可言说故。
为何如此？即是说，从有无不生分别，无外境显现事物，唯是自心显现的执著。
大慧，凡夫们由于将自心种种相执为外境，成为有过失的思维，由分别而执著，以非真实遍计种种事物相执著，说是由串习为先而生起分别。
圣者尊主弥勒所说的非真实遍计：'非真实遍计有，故二者皆非有，空性亦存在，彼中复有彼。非真实遍计，是三界心心所。'即是说从心与心所和合而生分别。

།ཇི་ལྟར་ནང་འཁྲུགས་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ འབྱུང་སྟེ།དེས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་དོ། །དེ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་དེ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནོར་པའི་རྣམ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་ན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཐོག་མ་མེད་ པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡང་ཐ་དད་པའི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་མི་རུང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིགས་པ་བཞིན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་ ཞེས་ཏེ།ཡོད་པ་ནི་དངོས་སུ་ཡོད་པས་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་མི་རུང་ངོ་། །མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་བྱ་མི་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཅང་མི་བྱེད་པ་ནི་བྱེད་པ་དགག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་མང་པོར་བཤད་དོ། །འོན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་ མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འདིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་མི་རུང་བ་ནི་དོན་ཇི་བཞིན་པའི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་དུ་ན་ཞེས་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས པའོ།གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་གནས་སོ། །འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་རབ་ཏུ་ཆུད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་སྣང་བར་མཛད་པའི་དོན་དུ་ལས་དང་འབྲས་བུར་སོ་སོར་ངེས་པར་འབྲེལ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་།།སྣང་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་། རྒྱུ་དང་། དཔེ་དང་། ཁྱབ་ པའི་ཚུལ་དང་།ཆོས་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་མཐུན་པར་གསུངས་སོ། །གང་སྐྱེས་པར་རིག་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། ཐལ་མོའི་སྒྲ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་པའོ། །སྐྱེས་པ་ནི་ རིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་མས་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསླད་དེ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་ཡོད་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མེད་དོ་ཞེས་གང་དག་གྲངས་ཅན་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་ པར་ཅན་དང་།ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་སྣང་བ་ཙམ་དང་། མཚུངས་པས་ན་ལྷག་པར་བསྒྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྤྱིས་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་སོ།

就像内部混乱而导致头晕、昏厥等一样，会产生各种各样的相状。因此是非真实的遍计。这两者是空的，空性也存在于此。此中也有彼，对于愚者来说是非真实的遍计。
所谓'从有和无中不生起分别'，是指即使显现，在错误的相中也无生，这是一切智者的密意。由于无二相的缘故，如同梦境、幻觉、眼翳等显现一样无生。
对于无始以来的心相续，凡是生、住、灭等一切分别，其中也不应该有能作所作的关联，这是一切智者依理而成立的。'从有无中不生'，是说有即实有，数论等所遍计的生起是不合理的。无也不能成事，所谓无即是无所作为，是遮遣作用的意思，这有多种解释。
若从有无中不生，那么如何说'此能作'？执取和所取的事物也不合理，这是一切智者所成立的。能作者、业和作用的言说不合理，是因为没有如实的能取和所取。
二相的识中生起分别。'大慧，若非如此'是指执取和所取的事物的能作和作者所生，对自心显现遍计，无外境事物，这是一切智者的密意。
当以智慧观察，分析粗细时，不见外境，那时安住于无二智慧。能取所取相续生起以及作用、作者、能诠、所诠等一切分别显现都远离的，称为胜义谛。
如前所说'此有故彼有'，具有显现的清净世间三摩地，当一切智者安住其中时，为了显示一切众生各种缘起，宣说业果决定相续的法。
为使如显现般随顺了解，故以宗、因、喻、遍及方式，同品、异品相顺而说。凡所生起的认知即是无常，如拍掌声、梦境、幻觉、眼翳、水月等，始终皆空。
以'生即成知'的量度所了知者即是一切智者。被有无分别所染污，未入睡时有色，梦中则无，对于数论派、正理派、胜论派、耆那教、顺世外道等执著外境的人们，说明外境仅是显现而已，无更多可成立，这是以总摄别的方式而说。

།གང་གིས་གཟུགས་ ནི་དེ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཡོད།ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་མི་མཚུངས་པར་སྨྲ་བར་ཡང་འགྱུར་ན་དེ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་ བླ་འོག་ཏུ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་འབྱེད་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཡན་ལག་མེད་པས་ན་བླ་འོག་ཏུ་ཆགས་ཤིང་ཚོགས་སུ་འདུ་བར་མི་རུང་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ ནོ།།དེས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དབང་དང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསླད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྣམ་པ་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་ སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པས་གནས་སོ།།གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐུགས་རྗེས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་ཆོས་འཆད་པ་འབྱུང་ ངོ་།།བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་ བདུན་དང་།སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་སུ་བསྡུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པར་བསྡུའོ།།ཁམས་གསུམ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་སོ། །ས་བཅུ་པ་དང་། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་གསུངས་པ་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། ། ཡང་ལང་ཀར་གཤེགས་པར་གསུངས་པ། བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་ཏེ། བརྟགས་པ་དངོས་པོ་ཙམ་པ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས། །རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །ཆོས་ཉིད་གཟུགས་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའོ། ། དེ་ལ་བརྟགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་གི། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པའི་ཡུལ་ནི་མེད་དོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པ་བཙུན་གཙོ་བྱམས་པའི་དགོངས་པ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་བཤད་པ་ནི། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །དེ་ན་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། ། ཞེས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སེམས ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

若有人说色法有一些存在，有一些不存在，这就成为说不相等的人。对此，圣者大慧提出问题时，一切智者以'因为无外境'而完全遮遣。
观察外在的粗大和微细，以上下方分而分析时，如同房屋、村落、森林等一样成为空。微尘也因无支分，故不应上下积聚，如同心与心所。
因此，由不能安立自他相续、根境平等的无明所染，而显现种种识的行相。当以智慧观察时不见所知，彼时无思无相，以真实了知不二胜义谛而住。
为利他故，具悲心与显现者，一切智者安住世间三昧时，虽无外境亦有说法生起。
遍计所执、依他起、圆成实中摄一切染污和无染污法，即蕴、界、处、缘起、三十七菩提分法、十力、无畏等。
苦谛和集谛烦恼摄于遍计所执和依他起二者。无烦恼法、灭谛和道谛摄于圆成实。
'此三界唯心'。
十地经和楞伽经中说：'身受用处现，阿赖耶生起，如同大海浪，八识及九识。'
又于楞伽经中说计、分别、法性色，即：'计度唯事物，差别为分别，自相为何者，法性色即彼。'
其中计度即是依他起性的计度。于彼起常无常等法的分别，而无常等所计度的对境。离二相错乱即是圆成实，称为法性色。
圣尊主弥勒的《辨中边论》中说：'虚妄分别性，三界心心所，见境识生彼，差别心所生。'即三界一切染污和无染污法皆摄于心与心所聚。
由遍知法无我和人无我，贪嗔等心所将完全灭尽。

།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ། ཚོར་བ་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདོད་པ་རེག་པ་བློ་དྲན་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མོས་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཀུན་ལ་སྟེ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་པ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་འབྱུང་ངོ་།།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེར་རིག་པ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་སེམས་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་མི་རྒྱུ་ན་བག་ཆགས་ཀྱིས་དུས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས།འོན་ཀྱང་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་པ་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ པའི་གཉེན་པོར་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པར་སྤྱིར་སྒྲ་དང་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟགས་ པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འབྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བརྟགས་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་སྔར་བཤད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། ཕྱི་ རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་མོའི་བརྩམས་པའི་རྫས་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཁོ་ནར་བརྟག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། ། རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་པར་གསལ་ལོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །གཞན་གྱི་དབང་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུས བཏབ་པའི་འདུ་བྱེད་སྣ་ཚོགས་ཉིད་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་འདི་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཞན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེར་ཡང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བ་ལ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལ་སོགས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་དུ་མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ ཤེས་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ལྔ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་སྒྲ་དང་དོན་དུ་འབྱེད་པ་ན་མཚན་མའོ། །གཞན་གྱི་དབང་དེ་ཉིད་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའོ། །མིང་ནི་བརྟགས་པའི་དངོས་ པོར་བསྡུ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྡུའོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ལམ་གྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མདོའི་དོན་དུ་དཔྱད་པ་བཞི་པའོ།། །།རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས། །གང་རྣམས་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་ཞེས་པ། །མཐའ་བཞི་དང་ནི་ལྡན་པ་སྟེ། །དེ་དག་ང་ཡི་ཚུལ་ནི་ཤེས། །ཞེས་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས པོར་གཟུང་གི་།གཉིས་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ཡང་འཛིན་གྱི། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་མེད་དོ།

遍行，受、思、想，欲、触、慧、念，作意、胜解，以及三摩地等一切心所。清净的心所都是从一切智者的清净世间有相三摩地中生起。
在无分别无相的胜义谛中如实了知无二，于此了知中，连能知所知的自心实相也不运行，更何况说由习气所生的遍行心所等会显现。然而由大悲习气所引发，显现有相三摩地的清净心所各自显现。
为对治常、我、乐、净颠倒，总的以声音和意义假立无常、苦、不净、空的行相，二取相的识以及自相也趣入说法，这是多次解说过的。
分别遍计所执、依他起、圆成实三性来辨别一切法的特征。其中一切智者前面所说的遍计所执有十种相，即色等五境和眼等五根，执为外境，仅是以微尘构成的实体和功德等分别假立而已。
依他起是：'身受用处现，阿赖耶生起，如八识九识，犹如海中浪。'阿赖耶识是依他起性，从因缘而生，由自他相续的力量，宣说正法和非正法等种种因缘，产生种种行为。
另外，以非真实遍计的名称所说的，是从这阿赖耶识中遍计外境为他者。心和心所二聚的相也是非真实的，于此也显现身、受用、处所为常、无常、外境等众生的分别。
就此安立相、名、分别、正智、真如五法。其中应说明二者的差别：依他起分别为声音和意义时是相。依他起本身显现为身、受用、处所。名摄于遍计所执性中，因为遍计所执是常、我等事物的境界。分别摄于依他起中。
正智和真如摄于圆成实中。如是以正智之道悟入离二取相的真如即是通达真实边际，这应当与多次解说相结合。
《圣楞伽经》智慧吉祥所说结合品第三中关于非真实遍计的经义考察第四。
'诸因及诸缘，所生诸世间，具足四边际，此为我之理。'这是说对于无二智，可以执为因果事物，但对于无二性则不然。凡是二相的形态，就如梦境，前刹那之后此有故彼有，也执为因果关系，但作用与作者的关系是不存在的。

།སྐད་ཅིག་གི དུས་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། ། ཅེས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟ་བུར་ལྷག་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་འབྱུང་བ། །འགོག་མེད་སྐྱ་བ་མེད་པ་དང་། །རྟག་མེད་ཆད་པ མེད་པ་དང་།།གཅིག་དོན་དུ་མའི་དོན་མིན་དང་། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྔར་བཤད་པའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་དེར་རིག་སྟེ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །འདུས་བྱས་ མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རུང་།།དེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་སྨྲ་བ་བདུན་དུ་ཕྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རིག་པར་བྱའོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ཡོད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ནི་ དངོས་པོར་ཡོད་པས་ན་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སོ།།མེད་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ན། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི། ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་སྟེ། བྱེད་པ་དགག་པར་བྱེད་པས་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ། །གཉིས་ ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྨྲ་བར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ཏེ། བསྟན་པ་ལ་ནི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མི་སྲིད་དེ། དེར་གང་དོན་བྱེད་ནུས་དེ་ཡོད། །ཅེས་ལན་དུ་མར་བསྒྲུབས་པའོ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ཟག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་སྟེ། །འབྲས་བུ ལས་ནི་མི་སྲིད་སྐྱེ།།ཞེས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྒྱུན་བཞིན་ནོ། །དེ་སྟེ་འབྲས་བུ་ལས་འབྱུང་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བས་ན། །འབྲས་བུ་ལ་ནི་འབྲས་མི་ སྐྱེ།།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རབ་འགྱུར་བས། །འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། མ་ཞིག་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ། །ཞིག་ པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་མཐུ་མེད་དེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་འབའ་ཞིག་གོ། །ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྷག་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལའང་མེད་ན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པ་སོགས་ པ་དེ་ལྟ་བུར་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་འཆད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། དོན་དམ་པར་དཔྱད་པ་ན་སྔར་བཤད་པའོ། །དམིགས་དང་དམིགས་བྱ་མེད་པར་ ཡང་།།ནམ་ཞིག་འདུས་བྱས་རྣམས་མཐོང་ན། །སེམས་མེད་པ་ཡི་སེམས་ཙམ་སྟེ། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་ངས་བཤད་དོ།

除了刹那时间之外，生、住、灭等是不可能的，就像大众部所诵：'一切诸行刹那性，不坚固何有作用，所生即是能作者，能作者即是彼者。'如是，没有增上的生、灭等法，所以缘起是无生、无灭等为特征，如中观所说：'无灭亦无生，非常亦非断，非一亦非异，不来亦不去。'如前所说的缘起。
若生是有为法，则具三相应知晓，若生是无为法，有为相如何可能？如是有、无、亦有亦无、非有非无，分为七种说法之外，应知缘起。
数论派是实有论者，说'有生'是不合理的，因为实有故不应生。说'无生'，如尼夜夜迦和胜论派等分别，也是无实，什么都不作，即是遮遣作用，如是多次解释。
亦有亦无、非有非无，是说将成为有、将成为无、将成为亦有亦无、将成为不可说。在教法中不可能有二自性，如说'于此能作用即有'，如是多次成立。
'一切法无生'之因所说：'由从缘起故'，即缘起的补特伽罗等皆无生，如梦幻等。'一切缘是果，从果不可生'，如梦中因果事物相续。
若问从果生有何过失，一切智者说：'果将成二故，果中果不生，成为二相故，果体不可得。'若果从果生，则有同时之过，即从未灭中生起，此是一切智者密意义。已灭无实故无生力，仅是此前有此后有而已。
胜论派和弥曼差等所分别的生、住、灭等法，增上作用和作者无关联而生起即是缘起。补特伽罗无我是刹那灭尚且如此，如梦幻等二相无生法中的无我更何况？无生无灭等如是二无我亦应了知，此是一切智者密意。
解释此摄颂是非真实遍计和胜义观察如前所说。'若时见诸行，无所缘能缘，无心唯心性，我说唯心焉。'

།ཞེས་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་དམིགས་པ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་འདུས་བྱས་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བར་མཐོང་བ་དེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་ན་སེམས་ཙམ་དུ་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པས་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པར་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ན་སྒྲ་དང་དོན་དུ་འབྱེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ནི་སྔ་མའི་ལེའུར་ཡང་དཔྱད་པ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་དེར་མེད་དེ། །རྐྱེན་རྣམས་བརྟགས་པ་ཉིད་དག་ནི། །སྐྱེ་ བ་དང་ནི་འགག་པའོ།།ཇི་ཙམ་དུ་ནང་འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ཙམ་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་ པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་སོ།།གང་གི་ཚེ་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འབྱུང་བར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་སེམས་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡང་མི་རྒྱུ་ན་རྐྱེན་དུ་སྣང་བའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེར་འགྱུར་བའི་གནས་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད་དེ། འོན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སངས རྒྱས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་མང་པོར་བཤད་པ་སྟེ།དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྡུ་བའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིབས། །རྐྱེན་དང་དངོས་པོ་སྤངས་པ་སྟེ། །མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཚངས་པའི་མཆོག་།དེ་ནི་ཙམ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་ཏེ། ཡན་ལག་གི་རྣམ་པའི་ཆ་དེ་ཙམ་རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དངོས་པོ་སྤངས་པ་སྟེ། ཤེས པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་དབྱིབས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེད་དོ།།མཐར་ཐུག་པ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མི་གཉིས་པའི་སེམས་སུ་དགོངས་པའོ། །བདག་ནི་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྫས་ཡོད་དངོས་པོ་མ་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཕུང་པོའི་ཕུང་པོ་ཉིད། །བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ་རྫས་མེད་དོ། །ཞེས་པ་ནི་གཅིག་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཕྲ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་ནི་དམིགས་སུ་མེད་དེ། སེམས་ ཀྱི་རྒྱུད་འབའ་ཞིག་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བདག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །བརྟགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་ བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་རྫས་སུ་མེད་དོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྒྲུབ་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མའོ། །རྒྱུ་ནི་བྱེད་པའོ། །སྣོད་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ངོ་། །ཅིས་ན་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ སོ་སོར་མི་སྣང་ཞེས་པ་དང་།རིག་པའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་བཟློག་ཅིང་། །རྟོག་དང་བརྟག་པ་སྤངས་པ་སྟེ། །དམིགས་མེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་ངས་བཤད་དོ།

这是说，当某时以智慧观察，将粗细所缘分别开来时，见到无外境，离能取所取的有为法，那时无分别无显现的胜义谛不二真实了知，是住于有显现的音声坛城时，我说为唯心。一切智者宣说二与不二正法时，分别为声与义，此为密意。
因果事物在前章也已观察：'诸缘中丝毫，无生亦无灭，诸缘之观察，即是生与灭。'如同内在扰动之因导致头晕昏厥等一样，由自他相续力而生起二相的识，显现如种种相，其程度上显现因果等差别的诸分别念。
当以智慧观察，如同梦幻等般见到二相不生时，彼时于无分别无显现的胜义谛不二真实了知中，心自身连所知与能知的事物二相也不运行，则显现为缘的二相分别念又怎会有生起的基础呢？然而如多次所说，诸佛安住于有显现的世间清净一切智三昧中而宣说正法。一切正法宣说皆应如是配合。
应当解说一切智者所说的总摄人法无我偈颂：'唯量自性形，离缘及事物，究竟梵最胜，此唯量我说。'即支分相的唯量，离开二尘等次第诸缘所造的事物，因无所知故无外在支分形状。究竟即无所缘及圆满。其中梵即不二自性，密意为不二心。我因是假立故，非实有事物。
'如是蕴之蕴性，是假立非实有。'此说一性、异性、常性、遍性、细性等遍计所执诸我不可得，唯是凡夫各自于心相续上遍计为我。诸蕴如同梦幻、幻术、眼翳、阳焰、影像等，无生为能取所取事物。假立即是未生，故如兔角般无实体。
外在粗细分别时，如同房屋、村落、森林等无有事物。应知一切智者以一偈成立法与补特伽罗无我。关于'平等性有四'等，相即是相状。因即是作用。器即是种种世间。瑜伽师们一切相皆不显现。为何诸事物不显现为差别相？所说的智慧差别：'遣除一切见，离分别所分别，无缘及无生，我亦说唯心。'

།ཞེས་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་། བརྟག་པ་དང་། རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་ཤིང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འཇུག་ན་མི་གཉིས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིས་ན་ཡང་དམིགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་མེད་ཅེས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། དངོས་མིན་དངོས་མེད་མ་ཡིན་པ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་རྣམ་པར་སྤངས། །དེ་བཞིན་སེམས་ལས་གྲོལ་བ་ནི། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདིར་གསུངས་པ་ན་སྨྲ་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྒོལ་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པའོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་སྤངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་ས་བརྒྱད་དུ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུད་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་སྟེ། སེམས་ དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོས་པའི་མེ་ལོང་གི་རང་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ།།ཞེས་སེམས་ཙམ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་འཕོས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འཕོས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་ཆོས་སྟོན་པར་གཞག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ལེགས་པར་གསུངས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ།ལེགས་པར་གསུངས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཟླ་བ་ལས་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཤད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟོན་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྟོང་པའི་མཐའ། །མྱ་ངན་མཐའ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །སྣ་ཚོགས་ཡིད་ཀྱི་ལུས་རྣམས་ནི། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། སེམས་ཙམ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཅད་དོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་།མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཆོས་གདོན་མི་ཟ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ། ཡེ་ནས་གནས་པའོ་ཞེས་ འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཀློག་གོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་ནང་གློངས་པའི་མཐུས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་ འཕྲུལ་དང་།རབ་རིབ་དང་། མིག་ཡོར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསླད་པ་རྣམ་པར་ སྤོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ།སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ནམ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡང་དག་པ་རིག་པ་སེམས་ཙམ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གནས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྔོན་མེད་པ་ལས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

如是说，对于二取的分别识有常、我、外境的能取所取、分别、妄想等相而执著，并且生起等言说也随之运行，但对于无二则不然，如前所说。为何又无所缘及生起等法？
如是生疑，故一切智者说道：'非有非无，远离有无，如是解脱心，我说唯是心。'即远离有无分别，是唯识中观的等持，此处一切智者所说能遮止一切论者的疑惑、分别与诤论。
远离有无分别，离生灭等法，此在第八地，刹那相续而生，无思无相的胜义谛即是无二自性。如是真如即是本性光明之体，远离心、意、识次第显现的分别，是阿赖耶识转依的镜像自性。
如此处所说：'心即阿赖耶识，我思即是意，能取诸境者，彼即名为识。'所谓唯心是指阿赖耶识转依。此如佛地等的大圆镜智。烦恼意转依即平等性智。眼等识转依即妙观察智。转识中的意识转依即成所作智。
一切智者清净世间有相三昧意身说法而住。大乘善说无量宝藏岂有穷尽，善说宝月所生诸法亦已宣说。
为显示不知真如自性者的一切智，一切智者说：'真如及空际，涅槃际法界，种种意身等，我说唯是心。'唯心即断除外境所缘。
有相无相等持，若佛出世若不出世，法尔如是，法性决定。真如实际法界本性光明之体本来安住，如此在《圣般若波罗蜜多》与《解深密经》中可见。
以二相内风力故生起眩晕、昏厥等相，依自他相续力所生者，如梦幻、幻术、眼翳、阳焰等故无生，因此本性清净法性即是真如，如是安住，根等不为他所改变故。
以智慧观察远离染污，观察粗细时若无所得，则成无思无相胜义谛无二正智唯心实际自性本明而住。如是法界自性非从无中所作。

།དེ་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཐོག་མར་ཞི་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ། །རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་འདས། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན། །ཆོས་རྣམས་དངོས་པོར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། །ཞེས་པ་ སྟེ།ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞི་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་བསླད་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་གསེར་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱང་གི་སྔོན་མེད་པ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་། གནས་ པ་དང་།འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་ གཉིས་པོ་མེད་དོ།།གཅིག་པོ་ཉིད་ནི་སུ་དང་ཡང་མི་འབྲེལ་ཏོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ངེས་པར་འབྲེལ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ། །མི་གཉིས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། ། དེས་ན་སེམས་བདག་ཉིད་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་ཡང་མི་རྒྱུ་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་བཞིན་ཉིད། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། རང བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོས་རེ་བ་མང་པོ་ཡོངས་སུ་སྐོང་བའི་ཡིད་ཀྱི་སྐུས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་འབྱུང་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐུགས་དོགས་ནས་གསུངས་པ། རྣམ་རྟོག་བག་ཆགས་འབྲེལ་པ་ཡི། །སྣ་ཚོགས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །མི་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་སྣང་། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཙམ་ག་ལ་ཡོད་པ་སེམས་ཙམ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐུ་དང་། མཉམ་པར་མི་འཇོག པའི་མ་རིག་པའི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བ་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་པ་དང་། བདག་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་དགེ་བ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣང་ངོ་། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་བྱས་ཏེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། མཛེས་ པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཁོར་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་སྤོང་ངོ་། །དགེ་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འབྱེད་པས་དབྱེ་བ་ན། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་སྤང་བའི་རྒྱུ་མེད་དེ། འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ། །སྙིང་རྗེས་གཉེར་བའི་བདག་གི་ལུས་ཆེན་པོ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། མཉེན་དེས་ཆེ་ཞིང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ ཡང་སེམས་ཙམ་ལགས་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ།ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཡོད་མེད་དེ། །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་སྣང་། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སུན་ དབྱུང་བ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་ལ་གསལ་བས་ན་ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་དང་།ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མེད་དོ།

那是远离垢染的，最初寂静且无生，自性涅槃。当转法轮时，您宣说诸法实相。
最初寂静即自性光明的诸法，远离那些污染的垢染是以智慧观察的圣道，如同金和珍宝等一样清净，而非产生前所未有之物。
生、住、灭等诸法的能作、作者相关的遍计，刹那相续的缘起，既不应是他性也不应是非他性，当一刹那存在时，第二刹那不存在。唯一性不与任何相关。仅仅是此前有此则有彼，如是应当显示因果决定相关。在不二中没有二相差别显现的分别念。
因此心自身既不是所知又不是能知，更何况文字和声音，无念无相的胜义谛不二正知的异名即是真如、实际和自性光明等，一切智者安住于有相三昧中，以化身示现如同物质和物质所成之色等，以意身转法轮满足众多希求。
对于不二智慧如何显现，一切智者心生疑问而说：分别习气相关的种种心所生，对众人显为外境，是世间唯心。
种种相的分别唯心何在，那唯心即是分别，其生起是由于自他相续的根和非正法教示等缘的特殊力量，以及不入定的无明力，如同眩晕、昏厥等，种种相的识对轮回者各自显现。
对于瑜伽师则由大悲习气觉醒，以及为自他利益造作善业清净，显现世间无常、苦、无我、不净、空性的分别。首先生起正智，断除常、我、乐、净颠倒的轮回和苦恼意。
善业造作也由地和波罗蜜多分别区分时，二相显现的分别即是福德智慧资粮唯是胜义佛果之因，其中无有断除之因，住于轮回存在之际。大悲所求的广大自身为他利所求，柔和且为诸圣者。
又如何是唯心？一切智者心生疑问而说：外境显现有无，心显现为种种，身受用处显现，我说即是唯心。
破除外境之义，此处一切明显，如数论派、正理派、胜论派、裸形派、顺世派、断见派等所说的外境遍计如是不存在。

།རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་ པའི་རིམ་གྱིས་ཡན་ལག་གི་རྫས་བརྩམས་པ་ནི་རྫས་ཀྱིས་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྩོམ་པ་དང་།ཡོན་ཏན་གྱིས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྩོམ་མོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མདོའོ། །སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ནི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ དང་།སྣང་བ་དང་། རིས་མཐུན་པའི་ཡོ་བྱད་དང་། བློ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་རླབས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་མེད་པ་དང་། གྲངས་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་སྤུན་ཚད་ཆུང་བ་རྣམས་ལས་ཚད་ཆེ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སྐྱེའོ་ ཞེས་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀའི་མདོའི་ལོ་རྒྱུས་སོ།།གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་པ་མེད་པ་དག་གིས་གནས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྩོམ་མོ། །སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ནི་ཚོར་བ་ཅན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བའི་འོ་མ་ཚོར་བ་མེད་ པ་བེའུ་ཚོར་བ་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཚོར་བ་མེད་པའི་གཙོ་བོ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་།།གསལ་བ་འདི་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པས་ན་དེའི་རྒྱུ་ཡང་མི་གསལ་ཞིང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་ ཡོད་པའི་རིགས་སོ།།སའི་འབྲས་བུ་བུམ་པ་དང་། ཕྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་མཐོང་བའོ། །ཐོག་མའི་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཚོར་བ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཚོར་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གྲངས་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོ།།ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་ཤེས་པས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་པ། འདུ་བ་དང་ནི་གྱེས་པ་དང་། །སྲོག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཅན་ཏེ། །དེ་ནི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས། ། ནམས་ཀྱང་ཕྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ཏེ། དེས་ན་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་དུས་གཞན་པའི་བདག་ཉིད་དེ། ཡུལ་དེ་དང་ནི་གཞན་ཡང་རུང་། །རྨི ལམ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།མྱུར་དུ་འཁོར་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས། །འགལ་བ་འཁོར་ལོར་འཁོར་ལོ་ཡོད། །དྲི་ཟའི་གྲོང་དུ་སྤྲིན་རྣམས་དང་། །ཡང་ན་སྔོན་མཐོང་ཁང་པ་རྣམས། །སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ལ། །དེ་བཞིན་བ་ཚ་འོད་ཟེར་སྤྲོས། །དེ་ལྟར་རབ་རིབ་ སྩོགས་ཤེས་ལ།།ཉི་མའི་འོད་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་རྣམས་སྨྲ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་ནི་ཡང་དག་ པའོ།།དེ་དག་ལ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆང་གི་མཐུ་བཞིན་ནོ། །སྲོག་རྣམས་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་ལུས་ནི་ཚོར་བས་སྣང་བར་བྱས་ནས་དེ་འདུས་པ་ལས། ལུས་དང་དབང་པོར་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་ དེར་རྒོལ་བ་མཐའ་དག་ཐུབ་པ་དབང་ཕྱུག་གི་མཆོག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཚིག་གི་དབང་པོ་བླ་མས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལྟ་བུར་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདིར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་སྣང་ བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་དང་།ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་པའོ། །གང་སྦོམ་པོ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་ཏུ་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་གཅིག་པར་མི་རུང་བ་ནི་བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་། མ་ བསྒུལ་བ་དང་།བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཏིལ་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་། ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་གཅིག་པར་མི་རིགས་པ་ ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།འགལ་བའི་རྫས་དུ་མ་སྤུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

从两个微尘等的次第开始构成支分的事物，是以事物构成事物的差别，以功德也构成功德的差别，这是差别经。
对于显现和不显现等，是现量，具有色等功德，显现，同类资具，有情众生所造作，自性无支分，具有多数的细小因素所生的大量具有色等功德的毛毯等事物，这是正理派的经典历史。
数论派认为乐、苦、痴等功德，是由外在无心识者的处所轮构成。补特伽罗的自性是有感受的，如同无感受的牛奶为了有感受的犊子的利益而生起一样，无感受的最胜性为了补特伽罗的利益而生起。
此明显具有乐、苦、痴，因此其因也是不明显而具有乐、苦、痴的道理。
如同地的果实瓶子和碗等相应而见。最初因的功德成为果的功德，因此外在的受用非有感受，而受用者补特伽罗是有感受的，这是数论派的历史。
耆那教徒也认为遍计是具有外境总相和别相的，以我的认识执取诸境，如说：'聚合与分离，命是身量性，此为诸理说，永无微细性。'因此有所受用和受用者的差别。
胜论派也认为遍计是缘取外境异时自性，彼境及其他，梦识之行境。速转诸行故，相违轮回有。乾闼婆城云，或见昔房舍。阳焰水识中，如是光芒散。如是翳等识，日光等亦尔。
顺世外道说：由于色等境显现为现量，因此不应说见不合理，故地、水、火、风是真实的。由于在彼等生起感受，故识如酒力。诸命如水泡，补特伽罗身由感受显现后，从彼聚合而假立身根等诸经。
如是一切诤论者，胜者自在尊一切智语自在上师，如外境般破斥，如是在此经中建立：'色若析极微，极微无有分。'那么此显现是什么？'无有外事故，心现二种相。'
若析粗大有支分的一事物时不应为一，如煮与未煮、动与未动、遮蔽与未遮蔽、方分差别分析时，如芝麻稻等聚、房屋、村落、森林等。
细微尘也分析方分差别时不应为一，如前所说，如积聚多种相违事物。

།གང་དག་ཡན་ལག་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་བླ་འོག་ཏུ་ཆགས་པའི་ཚོགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་ཡུལ་དུ་རྣམ་པའི་ཆར་བརྟེན་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་ རུང་སྟེ།།དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དེ་འོག་མའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར་གང་གནས་པ་དེ་ཉིད་གོང་མའི་ཕྱོགས་སུ་ཅིས་ན་གནས་པར་མི་འགྱུར། དེས་ན་ནང་གློངས་པའི་མཐུས་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་དུ་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་པར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ།སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་སོ། །དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དཔྱད་པ་ལས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པ་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བའི་དབུ་མ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་ལ་ནོངས་པ་ཅིར་འགྱུར།ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། བརྟགས་པའི་རང་ བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་དོ།།གཞན་གྱི་དབང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟ་བུར་དགོངས་པའོ། །གང་ཡང་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ལྟ་བུར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་ཚིག་གི་དབང་པོས་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དེ་བཞིན གཤེགས་པ་བལྟའོ་ཞེས་སོ།།དེར་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དད་པའི་དགེ་སློང་གིས་ནི་དད་པས་སྦྱིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་རིགས་སོ། །མ་དད་པས་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་སོ། །དེར་དོན་ཁྱད་པར་དུ་ བཤད་པར་བྱའི།སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགོངས་པ་ནི་དུ་མ་ཡོད་དེ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འབྱེད་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་མཐུན་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་ཏེ།གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་ལྟུང་བ་མེད་ལ། བསོད་ནམས་མང་པོ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ།དེས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་གང་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་། དེ་དེ་ལྟ་བུར་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱའི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་དུ་གཟུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

凡是无支分的那些也不适合作为上下相连的聚集，如同心和心所法一样。作为支分对境的行相部分所依的事物和非事物也不合适。
中间的微尘，下方边际所住的那个为何不能住于上方？因此由内心迷乱的力量，如同身体、受用和处所显现的意识眩晕、昏厥等一样，种种行相、多种行相的意识各自显现。
如同在梦中没有眼等根识和色等境，唯是阿赖耶识显现为境和有境的事物。当以智慧观察，分析粗细方分的差别时不可得，那时无思无相的胜义谛不二真实智慧安住。
安住于具有清净世间显相的三摩地时，出现宣说一切智法。
《圣楞伽经释》由阿阇黎耶谢班藏所造第三品中，从非真实遍计察究摄颂释中阐明识论中观决择第五品。
其后，复有菩萨摩诃萨大慧向世尊如是言：'世尊所说不应执著如言之义'，如是所说，于如言执取有何过失？
如解深密经中所说：'善男子，三种无自性'，是就一切法无自性而言。由遍计无自性故无事。由依他种种不生故无事。胜义无自性是由二相无自性故，如是密意。
若有分别遍计自性和依他起如是成就的自性不存在，此执著即造作损害正法之业。如是在《圣般若波罗蜜多七百颂》中以词自在所说：'应以无事相观如来'。
于此非如言说般以石女儿无事之相观如来。有信比丘不应以信受用布施，无信则应受用。
于此应详细解说其义，不应如言执取。如是密意有多种，以般若方便善巧随顺为众生利益而分别，应随顺法与补特伽罗无我而解说。
于大乘中更有殊胜，为利他故安住悲心，虽入十不善业道亦无堕罪，且能增长广大福德。菩提行相种种不同，成熟众生方式各异，因此于一切处随顺法性而行于自他二利，应知如是而作，而非如言执取其义。

།དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྲ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚིག་ དང་།ཡི་གེར་འཕྲད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་དང་། འགྲམ་པ་དང་། རྐན་དང་། ལྕེ་དང་། མཆུ་སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཕན་ཚུན་སྨྲ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྒྲ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ་ཡི་གེ་བརྗོད་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གོམས་པའི་མཐུ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱིས་ པ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་པ་རྣམས་སྨྲ་བ། ཐོག་མར་ནན་ཏན་ཤོམ་པས་ནི། །སྒྲ་ནི་གོང་དུ་རྒྱུ་བ་སྟེ། །སྒྲ་ཡི་གོམས་པ་མེད་པར་ཡང་། །གནས་རྣམས་སུ་ནི་ཐོགས་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྔོན་གོམས་པའི་མཐུ་ཉིད་ལས་སྒྲ་དང་དོན་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ལས། །རྣམ་རྟོག་བྱུང་ལ་ཡོད་གནས་པ། །སྒྲ་དོན་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀའི་གནས། །ཞེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་པ་རྣམས་འདི་སྐད་ཅེས་འཛེར་ ཏེ།སྒྲ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་ལས་འབྱུང་། །རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱང་སྒྲ་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བག་ཙམ་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ། །རང་གི་བློ་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཆུད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། བློ་ཡིས་ སྔར་ནི་རྣམ་བརྟགས་ཏེ།།ཁ་ཅིག་དོན་དུ་གཟུང་བར་བྱས། །ནན་ཏན་རྣམས་ནི་ལོག་པ་དང་། །ཚིག་གིས་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འཛིན། །ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྣང་བ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་ནོར་བའི་ ཚུལ་དུ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དོན་དམ་པར་སྒྲ་དང་དོན་གཉིས་སྒྲ་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་ལྟ་བུར་ཐ་དད་པ་མེད་དེ།སྒྲ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ཐ་དད་དོ། །གང་ན་སྒྲ་དང་དོན་དག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་པ་དེར་མཉམ་པར་གནས་པའོ། །བར་ཏི་ཀ་བྱེད་པས་ཀྱང་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ།སྦྱོར་ཞིང་ཐ་དད་མེད་པ་ནི། །དོན་དམ་དོན་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་པར། །དེ་ནི་བློ་ཡིས་འཁྲུལ་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྣང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་དོན་ཐ་དད་པར་སྟོན་པ། དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དོན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་རང་གི་བློས་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སོ་སོ་རང་གིས རིག་པ།འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་དང་། སའི་གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་ན། དོན་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་དབང་པོའི་དབྱངས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ དང་།མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་པ་ཡང་གང་ཡོད་པ་དེ་སྐད་ཅིག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་སྟེ། ཐལ་མོའི་སྒྲ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ།ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ ཕུང་པོར་གནས་པ་གང་ཡང་མེད་དེ།ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །བརྟགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དེ། དེས་ན་གང་རྣམ་པར་མི་འཇིག་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མི་དམིགས་སོ།

大智慧者，何谓声？即是与词和文字相遇的分别念，由牙齿、腮部、上颚、舌头、嘴唇的结合而产生，是由相互言说分别习气之因所生，这就称为声。对于文字的表述，即使是小孩也会因往昔串习的力量而如是生起。
如同论师们所说：'最初以勤勉准备，声向上运行，即使无声的串习，也会在诸处停滞。'即使是小孩也会因往昔串习的力量而生起声与义不同的分别。
如同论师法称所建立：'从无始习气中，分别生而有住，声义法三种，实有非实二者处。'因此声论师们这样说：'诸声从分别生，诸分别亦从声生。'所以他们对外境丝毫也未触及。
说明自心中存在的分别念与义相顺应的所诠义，如说：'心先作分别，有些执为义，诸勤勉颠倒，言词随执持。'
佛教徒的特点是将显现和分别念的义归为一体，如同眼翳者将一月误见为二月一样，因为必定趣入于彼，所以胜义中声和义二者如同梵天所说般无有差别。虽然声义无差别，但在世俗中作用有差别。于何处声和义二者如实平等安住。
如注释者所建立：'和合无差别，胜义自性义，形相一与多，彼为心迷乱。'
一切智者显示显现差别故声义差别：大智慧者，何谓义？即是菩萨摩诃萨独自前往寂静处，以闻思修慧趣向涅槃城之道，以自心习气处极为转变为前导，以各自证悟圣者行境及地位差别与义相之特征趣入获得。
若不通达义理，则不称为获得词自在音声的智慧，以此智慧于一切义中趣入无常、无我、不净、空性之相。
思维亦是，凡所有皆是刹那、一切空性、无我，如掌声、梦境、幻术、眼翳、阳焰、影像等。
因无住于蕴及无不坏故，通达内空性、外空性、内外空性等一切空性差别。
若详细观察，外在蕴处皆无所住，如房屋、部落、森林等皆是空性。
所计度者因未生故如兔角等无实，故所遍计无坏即空性。
如是以慧观察时，不见常、我及外境。

།གང་གི་ཚེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་ནས་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བར་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལོ།།རང་གི་བློས་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་ཀྱི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ གཞན་པའི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།དབུགས་ཐུབ་པ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །ས་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་རིམ་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཏེ། གོང་ནས་གོང་ དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ།གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བསམ་པ་མཆོག་ཏུ་རངས་པར་བྱེད་པ་ རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེར་འཁོར་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་གོ།།ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བའི་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པར་ནི་དྲི་མ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་རྣམས་སོ།།གསུམ་པོར་ནི་མཆོག་ཏུ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་བཟོད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ངན་དུ་སྨྲས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིད་ལ་འཇོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ས་བཞི་པོར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་སྤྲོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གདོན་པའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ཅན་རྣམས་སོ།།ས་ལྔར་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་བཏུལ་བའི་བསམ་གཏན་ལས་གཡོ་བ་མེད་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་སོ། །དྲུག་པོར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་མཉམ་པར་བསྒྲུབས་པས་གཉིས་དང་ཐ་དད་པ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཟབ་མོའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་སོ།།བདུན་པོར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མཆོག་ཏུ་རྫོགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅན་ཁམས་ གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ།།ས་བརྒྱད་པོར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཅིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་སོ།།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདིར་གསུངས་པ། །ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ནས་བདུན་དུ་ཕྱིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དབུ་མའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མི་གཡོ་བ་དེར་ཡང་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པའོ། །དགུར་ནི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཤེས་ཤིང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །བཅུར་ནི་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དོ།

当独自一人前往寂静处时，不见丝毫能取所取分别的事物，那时无分别无显现，通达并体验不二胜义谛的特征之道，是趣向涅槃城的现量境界三摩地。
'以自己的智慧'是指由自己获得，而不是由根本上布施等获得，就像体验其他决定趣入的根识和呼吸一样。
在区分不同地时，由世间和出世间三摩地的差别，尊主菩萨们的神通果位次第差别，由于上上福德智慧资粮为自他利益而生起的差别，一切遍知瑜伽自在尊主最极清净离贪，以种种色身神变令无边有情相续心生最胜欢喜，他们为利益有情广大行持直至轮回存在。
由入初地本身，为利益有情对一切有情生起欢喜布施，获得极喜三摩地的殊胜。
离垢地则是从二种垢染分别中解脱，为不害诸有情而具足不二戒律者。
第三地则是于最极甚深法生起忍辱，远离诸有情恶语苦的作意分别者。
如是第四地中，上上智慧精进清净者，具有救度一切有情的大威力者。
第五地中，由调伏一心禅定而心不动摇者。
第六地中，由平等成就缘起，趣入二取差别、法无我和人无我甚深法者。
第七地中，圆满三十七菩提分法，具足声闻缘觉不共三摩地，远离三界贪欲者。
第八地中，于缘起法的生住灭等，远离他性非他性、能作所作关系以及有无分别者。
如此经中所说：'前七地是心，无相为第八，二地是住处，余地是我性。'即从七地以上的菩萨们，非声闻、缘觉和外道的行境。无生相即是离有无分别的中观智慧。于不动地中得受佛陀授记。
第九地中，了知意乐和随眠，获得无碍解者。
第十地中，为利益一切他者而为获得唯一遍智果位而得法灌顶，由十方世界诸佛授予灌顶。

།དེར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྤང་ངོ་། །དར་སྲབ་མོས་གཡོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ས་བཅུར་སྣང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཁྱད་ པར་ཏེ་དེས་ན་ས་བཅུར་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་ས་དང་པོར་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་ནས།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྦོམ་པོ་དང་། བར་མ་དང་། ཕྲ་མོ་དང་། དེ་ལས་ཕྲ་བ་དང་། ཡང་ཕྲར་གསེ་སྟེ་རིམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་བག་ཆགས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྤང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབྲས་བུར་ཐོབ་པ་ནི་ས་བཅུར་རྒྱ་ཆེར་རོ། །སའི་ཕྱོགས་མདོ་སྡེ་འདིར་ཟུར་ཙམ་ཞིག་བསྙད་པའི་ཟླ་ལ་འོངས་པ་ནི་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྲའི་དོན་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། སྒྲ་དང་དོན་ཏམ། དོན་དང་སྒྲར་ཡང་གཅིག་པ་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་སྟེ། ཞེས པ་ནི་ཁ་ཅིག་སྒྲ་དང་།དོན་གཞན་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་རྣམས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། སྒྲ་ཚངས་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཏེ། སྒྲ་དང་ དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཐ་དད་པར་བྱེད་ཀྱང་སྒྲ་དང་དོན་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཅིག་སྟེ།དེ་དག་མཉམ་པར་གནས་སོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ནི། གཉིས་ཀར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་སོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀའི་རྣམ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ལ་གཞན་པར་འགྱུར་བ་ དང་།གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གཞན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་ པར་འགྱུར་བ་དང་།ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། བདུན་དུ་འབྱེད་པའོ། །དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་རྟོག་ནི། །དངོས་པོ་གཟུགས་ནི་དུ་མ་ལ། །འདོད་པའི་གཟུགས་སུ་བརྟག་པ་ནི། །ཅིག་ཅར་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིས། །ཚིག་གི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་འདྲེས་ པ་ལ།།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཕྱིར། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་འཛིན། །དེ་བཞིན་ཐ་དད་མི་དམིགས་སོ། །རང་བྱུང་འདོད་ཆེན་ཁྱི་རྣམས་ཀྱང་། །བུད་མེད་ལུས་ནི་གཅིག་པུ་ལ། །མི་གཙང་མཛེས་པ་བཟའོ་ཞེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་རྣམས་སོ། ། ཞེས་པའོ། །མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་དོན་དང་གཅིག་པར་རིག་སྟེ། བསླད་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ལས་སྒྲ་དང་། དོན་ཡང་ཐ་དད་པར་རུང་བ་ནི་ཐ་དད་རབ་རིབ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་ནོར་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྒྲ་དང་དོན གྱི་སྣང་བ་ཐ་དད་པར་རུང་སྟེ།བརྟགས་པས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་རིགས་ཏེ། སྣང་བ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྨྲར་མེད་དེ། གཞན་དུ་མེ་དང་འབྲེལ་བས་ནི། །བདག་ཚིག་ ཅེས་ནི་ཚོར་བ་སྟེ།།གཞན་དུ་ཚིག་པའི་སྒྲ་ཡིས་ནི། །སྒྲ་ཡི་དོན་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། །དབང་པོའི་དོན་ནི་གཞན་དུ་ལ། །སྒྲ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་པ་སྟེ། །སྒྲ་ལས་མིག་མེད་མཐོང་ཡང་ནི། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་འགྱུར་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇུག་པའི་མཚན་ མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་སྒྲ་རྣམས་ནི་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་འཇུག་སྟེ། རིགས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། བྱེད་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། བ་དཀར་མོ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པའི་མཚན་མ་བཞི་པ་ནི། མིང་ གི་སྒྲ་རྣམས་ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ཐེ་དང་།ད་ཝིད་ཐར་མིང་དུ་བཏགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཏེ། ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་རིས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུའོ།

在那里，无烦恼的无明之下应当断除。如同被薄纱覆盖一般，十地中显现一切知识的坛城。对于一切智者来说，因为无有遮蔽，所以是佛地的殊胜。因此，在十地中所生的无烦恼的无明，具有无等持等特征，具有习气，所断除的所知障，是在初地获得见道后，以修道断除粗重、中等、微细、更细、极细等次第分别，并在佛地断除其习气。获得一切智果位，在十地中广大。地的方面在此经中略说的部分已经解释。如是，菩萨是通达义理的。
复次，大慧，通达语言义理的菩萨摩诃萨，如实观察声与义，或义与声，既非一亦非异。有些人认为声与义是异体，如尼夜夜迦派、胜论派、数论派、顺世外道等。有些人认为声义不异，如吠陀论师和声论师等，虽然在言说上区分声与义，但声义的真实性是一体的，它们是平等存在的。刹那论者和胜论派则是二者兼说者。
刹那论者的变异说有：异变、非异变、亦异亦非异变，即以特殊性为异变，以普遍性为非异变，以普遍与特殊性为亦异亦非异变，不可同时说，分为七种。胜论派的分别是：对于多种形色，所欲之色的思维，以同时或次第进入，言语相无异。如同混合色中，因诸事物种种不同，随欲取色。如是不见差异。自生贪欲大的狗等，对于女人单一身体，不净、美丽、可食，有此三种分别。
对于不二论者来说，了知义与声是一体的。如同眩翳者见到月亮显现种种相状那样，声与义的差异是可以存在的。对唯识论者来说，声与义的显现差异是可以存在的，经观察，除此之外，异与不异的言说是合理的，因为是显现的聚集。对于主张外境实有的论者，其自性相是不可说的。'以他方式与火相关，称为自语即感受，以他方式烧的声音，了知声音的意义。感官对境是他方，声音行境是他者，从声音虽见无眼者，但不会成为现量。'一切言说都是以趣入相而说，并非以自性而说。
如释论者成立声音有三种趣入：种性声、功德声、作用声等。声音趣入的第四相是名称声，如同此处提婆达多等名称声，是假立分类趣入的因。

།ལ་ལས་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུར་རྟོག་གོ། ། གང་དག་ལ་ཡང་ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྤྱི་གཅིག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལྟར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །གང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་གི་དངོས་པོར་འབྱུང་བས་ན་དེ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་བརྗོད པ་ནི་ཁོ་ན་དང་རང་ཉིད་དུའོ།།ཟླ་བའི་ཟླ་བ་ཁོ་ན་ནི་གང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཀུ་མུ་ད་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེའོ། །ཉི་མའི་ཉི་མ་ཁོ་ན་ནི་གང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། པདྨོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེའོ། །བ་ལང་ཁོ་ན་ནི་གང་རྩཝ་ཟ་བ་དང་། ཤིང་རྟ་འདྲེན་པ་དེའོ། །ནམ་མཁའི་ དེ་ཁོ་ན་ནི་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ཚིག་འཁོར་བ་སྟེ།དེར་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་འཕྲད་པ་དང་བྲལ་བ་ཐ་དད་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། ཡུལ་མང་པོ་ལ་གནས་པས་ནམ་མཁའ་རྗེས་སུ་སོང་བར་ཀུན་རྟོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་ མེད་པར་སྤྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པར་འཇུག་གོ།།དཀར་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། མི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཁོ་ན་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་སྤྱིར་བཀྲ་བ་ལ་བཀྲ་བ་ཁོ་ན་ནི་གཞན་པ་དང་ གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲོ་འདོགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། བརླན་པ་དང་། སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲང་བ་ཁོ་ན་དང་། དྲོ་བ་ཁོ་ན་དང་། བརླན་པ་ཁོ་ན་དང་། སྲ་བ་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གྲང་བ་དང་ གྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།དྲོ་བ་དང་དྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརླན་པ་དང་། སྲ་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་ན། གང་གཅིག་གི་གཟུགས་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་པོར་མི་རིགས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་གཅིག་པོ་ལ་གཟུགས་དུ་མ་ཁོ་ནར་ཇི་ལྟར་ན་རུང་། གཟུགས་གཅིག་པ་ནི་ གཅིག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་དབང་པོས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཅེ་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་དེ་ལྟར་གཟུགས་དུ་མ་ཡང་གཅིག་པར་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་གཅིག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱུག་དབུལ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་ ལ།གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དཀར་པོ་དང་། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་དུ་མར་མི་རིགས་སོ། །ནོར་པ་ ལ་ལྟོས་ཏེ།དེའི་བདག་དང་། བདག་གིར་དང་། བདག་གི་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནོར་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བུ་དེ་ཡིན་པ་དེ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་སྟེ་ནོར་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་པ་ལྟོས་པས། ཚིག་གི་དོན་ རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མཐའ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བར་ཏི་ཀ་ལས་དཔྱད་པ་ལྟར། དམིགས་པ་ཀུན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔྱོད་པ་ཅན་གང་གིས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི། མར་མེ་ལ་སོགས་སྔོན་དམར་དུ། །རྨ་བྱའི་མདོངས་ནི་སྣང་བ་ལྟར། །མིག་འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། །ཀུན་ དུ་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཅིག་ལ་གཟུགས་དུ་མ་མི་རུང་བ་དེའི་ཚེ། ཤེས་པ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ།

有些人认为是最初、最后、时间和地点所随顺的天授等为趋入的因。
对于日、月、虚空等诸法，凡是没有共同性的，这些是趋入自性的因，如是在注释中所说。
由于一切事物都以自身的事物而生起，所以那就是它们的事物，表达它就是唯一和自身。
月亮的唯一月亮就是能使人满足和使睡莲开放的那个。
太阳的唯一太阳就是能照明和使莲花开放的那个。
唯一的牛就是能吃草和拉车的那个。
虚空的唯一性就是虚空本身的循环语词，在那里车等相遇和分离被分别认知为不同，由于存在于多处而认为虚空是随顺的。
同样，空性等词语普遍地趋入于有和无的增益。
白色、黄色、红色、非白色等诸色的唯一色性，不相信是一和多、色和非色。
因此，普遍的杂色中唯一的杂色既非他性也非非他性，仅仅是由增益而遍计。
同样，冷、热、湿、硬等的唯一冷性、唯一热性、唯一湿性和唯一硬性。
如果不是他性，那么此时冷与非冷、热与非热、湿与硬也将相反，若一者是色法，则不应成为二者。
对于主张外境的论者来说，一法怎么能有多种色法呢？色法若是一就唯一是一，这不是根识所说的。
如果这样说的话，那么多种色法怎么能成为一呢？如此一来，一切众生也将成为一种色法，富贵贫贱、解脱与未解脱等次第将不可得。
冷、热、蓝、黄等将产生作用相同的过失。
因此，如同数论等外道，外境的白、蓝等自性不应成为多种自性。
对于错误而言，其我、我所、我的所有以及错误的色法是怎样，那都是不合理的。
如果由于错误的种种而在多识中不存在，那么此时依靠眼翳等错误，言词的诸义将无边际地产生。
如同注释中所分析的那样，凡是认为一切所缘都是外境的胜论派的分别，就像在灯等先前红色中，孔雀的羽毛显现那样，在幻觉的轮中普遍地见到。
当一个所知对象不能有多种色法时，知就唯有具相。

།དེ་ལྟར་ཡང་། བློ་ནི་སྔོ་སོགས་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་ཅིས་ན་འབྲེལ། །བློ་ལ་སྔོ་སོགས་གཟུགས་མེད་ན། །དེ་ཡི་དེ་མྱོང་ཇི་ལྟ་བུ། ། ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ན་དེ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གང་ཡིན། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་མེད་པ་འདི་ནི་སྔོན་པོའི་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་སེར་པོའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་མྱོང་བའི་རྣམ་པ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་རུང་། བག ཆགས་བློ་ལ་རྣམ་པ་མེད།།དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅས་པ་སྟེ། །ཞེས་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣང་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དེ་སྙེད་དེ་ལྟར་ཡོད་དམ། དེ་ལྟར་ན་གཞན་གྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན། དེས་ན་ནོར་པའི་མཐུས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ སྨྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་སྟེ།སྣང་བ་ཐ་དད་པས། ཚད་མ་དང་གཞལ་བའི་ཐ་སྙད་དང་། སྒྲ་དང་དོན་ཐ་དད་པར་དེ་ལ་གླེང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་མི་དམིགས་ པ་དེ་ལ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་གནས་སོ། །ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་དེ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒྲ་དང་ དོན་གྱི་ཐ་སྙད་འབྱུང་བ་ནི།རྟོག་དང་མོས་པ་དག་གིས་ནི། །འཇིག་རྟེན་ལམ་དུ་གནས་པ་ན། །ཤེས་དང་སོ་སོར་བརྗོད་པ་ཡང་། །བྱིས་པ་དང་ནི་མཁས་པ་འདྲ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྒྲའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེས་སྨྲས་པ། གང་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །གང་ཚེ་དོན་ གང་ཡིད་ཆེས་བྱེད།།དེ་ནི་སྒྲ་ཡི་དོན་དུ་སྨྲས། །དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་སྒྲ་དང་དོན་དུ་ཐ་དད་ན་ནི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྒྲ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ནོར་རྫས་ལ་མར་མེ་བཞིན་དུ་དོན་དེ་ལ་སྒྲས་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་མར་མེ་ཐོགས་ནས་ཕྱོགས་འདི་ནང་གི་ནོར་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ནོར་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྒྲ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་བ་དན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲ་བརྗོད་པ་ལས དོན་གང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་སྒྲའི་དོན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲའི་མར་མེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་ པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།གཉིས་ཀ་ལ་གནས་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་སུམ་དང་། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་སྤྱིར་སྒྲའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བསྙད་པ་ཡིན་གྱི། བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ བརྟགས་པའི་དོན་ཉིད་ལ་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྙད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱི། རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དག་མི་འབྲལ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ། སྒྲ་ནི་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ནི། །དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་མཐོང་བ་དང་། །མཚན་མ་ལས་ནི་ངེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྒྲའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ཏེ། སྤྱི་ལས་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་དོན་སྤྱི་ལས་ཀྱང་སྒྲ་དང་བྲལ་བར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱའོ།

如是说道：'心识为何与蓝等色法的外境相关联？若心识中无蓝等色法，其如何能体验彼等？'这是说，当具有相的识存在时，除此之外的外境是什么？若识无相，怎能说'此是蓝色的体验而非黄色的体验'？如何能以无相之识体验无相？
如胜论派所说：'习气心无相，境具有诸相。'对此，如同眼翳者见多种相，为何彼等境如是存在？若如是，为何他人不能取？因此，由错乱力，唯识论者说识中显现种种相貌，由显现差别而有量与所量之名言，声与义之差别，于此无任何争议。
当以智慧观察，分析粗细而不可得时，即是无思无相、不二之胜义谛，了知无有实物与非实物之分别而安住。由大悲习气而觉醒，具清净世间显现之三昧中，生起一切智之声义名言，如说：'以分别胜解力，住于世间道，智慧与言说，愚智皆相同。'
因此，就声义而言，彼说：'由于声是言说，何时于何义生信，彼即说为声义，义相更无他。'大慧，若声与义有别，则声非显义之因，然如灯照物，声随顺于义。
譬如，大慧，如有人持灯观看说'此处有如是财物'，此是就常而言，声是显了因而非作用因，如幡等。何以故？因为从声的言说中所生信解之义即是声义，并非其他，此是一切智者之密意。
如是，大慧，以言词分别之声灯，大菩萨们趣入离言词分别、自内证之义境，此说明一切安立于有无二者之声，对于现量与非现量境，总的声义假立为显了因而非作用因。总之，诸声趣入假立义时诠表自相。
如是，彼等以假立名言而显，声义无自性相属，非因果关系，因为彼等非不相离之事物故。如说：'声成言说时，于义生疑惑，如是现量见，由相而决定。'即如从声义分别推度，由总相显示别相之相，如是从声义总相亦趣入离声之自相，无思无相、不二胜义谛中如实了知法性，贤首菩萨如是趣入。

། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲའི་དོན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་པ་དང་། ཆོས་ལྔ་དང་། སེམས དང་།རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ། མངོན་པར་ཆགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཞེས་ཏེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུང་ངོ་། །སྒྲ་དང་དོན་སྤྱིར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་། རིགས་པ་དང་། ལུང་གིས་འགལ་བ་མེད་པར་འགའ་ ཞིག་དཔྱད་པར་བྱའོ།།དེ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུར་ཆོས་རྣམས་འཛིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། དེས་ན་བཀྲི་བའི་དོན་རྣམས་ཀྱིས་ ངེས་པའི་དོན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་སྟེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དེ། ཆོས་ནི་གང་། གང་གིས་སུ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྟོན། ཐེག་པ་གསུམ་ནི། ཐེག་པ་གཅིག་ཅེས་པ་དེར་ཡང་དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མནའ་བའི་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ང་སྨྲ་ཞེས་དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རཱི་ཀྱེ་ལས་སོ། །འདིར་ཡང་། དེ་དག་ཏིང་འཛིན་མྱོས་པ་རྣམས། ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་གནས། །ཞེས་པའོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ནི་གང་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱ་བར་ནུས་སོ། །གང་དག་ཡང་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་དུ་གནས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་དམ པའི་ཆོས་ཀྱིས་བཀྲི་བ་དང་།ངེས་པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མཁས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ལྔ་ནི་དེ་དག་མིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། བརྟགས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་བསྡུའོ། །མཚན་མ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བ་གཞན་གྱི དབང་ངོ་།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེར་བསྡུའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། ཡང་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་པས་ན་ཡུལ་མེད་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཁྱད་པར་དེའོ། །[(]དབུང་[,]དབུས་[)]་ མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས།།ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱམས་པས་གསུངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྡུའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པར་ཆོས་ལྔ་བསྡུ་བ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཀུན་འབྱུང་དུའོ། །དག་པ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་དུའོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཙམ་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱེ་བྲག་མི་ཤེས་སོ། །དེས་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །རིགས་པ་དང་ལུང་གི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་རུང་བ་དེ་ལྟར་དཔྱད་ པར་བྱའོ།།ཀླུང་གངྒཱའི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསོད་ནམས་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟུང་གི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བ་དེར་ཡང་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དད་ཅིང་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པས་ངས་སངས་རྒྱས་ དང་མཉམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསོད་ནམས་གང་། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བསགས་པ་ནི། །གཟུངས་སྔགས་འདི་ནི་འཆང་བ་ན། །ཟླ་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་གནོན། །ཞེས་ པ་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་པའི་བསོད་ནམས་ནི་བསྒོམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།

一切智者以现量和比量证成声义。此外，大智未生、未灭、自性涅槃、三乘即一乘、五法、心、自性等，不应如文执著而依于执著，称为执著。一切智者说不应如文执取。对于声与义的普遍运用，也应以理和教加以观察，不违背。
若执诸法如未生、自性涅槃等如石女儿，则烦恼与清净的建立如何成立？因此应以引导义理了知决定义。若于未生、未灭、自性涅槃等无有义理差别，则众生无有轮回与涅槃。法为何？谁为谁？为何而说？
关于'三乘即一乘'也应了知密意差别，如《妙法莲华经》说：'我说涅槃之因'。此处也说：'彼等醉于三昧，住于无漏界。'
《解深密经》说：有悲种子者能成佛，有寂静偏向离贪者则住于寂静。如是应成为善巧者，为遍知正法引导与了义差别。
五法即名等，摄属遍计、依他起、圆成实。其中分为名、相、分别、正智、真如五法。其中名摄属遍计。相即阿赖耶识，显现身、受用、处所，为依他起。
即是分别，故摄属彼分别。特别是遍计，由无所缘等境故无境。此是正法宗义中分别与遍计的差别。
《辨中边论》中，弥勒说正智与真如是圆成实相。因此正智与真如摄属圆成实。五法摄入圣谛为：染污摄属苦谛与集谛，清净摄属灭谛与道谛。
如是不了知正法义理的差别而仅如文执取。因此不应执取如文之义。应以理教观察正法义理如何相应。
对于《双经》等经中所说获得如恒河沙数福德之说也应了知其义。一切智者密意是说：由于对一切众生发菩提心平等、于法生信平等等，我将获得与佛平等故获得福德。
所说'菩萨于俱胝劫所积福德，持此陀罗尼咒一月即能胜过一切'者，是说修所成福德胜过施戒等思所成福德。

།སྦྱིན་པའི་བསོད་ནམས་སྔ་མ་དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པར་དམ་པའི་ཆོས་སུ་ཀློག་པ་ དགོངས་པར་གསུངས་པར་བརྟག་གོ།།འདིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལང་ཀར་གཤགས་པར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་གི་དགོངས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ང་ཡང་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་དོ། །རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་ མཛད་དེ་གསུངས་པ།མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་མ་བཤད་ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་ཏེ། དེར་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ལ་ གློ་བུར་གྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ལྔའི་གནས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཞི་བའོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་བར་ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་ མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་སོ་སོར་སྣང་བ་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡང་ཐ་དད་པ་མི་རྟོག་གོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་ སེམས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་ནས་བཞེངས་ཏེ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།སྒྱུ་མ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟ་བུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ནི་ཐེར་ཟུག་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མ་ཡིན། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བྲམ་ཟེ་འཇིག་རྟེན རྒྱང་པན་པ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སྲིན་བལ་གྱི་སྲིན་བུ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་འཆིང་བར་བྱས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་ལྟ་བའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ལྷུང་བ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ སྟེ།།སྣང་བ་ཙམ་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྟར་ནི་མེད་དོ།

关于'布施的福德，较之前者，连百分之一也比不上修行'等说法，应当观察在《金刚经》等经典中是作为了义而宣说的。此处在《楞伽经》的胜法注释中，世尊也显示了自己的密意：由于与一切佛平等的缘故，我也即是彼佛。依据自己真实证悟的法性而作宣说：'从现前成佛直至圆寂期间都未说法。'
同样在《七百颂》中说：'无实有的如来和无实有的真如'，此处是意指自性本净光明中远离暂时二相的缘故而说无实有。自性是五法之处，即法界。本来涅槃即是本初寂静。无生无灭即是法无我和人无我，
在刹那生住灭等作用与作者等关系上所遍计执的差异与无差异都是不合理的。即使在法无我中也无能取所取相的生起，如同梦境与幻觉等。由于无有分别自他实有显现的分别念，故于无二中也不分别差异。
于不可言说的刹那相续中，对自身本质连能知所知的实有都不作意，更何况文字与声音。从大悲习气中觉醒而起，安住于具有清净世间显现的三昧中的诸遍知者宣说佛法，这是多次解释过的。
如同见到种种幻相的分别念一样，会堕入增益与损减见。所谓'对以其他方式安住的事物作不同方式的分别'，即是增益为'有'与损减为'无'。如同在《圣般若波罗蜜多》与《宝积经》等中观察二边即是中观的精进。
如同此处所说：'一切非常非无常，非所作非未作，一切非恒常非非恒常，一切非有为非无为，一切非因非果，非有非无，非二俱非非二俱'等，为了破斥婆罗门外道而宣说。由于未能了知唯是自心显现，如同蚕蛾以自身束缚自身一样，执著外境分别见的外道们堕入二相中。
心如幻化，仅是显现而已，于无外境上增益，如同愚者们对显现本性所作的分别一样是不存在的。

།འདི་ལྟ་སྟེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་སྣ་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་བྱིས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་གཞན་དང་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་རྟོག་གི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོག་གོ། །དེར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཐ་དད་པར སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྟག་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་འབྱེད་པའམ། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་མེད་དོ།།འོན་ཀྱང་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་ནས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གཉིས་པ་མཛུབ་བཙུགས་བཞིན་དུ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་བསྙད་པར་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་དཔྱད་ཅིང་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་སྤྲིན་ལས་གློག་འགྱུ་བ་བཞིན་ནོ། །སྤྱིའི་རྣམ་པར་བསྙད་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཆ་སྟོང་པ་དང་། འགྲོ་བ་སྐད་ཅིག་པའོ་ཞེས་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།།དགེ་སློང་ཁྱོད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་ནས་དེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། གང་གི་ལུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་འདུས་པ་སྐད་ཅིག་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ཆགས་ པ་ཉེ་བར་ཞི་སྟེ།དེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་སྟེ། སྐྱེས་པའམ། སྐྱེས་པ་མེད་པར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པར་མཐོང་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་ ལ་སོགས་པར་ཆགས་པ་ལྡོག་གོ།།ཇི་བཞིན་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་ཀུན་རྟག་པ་དང་། ལ་ལས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གིར་སྒྲོ་འདོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པའི་བདག་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུད་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ནང་གློངས་པའི་མཐུ་ལས་ རབ་རིབ་དང་།མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་གསལ་བ་དེར་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་འདོགས་སོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བར་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་ ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་བཞིན། །དེ་སྟེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་ རྣམ་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དག་པ་མེད་དེ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྨི་ལམ་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དག་པ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། མཐོང་བ་དང་མི་མཐོང་བ་ལས་དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ།

比如说，大智慧者，幻化种种在不同形相中显现，愚者们执著于不同形相而分别，圣者们则不会如此。所谓常、我、能取、所取、作用、作者、所生、能生、因、果、已作、未作、常、断、有、无、二者等说法的分别知，是愚者们的遍计，而对于不可言说、无思维、无显现的胜义谛真实智慧，圣者们则无分别。
因为在彼处无有显现为自他事物差别的分别识，所以于彼处无有常与无常、已作与未作、作用与作者、因与果等的分别，也无有显现为有、无、二者等的分别。
然而由大悲习气所唤醒，具有清净世间显现的三摩地一切智，如同手指指点般以共相的方式宣说无二自性。
同样，具慧者们以智慧观察，以无我、无常、苦、不净、空性等行相趣入法与补特伽罗，如同梦境与云中闪电。
对于共相的宣说，也以智慧随顺二者皆空与刹那生灭的殊胜。
'比丘，你要如同无有般修习真如'，由此他也分析了蕴、界、处等，如是对身体微尘聚集的刹那性作如是观察，由此息灭我执，如是而得证悟。
同样，众生如梦等般空性，已生或未生皆是无我法，了知外境差别分位亦见空性，由此远离常、我、我所等执著。
所谓'如实音声'等，是指听闻色等声音后，有些人执著外境为常，有些人增益为常、我、我所。如是由颠倒知而随之生起轮回苦。
关于'诸蕴'等，如实观察诸蕴上增益常我，如同未生故如石女儿等无有实体。诸蕴为他缘所转，如同内部疾病力量所致的眼翳、眩晕、昏厥等显现，由分别等妄念而增益。
对'一切事物'等增益常、我、外境、乐、净等行相。如同凡夫所分别般，若如是有事无事，则为一切真实所见。
关于'一切诸法'等，一切法即色等，因无有能取所取的行相。因此彼等无有烦恼与清净，因为是迷乱的行相，如同梦中的烦恼与清净。彼等唯是各别显现，如同影像等，从见与不见而有事无事。

།ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བཅིངས་པ་ཡང་མེད། དགྲོལ་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། བརྟགས་པའི་བདག་དང་། བདག་གི་བ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་འཆིང་བ་དང་བཀྲོལ་པ་མེད་དེ། རི་བོང་གི་རྭ་ དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།གཞན་གྱི་དབང་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྨི་ལམ་གྱི་ཐར་པ་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་རྣམས་གློ་བུར་གྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་རིན་པོ་ཆེ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་དྲི་མ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་ནས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཅིངས་པ་མེད་པ་དང་། བཀྲོལ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་ སོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ལ་དགོངས་པ་དཔྱད་པ་དྲུག་པའོ།། །།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཁྱོད་ལ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་གནས་ ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བའོ།།སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྟག་གོ། །མ་སྐྱེས་མི་འཇིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་སྐད་ཅིག་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཡང་ན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་ཏེ། དེས་ན་ལྷག་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པས་ན་མ་སྐྱེས་པ་མི་འཇིག་པར་དང་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་དགོངས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་མི་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ནི་ཚོར་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་གྲངས ཅན་རྣམས་སོ།།འོ་ན་སྣང་བ་ཅི་ཞིག་ཅེས་པ་དང་། འདི་བདག་སྟེ་རང་སྣང་ངོ་ཞེས་ཏེ། རང་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་རིག་སྔགས་འཛིན་པས་བསམ་པའོ། །དེར་ནི་སྒྲ་དང་དོན་ལ་བསླབ་པའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྩོད་པ་ཆེ་ཞིང་ མང་ངོ་།།མ་སྐྱེས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་སྨྲ་བ། ཡང་དག་པར་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་། །རྒྱུ་བཞིན་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཡང་དག་མིན། །ཡང་དག་མིན་པ་མཁས་མིན་བཞིན། །ཞེས་ཏེ། གང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་ པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་སྟེ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཅི་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་ཅིའང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་སོ། །ལ་ལ་ཡང་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསླད་དེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་འཇིག་པ་ནི་སྒྲའི་དོན་བརྟགས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་རྩོད་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི ཆུད་པ་ལ་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བ་དང་།གྲོལ་བའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་འགྱུར་བར་དགོངས་ན་དམ་པའི་ཆོས་མི་ཤེས་སོ།

正如在《圣般若波罗蜜多》中所说：'须菩提，一切法既无束缚，也无解脱。因为所执著的我和我所之事物不存在，所以无束缚和解脱，如同兔角和石女之子等一样。'
依他起性诸法无有生起的自性，如同梦中的解脱一样。本性光明的诸法是远离二取的空性。这些法并非如同珍宝和黄金等一样，从与自性垢染的关系中得到清净。
因此，一切法既无烦恼，也无清净。基于此意，说'须菩提，一切法无束缚，无解脱'。
这是《圣楞伽经》智慧吉祥所造第三品中关于如实义的第六种观察。
又说：'大慧，我将为你解说智慧和识的特征'等。其中，大慧，智慧有三种：世间的、出世间的和最胜出世间的等。
其中，'生而灭者是识'，是指离开最初和最后时位的差别。
如弹指声和闪电等，应当了知为世间智慧。'无生不灭者是智慧'，是指于显现为生灭差别的诸法无有分别，那一刹那即是出世间的。为什么呢？因为见到远离二相。
生灭等法是世间人的分别。或者是由诸论师宣说为差别和无差别。诸佛则说是无造作者和被造作，无明显关联的缘起，如同：'一切有为刹那性，无常何有作用耶，所生即是能作者，亦说彼即能作者。'
因此，由于无有额外的生灭，所以是无生不灭，意趣是法和补特伽罗无我，而非外道所说的无生即不灭。智慧如同我等是遍计所执，如数论师们说：'士夫的自性是有感受的。'
那么'显现是什么'以及'这是我，即自显'，持咒师认为是自身真实了知的自性。对此，精通声明和义理的自宗他宗诸论师有诸多大的争论。
关于无生不灭的智慧，如有些人说：'真实有为空，从因缘所生故，无为亦非真，非真如愚者。'即凡是生灭者是世俗谛的智慧，如同梦境和幻觉等。
胜义谛是无自性的，如同兔角等无生无灭，因此连佛的智慧也是世俗谛。若问胜义谛是什么，则是无有任何，即无事物的自性。
有些人为自己的分别所染污，仅仅通过推究声音的含义而争论无生不灭，认为在轮回时感受烦恼和清净的痛苦，解脱时则无有痛苦，这是不了解正法。

།དེ་ལྟར་ན་ཡང་གནས་ཀྱི་རིམ་པར་དབྱེ་བ་ན། ཇི་ལྟར་ན་རྟག་པ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་འཇིག་པ་གསུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་དང་བྱེད་པ་ དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་གསུངས་པ། དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐྱེ་ བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནར་བརྟགས་ པས་སྲིད་པ་དང་ཐར་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པར་དབྱེ་བ་ན་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་དེས་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཡོངས་ཀྱིས་ གནས་སོ།།དེས་ན་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའོ། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའམ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཁོ་ན་བར་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་དེ་དེ་ལྟར་བཀྲི་བའི་དོན་དུ་དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་གང་དག་གིས་མི་ཤེས་པ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་འཇིག་ པ་རྟག་པར་རྟོག་གོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཞེའོ། །གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡང་སྟོང་པར་ཀློག་གོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་གཞན་གྱི་ དབང་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།དེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་འབྱུང་བ། ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བརྫུན་ནོ། །ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་བརྫུན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལས་མཚན་མེད་ཅེས་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དུ་འབྱེད་པ་ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་ཉིད་དུ་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ཙམ་དུ་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །གྲང་ བ་དང་།དྲོ་བ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལྔ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྟ་བུར་ཀུན་བརྟགས་པ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི་གྲང་བ་ལ་དྲོ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་ པའི་རང་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འགྱུར་རོ།།ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་དང་། མཚན་མའི་གཞི་དང་། མཚན་མ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ ལས་བཟློག་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ།དེ་ཡང་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་པ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་པའོ། །དེ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ནི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ།

如是，在分析处所的次第时，怎样是常？虽然说是无生无灭，但显然与生、作用及作者相关联，显现为异或不异，因此对人无我也如是说。对法无我也如《解深密经》所说：各种义相是依他起性无自性，如是不生，如同翳眼等识。胜义无自性是本性光明的能取所取相的空性。
通过观察有为法和无为法，在轮回和解脱相续中所生的乐、苦等次第差别是刹那性的。诸根等非任何所作，因此唯无为之因，如来出世与否，法性恒常安住。因此'有为'与'无为'这些词是佛陀假立的。
不了知引导此义的特殊密意者，执著无生无灭为常。有些人说无自性即刹那性唯是世俗谛，无事物即是胜义谛。有人甚至读为佛体性亦空。
色等诸蕴以依他起二相为空性，由于无分别无显现的真实智无所障碍，故无胜义谛。如《金刚经》所说：'若见诸相非相，即见如来。'如《般若经》所说：无相即是不二真实智，不可言说。
法与有法的分别，随有多少相的遍计，则有多少异与不异不相应。如寒、暖、色、无色等五蕴无常等共相之法的遍计，若彼等有法异于法性，则寒中有暖，色法中有无色，常等性颠倒。由无差别故，法与有法、相的所依与能相无差别。
一切有为法是世俗谛，如梦幻等。与此相反即是胜义，彼亦应观察是有为还是无为，二相依他起是世俗。与此相不符者，如同根识决定趣入真实智。

།ཅི་གཉིས་སུ་མེད་ པར་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནམ།ཡང་ན་ཅི་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་འཇིག་པ་ནི་དགོངས་པར་ བཤད་པ་དང་བྲལ་ཏེ།སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་རུང་ངོ་། །བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་ཞིང་དབུས་སུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་མཐའི་སྐད ཅིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ།།དེས་ན་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་དང་བྲལ་བ་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ དང་།འགག་པ་མེད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ན་ཡང་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་ལོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་མ་སྐྱེས་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་གང་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་དང་། འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །གང་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་མངོན་སུམ་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་ན རུང་།ལ་ལས་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་ཞེས་དེར་གཏོགས་པ་ནི་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་འདའ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་སྨྲ་བ་ནི། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་དེར་ཡང་ལོ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པར་ཚོར་བ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་པའི་དུས་ལ་ཆུད་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ མེད་ཅིང་འཁོར་བར་སྣང་བའི་ཚད་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་འཁོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐར་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བར་སྨྲ་བའོ། །ཚད་མ་དང་གཞལ་བར་གཞག་པ་ནི་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་གཉིས་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཁས་ལན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་གློག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འཇིག་པ་མངོན་སུམ་པ་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཡང་གྲངས་ཅན་དང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་གི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་ཅེས་པ་ནི་དངོས་ པོའི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་སྟེ།རྟོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་པའི་དུས་ལ་དེ་ལས་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གནས་པའི་དུས་དང་། ཡོན་ཏན་ གཞན་འབྱུང་བའི་དུས་དང་།དམིགས་པའི་དུས་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་བསྙེན་དུས་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ།

是否无二所成就的智慧是胜义谛？或者是二与不二的有为之相，与不相应的石女儿、兔角无有的自性是胜义谛？未生与不灭是离开了意趣所说，若如言词般理解，则于彼时也不应有烦恼和清净。
如所分别及如依他起般成就也无有，所说彼即从正法中造作生苦之业。如解深密经中一切智者意趣之义即是如幻缘起，始终边际空且中间二自性空性。
一刹那与始终边际刹那无有关联。因此离开作用、作者及明显关联，前后此有则彼有。如是生、住、灭等诸法于一刹那中亦非有，因此无生无灭即是缘起，此为一切智者之意趣。
如是法与补特伽罗无我不违背法性。法无我即以二相无生，如梦幻等。补特伽罗无我亦即一切所有皆为刹那，如弹指声、闪电、流水等。常法未生故如石女儿等无有实体。
又如何说刹那为现量？有说住于六刹那，如弹指声时经过六十四刹那。有人说，于梦中短暂时间亦感受百年等，如是于刹那时间中无有各别决定，轮回显现之量无有三时分别。
因此以无轮回故，于解脱起分别者何处可信？此说违背一切因。量与所量之建立即如显现随顺，以二与不二等说而承许。
如弹指声及闪电等离开始终时际极速坏灭现量即是刹那性。数论、正理派、胜论师等执著住于六刹那者是次第生起非同时。
如数论师所说生、有、变异、增长、衰减、坏灭等六种事物变化非同时生起，因不作分别。正理派等刹那于刹那时后刹那中不分别他事物，即如有关联时、安住时、其他功德生起时、所缘时、坏灭因近时及坏灭。如是次第生起诸刹那无有同时生起。

།ཇི་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་མྱུར་དུ་འཇིག་པའི་རྣམ་པས་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་གི་བར་དུ་གནས་པར་རུང་། སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲའི་དུས་ལ་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་འབྱུང་ཞེས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མཐེ་བོང་དང་། སོར་མོའི་ཡན་ལག་རིམ་གྱིས་རེག་ནས་ཕྲད་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སྒྲ་ལ་སྐད་ཅིག་པར་ཐོས་སོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐད་ཅིག པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའོ།།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ལྟར་རབ་ཏུ་བསླད་པས་འཁྲུགས་པའི་ཆུད་པ་ལ་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་དང་རིང་པོར་ངེས་པ་མེད་དོ། །གང་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ལ་བདག་ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་ སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་མྱོང་བ་ལྟ་བུར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་།བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་རྟོགས་པས་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ ལ་དུས་གསུམ་གྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་དོན་དེ་དབེན་པར་སྣང་བ་ནི་མིག་གི་ལིང་ཏོག་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་པ་ལའོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་འཁྲུལ་པ་ལ་ནི་ཉེ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་གོ། །གང་གི་ཚེ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་འཇུག་གོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་ལྷུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མར་ལྟུང་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡང་ ནང་འཁྲུགས་པའི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པར་ལྷུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་མཚན་མ་མི་དམིགས་པ་ དེའི་ཚེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཉིད་གནས་སོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྷུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་ཀྱི། དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ནི་མེད་དོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི་བསླད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཚན་མ་རྒྱུ་གང་ལ་ ཡོད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གང་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཚོན་དུ་མས་རི་མོ་བྲིས་པ་བཞིན་ནོ། །འཁོར་བར་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དུ་མའི་རྒྱུས་སྐྱེས་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བསམ་ པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན་དེར་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མཛེས་པ་དང་། མི་ མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལས་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་སྣང་ངོ་ཞེས་སོ། །སྩོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ རྣམ་པའོ།

怎样以极快速灭去的形式在六刹那间存在？刹那如何在弹指声的时间中生起六十四刹那？即如同大拇指和手指依次触碰相遇后所生之声被听为刹那，如是在一切宗派中都成立为刹那。
如同梦中时分，因极度错乱而混淆的时间无法确定长短。对于通达胜义谛无二之刹那的真实智慧，无有执著差别之我。
然而，具有显现的一切遍智清净世间智慧，如同在每一刹那中体验，因了知远离始终时序差别的刹那，故离贪等障碍的一切遍智智慧中，三世一切义理皆如无眼翳般显现于智慧中。
对于被贪等迷惑者，即便接近也不能趣入智慧。何时远离贪等时，彼时离一切烦恼的智慧便能普遍趣入。
复次，大慧，所谓堕入有相无相的识，即是以色等显现之相而堕入相中，即使无外境所缘，也因内在混乱之力而如头晕、昏厥等一般显现种种相状。堕入无相者，即是何时以'色尘若析至极微，极微亦无分'之慧观察而不得相时，彼时即住于无思无现、胜义谛无二的真实智慧中。
所谓堕入有无，凡夫们于二相识中有差别言说，而于胜义谛无二智慧中则无有实有非实有分别显现之差别。二相识亦是依他起。
所谓从种种相因所生，即错乱是具有种种相之因，凡有如是种种色相者即称为彼。彼种种是从种种因所生，如以多彩绘制图画。轮回中苦乐等差别分类时识即是种种，由此知众生是由多业因所生。
超越相与无相之相即是智慧，即超越实有非实有等分别相之相即是智慧，因为无思无现、胜义谛无二的真实智慧超越一切相，故于彼中无有存在、不存在、常、无常、乐、苦、我、无我、美、丑等差别显现的分别相。
一切遍智清净世间智慧具有显现，故如是一切相皆各别显现。种种相即是识，即种种相貌。

།གང་གི་ཚེ་ན་མཚན་མ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བྲི་བའི་མཚན་ཉིད་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་པ་གང་ཡང་དག་པར་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །སྤྱིའི་ནི་སྤྱིར་རྗེས་སུ་སོང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཤེས་ པ་སྟེ།སྒྲ་དང་དོན་གྱི་རང་བཞིན་པ་གཞན་གསལ་བ་རྒྱ་ཆེར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་བྲལ་བ་སྐད་ཅིག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགོག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པས་སྐད་ཅིག་པ་ལ་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར འབྲེལ་བ་ལྷག་པར་དམིགས་སུ་མེད་དོ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྐད་ ཅིག་མར་འཇིག་པའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་དང་ བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པའི་བདག་ནི་ཡོད་ལ་གཟུགས་ནི་མེད་པ་སྟེ།བདག་གིས་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་མྱོང་བ་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ཚོར་བར་དབྱེ་བ་ན་བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་ སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ།།རྨི་ལམ་དུ་ནི་གཟུགས་མེད་ལ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་ན་ཡོད་ཅེས་པ་ཕྱོགས་སུ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་བའི་བསམ་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ།།དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བའོ། །དེ་དག་གི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱིའི་གཟུགས་མེད་པས་ན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་དེ་དག་ལ་ མེད་དོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་སྟེ། དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་སྟོང་ནས་དེའི་ཚེ་ བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གནས་སོ།

当以智慧观察相时，分析粗细，不见诸相，那时无有书写相的意念和显现，安住于通达不二的胜义谛。关于智慧有三种，即通达自相和共相的智慧。其中自相是不共的，共相是普遍随行而可分别言说的。通达自相和共相的是世俗智慧，应当广知声音和意义自性等其他明显的内容。
通达生灭的是刹那识，如同弹指声的识，了知离开最初和最后时序的刹那性。通达无生无灭的是殊胜者和授记等所说的，于刹那中最初、中间、最后时的生、住、灭等诸法，遍计所执的作用、作者和显现的关系都无可得。
'一切有为法刹那，不坚固何有作用，所生即是作用者，亦说彼即是作者。'如是于补特伽罗无我中通达无生无灭，是刹那灭。于法无我中也无二相的生灭，如同梦境和幻觉等。
关于世间智慧是什么？执著有无二边的外道和一切凡夫各自认为：常我是有而色是无，我虽然也感受刹那的乐苦等，当真实分别感受时，我、梵天、诸根等都是无常的。梦中无色而未睡时有色，这是对边执的执著。
关于出世间智慧，是执著于堕入自相和共相思维的一切声闻和独觉的智慧。执著外境者执著自相和共相。其中自相是地等四大的坚性、湿性、暖性和动性。它们的共相是无常、苦、无我、不净等。因为无外色，所以无坚等自相和美丑等共相，离贪故彼等无有轮回之苦。
关于最胜出世间智慧，是诸佛菩萨于无相法中极为分别，即当以智慧观察，分析粗细方分差别，无所得而空性时，无有意念和显现，安住于通达不二的胜义谛。

།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐད་ཅིག་ པ་ཡང་མི་སྣང་ན་གཉིས་མེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མི་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མི་གཉིས་པ་སྔོན་གྱི་དེ་མ་ ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྣང་ངོ་།།གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཐ་སྙད་ལྟ་བུར་རྨི་ལམ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པར་སླུ་བ་མེད་པ་དེས་ཀྱང་རྒྱུད་གཞན་དུ་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པར་རིགས་སོ། །གཞན་དུ་ནི་དགོངས་པ་མེད་ པར་རིག་སྔགས་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་དེ་སྐད་སུ་ཞིག་གིས་སྟོན་པར་འགྱུར།གསོལ་བ་དང་ལན་དུ་དགོངས་པ་རྒྱུད་གཞན་མ་གཏོགས་པར་ནི་སྤྲུལ་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པས་དྲིས་པའི་ལན་ཇི་ལྟར་ན་གློན། །གསོལ་པའི་ལན་ནོར་པ་མེད་པ་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་ གྱིས་རྒྱུད་ཀྱི་བརྟགས་པ་བཟུང་ནས་ལན་བཀའ་སྩལ་ཏེ།དེས་ན་བཞེངས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པ་གསལ་བར་གསུངས་པའོ། །འོན་ཏེ་ཡང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་དགོངས་པ་མེད་པར་གསོལ་བའི་ལན་ མ་ནོར་བར་འགྱུར་བ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུད་གཞན་མེད་པར་གསོལ་བའི་ལན་མ་ནོར་བར་གྱུར་ཏེ།དེས་ཀྱང་རྒྱུད་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ན་དེར་སྤྲུལ་པ་ལ་འགག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཡུལ་རྣམས་ སུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།ཡང་ན་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ནི།སྤྱོད་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་ཆད་པ་མེད་ཀྱང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མི་འཇུག་གོ། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལ་ལ་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་། ལ་ལ་དཔག་ཚད་གཉིས་ལ་སོགས་པར་ཁ་ཅིག་ལ་ཅུང་ཟད་ ཅིག་སྟེ།དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། སྔགས་དང་མིག་རྩི་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེ་ལྡེ་དང་། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བར་བཅད་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །པྲ་སེ་ན་བྱས་པས་དུས་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་སྣང་ངོ་། ། དེས་ན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་ཆགས་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ། །ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་དགོངས་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་སད་ནས་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་ངོ་། །འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལས་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པར་སྣང་ངོ་།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གསུམ་འདུས་པའི་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་གསུམ་འདུས་ཏེ་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའོ།།མི་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་གྲོལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པར་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཐོབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། གང་གིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ལ་ལྷག་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དེ། གང་ ཤེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དགོངས་པའོ།

所谓无生和无灭的见解，以及远离有无二边，是指生灭等诸法即便依他起的一刹那也不显现，更何况无二。远离有无二边即是不可言说的无二，这是如来地的境界，从通达法无我而生起。
一切智者的无二性，前一刹那的清净世间定中显现。如同未入睡的言说般，在梦境和幻化等中无有欺诳，这也应当理解为从他续所观想的因而生。
否则，若无密意，谁能如持明者般如是宣说？除了他续的密意，幻化无有意念，非有情者如何能答复提问？
无误答复即是执持自他相续的观想而作答，由此可推知起身。如解深密经中明确宣说诸佛世尊起身。
若无他续密意而能无误答复，则此时无他续而能无误答复，由此也成为不能成立他续的过失，因此于幻化无有障碍。
复次，大慧，无执著相即是智慧，是指于诸境无有执著，即以无执著相而成无二智慧。或者，安住清净世间定中的一切智智慧，于一切所知坛城无有障碍。
被贪欲等障所遮蔽者，虽于境界无有间断，但即便临近也不能完全明了。由境界和时间等差别，有的一由旬，有的二由旬等，有的则稍许，如是成为现量。
超越根境之说毫无，持咒和眼药成就者即使隔着帘幕和墙壁等也能见到。作prasena法能见三世一切语义。
因此，断除具有习气的贪欲等烦恼障，一切智智慧如同离开眼翳般，于一切所知坛城无执著而趣入。
于种种境执著相即是识，这是依他起的密意。此复有二：瑜伽师们由悲心习气觉醒而显现圆满受用身和种种化身相；轮回者们由无明和种种业成熟力而显现为天人等。
复次，大慧，三和合生起作用相即是识，是指无明、爱取三者和合而生起作用，即是轮回相的识。
无所具相即是智慧，是指解脱无二的密意。
无所得相即是智慧，是指于本自光明的本性中毫无增益，唯是所知，如是密意。

།བདག་གི་སོ་སོ་རང་གི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་ མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།།མི་འཇུག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་ཆུ་ཟླ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བས་ན། གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་བ་ལ་འགག་པ་ན་ ཡང་ཚོགས་སུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།དེས་ན་མི་འཇུག་མི་འབྱུང་སྟེ། །བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་ཆུ་ཟླ་བཞིན་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་སྟོང་ཞིང་བར་དུ་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བའི་སྔོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།སྒྲའི་དོན་ལ་དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་དགོངས་པའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུད་པར་མཛད་པ། སེམས་ ཀྱིས་སུ་ནི་ལས་རྣམས་སོགས།།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སོགས་དང་བྲལ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་སྣང་མེད་པ། །ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམས་ཏེ། ལས་གང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་དོ། །དུས་ཕྱི་ནས་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བས་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མི་རྫོགས་སོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་གློང་ཞིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་སོ་སོར་སྣང་བ་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ།ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞིགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཉིད་གནས་སོ། །དེས་ནི་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེངས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣལ་འབྱོར་པ་ རྣམས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་སྣང་བའོ།།དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕན་པ་མཛད་པར་སྤྱོད་པར་བརྟག་གོ། །སེམས་ནི་ཡུལ་ དང་འབྲེལ་པ་སྟེ།།རྟོག་པ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་།སྣང་བ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ། །ཤེས་རབ་ཡང་དག་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཅེས་པ་ལ། སེམས་ནི་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། དེས་ན་ཡུལ་དང་ འབྲེལ་ཏོ།།རྟོག་པ་ལ་ནི་ཤེས་པ་འཇུག་།ཅེས་པ་ནི། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཡང་དཔྱད་ཅིང་ཡུལ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།ཡུལ་མེད་པས་ན་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་སོ། །སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་དང་། །ཞེས་པ་ནི། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ ནོ།།གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གསལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཙམ་པ་སྟེ། བརྟགས་པ་ ལ་ནི་ཡུལ་མེད་དེ།།གཞན་གྱི་དབང་ལའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ནི་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། གྲུབ་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་བར་དུའོ། །ཞི་དང་བཟོད་པའི་ཁྱད་པར་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ དགེ་།བྱེ་བྲག་དོན་དུ་དེ་སྐྱེ་སྟེ། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་པ་ལ། ཞི་བ་དང་བཟོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ།

所谓'由自己各自的圣智所证知的境界'是指圣者们自己如实了知的境界，即无分别、无显现的胜义谛，不二、无有实有与非实有的分别。
'如水中月影般不入不生'是指无有能作所作的关系，一切法无有造作，因此圣者的智慧生起时，从何处也不来，灭时也不聚集。因此不入不生，因为无有造作，如水中月影。开始与结尾边际空寂，中间自性二者皆空的不二智慧，如同影像般的本初智慧自性，这是一切智者所思维的意义。
声音的意义有多种含义，因此特别就所思维的意义而言，唯有一切智者才是量。为了理解和掌握，一切智者以偈颂总摄而作了解释：'心中有诸业，智慧离诸相，般若无显现'，这是说以心思维，所作善业与不善业有其果报。后时生起的智慧远离种种差别相，因此其果报不圆满。
由自他相续的力量而生起的颠倒不平等的无明，以及业异熟的力量而生起的迷乱、昏厥等，如同种种差别相在各别识中显现时，当以智慧观察，所知境不可得时，即是无显现的胜义谛不二性安住。由此大悲习气而引发，瑜伽师获得种种相的智慧，是为利他而现起圆满受用身和化身等相。
安住于清净世间三昧，一切智者具有显现而作利益，应当如是了知。
'心与境相系，分别入智慧，于无显现别，般若善趣入'，其中心是指身、受用、处所显现的阿赖耶识，如此处所说，因此与境相系。'分别入智慧'是指转识中的意识。当观察而境不可得时，即是无显现无分别的胜义谛不二性差别中般若善巧趣入。
因无境故无分别，故安住于离处所相的如实了知中。'心意与识'中，心是阿赖耶识，我执即是意，能取诸境者，即名为识。即是他力境与有境明显的识。分别是分别与我及外境等境的唯一想，于遍计无境，于依他起有。
声闻中殊胜的是长老菩萨们所证得的法性，直至证得不二法性为止。'寂忍差别中，如来智善妙，为别义彼生，永断诸游行'中，寂静与安忍的差别是指地道越上越胜解的差别。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ས་བཅུའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེར་ཡང་སྐྱོན་ ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ང་ཡི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་དག་པར་འགྲེལ་པ་སྟེ་འཐོབ་པའོ། །ཐེག་པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་ཞིང་། །ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་སོ།།ཤེས་རབ་སྣང་བ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་པ་ནི་བཙུན་གཙོའི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་ དད་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཆགས་པས་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་འཇུག་པས་ན། །བདེ་གཤེགས་ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པར་དཔྱད་ཅིང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུར་འགྲོ་བ་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་ཤིང་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་ནས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་དྲི་མ་མེད་པའི་བར་དུ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ། མཆོག་ གི་ཡང་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པར་ཕྱེ་བས་ཁྱད་པར་ཐོབ་པོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ལེའུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དཔྱད་པ་བདུན་པའོ།། །།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་འགྱུར་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབྱིབས་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གྲངས་ཅན་རྣམས་ནི་གནས་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདུན་དུ་འབྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ན་གྲངས་ཀྱིས འབྱུང་བ་རྣམ་པ་དགུའོ།།དཔེ་སེར་ནི་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་སོ། །གསེར་ནི་རྟག་པ་ཞེས་ཏེ། གདུ་བུ་དང་། དཔུང་རྒྱན་དང་། སྤེན་ཏོག་དང་། གཡུང་དྲུང་དང་། མགུལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྒྱན་དུ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ ངོ་ཞེས་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྔ་མའི་ཕྱོགས་སུ་གསུངས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ཏེ། གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་པའོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་དོ།།འོན་ཏེ་གདུ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་གསེར་དངོས་པོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་པོ་ཞེ་ན་ནི་སྤེན་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །སྔ་མའི་རང་བཞིན་ཞིག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མའི་དངོས་པོར་འབྱུང་ན་གསེར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ན་རྟག་པ་ཡིན། གང་ཡང་ སེར་པོའི་རྣམ་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་དེར་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་གཞན་འབྱུང་སྟེ།འབབ་ཆུ་ལྟ་བུ་སྐྲ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཡང་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། རྟག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབྱིབས་འགྱུར་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གདུ་ བུ་དང་སྤེན་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བཤད་དོ།།ལྷག་པ་ནི་འོ་མ་དང་། ཆང་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་མཛད་པའོ།

所谓'如来'是指智慧，十地自在者们的无烦恼的无知应当断除，以如来智慧断除带有习气的烦恼故。其特征是不住于等持，于离三界贪欲者中普遍运行。由断除带有习气的烦恼而成就一切智性是殊胜的，于彼中也无过失普遍运行，因为具足一切功德之聚故。
'我的智慧有三种'等，是指闻、思、修故，由此正确解释获得法性。'不具二乘'是指不具声闻和独觉乘者。
'断除智慧之显现'是指尊胜佛陀和菩萨们的，当以智慧观察外在微尘和有支之物，分析方位差别而不可得时，即断除带有显现。
'执著有事物'是指由执著外境而成为声闻们的。'入唯心故，善逝智慧无垢染'，即当观察外在粗大、微细和微尘所遍计时，以分析方位差别而分解时不可得，尔时如梦、幻觉、眩晕、昏厥等形相般，了知唯是心性。
此亦以智慧不可得，以闻思修从欢喜地等开始直至如来无垢地，由通达法与补特伽罗无我而获得三昧，以分别最胜中最胜而获得殊胜。
此为《圣楞伽经》三品释中智慧差别观察第七。
复次，大慧，外道应当转变者有九种转变见，即所谓形状转变等。数论派是从处所转变为他。正理派是差别与无差别转变。刹那论者是分为七种转变，如是则数目生起九种。
黄金之喻于一切转变论者相同。说黄金是常住，即手镯、臂饰、顶饰、卍字、项链等装饰形状差别分解时，其自性仍然相续生起。
一切智者也如是说前分，刹那坏灭是后分，凡所有者皆如弹指声、流水等是刹那性。常住是未生，如石女儿等则无。
若谓手镯自性之金是一事物故常住者，则不应成为顶饰等事物。前者自性坏而如是生起后者事物时，所谓金如何是常住？又黄色相续生起是彼相似刹那一性他生起，如流水、断已复生的毛发等，各别了知也是运行，而非以常住。
形状转变是一切智者自身以手镯和顶饰等喻说明。余者是以牛奶和酒等喻归摄于彼中。

།དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་འདིར་ཇི་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ། །གང་དག་གིས་བློ་ཡང་ནུབ་པར་གྱུར་ པ་དེ་དག་གི་ཡང་བརྟག་ཅིང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།སྒྲའི་དོན་ནི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེར་མཁྱེན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་ལ་རྟོག་ཅེས་པ་ནི་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་ པར་རྣམ་པར་སྤངས་པའོ།།མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་ན་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྦྱོར་བས་ན་སྦྱོར་བ་སྟེ། མང་པོ་འདུས་པ་ནི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་དྲི་དང་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ལྟ་བ་ནི་ མཐོང་བ་སྟེ་རྒྱུའི་ཚོགས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།གྲངས་ཅན་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་སྣ་ཚོགས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཆུད་པ་ལ་སྐྱེས་བུས་མཐོང་བ་ཙམ་ནི་ལྟ་བར་འགྱུར་བའོ། ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བར་འབྱེད་པས་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲངས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་དང་། མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་སོ། །ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ ཡིན་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་མེད་པ་ནི་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གནས་པའི་ཆོས་ཆོས་གཞན་དུ་ལྡོག་པ་དང་། ཆོས་གཞན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་འགྱུར་བའོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ འགྱུར་བ་ན་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་ མི་བྱའོ།།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡུལ་དང་། དུས་དང་། རིམ་པ་དང་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཅིག་ཅར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི། ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་འདྲེས་པ་ལ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་འཛིན། །དེ་བཞིན་ དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཕྱིར།།ཐ་དད་ཐ་དད་མི་དམིགས་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་གཅིག་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་གི་གཟུགས་དང་། གཞན་གྱི་གཟུགས་སུ་དབེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་དང་དུ་མར་ཡིད་ཆེས་པར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་རྩོད་པ་འདི་ནི་ལན་དུ་མར་ སུན་ཕྱུང་བའོ།།དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ལ་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་དེ། དེའི་འགྱུར་བ་ལ་ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་པ་ནི་དེའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་དང་ཉིད་ཅེས་ཏེ། དེ་ཡང་སོ་སོའི་ཚིག་གི་དོན་དང་། ཁམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་སྟེ། །ཇི་ལྟར། ཧ་རི་འཐོར་བ་ལས་འབྱུང་བ། །དེ་ཡོད་ དེ་ནི་ཆེ་བ་དང་།།བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཉིད་སོགས་སྨྲས། །ཞེས་པའོ། །རྐྱེན་སྣང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་མེ་དང་། ཏིལ་རྣམས་ལས་མར་དང་། ཁྲོན་པ་ལས་ཆུའོ་བྱ་བ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གྱིས་ཟོས་པ་དང་། འདུས་ པས་ཉམས་པ་ལ་སྔགས་དང་།སྨན་ལ་སོགས་པས་སྲོག་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་། དབུགས་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་རིམ་པར་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་རྒྱུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འབྱུང་བས་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་བསླད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་པར་ཀུན་རྟོག་གོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གིས་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པའི་སྒྲའི་དོན་དུ་མར་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཉེན་དེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚིག་འདི་སྟེ། གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མི་རྟག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ།

现在将要解说当今时代的外道是如何趣入的。对于那些智慧已经衰退的人们也要观察并解说：因为声音的意义不是真实义，所以一切智者如是了知。
有些人观察因，说梵天、帝释等从地水等色法的变化，是离于他性与非他性的。
相即是相，因为如是变化故称为变化。因即是作用，当果生起时它转变为他。
由结合故称为结合，众多聚合即是结合。如是变化，如同香气的结合而变化。
见即是观见，如是趣入因的聚集而生起，如数论派、持咒论者等所说。
对于种种境界的苦乐等，由补特伽罗仅仅见到趣入而成为见。
关于生起，数论派说由于区分显现与不显现，有即生起。
耆那教徒则说显现与不显现可以是有、无、亦有亦无、非有非无。
胜论派则说可以是差别或无差别而生起。
其中数论派说无不生，无不灭，住法转变为他法，生起他法，这就是变化。
耆那教徒说，当成为共相本性的有时，就成为别相本性的无，这就是共相和别相本性的有无；成为共相本性的有时，不应说是别相本性；成为别相本性的无时，也不应说是共相本性。
对于共相和别相本性的有无，也不应同时说是依赖处所、时间、次第和形相。
胜论派说：'如同混合的颜色，随欲而取色，如是因诸事物种种，不见差别无差别。'这是说种种不应是一，同样由于自身色与他身色无有离别，故不可能确信是一或多，这种诤论已多次破除。
关于成为事物，事物是有，对其变化诸论师的思维即是事物自性，这也是各别语义和界的意义，如说：'从遍入生起者，彼有即是大性，自性等如是说。'
关于缘的显现变化，如从钻木生火，从芝麻出油，从井中取水。关于作用显现的变化，如被蛇咬或中毒者，以咒语、药物等使其命根显现，令其呼吸等。
如是区分始终次第差别的诸刹那，由种种因缘生起，如同木材和灰尘等，对于种种差别，愚者执为一体。
所谓外道，是指将声义结合为种种幻化的多义等，如彼亲友所说清净语，即所谓菩萨语等。
对于'一切法空'，有些人理解为无常。

།གཞན་གྱིས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འཇིག་རྟེན་ཕན་པར་དབྱངས་གཅིག་ཁྱོད་ཀྱི་ལས། །མོས་ པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ནི་དབྱངས་འབྱུང་སྟེ།།ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་མཛད་པ། འབྱུང་དང་དངོས་དང་དབང་པོ་དང་། །དུས་དང་དབྱིབས་དང་འགྱུར་བ་དང་། །སྲིད་པ་བར་མ་བསྡུ་བར་ཡང་། །གང་རྟོག་དེ་དག་མི་མཁས་ སོ།།འཇིག་རྟེན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་དང་། །རྒྱལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། །འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ནི། །རྐྱེན་ཉིད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། ཇི་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པ་འབྱུང་བར་མི་རུང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རིག་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞོན་ནུའི་བུ་སྐྱེས་པ་དང་། འཆི་བ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས ན་ནི་དེའི་ཚེ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུར་སྣང་ཞིང་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་ཇི་ལྟར་ན་འཚང་རྒྱ་ཞེས་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ ཡིན་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་གང་ལ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། སྔ་མའི་གོང་དུ་འབའ་ཞིག་པ་ནི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྒྱུན་ཏུ་འབྱུང་ཡང་།རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མྱོང་བ་མེད་དོ། །སེམས་རང་བདག་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་རྒྱུ་བ་མེད་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་རྣམས་སུ་ ཡང་ཅི་སྨོས་ཏེ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་།།རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གོམས་པ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པས་འཇུག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ལ་ཚིག་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ། ལན་དུ་ མར་བཤད་པར་བྱའོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་དག་གི་འགྱུར་བ་རེ་རེར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་གང་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མའི་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །རང་གི་སེམས་སྣང་བ་མ་ གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྨི་ལམ་བཞིན་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་བྱ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པས་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེར་མི་རུང་ངོ་། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བརྗོད་དུ མེད་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་དེར་སྐད་ཅིག་པ་རེ་རེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ།།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚོགས་བཤད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་།དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྱུར་བར་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྲིད་པ་བར་མར་འགྲོ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པ་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ།

其他则是远离二相。因此如是说道：'为利世间唯一音，从种种信解生音声。'如是。一切智者以偈颂显示胜义谛实相：'生起及实体根尘，时分形状及变化，中有摄集等诸法，妄执彼等非智者。世间缘起性空寂，诸佛离于诸分别，然此世间诸法相，如同干闼婆城现。'如解深密经中所说，如实了知依他起无自性，则执取所取二相不应生起，如同梦境幻化等各别显现。由于唯是各别显现正智，故于彼中无外境相生起。若二相如童子之生死般未生，尔时现为地波罗蜜等果，上上因果事物周遍环绕，云何成佛，此即所谓异分别。虽然大士身等相唯是佛陀，然如梦幻等亦是未生。云何如是？由缘起故，诸法生等任何刹那皆无差别。前际唯一即无可言说自性，无分别中无所显现，胜义谛不二刹那正智相续生起，然无能所二相之体验。心自体于胜义谛中无所行，更何况文字音声。住于清净世间有相三昧时，法教显现。'自分别串习趣入'者，即由串习自分别而趣入，如是一切智者所说当如是配释，次第解说。外道各别观察变化有无皆不应理，有法不应变化以其为有故，无法无有实体故不能，如前所说。除自心显现外，外境诸法如梦，外境粗细方分差别，如房舍、聚落、森林等皆成空无。若于二相识中遍计因果常无常等变化，如梦幻等，由二相未生故，能取所取实体常无常分别于彼不应理。不二刹那相续无可言说亦唯是正智了知故，于彼一一刹那中无分别。从清净世间有相三昧中，界曼荼罗会解说显现，如是所说。是故世间顺世外道等诸说者，于大种根尘等变化所作分别，于彼等中有法趣入或还灭皆无，如梦幻等显现唯是正智故。

།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བར་སྣང་བ་ནི་སུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་ལ། འོང་བ་ཡང་མེད་དེ། ཆུད་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལྟར་འཁོར་བའི་རིམ་པ་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་ན་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ ལས་འབྱུང་བ།སྲིད་པའི་འགྲོ་ཀུན་རྨི་ལམ་མཚུངས། །སུ་ཡང་སྐྱེ་མེད་འཆི་བ་མེད། །ལས་རྣམས་བྱས་ཀྱང་འཇིག་མི་འགྱུར། །གནག་དཀར་འབྲས་སྨིན་འཁོར་བ་ནའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ ལས་འགྱུར་བ་དཔྱད་པ་བརྒྱད་པའོ།། །།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཚད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་མཚན་མ་སྟེ། ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང ཆོས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོག་གོ།།རྐྱེན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་པ་ལ། རྐྱེན་ནི་ཆུད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བུར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཏེ། ཁ་ཅིག་གིས་མཐོང་བ་ནི་མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་བྱེད་པ་སྟེ། འདིས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ།།དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འཁོར་བའི་དངོས་པོ་ལས་ནི་སྐྱེ་ལ།ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་ལ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་ མི་སྐྱེ་ཞེས་མོད་ཀྱི།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ལུང་ནོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་རུང་སྟེ། དེས་ན་མི་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །འགོག་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སོ་ སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི།འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་གཏོགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །མེད་པ་སྟེ་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ པའོ།།ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐར་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཐེག་པའོ། །འདི་ནི་ཐེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་མང་པོར་རྟོག་གོ། །འདུས་ བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པར་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །ལ་ལས་ནི་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་ཅིང་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ པར་འདུས་མ་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་གོ།།ལ་ལས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཟུགས་འདུས་མ་བྱས་པ་བྱས་པའོ་ཞེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་འདི་ནི་རྟག་པ་འང་མ་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་ པ་ལས།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་སྟོན་པས་བརྟགས་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ་འདུས་བྱས་པའམ་འདུས་མ་བྱས་པར་ཐ་སྙད་དོ། །དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་དེ་མ་བྱས་པས་ན་དེས་ན་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ འོད་གསལ་བ།ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འདུས་བྱས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བའོ།

如此显现的轮回中实际上既无人来也无人去，因为一切皆空，如梦般只是轮回的显现而已。由于无外境，故亦无来去。如《三摩地王经》中所说：'一切轮回如梦幻，无人出生亦无死，虽造诸业不毁灭，黑白果报于轮回。'此为《圣楞伽经·智慧吉祥论》第三品中第八观察变迁。
大慧，一切法如实执著相续无量等，关于相执著相续，即是相与相，世俗人执著法与有法之实体。
关于缘执著相续，缘即是存在，如所信解即如是存在，有人说所见非不合理。或者说是作用，执著于此因彼有之作用与作者。
关于有无执著相续，即是执著于未入睡时有境与有境者之实体，而梦中则无之分别执著。
关于生不生分别执著相续，即外道分别执著轮回之事物有生，而梵天、帝释等则不生。诸如来虽说世俗谛中世间有生，胜义谛中则不生，然而缘起法中不应如生等一般由受教等而遍计，故一切智者密意是：不生即是缘起。
关于无灭分别执著相续，即除刹那外灭等亦不存在。常则未生，如石女儿等。外道执著于无即灭而分别为常。
关于乘非乘执著分别相续，即外道们分别执著其苦行、禅定等为解脱之乘，此是乘，彼非乘等诸多分别。
关于有为无为分别执著相续，即依他起刹那相续之自性如梦如幻等之轮回是有为法。有些人则遍计无真实智且非刹那性为无为法。有些人执著无实色相无为所作为胜义谛，此非常亦非无实。如《解深密经》云：'善男子，有为无为之词乃是佛陀假立。'即施设为有为或无为之名言。
由于非由根等所作，故称无为，即法性真如自性光明，真实智慧法性恒住，即是刹那相续有为不可言说不二智慧自性胜义谛不二法性之相续。

།ས་དང་སའི་མཚན་ཉིད་རང་གི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མངོན་ པར་རྟོགས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཇི་བཞིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་དོན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བའོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཅིག་འགའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཅུང་ཟད་ཅིག་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་ རྣམས་ལ་གཉིས་པ་དང་།མི་གཉིས་པར་འབྱེད་པར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་མེད། གཉིད་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ལ་ཆུད་པ་ནི་ཡོད་དོ། །ཆུད་པར་བྱ་བ་ནི་མེད་ དོ་ཞེས་འདི་ནི་ཡོད།འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་མང་པོས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཐ་སྙད་དོ། །གཉིས་སུ་སྨྲ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།མི་མཛེས་པའི་ཡུལ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །དེའི་ཆུད་པ་ཀུན་དུ་འཁྲུགས་ནས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་ ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྟོང་པར་ཆུད་ཅིང་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གནས་སོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྐྱེས་པས་ན་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་ སོགས་པ་རང་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམས་ལ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ནི་གཅིག་པར་མི་རིགས་སོ། །མི་གཉིས་པ་ལ་ནི་གནོད་པ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་ནི་ལན་ དུ་མར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་གསུམ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྲལ་ནས་ཀྱང་འཁོར་བར་རྒྱུན་འབྲེལ་པའི་ལས་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ཞི་བ་ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གནས་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་གདགས་སོ། །སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་དེ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པའི་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་སྤངས་ཏེ་ཕན་པ་ཐམས་ཅད་ སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་མོ།།དེ་དེ་ལྟར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་ནི་མཐའ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་སྒྲའི་དོན་ཐ་སྙད་དུའོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་བསྟན་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འཇུག་པར་བཤད་པ་ལས་ཀློག་པ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཆི་བའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་པ་དང་།བཟོད་པ་ཐོབ་ན་ངན་སོང་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེ་ན། དེ་ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར། དེར་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དགོངས་པའི་དོན་བརྟགས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་སོ།།གང་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་སུ་གཟུད་པར་ནུས་སོ། །ཆོས་བཅུ་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་ལྷས་བྱིན་ རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པས་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པ་དང་།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གནོད་པ་དེའི་འགྲོ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།

地和地的自性，对自己的分别执著的相应，是对瑜伽师们来说，由于各自特性的差异而有差别，为了自他利益而有显现和无显现的三昧差别而生起。
对自己分别的证悟相应，是如同众生各种分别那样，为了声义而相应。
有无相应，是说某些有一点，某些没有一点，如同二元论者和非二元论者的区分中有和无的真实性。
如同二元论者所说，在梦中时无色，在未睡时则有。对非二元论者来说，能入是有，所入是无。说'此有此无'的诸论者的种种分别，对凡夫们也有关于有无等的分别相应的言说。
二元论的瑜伽师们也执著于外在色等无常、苦、不净的境是有。其能入完全混乱后，如同头晕、昏迷等一样，色等种种差别各自显现。
当以智慧观察，破除粗细而不得时，那就是非二元论者们通达二取空性，远离有无分别，无思无相，通达胜义谛而安住。
有些人说，由于是生起的缘故，梦幻等自性是无，对种种相而言，如同梦等的认知不应是一体。对非二元而言，因为无有过失，故自性是一，是成就真实智慧的胜义谛，这样的解释已多次宣说。
三乘和一乘的相应，是了知无常、苦、不净的自性而离贪，离贪后也不造轮回相续的业。因此安住于寂静一分离贪，如是安立声闻和独觉二乘。
由悲心习气而觉醒，断除带有习气的无烦恼所知障等过失，行持一切利益，遍知一切行，成佛即是三乘。
如是差别相应无有边际，是随众生意乐的声义言说。
圣文殊所说，一切法不入中说，读诵时见到对佛法无信解的离贪者死时生于地狱，而说'得忍则无恶趣'，这如何解释？此中相应是密意，对于外道离欲贪而于法无我和人无我无信解者如是宣说。
对于具有悲心种子者，文殊能引导其成佛。
十法经中说，对如来有益的善男子提婆达多获得解脱而示现化身，而说'对如来有害者其趣处如是'。

།ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གནས་སོ་ཞེས་པ་དེས་ན་མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་མཐའ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་གཙུག་ ཏོར་གྱི་སྔགས་ཀྱིས་ཡུངས་ཀར་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔགས་བཏབ་སྟེ།ཤི་བའི་ལུས་ལ་གཏོར་ན་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེས་དེར་དེའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བསོད་ནམས་སུ་བཏབ་པ་སྟེ། སྔགས་བརྗོད་པས་ལྷའི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་བསོད་ནམས་ཏེ། ཡོན་ཏན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཐམས་ ཅད་དུ་སྡིག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མཐའ་མེད་དོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལ་མཚམས་སྦྱོར་ནས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པས་སོ་སོར་ སྣང་བ་རྟོག་ཅིང་།དར་གྱི་སྲིན་བུ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་མཚམས་སྦྱོར་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐུད་པས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་འཁྲིའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དང་། མཉམ་པར་མི་ འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། གཅིག་པ་དང་། དུ་མ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རང་གི་ལས་ཀྱི་སྐུད་པས་དར་གྱི་སྲིན་བུ་བཞིན་དུ་དཀྲིས་པའི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཞེན་ཅིང་། རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་དབེན་པ་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན པས་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབེན་པར་མཐོང་བས་འདི་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབེན་ པར་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་པ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་དབེན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་དབེན་པ་བཞིན་དུ་གློ་བུར་གྱི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ནས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ དངོས་པོ་མེད་པར་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་།སྣང་བ་མེད་པ་རང་གི་སེམས་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་རབ་ཏུ་དབེན་པར་མཐོང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད། མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཡང་འཆིང་བ་ཡང་མེད་འགྲོལ་བ་ཡང་མེད་དེ། གཞན་དུ་ན་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་བློས་བཅིངས་པ་དང་། ཐར་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བའམ། ལན་མང་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གཞན དག་ལས་ནི་ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་།རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲེལ་པར་བཤད་པ་ནི། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཀུན་ བརྟགས་པ་བཙོས་པ་དང་།མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་གཅིག་པར་མི་རུང་བ་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ལས་ཆ་མེད་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ དང་།བླ་འོག་ཏུ་ཆགས་པར་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

寂静一方认为远离贪欲而住，因此在诸经中无边际的连接不同。如同以顶髻咒语加持芥子等，若撒在死者身上则会转生天界，如是将其愿力加持为福德。由诵咒而忆念天尊功德之福德，因功德生起而一切罪业将得消尽。
如是正法的连接无有边际。诸凡夫各别众生对这些连接，连接后对有与无的连接相执著贪着，而各别显现分别。如同蚕蛾一般，为了希求自己分别见解的连接，以自己分别见解连接的丝线缠绕自他。这是说，以自他相续的力量和不等持的无明常、我、一、多乃至外境等种种显现执著的自业丝线，如同蚕蛾般缠绕的凡夫各别众生，对有与无贪著执着，由颠倒常、我、乐、净诸法而感受痛苦。
当以智慧观察，了知无常、苦、空时，由见离而痛苦止息，因一切智者如是开示，大智者见一切法极为离故，此中无有任何连接及连接相。大智者，因分别不行故，菩萨摩诃萨观一切法为离而住。
由见自性明了所摄一切法离能取所取相故，如同珍宝、黄金等离一般，遍尽客尘后，离一切有无分别垢染故唯无垢。因此诸菩萨将证见无分别、无显现、胜义谛不二之真实智。
复次大智者，通达外境有无为自心显现相，无显现唯随顺自心，由见一切有无诸法分别连接极为离故，于一切法无有连接亦无连接相。大智者，此中亦无系缚亦无解脱。否则，由邪见心束缚及解脱，所谓外境有无，多次宣说。其他经中则说不住蕴及无坏灭。
于一切正法的解释中说道：'色若析为极微尘，极微尘无有部分。'如同殊胜等所计有支分实体，熟与未熟、动与未动、有障与无障等差别分类不应为一，如同房屋、群体、森林等。声闻乘计执极微无分，不应上下安立，如同心与心所。

།གང་གི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཙམ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ། ནམ་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་།མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་གང་ཡང་མེད་དེ། སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཆིང་བ་ཡང་མེད་འགྲོལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་འཆིང་བ་དང་འགྲོལ་བ་སོ་སོར་ སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་།།བསམ་པ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་རང་གི་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་།དག་པ་འཇིག་རྟེན་ པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་སྟོང་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པར་དུས་ མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།ཕན་པ་དང་ཕན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེས་ན་ཡོད་པ་མི་དམིགས་སོ། །མེད་པ་ཡང་ཅི་ལ་མི་དམིགས་ཏེ་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། མགོ་འཁོར་ བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། དེར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པ་མི་དམིགས་པས་ན་རྟག་པ་ཡང་ཡུལ་ དང་།ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་བ་ནི་བདེ་བླག་སྟེ། རང་བཞིན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཡུལ་འབྱུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་ལྟ་བ་པོ་བདག་གི་ཁྱད་པར་ཡུལ་འཛིན་པ་སྟེ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ ཀྱང་མི་དམིགས་སོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཡིན་ཏེ། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྲིད་པ་ཅན་གྱི་སྲེད་པ་དང་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་ དུ་གཏོགས་པར་གསུངས་པ།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཏེ། སྲེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གཉིས་ཀ་ཡང་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ཐོག་མར་བྱས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་འབྱུང་སྟེ། རྨོངས་པ་མེད་ན་གཞན་དུ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཆགས་ཤིང་བསླད་པ་ནི་གཏི་མུག་གོ། །དེ་དག་ལས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་འགྲོ་བ་ལྔར་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཆད ནས་ནི་སྲིད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གསུམ་འདུས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྲིད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་པ་ནི་སྲིད་པ་ཡང་ ལྡོག་གོ།།བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལུགས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ལྡན་པ་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་གོ་ཞེས་སོ།

当不了知唯是自心之时，轮回如同头晕、昏厥等一般，显现为种种差别相。当以智慧观察而不得其相时，则无有系缚与解脱，于无相之智慧中既无系缚亦无解脱。
从有无分别中，于二相之识中，显现系缚与解脱之分别念生起。
于无分别胜义谛不二正智，不可言说自证相续中，若无分别，何有所知相之执取。住于清净世间有相三摩地时，一切智法空亦生起。
何以故？譬如，于一切法中不得有无系缚，因为二者同时存在故，无有境与有境之事物，无有利益与所利益之事物故不可得，是故有不可得。无亦于何不可得？因为无境故。
前者之后唯识，如同头晕、昏厥等一般，缘于种种差别相，而非缘于外境实有，此为一切智者之密意，应当如是推度。
由不得有无刹那故，常亦不应为境有境之事物，此极易知，因为自性无有差别故。生起之境界生起，能取之见者我之差别即境之执取，无有生起。是故从刹那有与非刹那无亦不可得。
复次大慧，凡夫之系缚有三种。即贪欲、嗔恚、愚痴，具足喜贪亦有爱，此说属于贪欲自身，言具足喜贪者，爱与贪二者皆为贪著相故。以愚痴为先而生贪欲嗔恚，若无愚痴则不生余者，是故如是。
执著常与我而染污者为愚痴。由彼等生起诸趣之系缚。由贪等烦恼系缚而系缚于五趣。
诸烦恼系缚断除则无有有系缚。
复次大慧，三和合等者，即从无明、爱、取三和合而有系缚。无明等返转则有亦返转。
尊胜圣弥勒之宗义，由见三解脱门故，即具足空性、无相、无愿解脱，从此一切系缚返转。

།འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་། བདེ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ དུ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཡོངས་རྟོག་ནི། །མཚམས་སྦྱོར་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ནི་ཡང་དག་ཡོངས་ཤེས་ན། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡི་དྲ་བ་འཆང་། །ཞེས་པ་ནི་གཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བཤད་ པ་འདིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེས་ན་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཡོད། །དེ་ན་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ པའོ།།འོ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་ཅེས་པ་དང་། དེས་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་པ་དང་། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་མ་རིག་པའི་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཡེངས་པའི་ ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། དེ་ནི་ཡང་དག་ཡོངས་ཤེས་ན། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡི་དྲ་བ་འཆང་། །ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའོ། །ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ དེས་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་ནི་གནས་ནས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་འདིར་སྟོན་པར་མཛད་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི། །འདི་ནི་ དབུ་མའི་ནན་ཏན་དུ།།ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་སོ། །བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ནི་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ལུགས་སོ། །དངོས་པོར་ཤེས་པའི་སྒྲ་འཛིན་པས། །ཇི་ལྟར་དར་གྱི་སྲིན་བུ་བཞིན། །བྱིས་ པ་མཚམས་སྦྱོར་མི་མཁས་པ།།རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འཆིང་། །ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་སྲིད་པར་འཆིང་བར་ འགྱུར་རོ།།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གྲོལ་ལོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དང་གང་གིས་དངོས་པོ་གང་དང་གང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པ་ཉིད་དེ།དེ་དག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ལགས་ཏེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་རིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་མཆིས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་དོན་དམ་པའི་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པར་ཐུགས་དོགས་ནས་ལན་དུ་གསུངས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་བཞིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཉིད་དེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། བྱིས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ་ཡང་དག་པ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ནོ།

为了便于受持、通达其义，宣说摄颂之义：'非真遍计性，名为相系缚，若能如实知，则断系缚网。'此即如尊主圣弥勒在《辨中边论》中所说，当知于此：'非真遍计性，三界心心所，非真遍计有，是故二取无，于彼有空性，于此复有彼。'即心与心所中二取之相。
若问：'空性非有'与'是故离二相'如何？如'一切众生不知'与'于离二相亦不安住，为无始无明习气所扰之非真遍计有'，即执取与所取分别之义。若问'如何能断'，即'若能如实知，则断系缚网'，此为一切智者所说。
若问何为'如实'？如尊主圣弥勒所说：'依止于所缘，无所缘而生。'一切智者于此亦如是开示：'遣除外境已，唯识而趣入，此是中观道，我与他所说。'尊主圣弥勒所说即是《楞伽经》与《解深密经》之宗旨。
'执著实有识声者，如蚕作茧缚自身，愚者不善于系缚，为自分别所束缚。'此即由于自心不安住的无明，颠倒执著常、我、乐、净诸法实有的分别念，令诸愚者系缚于轮回。由遍知无常、苦、不净、空而得解脱。
复次，大慧菩萨问曰：'世尊曾说：凡是以任何分别而分别任何事物者，皆是遍计所执性，彼等皆无自性。'世尊，若是遍计所执性而不了知事物自性相，则如世尊所说：'一切法成为遍计自性，则亦无染污与清净事'，此即声与义增益分别之胜义分别。大慧菩萨心有疑惑而问，世尊答曰：
'大慧，如是，如汝所说。大慧，非如凡夫异生所分别之事物自性。彼即是遍计所执性。大慧，不了知事物自性相。'即非如凡夫所分别之胜义谛。'然而，大慧，诸圣者如何了知事物自性？'即如何通达本性光明，离一切胜义分别之真实自性。

།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་ངོ་། །དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་ པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྟོན་ཏོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པར་སྟོན་ པ་སྟེ།དེས་ན་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་ པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དངོས་པོར་ཆུད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཁོ་ན་ནི་རང་བཞིན་དུ་ ཀློག་པའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལེའུ་དགུ་པའོ།། །།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕྲུལ་དང་ཤའི་མིག་གིས་མ་ལགས་ ཀྱི།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འཕགས་པའི་མཐོང་བ་དང་། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དེར་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འཕགས་པ་བློ་[(]གོས་[,]གྲོས་[)]ཆེན་ པོས་གསུངས་པའི་དོན་ཇི་བཞིན་པ་ལས་བརྟགས་ན་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཞུགས་པས་ན་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེས་གླེངས་པའོ།།འཕགས་པའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའོ།།འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་ནི་ལྷ་དང་དེ་ལས་གཞན་པས་ནི་ཤའི་མིག་གིས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མ་ལགས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ རང་གི་ཡུལ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སླད་དུའོ་ཞེས་པ་སྟེ། རང་གི་རྟོག་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཚད་མའོ། །གཞན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་ཚད་མར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ལྡོག་པར་མཐོང་བའི་སླད་དུའོ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དག་གཞན་བཙལ་བའི་སྒྲ་དང་དོན་ནི་སྤྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཕན་ཚུན་དུ་ནི་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་བར་ཏི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། སྒྲོ་བཏགས་ཆ་ནི་ཇི་སྙེད་ པ།།དེ་བསལ་ཕྱིར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །དེ་སྙེད་དེ་ལྟར་སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་། །དེ་བས་དེ་དག་ཐ་དད་ཡུལ། །ཐོག་མ་མེད་པ་བག་ཆགས་ལས། །རྣམ་པར་རྟོག་བྱུང་ལ་གནས་པ། །སྒྲ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀའི་གནས། །ཞེས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ལགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་རྒྱུ་མ་བསྟན་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྣང་ངོ་ཞེས་པ་ལ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་པ་སྒྲའི་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། སྒྲའི་དོན་གྱིས་སྤྱིའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་མ་མཆིས་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་ལ་བསྟན་པ་མ་མཆིས་སོ།

无分别无显现的胜义谛，以不二正智的自性，如是由圣者智慧亲证体验。清净世间三昧中安住一切智，是不可言说刹那相续而生起，为了遣除凡夫颠倒执著常、我、乐、净诸事物，故而宣说。对圣者则宣说无常、苦、不净、空性，因此凡夫智慧与圣者智慧有差别。当以智慧观察，粗细所知皆破而无所得时，即是无分别无显现的胜义谛，以不二正智，圣者了知自性光明之事，如是于有无不作分别。如《圣般若波罗蜜多经》所说，有无平等即是自性。《圣楞伽经》智慧吉祥所释第三品中第九衔接品。
大慧菩萨启问：世尊，若非圣者神通肉眼，而是以圣智、圣见、圣慧眼了知诸法体性等广大内容，那么如何能令凡夫各别分别转变呢？依大慧菩萨所说之义推究，圣者与凡夫之智皆入各自境界，故问凡夫之智如何能转变。由于未能通达圣者体性之事，即是未能通达圣智所知。神通眼是天等所有，其余则是肉眼，彼等皆不能通达。世尊，彼等非颠倒亦非不颠倒，因为能了知自境界。何以故？为通达圣者事物体性自性故，即是以彼等自己的分别为量。他人分别非为量，因无神通故。
言'为见离有无相故'者，即是有事与无事二者，寻求他义之声与义，普遍是分别义之增益，彼此即是转变性。如《注释》中所说：'几许增益分，为除彼故必，如是诸声亦，故彼等异境。无始习气从，住于分别生，声义三法性，有无二俱依。'世尊，圣者所观察诸法，非是自相境界所行故不如是。世尊，彼等事物自性相亦因未说因而显现遍计自性，分别者声义共相故非自相境。彼无可信之因与非因，声义共相之因未说，不可言说自相刹那相续亦未说。

།དེ་ལྟར་འཕགས་ པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲ་དང་དོན་ལ་སྤྱིར་རྒྱུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མེ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མྱོང་བ་ལ་སྒྲ་དང་དོན་སྤྱིའི་ཐ་སྙད་དོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟ་བར་ལྟུང་བས་ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲ་ དང་དོན་སྤྱིར་འདུག་པ་ཡང་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ།ལྟ་བར་ལྟུང་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རང་གི་ཡུལ་ལ་དངོས་པོར་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་སྒྲོ་འདོགས་པས་ན་སུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་མ་ངེས་པས་ཐུག་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ གླེངས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་ལན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ།ངས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ནི་མ་བྱས་མོད་ཀྱི་ཞེས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།འོན་ཀྱང་དབེན་པ་བསྟན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་དག་པ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སྐྲག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་གཞོལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་མདོར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྟགས་པ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གཞན་པ་དག་།གཞན་པ་དག་གི་སྤྱོད ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པའོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ནི་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་སྐྱེ་ནུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ནི་གསལ་བའི་དོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་དོན་དམ་ པའི་རང་བཞིན་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བར་ཏི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཐ་དད་མེད། །དོན་དམ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །གཟུགས་ནི་གཅིག་དང་དུ་མ་ཞེས། །དེ་ནི་བློ་ཡི་འཁྲུལ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གཞན་ནི་དབང་པོ་དོན་ཉིད་ལ། །གཞན་ནི་ སྒྲ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ།།མིག་མེད་སྒྲ་ལས་མཐོང་གྱུར་ཀྱང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་མཐོང་བ་མེད། །གཞན་དུ་མེ་དང་འབྲེལ་པས་ནི། །བདག་ཚིག་ཅེས་ནི་སེམས་པ་སྟེ། །གཞན་པར་ཚིག་པའི་སྒྲ་ཡིས་ནི། །ཚིག་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པའི་སླད་དུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཡོད་པར་དགོད་དམ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟེན་པས་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་མཆིས་པར་བགྱི་འམ་ ཞེས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ་ལས་དགོངས་པ་འདི་ལྟ་བུར་བརྟགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ལགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་དུ་མི་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ གསལ་བར་གསུངས་པའོ།།རང་བཞིན་བསྟན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལྟ་བ་དགོད་དམ་བགྱིའམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是诸圣者亦不生分别。云何如是？诸圣者于声与义普遍增益因，诸凡夫亦于火等自身经验上有声义共相之言说。由执著事物相而堕见者，即是诸凡夫于声义共相亦增益为事物而堕见，诸圣者亦复如是。诸凡夫亦于自境分别为事物而增益，故不定是谁之事物，将成无穷尽。
对于圣者智慧提出的这些，一切智者亦作如是答复：'我虽未说事物自性，'即是说，非由增益能取、所取、能诠、所诠、能作、作者、能生、所生等法。然而所说离系即是离事物与无事物分别、如实了知之体性、本自光明之性。如是为怖畏胜义谛无二之众生宣说，显示空性、无相、无愿解脱门。由此趣入不二法性，此为摄义。
分支义当略说：所分别与自相自性各异，为各自之境界，如是智慧提问：'世尊，分别相亦异，事物自性相亦异，分别义相是共相，事物自性之自相是能生刹那果。世尊，分别与自性相之因不相顺'，即是分别之因是增益相，自相智之因是明了义无分别故。由此胜义自性不可言说。
如注释中所说：'修习与无别，胜义由自体，色是一与多，此乃心迷乱。'如是他人所说：'彼是根境性，彼是声境界，无眼从声见，然非现量见。他由火相连，思为自语言，他由烧声故，当知烧义理。'如是有分别与无分别境与有境之自性，彼等凡夫各自观察云何不如是？由彼等互相违背故，云何不如是？
如是为遣除众生分别故，于事物自性贪著及圣智行境之境贪著而安立为有耶？依止圣智体性之事物而说极离系法为无耶？圣者智慧如是提问，当如是思维：如诸圣者之自性为圣智所证，非如是为凡夫所分别之自性，如是以互不相顺之自性而明说。由说自性故，当安立唯无分别见耶？此为其义。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་བསྟན་པས་དབེན་པའི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པར་སྟོན་པར་མཛད་དམ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་དོགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ ཆེན་པོ་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན།ཡོད་པར་ལྟ་བ་དགོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་ལས་དབེན་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆུད་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཡོད་པར་ ལྟ་བ་དགོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམ་རྟོག་པ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྤོམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་བསྟན་པས་དབེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ བྱའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ལོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དངོས་པོ་དེ་དག་གིས་སྐྲག་པ་བསལ་བར་བྱའི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ལྟ་བ་ དགོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་དབེན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ ཆགས་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་མེད། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ ཅིག་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་འཕགས་པའི་ཆུད་པ་དག་པ་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པས་སྐད་ཅིག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྲག་གོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པ་ བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དབུང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀློག་པ། སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། །དེ་བས་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་བྱ། །ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་པ་ལས། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ ཏེ།།ཞེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །མེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནོ། །ཡོད་པ་ཡང་ཞེས་པ་ནི། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ནོ། །ངས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་བསྟན་པར་མ་བྱས་མོད་ཀྱི་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་ པར་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་ཇི་ལྟར་ན་སྟོན་ཞེ་ན།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏོ། །ནོར་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་ མོར་སྣང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་མེད་དེ།སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་སོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྲག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པས་དབེན པར་མཛད་པ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་ཞེས་པར་རོ།།ཇི་ལྟར་ལང་ཀར་གསུངས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་དང་། བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གསུངས་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུར་འགྲེལ་པར་བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

世尊以显示自性而教示无有空性之事物否？如是生疑时，世尊告曰：'大慧，非是无有空性法之教示，亦非建立实有见'。即远离能取所取故，无二胜义谛自性光明无分别证悟之事物当为所示。
非是建立实有见者，如云：'如诸愚者分别，如是事物非有'。即常、我及外境粗重等诸分别，于诸圣者则非如是，应以显示离自性之法而教。
无始以来以邪妄习气对有事无事执著的诸愚者，诸圣者以真实法教示彼等，当遣除彼等之怖畏，于诸愚者非是建立有无见。
以离有事无事故，圣者自性法教示即无二故，当显示离二相之不可言说真实智。
诸愚者于二相执著事物，如梦、幻术、翳眼所见形色及影像。于无二则彼等执著无事，如有谓梦中无色，未入睡时有色，于彼等以圣者证悟清净自性教示则不成刹那性。
若谓'一切皆空'则生怖畏，若谓'一切皆有'则执著事物，是故当显示离有事无事相之胜义。
如是大慧，诸有情将趣入。如是于《辨中边论》中读到：'非空亦非不空，是故一切当说，有与无及有，此乃中道要义'。其中'有'即唯识性，'无'即外境，'及有'即离二相性故空性，此乃诸法之中道要义。
'我虽未显示事物自性'者，以真实智刹那相续自性不可言说故，云何能示？以清净世间有相三摩地，如一切智总相所说而如是显示。
'以见无相于颠倒'者，以智慧观察粗细显现则无，以得空性等解脱故，如实证悟即于诸事物自性自然了知真如。
复次大慧，菩萨摩诃萨不应立宗说'一切法无生'等者，即如一切智性为断除执著有事无事诸有情之怖畏故，以圣智显示离事物，即无二事物为空性相。
如《楞伽经》所说及《解深密经》之理趣，以及至尊弥勒圣者所说义，诸至尊菩萨当以遍及推理方式如是解释。

།ཚུལ་དང་འབྲེལ་པར་བསྟན་པ་གསུངས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཆར་གང་སྣང་བ་དེ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ དང་།མི་གཙང་བའོ་ཞེས་དངོས་པོ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡོད་པ་དེ་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཆར་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། སྐྱེས་པའོ། །དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་སྔར་ དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྤྱིར་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྡུ་བར་བྱས་པས་རྒྱུས་བསྒྲུབ་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཅིས་ན་ཐོག་མར་དམ་བཅའ་བར་བྱ། རབ་ཏུ་ བྱ་བར་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི།འདི་ཅི་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེས་རྩོད་པ་བརྩམས་པ་ན་གང་སྨྲ་བར་བྱ་བ་གང་བྱས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བུམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲ་ཡང་བྱས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དང་དེ་ལྟར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་མི་རྟག་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་ཆུད་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་ལ་ཡང་གང་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ལས་མི་དམིགས་པས་ན་དེ་འདི་ན་མེད་དེ་རི་བོང་གི་མགོ་ལ་རྭ་བཞིན་དུ་འདིར་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དབེན་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་གཞན་ལ་བཙལ་བས་མི་དམིགས་པར་སྦྱོར་བའོ།།འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡང་གང་ན་དུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་སྟེ་ཚང་བང་ན་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ཡང་དུད་པ་ཡོད་དེ་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་པའི་རང་བཞིན་པས་ན་འབྲེལ་པ་ལས་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་པ་ཡང་འདིར་མེ་ཡོད་དོ་ ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱུ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པས་བསྒྲུབ་པ་འགྲུབ་པས་ན་དམ་བཅའ་བར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བར་བྱ་ན་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་དོགས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དམ་བཅའ་བ་ཡང་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུས་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དམ་བཅའ་བ་དེ་ལས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་གྱིས་བསམ་པའོ། །དམ་བཅས་པ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དམ་ཐོག་མར་བྱ་ སྟེ།གང་བརྩད་པ་དེ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དམ་བཅའ་བར་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྒྲུབ་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་དོགས་པས་དེ་བས་ན་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་ནས་ལོག་སྟེ། ཕྱོགས་དང་བཅས་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་ཁྱབ་པར་འབྲེལ་ པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དམ་བཅའ་བས་ཀྱང་སྐྱོན་མང་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ། བསྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ཅིར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འགྱུར་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་རང་གི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྲག་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཚད་མར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པས་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། རྟག་པ་ཡི་ནི་རང་ བཞིན་གྱིས།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་སྤངས་ཏེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་དག་པ་ནི། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་སྨྲས། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་ པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ།རིགས་ཀྱི་བུ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ།

关于宣说与方法相关的教法，对于显现为二者的部分，应当显示其如同梦境、幻觉、眼翳所见之形、影像等一样，是生起的、刹那的、无我的、不净的事物。同样，凡是存在的都是刹那性的，如同弹指声和流水等。显现为二者的众生也是存在的、所作的、生起的。因此，一切诸法无生这样的论点不应该预先立为宗，这是一切智者的密意。
通过所立和能立之法普遍相关的方式来摄集宗法，就能成立因所要成立的。因此，为何要首先立宗？从所说的显示中可以了知：当争论'此是常还是无常'时，所说的任何所作法都是无常的，如同瓶子，声音也是所作。由于与自性法如此相关，令愚者了知其与无常无别。
同样，在不可得的方式中，由于从获得所见相而不可得，故此处无彼，如同兔角般此处不见瓶子。若彼存在，则不应见到处所的自性空无，如同寻求他处而不可得的应用。
果的因也是，何处有烟彼处有火，如同厨房，此处也有烟。由于果是依赖因的自性，故从关系中不会有错。因此，立宗者也了知此处有火。
由于通过与三因相关而成立所立，故不应立宗。即使立'一切诸法无生'为宗，将有何过失？一切智者也如此怀疑而宣说：立宗也包含在一切事物之中。
由于从彼因而有入相之故，是说从彼立宗而有因相的进入，若无彼则因也将不存在，这是他人的想法。立宗彼无生，是说首先立宗，则所争论者将衰损。如何呢？因为立宗也是无生的缘故，由于怀疑为他立所成，故非是宗，相反地，凡是与宗俱的所立由于不离能立而普遍相关的方式完全成立，应当如此运用。
立宗也将获得诸多过失，而遍及所立与能立的方式则成就诸多功德。二者的诸相如同梦等而生起，由于显示自体事物故不会恐惧。
依他起的种种相虽然如同梦等无生，以量遍及的方式虽是一义，但由于显示无实事而生恐惧。如同此经中所说：'以常性的自性，一切事物无生，依于依他起，诸人生分别。远离诸分别，当时清净的依他起，说为如是性，我于经中说。'
如解深密经中所说：'善男子，无自性有三种：相无自性、生无自性、胜义无自性。'

།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གང་དག་གི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྡུལ་དུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད པའོ།།དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གྲུབ་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་འགལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་གནོད་པ་བསྐྱེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་ཀློག་གོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཐང་ཅིག་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། མེད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་དེ་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཅི་ཡོད་དེ། མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པས་ན་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། བྱེད་པ་དགག་པར་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་སཱ་ལུ་ལྗང་བའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་བདག་གིས་མ་བྱས། གཞན་གྱིས་མ་བྱས། གཉིས་ཀས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་སྟེ་འབྱུང བ་མ་བྱས་ཞེས་པའོ།།བདག་གིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་རུང་བས་སོ། །གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་དབང་ཅན་ནོ། །བྱེད་པ་པོས་འདོད་པའི་མཆོག་ནི་ལས་སོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ མཆོག་ནི་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ནས་འདི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་མངོན་པར་འབྲེལ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་པོ་མེད་དེ། སུ་གང་དང་ཡང་མི་འབྲེལ་ཏོ། །ཡོན་ཏན་མི་འཕོ་བ་ནི་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། གཅིག་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དག་པ་ནི་ གཞན་གྱི་མྱ་ངན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ནས་བྱེད།མ་དག་པ་ནི་དེའི་མི་ཤེས་པ་ཡང་སུས་བྱས། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་ནོ། །རྟག་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྟག་པ་ མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའོ། །ཅིག་ཅར་དང་རིམ་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་འགལ་བ་ན་རྟག་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྲིད་དོ། །ཆད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་བཞིན་པ་སྟེ་སྔོན་མྱོང་བའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་ལ།རྒྱུད་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་རྟོག་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བློ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྒྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པའང་ཡུལ་རྣམས་ སུ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་སྒྲུབ་ཅིང་དགའ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟར་ན་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལྷག་མ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ལན་མང་པོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བར་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འབྱུང་བ་ལ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའོ།

关于此，无自性相是指：凡是执著为常、我、粗、细、外在微尘等诸相，皆不生为事物之自性。
无自性生是指：如同梦境和幻觉一样，依他起的青色、黄色等诸相无有生起之自性。
无胜义自性是指：已成就，即空于二相。
如是依《楞伽经》和《解深密经》之理趣所说大乘之理，不相违背。
若有人执著为常以及如依他起般成就亦不存在，了知彼等分别，则造作损害法之过失，如《解深密经》中所说。
所谓'不从有无而生'是指：有者不应生起，因为已有，于彼有何作用？无者亦不应理，于彼亦有何作用？因为无实法不存在，故无所作，即是遮遣作用。
如《青稻经》中所说：'非自作，非他作，二者亦非，缘起无作。'
自作不应理是因为无因不应理。他作亦不应理是因为作者与所作相关。
如诸论师所思：'作者是自主者，作者所欲之胜为业，成办之胜为作'等。
此后，作者、业、作用、所作不应相互关联。当第一刹那存在时，第二刹那不存在，故与任何皆不相关。
功德不迁移是因为不共住，以及因果本性不同的缘故。
也非从自性，因为显现与不显现二者相之差别，如木与灰等，故非一性。
也非从根缘起，清净者何以因他人忧愁而受苦？不清净者的无明又由谁造作？
如是，对于宣说梵天等为不二者，解脱与未解脱、贫富等一性之过失。
所谓'非从常'是指常为无生，因无生故如石女子等不存在。
顿时与渐次作用相违，故常如兔角等不可能存在。
所谓'非从断'是指非从无因。
正念即从先前经验之因而生，依相续而生起的喜、惧、忧等分别，故可推知前世串习。
取、舍、舍心等对于乐苦之成办必定先有，故婴儿于诸境中成办乐苦，生起喜不喜等。
如是，此有故彼有之缘起，其余生等皆不应理。
因此，多次宣说缘起即是无生。
如是不生而生起相似刹那，于此迷乱相中分别为生等。

།རྟག་པ་དང་གཅིག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གནས་ཐ་དད་པར་བརྟགས་ཏེ། བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ཤིང་རྟག་པ་རྣམས་ནི་ཁང་པ་དང་སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་དབེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པས་སྟོང་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་པས་དངོས་པོར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དངོས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པ་ཇི་བཞིན་ པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ། །དེར་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། དམ་བཅའ་བ་དང་། ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚད་མ་དང་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་འཆའ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་དཔེ་དང་། སྒྲུབ པ་དང་།བསྡུ་བར་བྱེད་པ་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པས་བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་སྨོས་པ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །དཔེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱུའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པས་དེའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་དཔེའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་ བུམ་པ་བཞིན་དུ་སྟེ།སྒྲ་ཡང་བྱས་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྲུན་པའོ། །དེ་བས་ན་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྔ་མ་ལྟ་བུ་དང་། ལྷག་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱིར་མཐོང་བ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྔ་ མ་ལྟ་བུ་ནི་གང་ན་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ།སྤྲིན་བྱུང་བས་ཆར་པ་འབབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ལྷག་མ་ལྟ་བུས་ནི་གང་ན་འབྲས་བུས་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། དུད་པས་མེ་ལྟ་བུར་རོ། །སྤྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །སངས་རྒྱས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་པའི་རྒྱུ་སྟེ།དཔག་བྱ་དེ་ནས་དེ་མཚུངས་ལ། །དངོས་པོ་མེད་པའང་མེད་པར་ངེས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་སྤྱིར་དོན་མཚུངས་པ་ནི་ཕྱོགས་དང་བཅས་པའོ། །གང་ན་ བསྒྲུབ་པ་ཆོས་སུ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ།དེས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཡང་གཞན་གྱིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ལ་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འབྲེལ་པར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དེ་ལ་སྒྲར་བརྗོད་ཅིང་སྨྲ་བས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འབྲེལ་པ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ལ། གང་ན་བསྒྲུབ་པ་འདི་ཡོད་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དང་དངོས་པོ་མི་འབྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱས་པ་ཡོད་པར་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནའི་དངོས་པོ་དང་མི་འབྲལ་བའོ། །ཚང་བང་ལ་སོགས་ པར་ཡང་དུད་པ་ནི་མེའི་དངོས་པོ་དང་མི་འབྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་འདི་ལ་བྱས་པ་དང་།རི་དང་རི་བྲགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དུད་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པ་ཡང་རི་བོང་གི་མགོ་ལ་རྭ་བཞིན་དུ་ས་གཞི་བུམ་པས་དབེན་པའི་དངོས་དང་མི་འབྲལ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པས་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ལ་རྒྱུ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པར་དགོངས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།གང་གི་ཚེ་ན་དམ་འཆའ་བ་མ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མའི་ཡན་ལག་དང་འབྲེལ་པ་མི་རུང་སྟེ། དམ་འཆའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ལ་ཉེས་པ་དེ་ཡོད་དོ།

观察常一增益的所依各异，作为能作与作者的关系，增益外境的粗细，依他起而趣入二相。观察瓶子、毛毯等常法，如同房屋、村落、森林等分别时即是空性。如是以二相空性，自性光明，胜义谛不二智所显示的事物，无思无现，以有无诸法而离分别且不可言说，刹那相续真实了知的自性真如，安住三摩地者所了知，犹如异于此的决定趣入根识与息止真实了知。
于彼中无有事物与无事物的显示、生起、立宗、支分等、量与所量等分别，然而具相三摩地清净世间智遍知安住者，以共相显示声义。其中支分即是立宗、因、喻、成立、总结，是尼夜夜迦等所安立。其中所说成立即是立宗。以同法喻成立即是因。以能立法相同而成为其法即是喻。如说声是无常，以所作性故，如瓶，声亦是所作，此即建立。是故无常，此即总结。
尼夜夜迦等首先建立现量，其后比量有三种：前比、余比及共见。其中前比即由因推度果，如由云生而将降雨。余比即由果推度因，如由烟知火。共比即如说由所作故无常故。诸佛教徒则说三自性因：所量彼同分，无事亦定无。其中所比量即欲知差别法。能立法与总义相同即具支分。若能立法不成立即相违支分，故由自身证知而有三支比量。
为利他故，对于他人未解者，以自性与果生关系遍摄之理，以语言表述令其了知。如是以关系遍摄之理所说，凡有此能立处即与所立不相离，如瓶等有所作性即与无常性不相离。如灶等有烟即与火性不相离，如是此声有所作性，山岩等有烟。如是不可得亦如兔角，地上无瓶之事不相离。如是遍知者宣说支分与三因相关之密意可比知。
若于何时立宗未生，尔时由自身无事故，不应与后支相关，于说立宗等支分者有此过失。

།མི་ཤེས་པ་གང་དག་གིས་དམ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ན་མི་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་སྟེ། ཡན་ལག་རྣམས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པས་ བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་སྣང་བར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་སྤོམ་པོ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་བརྩམས་པར་ཇི་ལྟར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ།།ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་བླ་འོག་ཏུ་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་བས་ན་ནང་འཁྲུགས་པའི་མཐུ་ལས་ མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དང་། བློ་སླུ་བར་བྱེད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཉིད་ལས་དབེན་པ་ཉིད་དོ།།ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གླེངས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་མང་པོ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚིག་གི་དོན་མཐའ་དག་སྟོན་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་འཇིག་ རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྐད་ཅིག་རང་བཞིན་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མི་གཉིས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། གླེང་བ་དང་བཅས་པར་དུས་གསུམ་ཡིད་ཆེས་པར་སྟོན་ པར་མཛད་པ་ནི་པྲ་སེ་ན་ལས་འབྱུང་བའི་དུས་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚིག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་སྟོན་པ་ནི་ལན་དུ་མར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ལ་རིགས་སོ།།བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པ། རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཀུན་གཞི་མེད། །འདི་དག་རོ་བཞིན་བྱིས་པ་ཡིས། །ལོག་པའི་རྟོག་པ་ཅན་གྱིས་བརྟགས། །ཞེས་པ་སྟེ་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ།།ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕུང་པོར་གནས་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་ པ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མི་འཇིག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་ དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཀུན་གཞི་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྟེ། བསླབ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་ རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་མཚོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་སླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མར་ངེས་སོ། །མྱ་ངན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་ཆུས་སླུ་བར་བྱེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ ན་ཡང་སླུ་བ་དང་སླུ་བ་མེད་པར་གདོན་མི་ཟ་བས་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཙམ་ལ་གཞལ་བ་དང་།ཚད་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེར་མཚུངས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཀྱང་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དག་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ།

凡是无知者所作的誓言，因为未生起，所以不应作。由于没有所要成立的事物，因此诸支分之间互为因的特征不同，因为诸支分具有相待性而造作。
关于显现与不显现的特征等，如同显现为外境特征的粗大有支分的一个实体，从微尘开始，如何分别，如是分析时，如同房屋、村落、森林等一样，瓶子、毛毯等也成为空性。
无分微尘也不应上下安住，如同心与心所一样，这是多次成立的。因此，由于内在混乱的力量，如同头晕、昏厥等一样，见到迷惑心识的青等色相各别显现。
当以智慧观察分析粗细时，不可得，那就是无念无相，远离真实了知性。
由大悲习气引发，当一切智者安住于具相三摩地时，会出现说法，这是多次解说的。
然后一切智者宣说一切词义时，也是以不可言说的方式显示一切世间三时心相续刹那自性共相。
对于本性光明无二不二的相状，也以具相、具相、具言说的方式显示三时可信，这是从般若经中所说的三时词义而生起信解。
一切智者通达并可信地显示一切词义，这是多次宣说的，因此二与不二的法教对一切智者是合理的。
解释总结偈颂：'无自性无分别，无实体无阿赖耶，此等如同幻相，是愚者妄分别。'即由于所取的自性无实，故分别识也无实。
由于无住于蕴及无不坏灭，故分析粗细时即是空性。如同圣般若波罗蜜多中所说，无住于外在蕴，也无执著常我等不坏灭的实体。
于此作如是想：'身受用处显现，阿赖耶普遍生，八识九识如是，如同海洋波浪。'如是生疑后一切智者宣说。
'无阿赖耶'是说，即使在梦中，身、受用、处所显现的单一阿赖耶识各别显现，由于种种学处圆满成熟的力量，显现为种种差别相的识各别显现。
即使在梦中，由于在海等处沐浴等无欺，故定为量。忧愁阳焰等水有欺，故非量。
如是，在未入睡时也必定有欺与无欺，二与不二说的差别仅是显现，在所量与量的安立上是相同的。
外境也无实，如同梦境、幻觉、眼翳、影像等一样，能取所取相皆未生，是空性，是无自性。

།དེས་ན་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ས་ལ་སོགས་པ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དེ་གཞིགས་ནས་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་བྱིས་པ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་བླུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར། །མུ་སྟེགས་ཀུན་ལ་བསྒྲགས་ པའི་ཕྱིར།།དངོས་པོ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ནི། །སུ་ལའང་སྐྱེས་པ་ཡོད་མེད་དོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར། །དམ་འཆའ་བ་ལ་མི་རྟག་སྟེ། །ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་པོ་མེད་དེ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་པ་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་པ། བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་དབང་ཅན་དང་། བྱེད་པར་འདོད་པའི་མཆོག་ནི་ལས་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཙོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོ་གང་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། དེའི ཕྱིར་དེ་དག་གི།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེར་བརྗོད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་ པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་བདག་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པ་རྣམས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པས་ན་མི་སྐྱེའོ། །དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།བརྟག་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་རྣམས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་རྒྱུའི་ སྐད་ཅིག་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དེ།དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དམ་འཆའ་བ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྒྱུ་དེ་དང་ནི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །འགྲུབ་བློ་དེ་ཉམས་དེ་དག་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དང་ནི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་འཆའ་བའི་རྒྱུ་དང་ངོ་། །འགྲུབ་བློ་དེ་ཉམས་དེ་དག་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་དམ་འཆའ་བ་མ་སྐྱེས་པའོ། །དམ་འཆའ་བ་ལ སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ།།འོན་ཏེ་དམ་འཆའ་བ་ན་སྐྱེས་ན་ནི་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པར་དངོས་པོར་བསྟན་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་དམ་འཆའ་བར་མི་བྱ་སྟེ།འོན་ཀྱང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱའོ།

因此，当用智慧观察分析身体、受用、大地等粗细事物时，就像房屋、村落、森林等一样，当观察不到时，那时就知道外在的身体等是由愚昧颠倒的凡夫们所妄想执著的自性，这是一切智者所了知的意趣。
为向一切外道宣说诸法皆不生，任何具缘事物都无生。对于主张一切事物不生的论点是无常的。这是说生等诸法并非独立存在，当一刹那存在时第二刹那便不存在，因此事物与缘并不相应。如同论师们所分析的：作者是自主的，作业是最胜愿望，能成就的主体是作者。如此这般，作者、业、作用、所作、能作者都无相互关联而生。
因此为向一切外道宣说，诸法皆不生。所有外道都是主张常见和我见的。佛教徒则是主张无我的。因此他们说：'一切有为法刹那无常，何有坚固作用？所生即是作用，作者亦如是说。'
依他起显现的诸法也如梦境、幻术、眼翳等一样无生性。如解深密经中所说，我、常等分别如石女儿等本不生故不生。胜义无二真实智的刹那相续也因不可言说，故仅说'此有故彼有'而已。
分别的补特伽罗等增益于法无我、人无我二者中也是不存在的。由于诸刹那法不具缘故，诸法皆不生。因为在某一刹那有因的刹那时就无果的刹那，所以诸事物不具缘，这是一切智者所了知的意趣。
为何说'主张诸法不生是无常'等？为此说道：'由具彼因故，成智彼坏成。'其中'由具彼因故'是指立宗的因。'成智彼坏成'是指因为包含在一切法中，所以立宗不生。
由于立宗等能立法无实故，所立也不成立。若立宗生起，则一切法也成生。因此应如前所说方式以梦等显示事物。不应立空性、无自性等宗，而应说如梦、幻术、眼翳、影像等一样，一切法空性、无自性的外境色等。

།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆུད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་རང་བཞིན་བསླད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ།ཇི་ལྟར་ལོག་པ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས། །སྐྱེ་བོ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་། །དེ་བཞིན་དངོས་པོར་རྣམ་རྟོག་འདི། །ལོག་པར་བྱིས་པ་རྣམ་པར་བརྟགས། །ཞེས་པ་སྟེ། བདག་དང་ གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་སྐྱེས་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་ཅིང་ནང་གློངས་པ་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་དང་། རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འཛིངས་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་གདོན་མི་ཟ་ཞིང་། དེར་ནོངས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ཅེས་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིགས་པ་གཞན་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་རྟག་པ་ཙམ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དེ། །བརྟགས་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ། །རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་རྟོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་ ཏེ།གཅིག་པུ་དང་། སྦོམ་པོ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཚད་ཅན་དང་། ཡངས་པ་དང་། ཟླུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན། བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་ དང་།བསྒུལ་བ་དང་། མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། ཡན་ལག་ལས་འདུས་ཤིང་བརྟགས་པས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གཅིག་ པར་མི་རིགས་སོ།།ཕྲ་མོའི་གཟུགས་དང་། རོ་དང་། དྲི་དང་། རེག་པ་འདུས་པ་ལ་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པར་གདགས་པར་བྱ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་དབྱེ་བ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དོ། ། གང་ལ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། མཚན་དང་དངོས་པོ་རྣམ་རིག་དང་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡོས་པ་ལས། །ང་ཡི་སྲས་རྣམས་འདས་ནས་ནི། །དེ དག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྤྱོད།།སྨིག་རྒྱུ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཆུ་མེད་པ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ། །སྣང་ལ་བྱིས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་ལྡན། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྦོམ་ པོ་དང་།ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའོ། །གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་དེ་རྣམ་པར་གཞིགས་ནས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ ཆགས་པར་འགྱུར་ཞེས་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཆུ་མེད་པ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གློངས་ནས་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །སྣང་བ་ཙམ་ལ་དག་པ་དང་མ་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ དེ་བཞིན་ཏེ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་སྟོང་པར་རོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་རོ། །ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱི་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ། འཕགས་པའི་མཐོང་བ་དག་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལས་སྐྱེས། །སྐྱེ་དང་འཇིག་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །སྣང་མེད་རབ་ཏུ་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས། །ཞེས་པ་སྟེ། འཕགས་ པ་དང་བྱིས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་དག་པ་དང་མ་དག་པའོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་གློངས་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པའོ།

一切世间的迷惑都是由于执著能取所取的自性而产生，这是由遍知者自身所证明的。
如同错乱的毛发缠结，被眼翳者所见。如是对诸法的分别，是愚者的错误执著。
不安住于自他相续的力量所生，如同内心迷乱、头晕、昏厥、眼翳等缠结，对所取的事物必然执著，对于这些过失执著为实有。即使愚者所见到的事物实际并不存在。
遍知者建立其他道理：三界仅是暂时的，诸法自性本无有，分别执著之自性，具分别者起执著。
单一、粗大、巨大、有量、宽广、圆形等身体，以及瓶子、毛毯等物质的差别等，具分别者起执著。
如是形相，熟与未熟、动与不动、有障与无障等差别，由支分组成而观察的种种差别，由方位部分差别而分，如房屋、部落、森林等，不应是单一形体。
若要安立微细色、味、香、触聚合为毛毯、瓶子等，色等微尘也由方位部分差别分析则为空性，诸法自性本无有。
遍知者观察：无有如是能取所取之事物的形相。
同样建立：名相及诸法了知，以及意识的动摇，我的弟子们超越后，彼等无分别而行。
如同对阳焰，无水执为水，愚者见显现，圣者具殊胜。
其中名相是指色等，对此了知。随即是意识，分别粗细等。以智慧观察而破除不执著时，超越一切相而住于无分别中。
遍知者思虑：为何无有色等却对此贪著？而说：如同无水执为水，内心迷乱而对显现执著为外境。
仅是显现而了知为清净与不清净，故圣者与凡夫如是：圣者智慧见无常、苦、不净、空。凡夫则颠倒执著为常、乐、净。
具殊胜是指超越凡夫智慧的圣者三解脱清净殊胜智慧。
遍知者如是说：圣者见清净，从三解脱生，解脱生灭已，无相善行者。
这是圣者与凡夫二者见清净与不清净。圣者从三解脱而生。凡夫则从内心迷乱不安住的无明和业报所生，如同头晕、昏厥等，显现轮回种种相的意识。

།གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྟག་པ་དང་། གཅིག པུ་དང་།བདག་དང་ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་གནས་སོ།།ཇི་ལྟར་བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་དགོངས་པ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་སྟེ་ཉོན་མོངས་དེ་མ་གྱུར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །དེ་སྟེ་རྣམ་དག་དེ་མི་འགྱུར། །འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ འགྱུར།།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་དག་པ། །དྲིར་བཅས་དྲི་མ་མེད་པའང་དེའོ། །ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས། །དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྟོང་པར་མཐོང་བས་ན་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་མི་སྨོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྣང་བ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ན་[(]དབུང་[,]དབུས་[)]མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་བཤད་པ། ཆུའི་ཁམས་དང་། གསེར་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ལྟ་བུར་དག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ལགས་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྣང་མེད་དེ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་མེད་པའང་མེད། །དངོས་དང་དངོས་མེད་མཉམ་པས་ནི། ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་སྟེ། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པས རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་ཅན་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་དངོས་པོའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེར་རྟོགས་པ་ཅན་ཏེ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པས་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །དགོངས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་ འབྱུང་ངོ་།།ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡུད་ཙམ་དུ་གནས་སོ། །བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་རོ། །དབུགས་ཐུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཙམ་གནས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་དངོས་ པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དངོས་པོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་མཉམ་པས་སོ། །དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་མདོ་སྡེ་འདིར་གསུངས་པ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། ། ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་སྟེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་བརྟག་གོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད པས་དངོས་པོ་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མེད་ཅེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།ཇི་ལྟར་དངོས་མེད་དངོས་པོ་རྣམས། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་བྱེད། །ཕྱི་དང་ནང་གི་གཡོ་བ་རྣམས། །ནམ་ཞིག་སེམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་ ཞིག་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བའི་དངོས་པོར་མི་ཤེས་པ་དེ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་མི་གཉིས་པར་རྣམ་པར་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

当以智慧观察并了知粗细差别而不见时，彼时二相的有和无一切，常和一，我和业，作用和作者相关的生灭等特征差别的诸法不可得，因此圣者们的智慧是无思无相的胜义谛不二真实了知，自性光明而住。
如尊主圣弥勒所思维而说：'若无彼烦恼，一切众生得解脱，若无彼清净，精进将无果。烦恼与清净，有垢及无垢，如水界黄金，及虚空清净。'
即当以智慧不见时，由见空性故不执相，心不希求，三解脱门渐次无相而行的彼等圣者的不二智慧，如《辨中边论》所说，如水界、黄金、虚空界般清净。
又如圣者们所证的自性离一切相，遍智如是思虑而说：'诸法无所现，瑜伽师无无，由有无平等，圣者果得生。'
其中无相是一切法的胜义，即离能取所取相。如何成为分别？遍智开示：应以真实了知而证悟，如是相即是瑜伽师的事物。
云何？如彼了悟者即决定趣入根识所经验。依意趣而言，一切众生心的分别念生起。
决定趣入根识仅暂时安住。无思无相的真实了知则长时安住。能忍者唯安住于真实了知。
圣者们如是相的果由有无平等而生，如圣般若波罗蜜多所说：非由有证悟，亦非由无，云何？由有无平等故。为断除有无分别故，此是其释义，应知是遍智之密意。
如此经中所说：'非以相及业，有法我涅槃，遮除分别识，我即得涅槃。有待无对待，有亦待无生，是故不知无，有亦勿观察。'
有无平等无分别即是中观三摩地。云何由无法令诸法平等性无？遍智如是思虑而说：'云何无法令，诸法成平等，内外诸动念，何时心不知。'
即何时心不知能取所取事物时，彼时由自性光明的不二证悟者们，二相事物成为平等性。

།ཕྱི་ནང་གི་གཡོ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་ལ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པ་པོའི་དངོས་པོར་སེམས་ཀྱང་མི་རྒྱུན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེས་ ན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གསུངས་པ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིས། །དངོས་པོ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ། གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པས་དོན་དམ་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དཔྱད་པའི་ལེའུ་ཕྲན་བཅུ་པའོ།། །།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ནམ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་གཟུང་བ་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཛིན་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ ཞེས་བསྒྲགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག་།སྣང་བ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི། །རྣམ་པར་རིག་པའོ་དེའི་དོན་མེད། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་སྟེ།དམིགས་བྱ་དམིགས་དང་བྲལ་བར་ནི། །གང་ཚེ་འདུས་བྱས་མཐོང་བར་ནི། །མཉམ་ཉིད་སེམས་སུ་མཐོང་བ་ནི། །དེ་ཚེ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་པར་རོ། །ནམ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་དཔྱད་དེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་ ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཆ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བླ་འོག་གི་ཚོགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་མཁྱེན་དམ་ཆོས་འཛིན་པ་འགྲེལ་པ་ནི། །བདག་མེད་གྲུབ་མཐའ་ཚུལ་ནི་རྒྱས་པ་ལ། ། ངས་གང་འདི་ཡི་རྣམ་དཔྱད་འདིར་བྱས་པ། །གང་ན་སྔ་མའི་ཀླུས་བོས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས། །འགྲེལ་པ་མ་བྱས་བདག་གིས་བྱས་ནས་ནི། །ཚད་མ་ལུང་དང་རིགས་པ་སྦྱར་ནས་སུ། །འོན་ཀྱང་འདིར་ནི་ལེགས་བཤད་པ་ཡི་ཅི། །ལོག་པའི་སྨོན་ལམ་ཉིད་ནི་བཏབ་པའོ། ། ཞེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་ཆ་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་གཅིག་པར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ སྦོམ་པོ་དང་།ཕྲ་མོ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གནས་སོ། །དེས་ནི་ངེས་པར་འཇུག་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ལྟ་བུའི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ།།གློངས་པའི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ངེས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱེད་པའི་ལས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མི་འཇུག་གོ།

关于'外内诸动'等词，是以刹那真实了知的本性而不分别外境所取。如是形相的胜义谛无二真实了知的自性中，虽然心也不作能知所知之实体的相续，更何况文字和声音。因此，真实了知不会破坏无二实体。
如是，至尊圣弥勒所说：'以无二实体，即是空性相。'如解深密经所说：'以二相于胜义中无自性。此处所说即是以自性光明所摄空性。'
《楞伽经》由阿阇黎耶谢吉祥贤所解释之第三品中现量与比量考察之第十小品。
大慧请问：'世尊如是说道：当所缘义为智所不缘时，即是由无能取所取而无执取。由无执取故，所谓分别之识亦不转起。'如圣弥勒所说：'义与有情我，识现起显现，即是唯识性，彼义无故无，以彼无故空。'此是住于一切智方，'所缘离能缘，若时见有为，平等心所见，尔时不坏灭。'
当粗细分析观察时，如房屋、村落、森林等皆无所有即是空性。无分者亦不应成上下聚集，如心与心所。
遍知持正法注释者，于无我宗义广大理，我于此中所作观察，昔时龙智诸友人等，未作注释我已作已，契合正理教量而说，然于此中善说何为，即是发此邪愿而已。
外境论者承许极微无分，彼等于方分差别分析时不应为一。故由无外境所取实体故，能取实体亦无。当以慧观察时，
不缘粗细所知时，即是无思无相胜义谛不二，安住于实非实平等性真实了知中。由此决定趣入根识与息住真实了知，如是无思无相胜义谛不二真实了知不可言说而不坏灭。
以愚痴力于身定执为有情。于心相续执为常一我。于眼等识分别为作业，由有情等聚非一切义之所取实体故，识不转起。

།དེ་ལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུར ན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ན་ཅི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་སམ།ཅི་གཞན་གྱིས་ཟིལ་དུ་བརླག་གམ། ཅི་བསྒྲིབས་པས་སམ། ཅི་རིང་བས་སམ། ཅི་ཧ་ཅང་ཉེ་བས་སམ། ཕྲ་བའི་དངོས་པོས་སམ། ཅིའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པས་སམ། ཅི་ཡིད་བསླད་པས་སམ། དེ་དེ་བཞིན་ དུ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རམ།གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པས་རྒོལ་བའི་ཐེ་ཚོམ་དུ་བཟློག་།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གསོལ་པ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོགས་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་ནི་ངས་དེ་ལ་ དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པས་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིད་ལོག་པ་དང་། སྨྱོས་པ་དང་། མྱོས་པ་དང་། བླུན་ པ་དང་།ལོང་བ་དང་། ལྐུགས་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། གླེན་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། ཟིལ་དུ་བརླག་པ་དང་། རིང་བ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་དང་། བསླད་པ་དང་། ལོག་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པར་སྨྲ་བའི་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ནི་ཐ་དད་པར་རྟོག་གོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐ་མི་ དད་པར་རོ།།ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་དང་། གཞན་པ་དང་། གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་གོ། །སྒྲ་པ་རྣམས་ནི་བདག་གི་ཤེས་པ་ཡོད་པར་རོ། །ཚངས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཉིས་སུ་ མེད་པར་རྟོག་གོ།།ཞི་བ་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཞིབ་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་རྟོག་གོ། །གཏོགས་འདོད་པ་རྣམས་ནི་གཏོགས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་རོ། །གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་གི་ཤེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་བསླད་པའི་རྣམ་པའོ། །མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ མཐའ་དག་གི་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་།གཅིག་པུ་པར་སྒྲོ་འདོགས་སོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་མང་བ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་། ཐར་པའི་རིམ་པས་ནོར་པ་དང་། ནོར་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། ། ནམ་ནང་འཁྲུགས་ཏེ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བའི་གཟུགས་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྟར་ཐུན་མོང་དུ་སྐྱེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་རིག་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེར་ནི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ཉིད་མི་སྣང་ངོ་། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པུ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་ལ་སོགས་པར་དོན་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྣང་ངོ་།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱི་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།

关于此，圣者大慧所问：对于应知的认知，为何会不能完全了知？是否是因为不了知自相与共相？是否是被他人所胜？是否是因为被遮蔽？是否是因为太远？是否是因为太近？是否是因为事物太微细？是否是因为不具备感官？是否是因为意识被染污？或者是因为混杂？数论派等论敌的疑问得以遮止。
大慧对一切智者禀白：对于自相和共相的了知也可能来自于疑惑。对此，一切智者后来的观点是我对此思考，等等。当以智慧观察而不能获得所缘对象的意义时，就建立唯识的观点，而不仅仅是因为不了知。
并非因为睡眠、发狂、醉酒、愚笨、盲目、哑巴、幼童、愚昧、遮蔽、被胜、遥远、微细、不明显、染污、颠倒等各种认知而说建立唯识。
其中，主张他性、非他性、自相共相有别、无别的诸论师都是错误的。如同正理派等认为共相是有别的，数论派认为是无别的。
刹那论者和胜论师认为自相和共相是有别、无别、他性、非他性的自性。声论师认为有自我认知。婆罗门论师认为是不二的。寂静论师认为世间具有微细的力量。执著论师则持执著论。二元论者的认知是外境的染污相。
不二论者对一切世间的了知增益为常一。佛教徒的特点是认为众生的了知是刹那相续而生且众多，以轮回和解脱的次第分为错误和无错误。
如同内心混乱、头晕、昏厥的形象和眼翳的自性一样共同生起。外在的粗细分别，如房屋、村落、森林等的分别时，彼时无分别无显现的胜义谛不二相续，虽然正确了知而不可言说，虽未生起二相却起分别。
其中不显现常与无常、所作与能作、外与内、能取与所取、作用与作者、所生与能生、所诠与能诠等二相的言说。
于无分别离戏智中显现常、一、我以及外在粗相等一切义的分别。声闻乘者对于花朵、痛苦、不美等的分别进入无外在事物二相中。

།དེས་ན་རྟག་པ་དང་། མི་ རྟག་པ་དང་།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་དོན་དམ་པ་མི་གཉིས་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་མི་སྣང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རང་ བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་མ་སྐྱེས་སོ།།དེས་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ ལས།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་གཟུགས་ལྟར་འདུས་བྱས་སུ་དཔྱད་པའམ། འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་།མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་ཡང་། དམིགས་བྱ་དམིགས་དང་བྲལ་བར་ནི། །གང་ཚེ་ འདུས་བྱས་མཐོང་བ་ན།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མཐོང་བ། །དེ་ཚེ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའོ། །གཞན་པ་དང་གཞན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ མེད་དོ།།ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་ངས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པའི་ཡང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་པས་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་ཏེ།ཤེས་པ་དང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དུས་མཉམ་པས་ན་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དུས་ཐ་དད་པ་ན་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་གང་གི་ཚེ་ན་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་མེད་ན་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ སུའི་ཡིན།དེས་ན་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་། །ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་མི་རྟོག་པས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ ཕྱེ་སྟེ་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཏེ། མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་མི་སྨོན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཆོས་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛུངས་པ་སྤངས་ཏེ། དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ། །བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་མཆོག གི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ཐོབ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གནས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་དང་། འོད་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ལ་བཟོད་ ཅིང་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།འོད་འཕྲོ་བ་ལ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྤྲོ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །ཤིན་ཏུ་དཀའ་རྒྱལ་དུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།མངོན་དུ་སོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་ཕྱེ་ནས་ནམ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་ལུགས་ དང་ལུགས་མ་ཡིན་པར་འཇུག་གོ།

因此，对于常与无常、有为与无为等的分别念，在胜义无二中不显现差别相。依他起性如同梦境、幻术、眼翳、影像等一样，因无有生起自性，故未生为能取所取之事物。
它既非常亦非无常，既非有为亦非无为，既非生亦非未生，如《解深密经》中说：'善男子，所谓有为与无为，是佛陀假立之词。'如同幻化之色，无论观察为有为或无为，皆因非由根等所作故。
无论如来出世与否，如是真如及法界自性光明遍满之法性，从本以来即已安住。因此，有为刹那相续生起时，'当远离所缘能缘时，若时见到有为法，即见平等性之心，彼时不作坏灭想。'故说此即是真实智慧。
其他诸宗派的分别念虽有诸多智慧，然彼等无有真实智慧。以智慧观察时一无所得，此即是遍知所说'我安立唯识'之密意。
所谓有无等，因外境之有无亦无所取事物，故识不能取著。因识与所知同时，故无能益所益之事，若时间不同则无关联，当一者存在时另一者不存在，则谁有能取所取之事？
因此不应有能生所生之事。识与所知二者既不分别为能取所取，故非能取所取。当以智慧观察，分析粗细方分，如同房屋、村落、森林等空无所见时，于空性亦不执著相，由不执著相故心亦不愿求，如是而入解脱门。
如是获得法无我、人无我三昧时，因无常、我、我所执著，故断除执著，为利益一切众生而趣入。以福德智慧资粮获得极喜地后，由戒波罗蜜圆满而住于无垢菩萨地。
戒波罗蜜圆满后，发光地中为利益一切众生而修忍辱，并趣入证法神通。焰慧地中清净精进波罗蜜，趣入证法欢喜。极难胜地中为利益一切众生，为断尽烦恼而入禅定。
现前地中以智慧观察，分析粗细方分，当无所得时，由趣入甚深法故，而入顺逆缘起。

།རིང་དུ་སོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་ གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སྟོང་ཞིང་བར་དུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་མེད་ ཅིང་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་དེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཤེས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དུ་ནི་ཆོས་མ་ལུས་པར་རྫོགས་པ་སྟེ། ཆུ་ཆེན་པོའི་སྤྲིན་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བདུད་རྩིའི་ཆར་པས་འཇིག་རྟེན་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དབང་བསྐུར་ཞིང་དར་ལ་སྲབ་མོས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་ཤེས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་མེད་པས་ས་བཅུར་སྤོང་བར་བྱས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སར་སྐྱེ་སྟེ།འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཤིང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྟན་པའི་ ཚུལ་ནི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐུ་དང་། སོ་སོར་སྣང་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འབྱེད་པའི་སའི་ཁྱད་ པར་ཐ་དད་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་བསྟན་པའི་ ཚུལ་ལོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་སོ་སོར་བཞག་པའི་ཚུལ་ནི་ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ནས་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ བ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་གནས་སོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་དེའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་། །བདེ་བར་འཛིན་ཅིང་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ང་ཡི་ཚུལ་ནི་རྣམ་ གཉིས་ཏེ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་བསྟན་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བརྗོད་པ་བཤད། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་གྲུབ་མཐའོ། །འཇུག་པའི་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པའོ། །གཅིག་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་དང་།བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པ་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བས། འདི་ཐམས་ཅད་ཚངས་པ་ཞི་བ་ ཡིན་པས་ན་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དེ་དག་ལ་གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

远行地即是如此远离三界贪欲，平等趣入三十七菩提分法，圆满成就方便波罗蜜多。
不动地即是为利他而圆满成就愿波罗蜜多，通达缘起法始终皆空，中间二者自性亦空，如梦如幻二相生起，无作者与作业的关联，前后无二刹那相续，于有无诸法无分别、无思维、无显现，趣入通达胜义谛无二真实智。
由大悲习气所唤醒，安住于具显现三昧中而说法。
善慧地即是获得法、义、词、辩才及四无碍解，了知众生意乐与习气而说法，圆满成就力波罗蜜多。
法云地即是圆满一切诸法，如大云般以佛法甘露雨润泽世间，由一切智灌顶，如薄纱覆盖般了知一切坛城，
由无烦恼无明习气及无等持，于十地中断除所断，成就一切智。
见道即是获得法无我、人无我三昧，故生于极喜地，断除悭吝等烦恼，圆满布施等波罗蜜多，因此区别于声闻。
所谓二种方式等，教法方式即是仅以显现的二相智慧，布施等资粮、具显现三昧身、各别显现相神变、音声坛城、为自他利益分别地差别的种种方便，
如是蕴、界、处、缘起、三十七菩提分法、十力、无畏等二相显现即是教法方式。
宗义安立方式即是以智慧观察所知粗细，分析后无所得，即是无思维、无显现、胜义谛无二菩提自性光明，安住于瑜伽师中。
一切智安住具显现三昧中，总相而言即显现其说法。
为令善解受持，一切智者以偈颂摄义：'我之方式有二种，宗义与及教法门，为诸凡夫说教法，为瑜伽者说宗义。'
一切智者以次第说法即是二与不二。一与异、俱及俱非之分，
离于外道二与不二诸说者，他们执著梵天、帝释等为一的遍计，如持咒者之究竟说，谓'此一切是寂静梵'而说教法，于彼等则成解脱与未解脱、富裕与贫穷等一性之过失。

།གཞན་དག་གྲངས་ཅན་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་ཐ་དད་པས་གཉི་གར་ འདོད་དེ།དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་ལྔ་དང་། ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག་དང་། དྲུག་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། མི་དད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་ མིག་འཕྲུལ་དང་།རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། དེས་ན་གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་གོ། །སེམས་ ཅན་གང་དག་ལ་བསླད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པར་སྨྲ་བ་ལྷུང་ངོ་།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ནི་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་རྣམས་ལ་མ་རིག་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་ རྣམས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་དང་། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ སྟོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏམ་ཞེས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ང་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་མི་འཆད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུ་བ་དང་ཟད་པ་མ་ཡིན་ གྱི་ཞེས་པ་སྟེ།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་འབྲེལ་པར་རྟོགས་པས་འདུ་བ་དང་ཟད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་མི་གཉིས་པ་ བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པའི་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལྷག་པ་རྣམས་མེད་དོ། །དེ་བས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། མངོན་པར་འབྲལ་བ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མི་འབྱུང་ བ་སྟེ།སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་སོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ། ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཅིང་གཅིག་པ་ རྣམས་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་ལ་དུ་མར་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉི་གར་སྨྲ་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་འཛིན་པ་མེད་པ་སྟེ། དེས་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ཀྱིས་སླུ་བ་དང་། སླུ་བ་མེད་པར་ངེས་པར་གཞག་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བའི་ཚིག་རྣམས་རྟག་པར་ཡང་ཤེས་པ་སོ་སོར་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པར་སྨྲ་བ་མི་རུང་ངོ་། །ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་ཚོར་བར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །འབྱུང་བ སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན།ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

其他的数论派、正理派、胜论派等认为能取所取是有差别的，他们主张二者都存在。他们有二十五真实、十六句义和六句义。
第二种是刹那论者和顺世外道等认为有差别和无差别。由于外境事物不存在，一切二取相的识都如同梦境、幻觉、眼翳、影像等是不生的。因此，二者、非二者、生与不生等分别，都是在二取相的识上分别。
一切有染污的众生都堕入顺世外道见。顺世外道是颠倒见，即由于无明力，众生对无常、无我、不净、苦、空等法颠倒认为是常、我、乐、净。
因此，外道宣说常、一、我、外境、二取等的见解，都是在显示顺世外道的一切邪见。
因此圣者大慧问道：'世尊也宣说顺世外道见吗？'世尊回答说：'大慧，我不宣说顺世外道见。为什么呢？不是集起和灭尽。'
即在二取相的识上，由于了知作用和作者的关系而有集起和灭尽的分别，以及生、住、灭等其他法的分别。而在刹那相续的无二、不可言说的真实智中，并没有常住的生灭等增益法。
因此，离开作用、作者、相应和能相应的缘起是不生的，仅仅是前后相续的存在。因果之说是假立法。
外道所说的常住，因为无因，如同石女儿等是不存在的。梵天、帝释等常一之法不是因，因为如同石女儿等未生故。无实法也不可能是常一，如同兔角等。
一法不可能是多，如同色法与无色法、冷与火等。二取论也不应理，因为无外境故无能取，由此，以量和所量等言词安立欺诳与不欺诳，如同梦境和幻觉等。
外在的大种等言词，除了各别显现的认识之外没有实体，因此不应成为顺世外道见。说地、水、火、风是真实的，从它们产生感受等说法是不应理的。
当分析粗细大种时，如同房屋、村落、森林等是空性。

།ཀླ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རང་བཞིན་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ གྱུར་པ་དང་།མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དག་རང་བཞིན་འགལ་ཏེ། དེས་ན་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་འགལ་བ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་ བར་མི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བྱིས་པས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་དོན་དམ་པ་ རྟོགས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྟོན་པ་མཛད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ང་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་མི་འཆད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བློའི་ ཁྱད་པར་བྱ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་གནས་པ་དང་། འཇུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་ པ་དང་།མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད་པ་དང་། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་གཉིས་པ་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རང་གི་བློའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པའོ། ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པས་གྲངས་ཅན་དང་། ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་རང་གི་སེམས་ནོར་པ་ལས་གྲོལ་བས་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་ དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་གྱི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་པ་དང་གཅིག་པ་དང་། བདག་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་ འགྱུར་རོ།།རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་མང་སྟེ། དག་པའི་དུས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའམ། མི་རྟོག་ཅིང་བསམ་པ་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པ་ དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་རྟག་པ་དང་། མི་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་པའི་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འཁོར་བའི་དུས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཐ་དད་པ་དུ་མས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གྲོལ་བའི་དུས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་ཞི་ལས་གྲོལ་ཞིང་རབ་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཁྱད་པར་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་གནས་ཐ་དད་པ་ཕྱེ་བ་ན་ཤིང་དང་། ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྣང་བ་མེད་པའི་སྒོ་ལ་ཞུགས་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པར་འགྱུར་རོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་གྲུབ་པའི་མཐར་འཇུག་པའི་ལེའུ་ཕྲན་བཅུ་གཅིག་ པའོ།

迦毗罗和胜论师们所说的差别和无差别也是不合理的，因为一个自性中不可能有两种自性，有和无、实有和非实有等自性是相违的，所以说既有又无、不可言说等也是不合理的。同样，说实有和非实有二者都是一个相违的不可言说的自性也是不合理的。
大乘中离开实有和非实有分别的胜义谛是什么样呢？对此，凡夫应断除实有和执实有的分别，证悟本性光明的胜义谛，如是一切智者以无二的总相作开示。因此这样说道：'大慧，我不说落入一切外道分别之中。'
如何区别如来智慧的殊胜呢？对此一切智者作如是开示：为什么呢？就是说，不执著外在的实有和非实有，安住于唯是自心显现，无有二入，不起分别，无有相的行境，不起唯是自心显现的自心显现分别。因此，一切智者宣说了自己智慧的殊胜，不同于外道说二和不二者。
以外在实有和非实有，区别如来智慧殊胜于数论、正理师、胜论师、耆那教、胜论派和顺世外道等说外境者。
外在粗细方分差别分析时，如房屋、村落、森林等成为空无，因此外境是不存在的。当所缘不可得时，由于自心解脱错乱，将通达无二刹那相续的真实，而不是通达一切众生本性的常一我等自性。
因此，说不二者会有解脱与未解脱、富有与贫穷等一性的过失。常性因为无生，如石女儿等是不存在的。诸如来的刹那相续所生的证悟是众多的，在清净时成为无实有非实有、无分别无思维无显现的胜义谛无二证悟。
因此，不应如外道们所说的常一。佛教证悟的差别是在轮回时由众多不同苦分别，解脱时由离苦解脱及寂静三摩地差别而成。同样，分析处所差别时，如树木灰尘等不应是一性。
因此，为利他入空性、无相、无愿解脱无显现门时，一切智者安住于有显现三摩地。
此为圣入楞伽智慧吉祥所造三品中入宗派品第十一分

། །།ངས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་དུས་གཅིག་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པས་གསོལ་བ་སྟེ། ཀྱེ་གཽའུ་ཏ་མ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངས་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱས་སོ། །ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་བྱས་ཤེ ན།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་དང་པོའོ། །དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅིར་བརྟག་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་དུ་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་བྱས་པ་དང་དེ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། རྟག་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། སྔ་མའི་ འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ།དེ་ཆོས་སུ་བརྟགས་པའོ། །རྒྱུ་མེད་ཅིང་མ་བྱས་པའི་རྟག་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་ལ་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀློག་པ།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་དེར་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་བར་ཏི་ཀ་ལས་འབྱུང་བ། དེ་ཡི་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མིན། །མེད་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། །དངོས་པོ་ལ་དེ་ རྣམ་རྟོག་འགྱུར།།ཚུལ་ནི་དངོས་པོ་རྗེས་ཐོགས་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཞེས་ པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་ནི་སྔར་བསལ་བའོ། །ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།བདག་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གི་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བརྗོད་དུ་ མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེར་ནི་སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། བདེ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ནི། །གཞན་དུ་མི་རྟེན་འབྲེལ་མི་ནུས། །དེ་ཕྱིར་ དེ་དག་རང་རིག་ནི།།མངོན་པར་བརྗོད་དང་འབྲེལ་པ་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བསྟན་མི་ནུས་ཏེ། སྤྱིའི་རྣམ་པར་བཏགས་པའི་དོན་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐར་སོང་བ་མངོན་དུ་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ལ་ སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་འཇུག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དང་བདེ་བར་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་རྣམས་ནོར་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ལ།ཇི་ལྟ་བུར་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཏེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དུས་གནས་ཐ་དད་པ་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ པ་ནི་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཅིག་པ་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད། དེར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མའོ།

关于所谓的神通等，是在一次一切智者（佛陀）时，外道路伽耶陀请问说：'噢，乔达摩，一切都是所作。'智者大德，我对此如是说：'噢，婆罗门，如果一切都是所作，这就是第一个外道路伽耶陀。'若问此处一切智者的密意如何理解？在世间与作业和作者有着明显的关联，智慧是所作及从彼而生，从常而生。诸法无人造作，仅是前者之后此者存在，此即是法的观察。无因且非所作的常法是不合理的，因为无实体故，如兔角。同样，无常等诸法刹那性不应有差别，如圣大众部诸人所诵：'一切诸行刹那性，无常何有作者耶，所生即是彼作者，作者亦说即是彼。'如《注释》中所说：'彼无少许实有性，唯是趋向于无性，于事物起分别想，此理随顺于事物。'因此，刹那性中不应有生灭等其他，所以外道所说一切是常、是一、是二俱、是二俱非等分别想都不合理，如是已在前面破除。
说一切是能生和非能生是不合理的，因为对不可言说的刹那性来说，不应有能生等增益。同样，所作与非所作、常与无常、有我与无我、刹那与非刹那等各别显现的分别，是从随眠习气成熟而生的二取分别识中运行，而不是在无二的不可言说的刹那相续的真实智中。在自相由自证悟中，刹那分别想是不生的，如法称论师所立：'乐等自性者，不依他不能，是故彼等自证，无关言说相连。'因此，自相刹那相续无分别真实智是不能显示的，共相假立义于始终边际显现，刹那等名言也随之运行，而于自相刹那则不然。
因此，外道路伽耶陀的一切是刹那性和非一切智者之处，善逝与非善逝等众多人都错入其中。如影像等，由于诸事物无自性，故无刹那灭的事物。对于如何各别显现，如是诸刹那性，如弹指声般前后时位无差别。种种如房舍、村落、森林等不应是一，因为被二相所破故。于一事物不被破故，如何无成立的自性？彼中二相空性真实智是现量。

།གང་མི་གཉིས་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་ལས་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འཁོར་བའི་དུས་ན་ཆུད་པ་རྒྱུན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མས་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ན་རྟག་པ་ཡིན། དག་པའི་དུས་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་ཏེ་གནས་གཞན་པ་སྟེ། དེ་ ལྟར་ན་ཡང་ཤིང་དང་ཐལ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ན།ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་པུ་རུང་། ལ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ། གྲང་བ་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་ལ་དངོས་པོ་གཉིས་ ཞེས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།།གཞན་དག་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་མེད་དེ། དེའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་ བཞིན་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྨི་ལམ་དང་།རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པར་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། གང་དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པས་གློངས་ཏེ། འཁོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་ པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་བསམ་དུ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་གང་གིས་ངེས་པར་འགྱུར། མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་བས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་ཅིས་ན་ཞལ་གྱིས་ མི་བཞེས།མ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་དགོངས་པ་ཐ་དད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་མས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་སྲིད་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་མི་རྟག་གོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཡེ་གནས་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག པའི་རྒྱུད་དུ་འདུས་བྱས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་རྟག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་གི་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒྲའི་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ང་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་སྐྱེས་པས་སྟོན་ཏེ། བྲམ་ ཟེ་ང་ནི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་གི་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་ཐོག་མ་མེད་པའི ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ནི་ནང་གློངས་ཤིང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྣང་སྟེ། དེ་ནི་རང་གི་རྣམ་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དོ།

有些外道认为'无二'即是常，这种想法是不对的。在轮回时，相续不断受诸多痛苦差别所分，怎么会是常呢？在清净时也从痛苦中解脱而住于他处，如此则如木材和灰尘等一样次第分解，怎么会是一体呢？
有些人认为是刹那和非刹那两种本性，如冷和火等一样在一个自性中有两种事物，这是不合理的。其他人说由于无实在故既非刹那也非非刹那，这也不合理，因为实在中没有刹那性，其自性常住，由于无二事故是一性。
如梦幻、幻术等有为法和无为法、常与无常、刹那与非刹那、非非刹那与非刹那等诸相，如梦与非梦，虽体验到事物差别但无自性。因此，由于无明迷惑，轮回时的一切认知都是不真实的。
以智慧观察，见到空无二相，那就是不可思议、无相、胜义谛、无二的真实了知。
那么刹那与非刹那究竟由什么来确定？由现量体验。为什么一切智者不承认一切都是刹那性的？因为未作如是思维。由于见解差别，眼等识在其他生存中不与刹那相相应。
心则以刹那相续不断地与其他生存相连。弹指声不与其他刹那相连。因此一切智者未思维一切为刹那性的意趣是无常。
依据了义解释方式，如有为法和无为法，本来法性谁也不能造作，非无为法即是刹那相续的有为法。如是，一切智者思维一切为常与无常等的意趣是常。
增益为外境，于二相分别识增益的一切言说安立，而于无二刹那无分别则不然。于此一切智者名言义的总相也得以安立。
如是宣说：'婆罗门，我从无始以来由于戏论分别习气随眠之因而生三有而说法。婆罗门，我由于未证知唯心显现而起分别，并非缘于外境事物。'即是说，除了识的行相外无缘外境。
怎么说呢？从无始以来由自他相续力而生起的一切识，正是由于内在迷惑且不能等持的无明异熟力，如眩晕、昏厥等显现种种行相得解脱，这是众生对自相的言说。

།རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི ཤེས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ་དེར་སྒྲའི་དོན་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འཇོག་པ་རང་གིས་རིག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ ཅིག་པ་སྟེ།སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡང་དེ་ལས་ གཞན་པའི་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པས་ན་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།འཁོར་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་སོ་སོར་སྣང་། དེ་དག་ལ་རྨི་ལམ་དང་། རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་དུས་ཀྱིས་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་རྨི་ལམ་ལ་ཟླ་བ་དང་། ལོ་ལ་སོགས་ པ་ཀུན་དུ་ཚོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡིན་ན་འཁོར་བའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སོ་སོར་ཇི་ལྟར་ན་དེས་གང་གི་ཚེ་ན་ཐུང་བ་དང་།རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་ན། དེའི་ཚེ་དག་པ་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར།ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རིམ་པ་ཡང་གཅིག་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་ པར་ངེས་པ་འདི་ནི་རྨི་ལམ་དང་།མིག་འཕྲུལ་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པས་གློངས་པའི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པར་རོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ན་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་མི་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུར་རྟག་ཅིང་གཅིག་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་ལས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་བདག་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་དོན་དུ་འཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསླད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ མཐུ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྒྲུབ་པ་མཛད་པ་ལྟ་བུ་ངའི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་ང་ནི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་དུ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་བཞག་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

常与非常、一与多、我与我所、二者与非二者、已作与未作、常与无常、刹那与非刹那、已生与未生等分别念，都是以二相的形式在意识中运行。
当以智慧观察外境粗细差别时，发现皆不可得，因此无念无相的胜义谛即是不二的真实智慧，无分别刹那相续而生。然而无法言说自相，因为言说的对象不能显现于其中。除此之外，世俗谛的确立如同感官识一样是自证的。
然而，对于不可言说的真如，这只是一般性的假立名言。一切存在皆是刹那性的，如同弹指声和闪电等，因为离开了最初和最后时刻的差别住位，故为刹那性。
如何能了知不二的刹那性？即使是遍智者所如实通达的，其他世俗众生又如何能了知？瑜伽行者的自证真实智慧刹那相续，因为分为有相和无相的禅定，所以不是人人都能了知。
轮回众生的刹那性如何必然各别显现？因为他们在梦中与非梦时无有确定差别。如同在梦中仅仅听到弹指等声音就能感受到月份年岁等，同样在未入睡时也是如此。
既然在轮回时于长短等刹那等时间上无有确定，那么对于清净无二的刹那相续又如何能够推度？如同木材与灰烬等，因为自性差别，清净与不清净的自性，次第也不应该是一体的。
因此，如来所确定的刹那性坏灭，这是除了如梦如幻的无明迷乱显现之外的。以二与不二、清净与不清净等来区分它时，不是如同梵天、帝释不二等分别念那样常一的。
因此，外道的智慧不如善逝。主张外境实在的特殊外道等认为我、根、意与境相遇而生识。
因为无外境，大乘中说：'身受用处现，一切是阿赖耶，八识或九识，如海浪般生起。'如同在梦中，由各种染污习气成熟力，虽无外境，唯一识性也显现为身、受用和处所等差别。
因此，并非如同一切智者所建立的那样。'婆罗门啊！我既不是主张有因，也不是主张无因。否则，分别念本身建立能取所取事物，而是教示缘起。'对于主张有因者来说，外境不是因，因为在分析粗细差别时不存在。

།ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས ཀྱི་བདག་དང་།དབང་པོ་དང་། ཡིད་དང་དོན་འཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བརྟགས་པ་ཡིད་དང་དབང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་གྱི། བསླད་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་ངོ་། ། དེའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་བྱ་བ་མེད་དེ། སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་སྤྱིར་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པར་བཞག་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟོན་པ་ནི། གཉིས་ཀྱི་རྣམ པའི་ཤེས་པ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་སྟོན་གྱི།གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་མ་ཡིན་པ་ནི་དེར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ མངོན་སུམ་གྱིས་མྱོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲའི་དོན་དུ་ཐ་སྙད་མེད་དོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་བཞག་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །ཁྱོད་ལྟ་བུ་ དང་གཞན་དག་གིས་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའོ།།བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་རིག་པ་ནི་ནམ་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ན་གཉིས་པོ་ནི་མེད་དོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞིག་།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་འཕགས་པ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྟག པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོ་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་གཏོགས་པར་བྱེད་དོ།།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཁྱོད་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པར་སྨྲ་བ་གནས་པས་མི་རིག་གོ། །དེས་ནི་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་ལ། དེ་དག་ལས་ཚོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ར་རོ་བའི་མཐུ་བཞིན་ལ། སྲོག་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་བཞིན་ཏེ། དེ་འདུས་པ་ལས་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། བློར་འདུ་ཤེས སོ།།འབྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་སྟེ། རྨ་བྱའི་མདོངས་ཀྱི་རི་མོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་མདོ་ལས་ཞི་བ་པ་རྣམས་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལ་དག་པ་ལ་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གོང་ མའི་ཁྱད་པར་གོང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ།སློབ་དཔོན་གྱི་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་། དགའ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། མི་དགའ་ བ་ལ་སོགས་པས་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི། གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་ན་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།

如同外道们所说的我、根、意与境相遇而生识，这样外道所执的意根并非是佛教徒们所说的，而是由染污习气成熟力而显现种种差别的识。
由此因而无有能作所作相关联的作用，仅仅是前者之后有此则有彼而已。
分别念即是普遍安立为义的增益，显示缘起的是二取识的能取所取事，而非不二且不可言说，因为彼处无有无实事的分别念故。
无分别无显现不二真实智的刹那虽然现量所经验，然而如是分别的声义无有言说。
因此遍智意趣是分别念安立能取所取事而显示缘起。
所谓你等与他人不知，是离生等法的缘起。
不知能作所作相关联而生起，是因为当一刹那存在时二者即不存在。
由于有事与无事无有相关故而破除。
关于人无我，如圣大僧众所诵：'诸行皆刹那，无常何有作，所生即能作，亦说即作者。'
极广大法无我中二相诸生无自性，如梦幻等。
如是相的依他起既非生非不生，非作非未作，非常非无常，非事非无事，非刹那非非唯刹那。
顺世外道所承许如是相的外境是无有的。
一切外道所分别的自相共相，是离心显现而作。
无分别无显现胜义谛不二相续真实智相，你等执著外境及住于顺世外道见者不知。
彼说地水火风即是真实，从彼等生识如酒的力用，命如水泡，由彼聚合而成身根觉。
由诸大种差别故众生亦差别，如孔雀羽毛纹样，此即顺世外道经中对寂静者说无外境的生起者们，于彼清净中亦无有感受生起。
智慧殊胜上首等即是最初由闻思等所生者，如同上师智者的殊胜。
甫一出生者亦见以智慧、欢喜、恐惧、忧愁、不悦等成办苦乐等。
故可推知前世串习。
种种众生若非如此不应理，故可推知因的差别。

།འབྱུང་བ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་འགྱུར་ལ། བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་སུས་ཕྱེད། གང་གིས་དེ་དག་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་སུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཁྱེད་ལྟ་བུས་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དག་གིས་མི་རིག་གོ་ཞེས་པ་ནི་བདག ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པར་ལྷུང་བའི་རྒྱུད་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ལ་ལ་ནི་རྟག་པ་དང་གཅིག་པའི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་ཞི་བ་པ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་འཁོར་བ་དང་ཐར་པའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཅི་ལྟར་ན་རྟག་།ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི སྐྱེས་བུ་ཡང་མང་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ཡུལ་ཀུན་དུ་རིག་པ་ན་བདེ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྟག་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཚུལ་འཁོར་བ་དང་། ཐར་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ རིག་གོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་འབྱུང་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བསམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཐར་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ དང་།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་སྟེ། འགོག་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ།།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་སྲིད་པ་གསུམ་པོ་འདི་མི་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངམ། དེ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་པས། ཀྱེ་བྲམ་ཟེ་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་ཡིན་ཞིང་དེར་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཞིག་།ཇི་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་བར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་མེད་པས་མི་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན།།གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཞེས་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་པ་ལས་གུད་ན་མེད་ དོ།།བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ། །འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་རྣམ་པ་ལ་ཆོས་སུ་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྟུང་བའོ་ཞེས་ པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་རྒལ་བ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྤོང་བ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་། ནང་གི་དྲོ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བརྟག་གོ། །དེས་ན་ནོར་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་དོ།།ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ན་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །ཅེས་པའོ།

从因中产生一切果报都是相应的，谁能区分所生的差别呢？那些使它们产生差别的，都属于善业和不善业，这是遍知者的密意。
像你这样说'不知道'，以及其他外道说'不知道'，是因为他们具有执著我见的相续。
其中有些人执著常一之我。如世间寂静派和持咒派等人所说。
对于他们来说，在轮回和解脱时有苦和无苦等差别，那么我怎么会是常呢？因为是梵天、帝释等的本性，所以解脱与未解脱、富有与贫穷等就会有同一性的过失。
数论派等人的补特伽罗也是多的，当了知一切境时，由乐、苦等的分别而区分，这样的补特伽罗也不应该是常的。因此，外道们不了知如来的法轮中所说的轮回和解脱的安立。
涅槃如《七百颂》中所说：'涅槃即是无分别'，即不分别有无等，这就是解脱。
涅槃、虚空和非择灭这三种无为法尚且无分别，何况有为法和无为法。断除有无分别，以有无平等性而证悟，这是般若波罗蜜多中遍知者的密意。
乔达摩啊，这三有是否由无明、爱、业因而生？还是无因生？婆罗门啊，这两者都是断见。为什么说这两者都是断见，遍知者的密意是什么？
如实地执著因与作者的关系，如是一切法无业，故无明、爱、业因不生三有。也非无因生，如说：'非自生非他生，非共生非无因。'然而，这有时有彼有，是假立为法，缘起无生，除了生等刹那法外别无他物。
不可言说、无二的刹那相续中也不起分别。'此有故彼有'是依他起二相上假立为法的分别。
说一切法落入自相共相中，这是断见外道的诤论，遍知者遮破这点。自相共相是二取识中分别外内冷暖、常无常等事物。
因此，对一切错误增益的相都说为自相共相。如《中论》云：'所相若异相，相则无所相；若一则不成，异亦无所成。'

།དེ་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ།བྲམ་ཟེ་ཇི་ཙམ་དུ་ཡིད་ལས་རྣམ་པར་གཡོས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ཙམ་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པའོ།།ཡིད་ལ་རྣམ་པར་གཡོས་པ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའོ། །གང་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་དེ་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མི་གཉིས་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།དེས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཇུག་གོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་འདི་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་ལོག་ཅིང་རིག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་གོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཏེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་དགག་པ་བསྒྲུབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ ནས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།འོན་ཀྱང་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ངེས་པར་འཇུག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་མོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ འདི་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ལ་གྲགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གྲུབ་པ་འདི་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་མདོར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བར་སྒྲོ་འདོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུག་གོ། །ཆུད་པ་འཁྲུགས་པ་ནི་དེ་འཁྲུག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ནོར་པ་ལྡོག་གོ། །ཆུད་པ་གནས་ལས་བྱུང་བ་ན་གཞན་གྱི་དབང་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་འཇུག་གོ།།མཚན་མ་མི་དམིགས་པ་ན་རང་གི་གནས་སུ་ཆུད་པ་ཙམ་དུ་འདུག་གོ། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བཤད་པའོ། །ཟང་ཟིང་སྡུད་པ་ནི་སྲེད་པ་སྡུད་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ནི་དག་པའི་ཆོས་ ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་དག་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་དཔྱད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཆོས་སྡུད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི ཉིད་ལས་གསུངས་པ།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་ཕུང་པོར་གནས་པའི་སྦོམ་པོ་རྣམས་ཕྱེ་ཞིང་། བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་། མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི་བླ་འོག་ཏུ་ཆགས་པར་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་བར་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡང་གང་ཡོད་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ།སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

如是，对于内外无相而起分别，为此遍及顺世外道的一切智者所说：'婆罗门，凡是意识动摇，对外境贪著分别之时，即是顺世外道'，这是说，凡是对外境贪著执取，以及所取能取的分别，各自显现的知识即是邪知。
意识动摇即是常等相的运行，如是一切皆为顺世外道。又胜义谛智慧是无思无相、不二的真实了知，分别有无诸法，由此不行一切二相分别。
此宗义是如来所说，除一切外道外而建立。由刹那相续而生，故非外道常等相顺应之法。由无外境故，背离顺世外道的生起因，而入于了知，即从善不善业习气成熟而生，及从修习般若等资粮而生之心，由此可推知否定顺世外道之立论。
以智慧观察，破析粗细后虽能缘取不二，然而无思无相、不二相之相续真实了知，则如其他决定趣入的根识真实了知般现前。
此宗义非诸外道所有，于顺世外道中亦非所知。此成就亦如是宣说，应当略知一切智者广大意趣。由增益外在生起而生分别。
当以智慧观察时，则不可得而分别转依，安住自相。迷乱即是错乱。以智慧观察则颠倒转依。从住处生起时，依他起二相分别转起。
不缘相时，唯安住自处。此即一切智者所明说。摄受资具即是摄受贪欲，是苦义。苦尽即以清净法获得。
是故应当断除顺世外道之说而精进获得清净法。
《圣楞伽经》智慧吉祥所释相应品第三中顺世外道观察品第十二。
于此，大慧问何为摄法？如是：以自心通达法无我二者等，其中二无我即是法无我与人无我。如此经中所说：'色若析极微，极微无有分'，即是分析蕴处粗大诸法，煮与未煮、动与未动、有障与无障等方分差别，如房舍、聚落、森林等皆成空。
无分极微不应上下相积，如心心所多次所说。人无我亦是一切皆为刹那，如弹指声及流水等。

།སྨྲ་བ་གཞན་དག་གིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྡུལ་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ཏོ། །དེ་དག་གི་བློ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ དངོས་པོ་བླངས་པ་མེད་དེ།རྟག་པ་ནི་མེད་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་དཔྱད་དེ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། ཕུང་པོར་མི་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་ པའི་ཕྱིར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇུངས་པ་སྤངས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སའི་ཁྱད་ པར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡུལ་ལ་དབང་ཞིང་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་དབང་ཐོབ་ཅེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བ་རྟོགས་པ་དང་། ཐུགས་པ་མེད་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པས་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ།ས་བཅུ་ཐ་དད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་གོང་མའི་ཡང་གོང་མར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་སྦྱོར་བ་མཆོག་ཏུ་དབང་དུ་གྱུར་པས་དབང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྡོམ་པ་གཉིས་པ་དད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་འདས་ཏེ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་དབང་ཐོབ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ལོག་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། མང་ དུ་ཐོས་ཤིང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན།དེ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྤ་གོང་བ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ཀུན་དུ་འཚེ་བས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ནི་མཐོང་། ཞིང་བརྒྱ་ནི་བསྐྱོད། ལུས་བརྒྱ་ནི་སྟོན། གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཡིན། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ སེམས་ཅན་རྣམས་དགོད་པར་བྱེད།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་ཟས་འདོད་པ་ལ་ནི་ཟས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོག་པར་འཛིན་ པ་དང་།གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །འོད་བྱེད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བཟོད་པ་ཐོབ་པས་འོད་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།འོད་འཕྲོར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པར་སྤྲོ་བས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ། །ཤིན་ཏུ་དཀའ་རྒྱལ་དུ་རྒྱལ་བར་དཀའ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྒྱལ་ཏེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་ འཇོག་པས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ།།མངོན་དུ་བར་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་འཇུག་པར་སྤྱོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ། །རིང་དུ་སོང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྙིང་རྗེས་གཞན་གྱི་དོན་ཐབས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེའོ།

其他论师所计度的我、梵天、帝释天、微尘、胜性等执为实有。他们的分别心和妄想并未获得实在，因为常法是不存在的，由于未生故，如同石女儿等。由于次第和同时的作用相违故，如同兔角等是无实法。如是遍知补特伽罗无我，以智慧观察，常、我、作者、业、作用、所作、所取、能取等分别念不再生起。
如同在《圣般若波罗蜜多经》中所说，由于不住于蕴及破坏故称为内空性等。如是由于无我和我所执著，断除贪著后，布施等一切波罗蜜多的福德智慧资粮，瑜伽自在者们地位的差别逐渐增上，于境得自在，心、意、意识转依。
如同所说获得自在，证悟一切佛智灌顶，获得无碍境界，于一切法自然成就而得自在称为法。由十地差别以十波罗蜜多，于上上福德智慧资粮最胜自在，以此自在及为利他而具力的瑜伽自在者获得一切智性，趣入利益众生。
其中第二律仪超越信解行地，在极喜地获得三昧后得自在，是从轮回中转出，是生于如来种姓，是多闻无畏，是在眷属中无怯懦，是于一切损害无所畏惧，见到百佛，震动百刹土，示现百身，以二种转轮王，安立众生于十善业道。
对一切众生行布施，如对求食者施食等广大功德，布施波罗蜜多增上。无垢地中通达法无我和人无我，由于于所取二种分别无有执著故，安住于无二持戒三昧时，持戒波罗蜜多增上。
在发光地获得神通和忍辱，由具光明故成为光明。在焰慧地精进通达世间和出世间法，故精进波罗蜜多增上。在极难胜地战胜难克服的烦恼，心一境性等持，故禅定波罗蜜多增上。
在现前地随顺缘起而行于顺逆，故般若波罗蜜多增上。远行地是由证悟三十七菩提分法故称为远行，虽离三界贪欲，仍以悲心方便行利他事，此是方便波罗蜜多增上。

།མི་གཡོ་བར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་སྣང་ བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་ཞིང་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོར་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སུ་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོར་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཤིང་ཆོས་སྨྲ་བ་པོའི་ཆོས་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དུ་ནི་ཆོས་མཐའ་དག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ ཀྱིས་དབང་བསྐུར་ཏེ།དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །ས་བཅུར་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་མི་ཤེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དེས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ནི་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྟེ་ས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །ས་དང་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བྱེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དུས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རོ།།ཚེའི་དབང་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པས་ན་འཁོར་བ་ལས་ལོག་པ་ཡིན། དེ་ཀུན་དུ་འཚོ་བ་ལས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེས་ན་ས་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། ཚེ་ལས་ཡོ་བྱད་མོས་པ་དང་། །སྨོན་ལམ་རྫུ་འཕྲུལ་སྐྱེ་དབང་དང་། །ཆོས་སེམས་དེ་བཞིན་ཤས་ཆེན་དང་། །དབང་བཅུ་འདི་དག་དབང་པོས་འཐོབ། །ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ས་བཅུ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ དང་འདྲ་བར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདིར་བསྙད་པའོ།།ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲོས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྟག་པའི་གཟུགས་དང་། སྦོམ་ པོ་ཡན་ལག་གི་རྫས་ནི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་།འདུ་བའི་རྒྱུ་བའི་བར་དུ་རྫས་ཡོད་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ནས། གང་གི་ཚེ་ན་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ། མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བའི་སྤྲོས་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་སྤོང་ངོ་།།མུ་སྟེགས་བྱེད་སྨྲ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བར་བྱེད་དོ། །མཁས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ ལ།རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། མཐོང་བ་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་དོན་གཅིག་འཛིན་པས་ན། བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །རྒྱུ་ཞིག་པར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པའི་གཉིས་པོ་ལ་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་པ་སྔ་མ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་པར་རྒོལ་བ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་གནས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གསུངས་པ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པར་མི་མཐོང་བས་ཆོས་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་རི་བོང་གི་རྭ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ།།རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱེད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་དོ།

以不动摇的缘起智慧观察空性，从无二无相的禅定中起定，以清净世间有相禅定的各别观察智慧显现世间，为利他而修习愿波罗蜜多。
在妙慧地中，以各别正确了知的禅定和各别观察智慧了知一切意乐和习气，善说法要，以此力而修习力波罗蜜多。
在法云地中，为了了知一切法而得到诸佛灌顶，以此而修习智慧波罗蜜多。
为断除十地所应断的烦恼所知障及其习气，而成就一切种智。
如是，彼能掌控一切法，成为一切瑜伽的自在者，即成佛。
直至第七地之前无有任运，第八地的诸位则是任运成就。
初地的诸位虽能掌控智慧，但要到一切种智时才圆满。
由获得寿命自在、资具自在、业自在，故能超越轮回。此即无有生存恐惧等。因此从初地开始即能自在。
如经中所说：'寿命、资具、胜解、愿、神通、生、法、心及大势力等十种自在，由诸根获得。'由此而得自在。
如同《十地经》所说，分别十地时唯证得一切种智，此处一切种智如是宣说。
对一切见解的戏论起二边实执分别，即是对有无等见解的分别。微尘自性实有是常法色，粗大支分实有具有作用乃至具有功德，直至聚合运动等实有，而梦中则无。
以智慧观察时，若能破析粗细，不得其相时，则能断除见解戏论的分别。
外道所说大多令愚者堕入常断二边。智者则不然。
执著无因而起邪见，如认为殊胜等是有，无因即是常等分别。由见触等执持一境，故说有我。
因已灭故无因事，故成断见。即前刹那因已灭故，后刹那无果事，故前刹那非因。
如是外道成为断见。
对于念知等刹那灭不应理的诤论，一切智者亦从住边而说：由不见生住灭故名为法。一切智者的密意是：凡所有即是刹那，如弹指声、流水等。常法未生故如兔角等无实。
由次第与顿时作业相违故，如石女儿等非有。

།དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་ནི་རུང་གི་ རྟག་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུང་སྟོན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་བར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་དག་མི་རུང་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་བ་ལས་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་པའི་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་ པ་སྟེ།དེས་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡོད་ཅེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་བཤད་པ་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་ཆོས་དཔྱད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །། དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གང་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས བགྱི་བ་དག་གི་ཚིག་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འགོག་པ་དང་། ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་དང་།རྟག་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་མཐོང་བས་སེམས་དང་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་མང་པོ་མི་འབྱུང་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་མར་མེ་དང་། ས་བོན་དང་། རླུང་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཟད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པར་བརྗོད་ དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཇིག་པར་ལྟ་བས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་མར་མེ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་འཇིག་པའི་ལྟ་ བ་གང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་པའི་འོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཉན་ ཐོས་རྣམས་དང་།དགེ་སློང་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཕུང་པོ་འཇིག་པར་ལྟའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རྟག་པར་ཀུན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་། །མི་རྟག་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གཞན དག་ནི་ཡུལ་གཞན་གྱི་གནས་སུ་སོང་བ་ཐར་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དབུས་ན་ཐར་པར་འགྲོའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་རླུང་གིས་ཀླད་པ་བརྟོལ་ཏེ་ཞི་བའི་གནས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་རྟོག་གོ། །གང་ན་གནས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ནས་ཐར་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །དེ་བས་ན། ཉོན་མོངས་འདོད་སོགས་བསྒོས་པ་ཡིས། །སེམས་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཉིད་དེ་ལས་གྲོལ་བ་ནི། །སྲིད་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་ པར་བརྗོད།།ཅེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་བློའི་རིག་པར་བྱ་བ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གཞིག་པས་ཐར་པ་བརྗོད་དོ། །ཤེས་པ་ལ་བློའི་རིག་པར་བྱ་བ་ཞིག་པར་མ་མཐོང་བས་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བ་ཐོབ་པའོ།

因此，对于念、知、系缚、解脱、安乐等刹那性的灭法是合理的，但对于恒常不变的则不合理。对于预言中所说的生、住、灭等差别及其作者的相互关联的分别念是不合理的，然而，从无中生有，从有转为无，因此生、住、灭法是恒常的，但并非胜义谛中的存在。
如大僧众所诵：'一切诸行刹那性，无常何有作用耶，所生即是其作用，彼即说为作用者。'因此，一切智者意趣是：对于二无我皆有刹那性坏灭。
《圣楞伽经》智慧吉祥所作释第三品中法观察品第十三。
尔时，复有菩萨摩诃萨大慧白世尊言：'世尊，所谓涅槃者，一切外道分别涅槃涅槃之语。'
世尊告曰：'大慧，是故善听'等。某些外道认为灭除蕴、界、处，离欲境界，以及见常法不相应，则诸多心及心所不生。过去、现在、未来境界随念，如灯、种子、风一样，因缘尽故分别不行。
因此，虽然他们有涅槃，但大慧，以断见不能得涅槃。即以灯等譬喻蕴、界、处等境界刹那坏灭，从识至断见，凡是执著涅槃者，一切众生恒常中前刹那之后即是涅槃性。因此，一切智者意趣应知：以见坏灭故无涅槃。
声闻及凡夫比丘思惟法者执著蕴坏见。大乘中因无外境事物，无能取所取事物故，非常亦非无常。如《圣般若波罗蜜多经》中说：'不见为常，亦非无常'，又说：'非乐亦非苦，非善亦非不善'等广说。
其他有说往他境处为解脱，如说往日轮中央得解脱。有些认为风破顶骨而往寂静处。若有处所可往则有生，以往生他处故非涅槃，一切智者意趣是：灭尽烦恼故解脱。
因此：'以烦恼贪等，熏染故心性，即是轮回故，彼解脱于彼，说为到有边。'此说某些外道以破除见到智慧所知而说解脱。于智中不见智慧所知破坏而称为解脱，即是知无常而得厌离。

།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱ་ བ་ཐབས་མི་ཤེས་ཏེ།གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཆགས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་བདག་མེད་པ་ཤེས་ན་ལྡོག་གོ་ཞེ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ཐར་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཀག་སྟེ་འཁོད་ཅིང་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་ ཆགས་པ་ལོག་སྟེ།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་དེ་ལྟ་བུར་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མི་ཤེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་ཅིང་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པར་མཐོང་བས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རྟག་པ་དང་། བདག་ལ་སོགས་པའི་ རྫས་སུ་བརྟགས་ནས།བློ་དང་སྒྲ་དང་མི་རྣམས་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་ཅིང་དེའི་ཡོན་ཏན་བློ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་རྣམས་བཀག་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་སྙམ་ནས། རང་གི་སེམས་སྣང་ བ་ཙམ་ལ་མི་མཁས་པ་དག་མཚན་མས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ་མཚན་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དེ།འདུ་ཤེས་སྐྲན་དང་འདུ་ཤེས་ཟུག་རྔུའོ་སྙམ་ནས་དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་ ཡིན་ནོ།།རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ལ་མི་མཁས་པ་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །ཞེས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ལྡོག་པ་མི་ཤེས་ནས། བདག་རྟག་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རིག་ སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་རྣམས་རྟོག་གོ།།གང་ན་བདེ་བའི་ཀུན་དུ་ཚོར་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་མི་གནས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཞི་བ་པ་དང་། གཏོགས་འདོད་པ་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་ རྟོག་གོ།།ཇི་ལྟར། ཐམས་ཅད་འདི་ནི་ཞི་བདག་སྟེ། །ཞི་བ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་སྟེ། །གང་ཞི་དེ་ནི་བདག་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་དང་། །ཆུ་ནི་ས་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། །དེ་ལྟར་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ། །ཞི་བ་དག་པ་རྣམ་པར་གནས། །བསྟན་པ་བྱིན་འགྲོ་དེ་བཞིན་ དུ།།གང་སར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་དེ་ནི་དབང་མཆོག་གི་།བདག་ཉིད་ཁྱབ་སྟེ་གནས་པའོ། །གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྨྲས་པ། འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་བདག་གནས་པར། །བདག་ལ་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། །བདག་ལྡན་དེ་ལྟར་སུས་རིག་པ། །ཀུན་དུ་མཉམ་པར་མཐོང་བའོ། ། ཚངས་པར་སྨྲ་བ་བྷ་དྲ་ཧ་རི་ལ་སོགས་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ། དེ་ཕྱིར་ད་རོད་ས་གནས་པ། །སྣང་བའི་གྲོང་ནི་འགྱུར་བ་མེད། །ཚད་དང་ལྡན་པའི་སྤྲིན་རྣམས་ནི། །རླུང་ལས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུའོ། །སོ་སོར་ཚིག་དོན་དེ་དག་དང་། །ཁམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་སྨྲ་བ་སྟེ། །དེ་ཡོད་དང་ནི་དེ་ཆེ་བ། བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམས་སྨྲས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་དབུལ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་གྱིས ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་གཉིས་གཅིག་པ་གཅིག་པུ་ལ་རང་བཞིན་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བའི་སྟེང་དུ་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།

那是不知道断除烦恼的方法。如果说由于执著常见和我见而产生轮回的痛苦，如果了知无我则能够遮止，那么此时就成为解脱的方法。但是遮止想蕴的分别而安住，如何以智慧的方法遮止贪著，如何不知道诸法刹那生灭的道理。
有些人说不起分别而见到常与无常，这是对相续中恒常存在的识蕴增益为我，执著为常、我等实体，遮止对心、语言和人的分别，阻碍其功德心等的生起而作分别。
有些人认为相的分别念众多会导致获得痛苦的生起，于是对仅仅是自心显现不善巧的人们因相而恐惧战栗，由于见到相而希求安乐，为此成为涅槃的心，这就是执著想蕴之相的本性，认为想蕴如同肿瘤和想蕴如同刺，因此成为无想者。
对仅仅是自心显现不善巧是指，'身和受用处所显现，阿赖耶识遍行生起'，由于不知道通过智慧观察而遮止，那些持咒者最终宣说常我是最极欢喜处所的涅槃而作分别。
哪里有乐受，那里就是其他生处，如何是涅槃？这是一切智者的密意。又有些人通达内外一切法的自相和共相，过去、未来、现在诸法不住，而分别为涅槃，这是寂静论者、胜论师、梵天等论师们分别诸法具有共相和别相。
如同'一切此即寂我，从寂性中生起，于一切众生寂静，凡寂静即是我。如同树中有火，地中有水，如是一切众生中，清净寂静安住。教法所及如是，凡是少许所有，一切即是自在，我性遍及安住。'
胜论师也说：'一切众生我安住，我中一切众生住，谁如是知具我者，平等见到一切法。'
梵天论师跋陀罗哈里等成立：'是故住于大地处，光明城市无变迁，具量云彩等，如从风中生起。各别语义彼等及，界之义理亦宣说，彼有及彼广大性，唯说诸自性。'
如是，诸不二论者们执著共相和别相的一切种类解脱与未解脱、贫富等成为一性的过失。
刹帝利和顺世外道所执著的差别和无差别是不存在的，因为我与他的两种自性是一性，一体中不可能有两种自性，色法与无色法、冷与火等成为一性的过失之上，也成为无有互为果的过失。
因此，一切智者密意是：通过遍知自相和共相而无有解脱。

།ཁ་ཅིག་ནི་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འཇིགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ལྟ་བར་བྱས་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་བསྟན་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་དགུ་མི་འདོད་ན་སྐྱེ་དགུ་ཅི་བྱ། གང་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མི རྟག་པ་ཉིད་ཤེས་ནས་བདག་གི་རྣལ་འབྱོར་དུ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མིང་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཐར་ པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་དག་རྟག་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ།དེས་ན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐར་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་དག་བདག་གི་འདུ་ཤེས་ལ་ནི་གནས། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་ གནས།།གང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་མིན་པ་ཡི། །བདག་མེད་པའི་ནི་བདག་མི་ཤེས་སོ་ཞེས། །ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་མི་མཁས་པའི་བློ་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་པོའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། རྟག་པར་བདག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་རང་གི་ཡོན་ཏན་བློ་ལ་སོགས་པ་ཁས་བླངས་པར་སྔར་སྨྲས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཐར་པའོ་ཞེས་སོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ནི་མི་མཁས་པའི་བློ་ ཅན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་སྟེ།སྒྲ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྐྱེས་བུས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མཐོང་བ་སྟེ། གཙོ་ནི་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡིན་པར་རྟོག་གོ། །ཚོར་བ་ཅན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་རེ་ལྡེ་དང་རྩིག་ པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་ཏེ།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མ་ལོག་པའི་བར་དུ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་རམ། བསམ་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་བསམ་པ་ཡོད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ན་མི་མཁས་པའི་བློ་ཅན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་ པའོ།།རང་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏི་མུག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བློས་རྟོགས་པའི་དོན་ནི་སྐྱེས་བུས་ཚོར་རོ་ཞེས་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་གོ། །དེའི་ཚེ་ན་ ཡང་ཡུལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་བསམ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་རིགས་པས་ན་བློ་དང་སྐྱེས་བུ་ཇི་ལྟར་ན་ཐ་དད་པར་རུང་ཞེས་བྱ་བར་བར་ཏི་ཀ་ལས་ཞིབ་ཏུ་རྩོད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིག་སྔགས་ཀྱི་བུན་ད་ཀའི་རྒྱུད་ལས། རྣལ་ འབྱོར་གྱིས་ནི་གཙུབ་གཏན་གཙུབ་ཤིང་ནི།།ཞེས་བསྲེགས་པ་མཐའ་མེད་པ་གསོད་སྡིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་བ་ཛ་ས་ན་ཡ་ཀ་ལས་བྱུང་བའི་རིག་སྔགས་ནི་རིག་སྔགས་མ་ཡིན་ནོ། །མཆོད་སྦྱིན་ནི་མཆོད་སྦྱིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་ནི་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ནི་མ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་རྐུ་བ་མི་རྐུ་བར་འགྱུར་རོ།།གདོལ་བུ་ནི་གདོལ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྨེ་ཤ་ཅན་ནི་སྨེ་ཤ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གང་གཉིས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ན་ཡེ་ཤེས་མི་གཉིས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ ལོག་པ་ན་སྡིག་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

有些人认为我、众生、命、养育、士夫、补特伽罗和一切法都不灭而涅槃，这是从闻而来。如果执著我见，就应当了知并且必须宣说。如果不愿意有众生，众生有何用？对于那些无有此世间，了知世间无常性而安住于我瑜伽的人们，如是执著我见，就无有解脱，这是一切智者的密意。
我、众生等名称是十二种异名，外道所计的解脱认为这些是常的，而色等其他是无常的。因此，由于执著我见，他们不能获得解脱。如《三摩地王经》中说：'若住于我想，彼等住苦中，若无有苦者，不知无我性。'
大慧，一些愚昧无知的外道见到自性与士夫的差别，以及功德变化的作者，而认为是涅槃。这是尼夜耶派和胜论派的境界所生，他们执著常我，承许自身的功德智慧等，为了断除前述诸法而说是解脱。
数论派被一切智者说为愚昧无知，他们认为声等所缘的功德由士夫差别而见，主要是为士夫的利益。即使完全了知有感受的色等境界的差别，如同门与墙的差别，只要我执未除，岂能仅此获得解脱？无思维的功德是作者，有思维则非作者，因此一切智者说他们是愚昧无知。
自性、乐、苦、痴的相是三德的自性，以及士夫的受用和境界的本性。数论派认为智慧所了知的义是士夫所感受的。此时必定遍计境界是有思维的，以理推之，智慧与士夫怎能有别？如注释中详细辩论。
有些人说由于非福德穷尽，如咒术本续中说：'瑜伽以钻木取火'等，无尽燃烧是杀生罪过。如婆阇娑那耶迦所说的咒术非咒术，祭祀非祭祀，父非父，母非母，由此偷盗成为非偷盗。旃陀罗非旃陀罗，猎人非猎人，婆罗门成为非婆罗门等，于此若见无二，即是无二智慧，这是说明我执断除时罪业穷尽。

།ཞི་བ་ལ་རྟོག་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྱུང་གཅིག་གི་།བསོད་ནམས་སྡིག་པ་ཟད་པར་བྱེད། །འབྱུང་དང་འདྲ་བའི་ཐར་པ་མེད། །ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་མཚུངས་རིག་མེད། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་རབ་ ཏུ་བྱུང་བས་སྡིག་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན་ནི་ལྷས་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ཙམ་དུ་བཞག་གི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་ནི་ཐར་པར་མི་རུང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་ཤེས་པས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་མེད་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།དེ་བས་ན། སྲིད་ལ་ཆགས་མེད་བསམ་གཏན་པ། །སྲིད་པའི་ཐོག་མར་ཕྱིན་པ་ཡང་། །ང་ རྒྱལ་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་སུ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་ལྟུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནི་དབང་པོས་རང་དབང་དུ་བྱས་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་ལ། །སྐྱེ་བོ་མི་ཤེས་དབང་བྱར་མེད། ། ངན་སོང་ངམ་ནི་མཐོ་རིས་སུ། །དབང་པོས་བསྐྱོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ། །དེ་སྟེ་དབང་པོའི་ཚིག་བཙན་ཏེ། །མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཉིད་ཅིས་ན་ཐར་པར་མི་འགྲོ། །འོན་ཏེ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སུས་བྱས།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོས་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞིག་ན་ནི་ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། རལ་པ་འཆང་བ་ དང་།ལྷབ་ལྷུབ་སྣ་ཚོགས་པའི་གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་མགུ་སྟེ། ཅིས་ན་ཐར་པར་ཁྲིད། དེས་ན་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་མི་རུང་གི་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ གཅིག་གིས་གཅིག་ཞུགས་པ་སྟེ།རྒྱུ་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་པས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ་དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མེད་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་སྐྱེ་བའི་མ་ཡང་རྒྱུ། རྒྱུ་ གང་མེད་པས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ།།བདག་ལ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ལས་བྱེད་དོ། །བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་མི་བྱེད་དོ། །བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ལས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལས་སུ་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་འགྲོལ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ཅིས་ན་བརྗོད།ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་སྟེ། ལས་མི་བྱེད་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ནི་བདག་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ ཅིག་ནི་བདེན་པའི་ལམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀས་རྟོག་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་ལྷུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མཚན་མར་སྦྱོར་བ་མེད་ན་ཐར་པའོ་ཞེས་ སོ།།ལས་འབྱུང་ན་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། རྒུད་པ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པས་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྤང་ངོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟ་བུར་བདེན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་སྟེ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ ཏན་ཅན་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གཅིག་པ་དང་།ཐ་དད་པ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་རྩ་བ་ནས་བཅད་ན་ཡོན་ཏན་ཅན་བདག་མཐར་རོ་ཞེས་རྟོག་གོ།

关于寂静的思维：世尊说，一个生起的功德和罪业可以消尽。没有与生起相似的解脱。后面的文字没有相同的智慧。
如果没有我执而出家就能转除罪业的话，那么仅仅被天神摄受而未离贪欲是不能解脱的。
有些人说'以烦恼尽智'，是指没有智慧观察而离外在贪欲者的智慧虽然已经灭尽贪等烦恼，但因为有我执，所以外道们没有解脱，这是一切智者的密意。
因此，无著于有的禅修者，即使到达有顶，也会被我慢钩牵引，而堕入地狱。
有些人见到世间被诸根自在所控制而认为有涅槃，对此说：'对于我的苦乐，众生不知无自在。或堕恶趣或生天，如被诸根所驱使而行。'
如果诸根的话语有力，能导向天界和解脱等，那么此时因为那些根已离贪，为何一切众生不能解脱？
若未离贪，则谁造作了他的烦恼和无明之苦？因此诸根并不能给世间带来快乐和痛苦等。
若是清净，那么以灰涂身、蓄发、各种舞蹈歌唱等使诸根欢喜，为何能引导解脱？
因此，未离常见、我执和贪爱是不合理的，应当离贪才能解脱。
有些人认为世间的生起是相互交织的，不是由因而生，对此如同执著因一样愚痴不解，由于不解而认为没有涅槃。这是说众生不了解业相和生的因，不了解无因即能解脱。
有我执则造业，了知无我则不造。若有我执，怎能不造业？业论者说我能从业障解脱，为何这样说？
如同由业因而有生，不造业则不会生。应当了知涅槃的根本因是无我，这是一切智者的密意。
大智慧者，有些外道认为通达真谛之道而有涅槃，如尼耶耶派所想：苦的生起过患是由邪见所致，使之一再堕落。
如是无相应即是解脱。有业则有生、老、衰、死之苦。业由贪等所造。贪等从邪见而生。
以了知无常、苦、不净而断除邪见。如是真谛智是一切智者的密意，然而他们没有无我智慧，如是因为有我执，业和生如何能够止息？
有些人认为通达功德与功德所依，见其一性、异性、二俱、非二俱而成为涅槃之智，这是胜论派认为从根本断除我的九种功德，功德所依我即是边际。

། མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆུད་པ་མཚུངས་པས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཡོན་ཏན་གཅིག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཐར་པའོ་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ལྷ་ཡི་འདི ནི་ཡོན་ཏན་ཅན།།ང་ཡི་སྒྱུ་མ་རྒལ་དཀའ་བར། །དེ་ལྟར་ང་ལ་སུ་རྟོགས་འགྱུར། །དེ་དག་སྒྱུ་མ་འདི་ལས་རྒལ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒྱུ་མ་ནི་བྱེད་པའི་མཐུ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ནི་འཆིང་བར་འཇུག་གོ། །ཤེས་ པའི་མཐུས་ཐར་པའོ།།གཉིས་ཀར་སྨྲ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྨྲ་བའོ། །གཉིས་ཀའི་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ཀྵ་པ་ན་ཀ་སྟེ། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ལྟ་བར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཡོད་ཀྱི། བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་ པས་ན་འཁོར་བ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར།ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གྱི་ཕྱོགས་ཉིད་བརྟག་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་འདི་དང་། རང་བཞིན་ལས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་ཐར་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ལ་དགའ་བ་དང་།འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ཀུན་རྟོགས་པས་སྔོན་གྱི་གོམས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྲེད་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ན་ཐར་པར་དགོངས་པའི་ དོན་དུ་བརྟག་གོ།།གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོར་འདོད་པ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོ་མི་འདོད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་སྟེང་དུ་དབང་པོ་སྟེ། བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་རྟོག་གོ། །ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཉི་ཤུ་ལྔ། །གནས་ནི་གར་དང་གར་ཡང་རུང་། །མགོ་བྲེགས་རལ་པ་ཕུད་པུ་ཅན། །གྲོལ་བ་དེར་ནི་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་པ་ནི་སྤྱིར་རོ། །དབང་པོར་མི་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་དང སྐྱེས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པས་ཐར་པ་ཞེས་འཛེར་ཏོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་སེམས་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སེམས་སྟོབས་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པ་མཉམ་པའི་དུས་ན་གཙོ་བོ་གཙོ་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ནི་བློའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆེན་པོ་ལས་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་ལས་སྒྲ་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་དེ་ཙམ་ལྔའོ།།དེ་ཙམ་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་། བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡིད་དེ་གྲངས་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་བློ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ནན་ཏན་དང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་དགུ་ཟད་ན་ཐར་པའོ། །གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དྲུག་བསྟན་པ་འཛིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་བདག གི་དོན་སྤངས་ལ།གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསམ་པ་དག་ཅིང་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་དགུ་སྐྱོང་བས་ཡོན་ཏན་དྲུག་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཞེས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བརྟགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་དྲུག་ནི་འཇལ་དུམ་དང་། འཐབ་པ་དང་། ཆ་བ་དང་། འཁོད་པ་དང་། རྟེན་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱི་དངོས་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཅིས་ན་ཚེ་གཞན་ལས་ཐར་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒྲའི་དོན་ལས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་དུས་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དུས་ཀྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་དུས་གཞན་དུ་ཐར་པ་ཞེས་ཏེ་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བ་ཉིད་ཐར་པའོ།།ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། སྲོག་དང་སྲོག་མིན་དབུགས་སྙོམས་ནས། །སྣ་ཡི་ནང་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། །དབང་པོ་ཡིད་དང་བློ་ཡང་བསྡམས། །ཐུབ་པའི་ཐར་པར་གནས་པའོ། །ཞེས་སོ།

由于说二者的人们是一致的，因此与梵天、帝释等相同的快乐、痛苦、愚痴等品质完全断除后即为解脱。如同《入胜论》所说：'此乃具功德天，我之幻化难度，如是谁能了知我，彼等度此幻化。'
同样，帝释的幻化是作用力，由男女二十四种差别分类而入于束缚。以智慧力得解脱。
说二者即是说二种。说非二者即是说非二非不二的刹帝那迦，对于说有我、作者、外境见的那些人，虽有我执，但无无我智慧，如何能尽轮回？
有些人说'从自性'等是顺世外道的观点，认为如实地从此事物和自性中生起，如是灭尽即是解脱。
由于见到刚生即有喜、惧、忧等觉知，故推知前世习气。有贪者即生，离贪者不生，由见此故，应知贪尽即是解脱之意。
另外，推知其他生已多次解说。有些数论师说'通达二十五真实'，有些承许根，有些不承许根。在二十五真实之上加上根，有作用和无作用被认为是涅槃之因。
'了知二十五真实，无论住于何处所，剃发或结发髻者，必定于彼得解脱。'此为总说。
不说有根者们说由了知自性与士夫的差别而解脱。
思维二十五真实即是士夫的本性。心力、尘、暗平等时为最胜，从最胜生大，此即是觉的异名。从大生我慢。从我慢生声等五唯境。从五唯生五大种、五知根、五业根及意，此为数论的传统。
特殊的差别是：觉、乐、苦、欲、嗔、精进、法、非法、行等九种我之功德尽时即解脱。数论师们说由见功德与士夫的差别而解脱。
有些说'护生及持六功德而得涅槃'，即舍弃自利，为利他而发清净心具悲悯护持众生，由持六功德故得解脱，应知是灭尽痛苦。
六功德是：度量、争论、施予、安住、依止及二种事物的法则，为何从他世解脱，应知是从一切智声义中的密意。
有些说'由见作者非时'等，即如何从时之力生，如是于他时解脱，即果生即解脱。如《入胜论》所说：'调息入出气，运行于鼻中，摄根意及觉，安住牟尼脱。'

།ལྷ་ཆེན་པོས་ཀྱང་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་སྙོམས་པའི་ དབུགས་ཀྱིས་ནི།།ཞགས་པ་སུས་ནི་མཆོད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ། ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལས་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཅི་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་མཆོད་པར་གྱུར་པས་དེ་དག་གོ། ། གང་འདིར་ལྟ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ནི་མཐོ་རིས་སུ་མཐོའོ། །གོས་སྦྱིན་པ་ནི་ཉི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པའོ། །གསེར་དངུལ་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཟ་ཞིང་དེ་ཚེ་མཐའ་མེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པ་མེད་པས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲུས་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པར་ཐར་པ་རྟོག་གོ། །གང གཱ་ཆུ་དང་དེ་བཞིན་མཆོད།།གང་གཱ་རྒྱ་མཚོ་འདྲེས་པར་ནི། །ཁྲུས་བྱེད་དེ་དག་མཐོ་རིས་འགྲོ། །ཤི་བ་དེ་དག་ཡང་སྲིད་མེད། །ཅེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ནི་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །ཡིད་ལྟ་དཔའ་བོར་གནས་ཤིང་ནི། །རྣལ་འབྱོར་ བརྩོན་པའི་འགྲོ་བ་གང་།།གང་གཱ་ཡ་མུན་འདྲེས་པ་ལ། །སྲོག་འདོར་དེ་ཡི་འགྲོ་བ་དེ། །ནམ་ཞིག་དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས། །བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་གལ་ཏེ་འགྲོ། །རྡོ་བས་རྐང་པ་གཉིས་བཅག་སྟེ། །དེ་ཉིད་དུ་ནི་འཆི་བར་བྱ། །བྲམ་ཟེ་གསོད་ལ་སོགས་པའི་མི། །དེར་བཀྲུས་ནས་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ།།སྲིན་མ་ཕྱེ་མ་ལེབ་རྣམས་ཀྱང་། །ཤི་བ་གྲོལ་བར་གདོན་མི་ཟ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟ་བུར་འཁྲུ་བས་སྲིད་པ་མེད་པར་རྟོག་གོ། །སྔགས་ཀྱིས་ཀྱང་མཐོ་རིས་དང་སྡེ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ང་ཡི་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ ནི།།བྲམ་ཟེ་གསད་པའི་སྡིག་བྱེད་ནས། །ལུས་ནི་བོར་ནས་རབ་འགྲོ་བ། །དེ་ནི་འགྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་དང་སྲིད་པ་མེད་པར་བརྟགས་པར་བརྟག་གོ། །ལྷ་ཆེན་པོས་ཀྱང་སྨྲས་པ། འཆི་བའི་དུས་ནི་བྱུང་བ་ན། ། རིག་སྔགས་ཆེན་པོ་གཅིག་ལ་སོགས། །མིས་ནི་ཡིད་ལ་བསམས་གྱུར་ན། །ལུས་ཞིག་ནས་ནི་ཞི་བ་དང་། །ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་འགྲོ་གདོན་མི་ཟ། །དགུ་བདག་ལ་སོགས་སྔགས་ཆེན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་བ། །ཆང་བཏུང་ལ་སོགས་སྐྱོན རྣམས་ཀྱིས།།མི་རིགས་པར་ནི་བྱས་ན་ཡང་། །ཡང་དག་རིགས་ཉིད་མི་གོས་སོ། །ཚངས་སྤྱོད་སྩོགས་པས་ལུས་ལ་ནི། །གདུང་བར་ཅི་ཕྱིར་བྱ་ཞིག་གུ་།ཡོངས་ཤེས་པས་ནི་དེ་དག་གྲོལ། །དེ་དག་ལ་ནི་གཟིར་འགྱུར་མེད། །དེས་ན་སྲིད་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་སུ་དགོངས་པའོ།།སྔགས་དང་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་སྲེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ལྡོག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྡིག་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །དེས་ན་དེར་ཞི་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། སྲིད་ཞིའི་རྒྱུས་ ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར།།ཤེས་པ་མེད་ཅིང་སྡོམ་པའང་མེད། །དེས་ན་ལྐུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས། །དེར་བཞུགས་བསྐལ་པར་བརྗོད་པའོ། །སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ སྔ་མའི་ཕྱོགས་སུ་དགོངས་པའོ།།ཇི་ལྟར་པ་ཏན་ཛ་ལིས་སྨྲས་པ་ལས་འབྱུང་བ། སྨན་དང་། ནོར་བུ་དང་། སྔགས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཚེ་གཅིག་གིས་དངོས་གྲུབ་སྐྱེའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཚེ་གཉིས་པོ་ཉིད་ལ་དངོས་གྲུབ་སྟེ། གོམས་པར་སྤྲོ་བའི་དྲང་སྲོང་ནི་ཐམས་ཅད་ ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐོས་པའོ།།དེར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་རྩོད་པ་མེད་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །རྗེའུའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཁ་ཅིག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། རྩ་བ་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་བརྗོད་དོ།

大天也说道：'以平等的气息，谁不会供养套索。'等等。对于远离我执贪著的人，可从业和生死中解脱。有些大智者说'由于有'，即如何以祭祀供养而成就的那些。在此具有见解者的功德升至天界。布施衣物则与日同在。布施金银则食用真实之甘露且寿命无尽。
有些说'由于无有'，即认为通过沐浴、火供等得解脱。'于恒河之水如是供养，于恒河入海处沐浴者升天界，彼等死后无有轮回。'对此，我执是业和生的因，于此无执则可解脱。
'心住于勇士见解中，精进修习瑜伽者，于恒河阎摩那河汇处舍命，彼等众生，若于某时前往瓦拉纳西，以石块打断双足，即于彼处死亡。杀婆罗门等人，于彼处沐浴后得解脱。蚊虫蝴蝶等，死后必定解脱。'如是，认为如此沐浴可得无有。
通过咒语也可得天界和离欲之处，如同执著者所说：'由忆念我故，造作杀婆罗门罪业者，舍身往生后，彼往生最胜处。'如是执著者观想天界、解脱和无有。
大天也说：'当死亡时至，若人心中忆念大明咒等，身坏之后必定与寂静相应，即大自在等大咒。'因此又说：'世间有因无因，以饮酒等过失，即使造作不当，真实种姓不染。何须以梵行等使身受苦，由遍知故彼等解脱，于彼等无有逼恼。'
因此，遍知无有是为一切智前分之密意。若以咒语、沐浴等遣除贪欲等烦恼，则彼时罪业尽除而可解脱。因此诸寂静者说：'由有寂因得解脱故，无知亦无戒，故说哑者等，住彼经劫。'
于咒语瑜伽等成就者，有和涅槃无差别亦是一切智前分之密意。如帕坦佳利所说：'由药物、宝石、咒语、三摩地于一生中生起成就。有些于第二生中成就，精进修习的仙人将成为一切智者。'如是所闻。
于如是者无诤，诸如来由无我差别故。有些说由谷物食物、果实、花朵、根茎、药物等得成就。

། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ར་ས་ཡ་ནས་ལུས་བརྟན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་རུང་། འཁོར་བ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རུང་ངོ་། །ནོར་བུས་ནི་ནད་མེད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཅིག་ཞི་བར་བྱེད་པར་འགྱུར བ་ནི་སྔགས་དང་དུག་སྨན་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་དུག་དང་།འདྲེ་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་ཡང་རུང་ན། ཚེའི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ལྡོག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་གྲུབ་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཡང་ པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པ་ཏན་ཛ་ལའི་རྣལ་འབྱོར་སྡོམ་པ་དང་།ངེས་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། སྲོག་གི་འབད་པ་དང་། ཕྱིས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡན་ལག་བརྒྱད་ ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པར་ཡང་རུང་། གསྟ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྦྲོན་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་ནི། སྲོག་འབད་དེ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་། །ཕྱིས་སྒྲུབ་དེ་ནས་འཛིན་པའོ། །རྟོག་གེའི་ཏིང་འཛིན་དེ་བཞིན་དུ། །ཡན་ལག་དྲུག་ལ་རྣལ་འབྱོར་ བརྗོད།།དྲང་སྲོང་ས་ན་ཀའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། འཛུམ་པ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། །ཐལ་མོ་ཙམ་ནི་རྣམ་ཤེས་བྱ། །དེ་བཞིན་བཅུ་གཉིས་ཙམ་པོ་ནི། །སྒྲོག་འབད་པར་ནི་མངོན་བརྗོད་བྱ། །སྲོག་འབད་བཅུ་གཉིས་འཛིན་པ་སྟེ། །འཛིན་པ་གཉིས་ལའང་རྣལ་འབྱོར་ཡིན། །དེ་ལ་རྣལ་ འབྱོར་ལྡན་པ་ལ།།དབང་ཕྱུག་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །བདག་གི་མཆོག་གི་གཟི་བརྗིད་ཀྱིས། །དེས་ནི་འབར་བར་མཐོང་བའོ། །ཞེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གསལ་ཞིང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་རུང་སྟེ་རླུང་བཀག་པ་ན་མེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཀྱང་ རྫ་མ་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གནས་པ་ན་ལྟོར་སོན་པའི་རླུང་ཡང་སྤྱི་བོར་གནས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་ལུས་གོང་དུ་ཁྲིད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཡང་རུང་ན་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས། ལས་དང་ཚེ་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ ཡང་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁར་འཕགས་ཤིང་འབར་བ་དང་།རིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། འོ་མ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐར་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པར་སྐྱོ་བར་ གྱུར་པ་ལ་ཐར་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྲིད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཐོང་བས་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཉིད་དེ། སློབ་དཔོན་ཀླུས་བོས་ཀྱིས་དབུ་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་ནི། མྱ་ངན་འདས་པའི་མཐའ་གང་ཡིན། །འཁོར་བའི་མཐའ་ཡང་གང་ཡིན་ པ།།དེ་གཉིས་བར་ནས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་མིན། །ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་འཁོར་བ་དང་ཁྱད་པར་མི་མཐོང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ཙམ་ཇི་བཞིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རང་གི་སེམས་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ། །མཐའ་བཞིར་གཉིས་དང་། མི་གཉིས་པར་སྨྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གཅིག་པ དང་།ཐ་དད་པ་དང་། གཉིས་མ་ཡིན་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་བརྟག་ཅིང་གཅིག་པས་མི་རུང་སྟེ། རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་མེད་དེ། གཅིག་ལ་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་གྱི་དོན་གཞན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཁང་པ་དང་། སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཁོ་ནའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟག་ཅིང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་དང་།གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་སྔར་བཤད་པའོ།

同样地，从药物炼金术中获得身体坚固的成就也是可以的。轮回是由我执和业的因缘所致，以穷尽无明和了知刹那无常的智慧而得以解脱。
通过宝石可以获得无病，能稍微平息疾病，也可以通过咒语和毒药等来驱除毒物和食肉鬼等，但是由我执和业力所生的轮回则需要通过了知无我而得以还灭。
由三摩地所生的成就，同样因为身体轻盈的缘故，如同世间等成就的五种神通，如同帕坦加利瑜伽的八支：禁戒、确定、教示、调息、收摄、禅定、专注、三摩地等八支所成就的也是可以的。
如同祭祀、祭品外皮和点燃等六支瑜伽：调息、禅定、收摄、持诵、思维三摩地等六支瑜伽。
仙人萨那卡的瑜伽是：微笑展开如是，应当了知掌心量，如是十二量，称为调息。调息十二为持诵，持诵二者亦是瑜伽。对于具足此瑜伽者，将成就最胜自在。以我最胜威光，由此见到光明。
如是清晰显现也是可以的，即通过持气而生起火。通过六种瑜伽，安住于瓦罐瑜伽时，腹部的气上升至头顶，引导真实的身体上升。
虽然有如是神通，但由我执之因，业和寿命不能逆转，如前所说。因为身体轻盈而升空、发光、远行等，通过遍知而非如此。
对于吉祥与不吉祥、牛奶和食物等，为何没有解脱？通过智慧观察而生厌离则得解脱。
有些人说见到轮回和涅槃无差别，这是佛教的宗义。如龙树菩萨在《中观涅槃论》中说：'涅槃之边际何在？轮回边际亦何在？二者之间些微分，极其微细亦非有。'即当以智慧不见所缘时，不见与轮回有差别。
大智遍知狮子吼说：通达自心显现如实性，除了自心显现之外，对外境如梦幻、幻觉等形相不应执著。
对于四边二谛和不二谛所说的：应当解说一性、异性和非二性。
对于宣说梵天、帝释等的诸论师，除了如实通达补特伽罗无我和法无我之外，观察一性是不合理的。因为常法是无生的缘故，如兔角般不存在。一性有解脱与未解脱、富有与贫穷等一性过失。
外境异性也不合理，分别如同房屋、群体等唯是空性。对于外境常住的共相和别相的特征，二俱、非二俱、异性、非异性也不合理，如前所说。

།རང་གི་སེམས་སྣང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ཡིན་པའི་དུས་སྔ་མ་ནི་ཡོད། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པར་ མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་པ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཚད་མ་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་སྟེ།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པས་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སླུ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་མཉམ་པར་མི་ འཇོག་པས་དཀྲུགས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆུད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་[(]མེ་[,]མི་[)]ཤེས་སོ།།དེ་བསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་གསལ་ན་སོ་སོར་བདག་གིས་རིགས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འགྱུར། བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སེ་གོལ་གྱི་ སྒྲ་དང་འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་རྣམ་པར་ལོག་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འདག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་ པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།ས་གོང་ནས་གོང་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འཕེལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལོག་གོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལོག་པ་ན་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་ཞིང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ བསྲབས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་བཅུ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་སྤང་ངོ་། །དེས་ན་མི་ཤེས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ་སའི་རིམ་པས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ རྣམ་པར་དག་པ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ནུས་པ་མིག་གི་ལིང་ཏོག་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་གོ།།སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་བཞུགས་པ་ཡིད་ཀྱི་སྣང་བ་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་པ་ནི། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་ལུས་ དང་།ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་སུ་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །ངར་སེམས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལོག་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྗོད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

所谓'不落入对自心显现的二边分别'是指：前世梦境存在时，而在梦境之时却不存在，不落入这样的二边。如何落入二边呢？因为有此疑虑，故一切智者开示道：因为能取所取皆不可得。以智慧观察时，即是无所缘的瑜伽。
以一切量成立，即以现量和比量证成微尘等外境事物不存在，如同以二相的意识迷乱、昏厥等意识一样具有欺惑性，因此不能以不入定所扰乱的二相意识了知无二的真如。
所谓'遣除彼等'等，是指若能遣除颠倒知见，则能各自如实了知真如。'通达二无我故'是指完全了知人无我和法无我二者。完全了知法无我，是指观察色等诸法时以空性而了知。人无我是指凡所有法皆为刹那性，如弹指声和流水等。
二种烦恼完全断除，二障清净，是指通达法无我和人无我二者，则能净除烦恼障和所知障。如是二障清净则必定成就一切智。
地位渐次增上福德智慧资粮唯佛独具。业障于初地即断。断除烦恼障时，其见道生起，所知障转薄。
第十地所断的无烦恼之无明即所知障，具有不入定等特征，于修道中断除。因此断尽一切无明，以地位次第清净智慧，能利益自他，如同远离眼翳般，能趣入一切所知之坛城。
如幻化、影像等般清净，住于具世间显现的三昧，遮止意之显现、心、意及意识，即是涅槃。心即阿赖耶识，我执即是意，能取诸境者，即名为识。
对此，阿赖耶识显现为身、受用及处所，其转依即为大圆镜智。具我执的意识转依即说为平等性智。眼等诸识转依即示为妙观察智。与彼等相应的等无间意识转变即为成所作智，如佛地等经中所说。
如是由完全了知具显现和无显现三昧的差别而成就一切智性。

།དེ་ལྟར་གཞན་པ་དང་། གཞན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། རྨ་བྱའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཐལ་བའི་གནས་སུ་འཁོད་པ་དང་། ཆུ་སྟན་དང་མེ་ལྔའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་། ཚེར་མ་ལ་ཉལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་།བཀྲ་ཤིས་དང་བཀྲ་ཤིས་མ་ཡིན་པ་དང་། འོ་མ་དང་འོ་མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་དང་། ཏིལ་དང་། འབྲས་དང་། རྒོད་དང་། འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་དང་། རྩ་བའི་ཟས་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་ལ་གང་དག་གིས་ ཐར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ།།ཁྲུས་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། ཐལ་བས་སྐུད་པ་དང་། རལ་པ་ལ་སོགས་པ་འཕྱང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པས་འཁོར་བར་འཇུག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དང་མི་ལྡོག་པར་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཐར་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་ཀློག་གོ།།དེ་དག་རང་ཡང་ཞིག་ལ་ལོག་པའི་ལྟ་བས་གཞན་དག་ཀྱང་ཞིག་པར་བྱེད་དོ། །བཀྲ་ཤིས་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་། གཅིན་དང་ཚོད་མ་དང་། ཤ་ལུ་ག་དང་། བིལ་བའི་ འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པ་རྟོག་གོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་དག་གི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལྡོག་ན་ནི་ཐར་པར་རུང་ངོ་། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བའི་བསམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་འདི་ནི་མེད་ ཅེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྤྱད་དོ།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐར་པ་ནི་མི་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་འབྱུང་བ། འདི་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་གང་འདི་བསམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ དོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཇི་ཙམ་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་ཞིང་གཡོ་བ་དེ་ཙམ་དུ་གང་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། གོང་ན་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ། ། འདི་ལ་གང་ཡང་འཇུག་པ་ཡང་མེད། ལྡོག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་སུ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ་འཕགས་པས་ན་སུ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུའམ་དུས་གཞན་དུ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །རྟག་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་གང་ཡང་འཇུག་པ་ཡང་མེད་ལྡོག་པ་ཡང་མེད པ་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཐར་པར་མི་རུང་ངོ་། །བདག་ཏུ་ཆགས་པས་དེ་དག་ལ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཉིད་ལས་འདོད་པས་བདག་ཏུ་ ཆགས་པ་ཇི་ལྟར་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར།བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མྱ་ངན་འདས་པ་རྣམ་རྟོག་མེད། །གང་ན་འཁོར་བ་བསལ་མེད་པ། །གང་དེར་འཁོར་བ་བཞེད་པ་ དང་།།མྱ་ངན་འདས་པར་རྣམ་རྟོག་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐར་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་ གསུམ་པ་ལས་ཐར་པ་དཔྱད་པའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་བདག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱས་པའམ། མ་བྱས་པའམ། རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། མཚན་ཉིད་དམ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའམ། རྗོད་པའམ། བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། བློའམ། རིག་པར་བྱ་ བའམ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ངེས་པའི་སྒྲར་ནི་གཅིག་གམ་ཐ་དད་དམ་ཅི་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ འགྱུར་བས་ན་ཞེས་པའོ།

如是，其他和他我等，即牛的苦行、孔雀的苦行、住于灰尘处、水坐和五火苦行、冷热、睡于荆棘等苦行、吉祥与不吉祥、乳与非乳等、水、风、芝麻、稻、鹰、果实和花、根食等苦行，有些人认为这些能得解脱。
沐浴、护摩、涂灰、悬垂发辫等、戒律和苦行的傲慢，使人入轮回。由于不具智慧观察和不能了知不退转的原因，他们不仅无法解脱，而且根据《金刚鬘》所说会堕入地狱。
他们自己毁坏，也以邪见使他人毁坏。以吉祥、牛粪、尿、蔬菜、稻米、木苹果等认为能得解脱。
如果通过了知法无我而能断除对这些的我执，则可能解脱。大智慧者，这一切都是以落入二边的想法而认为是涅槃，即以'这是无'而执著有无二边的分别而修行。
他们不知离有无分别的解脱。如《七百颂》所说：'此即是涅槃，即是无分别。'
一切智者为证成此义而说：'只要意有所行动，则于任何处都无涅槃。'即是说，哪里有来去，那里就有生死，如何能认为是涅槃？
'于此既无进入亦无退出'是说任何人生于何处即于彼处成圣，故无人能进入其他处所或其他时间。常我、众生等常法既无进入亦无退出，是因为无其他常性的缘故。
因此，说常和我的人们不可能解脱。由我执而生轮回苦。对解脱和涅槃也有我执，如何能断除我执？
说无我的人们因不执著我而以智慧得涅槃。如《中论》所说：'涅槃无分别，于彼无轮回，于彼许轮回，涅槃亦无分别。'
因此应当了知一切智者意趣在于离有无分别的解脱。
此为圣者《入楞伽经释》智慧吉祥所造第三品中第十四品观察解脱品。
尔时，菩萨摩诃萨大智慧者向世尊如是言：'世尊，所谓我与其他菩萨等。'
世尊如来应正等觉所作或非所作、因或果、相或所相、能诠或所诠、智或所知等如是等词的确定声音是一是异？
世尊告曰：'大智慧者，若如来是所作，则成无常，因无常故一切果皆应成如来。'

།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཅིར་དགོངས་ཤེ་ན། འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ནོར་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྱེད་པར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཀུན་རྟོག་གོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་འབྲས་བུའོ། །བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ན་རྒྱུ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉི་ག་མེད་དེ། དེས་ན་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། སྔ་མའི་འོག་ན་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་པས་ན་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་ པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་པར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་མངོན་པར་འབྲེལ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་བྱས་སོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་ཐམས ཅད་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་མི་འབྱུང་ཡང་དེའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཆོས་སུ་གདགས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ བུར་བྱས་པ་བསྟན་ཏོ།།མ་བྱས་པའི་རྟག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་མའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་བས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཐ་དད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་གི།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །དེས་ན་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ དུ་ལྟོས་ཏེ།ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ དབུ་མ་ལས།སྤྲོས་ལས་འདས་པ་མི་གཉིས་པ། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པར་བྱེད། །སྤྲོས་ཉམས་གླེན་པ་དེ་དག་གི་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བའོ། །མཚན་མའི་གཞི་དང་ མཚན་མ་དང་།།ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ན་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་ དུ་མེད།།ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གལ་ཏེ་མེ་ལས་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་མེ་ལས་ཚ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ན་མཚན་མའི་གཞི་ཡང་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསམ་ པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་སྨྲ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་བརྗོད་དུ་མེད་ལ། ཆོས་ཅན་ལས་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ། །གཞིའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཞིག་གིས་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་ཐ་སྙད་ དུ་འཇུག་གོ།།འོན་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི་གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གཅིག་ན་ནི་མཚན་མའི་གཞི་དང་། མཚན་མ་ཉིད་དུ་ མི་རུང་ངོ་།།ཐ་དད་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་བཙལ་དགོས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བསམ་པ་ན་ཡང་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ཐ་དད་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་མ་རྟོགས་པར་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་བསྟན་མི་ནུས་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ།

如果问一切智者思维什么，对于能取所取二者行相的识产生错误，是作用与作者相关的因果分别。由于确定词的分别，所以因为是作用故为果。因为是作者故为因，当彼等是刹那时，彼时二者刹那皆无，故谁亦不作任何事，仅仅是前者之后此有故此有，假立为法，如说：'一切诸行刹那性，无常何有作用者，所生即是彼作者，亦说彼即为作者。'由作用与作者明显相关故如来非所作。
也非二相，如梦幻等一切果相等故。若问如何，圆成实不二刹那无间，此有故彼有不可言说自性相中，虽不生起因果所作等言说，然彼共相增益假立为法。
如何显示所作。无作常性不可能故，前刹那后不生后者故，如石女儿等。是故如来非无作。
能诠所诠所知等差别二相之识所生，而无分别无显现胜义谛不二正说真实智中无差别相言说。故互相观待异不异分别言说诸法之有无、过去未来、事非事等诸分别，皆是遍计，超越一切戏论不可言说如来不入。
如中观说：'超越戏论不二性，若人分别佛戏论，彼等愚痴坏戏论，不见如来真实性。'是故如来解脱一切分别。
相之所依与相，法与有法言说分别一切不能显示不可言说故。如中观说：'所相能相若是异，相中无有能相性，若一二者不成立，若异亦复无所有。'
诸法与有法，若谓火与热相之性质异，则火应无热。若一则无相之所依亦无相。如是诸法与有法思维异不异时即是空性，不可言说自性亦不能说故，离法之有法不可说，异有法之诸法事物亦无。以所依差别法增益共相而入言说。
若诸有法之色与有色相异，则有色应无色，无色应有色之过。彼等若一则不应为相之所依与相。若异则又需寻求能相之他相。如是思维法与有法异不异时，以二自性空，彼等法与有法不可得为异故。不了知法则不能显示有法自性，不可言说。

།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སྤྱིར་བརྟགས་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་འཇུག་གོ་ཞེས་ལན་མང་པོར་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་གཉིས པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།དེ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན། རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་མའི་གཞི་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་མ་ཡང་མ་ཡིན། རྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བློ་ཡང་མ་ཡིན། རིག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོད པ་དང་མེད་པར་ནི་སྨྲ་བ་མེད་དོ།།གཉིས་ཀ་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་བྱས་པ་ཞིག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་འཁྲུལ་ལོ་ཅོག་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་འདྲེས་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་སྣང་བ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་མ་རིག་པ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བ་ལ་འདིས་བྱེད་དོ། ། ཞེས་མ་རིག་པས་གློངས་པའི་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །དེས་ན་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆུད་པ་མ་བྱས་པས་ན་བྱས་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པས་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསྟན་མི་ནུས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་པོ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་བྱས་པ་མེད་དེ།དེས་ན་མ་བྱས་པ་སྟེ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་པའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཆོས་བཏགས་པའོ། །རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་སྟེ་ཚིག་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ འཇུག་གི་གང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བསྟན་དུ་མེད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མེད་དོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་བཞིའི་ཕྱི་རོལ་པ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་བཞིའི་ཐ་སྙད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་ འཇུག་གི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་སྙད་ཉིད་དེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ མི་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཚིག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བརྗོད་ཅེས་ དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལན་དུ་གསུངས་པར་བརྟག་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་ཡང་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་བཤད་པ་དེའི་དོན་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱིས་ཤིག། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ དེ།རྟ་དང་བ་ལང་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞན་བསལ་བར་གསུངས་པའོ། །གང་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ལས་གཅིག་རྣམ་པར་ལོག་པའོ།

多次说明了诸如有和无等分别以及一切言语都是对它们共相所假立的意义而趋入，因此，无二相、不可言说的圆成实性的本性光明清净即是如来。
它不是果，也不是因，也不是相的所依，也不是相，也不是能诠，也不是所诠，也不是所作，也不是非所作，也不是心识，也不是所知。
如是超越他性与非他性互相观待的二相言说，如来不可说为有或无。
所谓'二者皆成过失'等，若是所作，则唯是无常，如同其他轮回的一切迷乱果。如来圆成实若如依他起二相混杂的果，则不能解脱生老死等果相。
二相识依他起无明不寂止及业力所生，此为无明所迷惑轮回者的因果事物。
因此，由于与作用、作者相关联而非清净所作，故以所作等言词不能显示前刹那后的不可言说。
当唯一刹那时，由于无二故谁亦无所作，故为非所作，即于前刹那后假立'此有则彼有'之法。
兔角与石女儿等由于是无所缘的自性故亦无，如来事物非有之过失不会产生。
因非所作故是常，唯是言词等分别相，因果等二相言说趋入依他起，若无二则不可说为因果，无二相。
非有故为离四边，有、无、亦有亦无、非有非无四边言说唯趋入二相识，于无二则不然。
如是所作、非所作、常、无常等一切皆是言说，于无思无相胜义谛无二真智则不趋入。
于此作是念：'一切法无我'是遍智狮子吼，因所作故无常，彼无我时，如何于因果等刹那诸法，如是一切言词皆不能诠说？遍智对此疑问作答：
大慧，汝当了知我说一切法无我之义。大慧，无我事即是无我性，如马与牛，一切法于自事有，于他事则无，即遍智所说遣除一切事之他性。
若是一法的自性则非他性，白与红、冷与热、有色与无色等，由于果相各异差别故，一切事物互相差别。

།དེས་ན་བདག་མེད་པ་ཕན་ཚུན་དུ་བདག་མེད་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་པ་ལས་གཡོན་པ་གཞན། གཡོན་པ་ལས་གཡས་པ་གཞན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ཡང་སྐྱོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་བྱས་པའི ཕྱིར་མི་རྟག་པ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། །སྐྱོན་དེ་གཉིས་སྤངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་མི་གཉིས་པའི་ཆུད་པའོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། མཚན་མའི་གཞི་དང་། མཚན་མ་དང་། བདག་དང་བཅས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སོ་སོར་སྣང་བའི་སྒྲ་དང་དོན་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་གོ། །གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འཇུག་སྟེ། མི གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་དེར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་སོར་སྣང་བ་མེད་དོ།།གང་གིས་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་འཁོར་བ་མཐའ་དག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དེ།གློ་བུར་གྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསེར་ལ་སོགས་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བསྟན་ཞིང་རང་ བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།དེ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་ཤིང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །སྐད་ཅིག་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་ པ་དང་།འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་དེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགོག་པ་མེད་པ་དང་། དག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུ་བསྟན་པའོ། །སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་པས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་བརྟགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། གཞན་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན། །གཞན་པ་དེ་ཡང་ ཡོད་མིན་པས།།གཞན་དངོས་མེད་ཕྱིར་གཞན་མིན་མེད། །ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་སྒྲ་དང་དོན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པ་ལ་མེད་དེ། །དེས་ན་དེར་ཆད་པ་དང་། རྟག་པའི་ལྟ་བར་གཏོགས་པར་སྨྲས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ གང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་དང་། ནམ་མཁའི་པད་མོ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ།

因此，无我与无我之间互为无我，这是一切智者的密意。诸无自性并非如兔角等无实法一样是无体性的。
大智者啊，如同牛的右角异于左角，左角异于右角一样，如来也不异于蕴、界、处等。
两者都有过失，若与蕴的特征不符，则如兔角等成为无实法。由于也具有蕴的特征故是无常，如同异于此的他缘轮回果。
远离这两种过失的如来是自性光明、不二的证悟。
二相皆是互相依存的因果，即有为与无为、常与无常、能取与所取、相的所依与能相、有我与无我、有与无、空与不空、非常亦非无常等分别显现的声音和义理是互相依存而运行的。
于不二且不可言说中，因果等分别不能运行，因为真实了知不二唯是无相，故彼处色等诸蕴不各别显现。
由不等持所生的无明而生的他缘轮回中，一切色等诸蕴如因果等二相显现，如来虽似无常却是常性，因为远离暂时二相的过失。
如同金等离垢，显示刹那相续且自性光明的证悟即是如来。彼离能取所取二相而空，法性本来安住且非根等所作故是无为。
刹那中无生住灭等他法，故如来无生无灭，清净缘起显示刹那因相续。
由前后相续而有此有，是法的观察。如同二相言说运行，于不二刹那相续真实了知无念无相则不然。
由于远离自性不可言说及有无诸分别，故成佛。多次说明入具相三昧时法教生起。
如中观所说：'依他成他性，彼他亦非有，无他故无异，诸有亦非有。'因此，声义所分别彼等于胜义中无。
故于彼处说属断见常见者，即离二相者非是事物，如兔角、空中莲花、石女儿等。

།ཁ་ཅིག་གིས་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་གང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ནོར་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་མེད་པ་སྟེ། གང་མི་གཉིས་པ་དེ་ནི་མི་འགྱུར་བས་ ན་རྟོག་གོ་ཞེས་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་ཐར་པའི་དུས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བའི་ཆུད་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གསེར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་ མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགོག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའོ།།སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མེད་དེ་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་གནས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་མེད་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཡང་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་གནས་འདི་ནི་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་སྨོས་སུ་མི་རུང་བར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་ པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པ་ཁོ་ན་ མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཡང་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་སྣང་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་ པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ།དེ་གཅིག་པོ་ལ་གནོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཞེ་ན། དེར་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ལ་ནི་གཉིས་ ཀྱི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་ཏེ་དེས་ན་དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ།།བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་བཤད་པ་ནི་འདིར་གསལ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡི། །དངོས་པོའི་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའོ། །ས་དང་པོ་ དབང་པོའི་དབུ་མ་ལས་ཀྱང་།དོན་དམ་དོན་ནི་གསལ་བ་སྟེ། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨོས་པ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །འདི་ནི་བསྟན་པ་བདུད་རྩིའོ། །གང་དག་དངོས་པོ་ཡོད་མཐོང་དང་། །མེད་པར་མཐོང་བ་བློ་ཆུང་རྣམས། ། བལྟ་བྱ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་ནི། །དེ་དག་གིས་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཞེས་པར་སྨྲ་མི་བྱ། །མི་སྟོང་ཞེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། །གཉིས་དང་མི་གཉིས་ཞེས་པར་ཡང་། །རྣམ་བཞི་ཞི་ལ་གང་ལ་ཞིག་།དེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་བརྒྱད་དུ་དབུ་མའི ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་སྟོང་ཞིང་དབུས་སུ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་སོ་སོར་མི་སྣང་ངོ་། །ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལམ་ཟད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ ནས་སུ།།ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་ནི། །དེ་ན་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་ས་བདུན་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་། དངོས་མེད་དངོས་པོ་མེད་པ་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པ་མི་ དམིགས་པ།།དེ་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་ཏེ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པ་ནི། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ས་བདུན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།

有些人说分别念是二取的错误刹那，那是不存在的。由于无二即是不变，所以是分别。为了破除这种说二的说法，在轮回和解脱时，苦和无苦等差别的了知中，既非无实，也非常有。如同离垢的黄金一样，无有实与无实分别的清净，无生无灭相的唯佛。
对于生灭等教说等所说的缘起，二种相都无，若于依他起无分别的刹那因尚且无有，何况说不可言说的圆成实性，此处是无。若此异名之声无生无灭时，一切法无生，则不应说。如圣者大慧所说：'如来非无实'等。
遍知意趣是什么呢？圆成实性是有，如石女儿等相无生，并非仅是无二相。依他起如梦幻、眼翳显现、影像等，种种差别相生无自性。因此，自性光明清净无二的了知即是如来，因为于彼一者无有损害之故。
七百颂中亦说'实'。如来如何是实呢？彼处所说意趣当从解深密经中了知：'胜义中无二相实'。因此，胜义无自性空即是如来。尊主圣弥勒的解释在此明显：'无二实性之，空性实相也。'
初地根本中观亦云：'胜义义明显，无分别无现，诸戏论不说，世间怙主佛，此是甘露教。若见有实者，及见无实者，小慧诸众生，寂灭所见境，彼等不能见。不说是空性，非空亦不成，二与不二说，四种寂何有？'
如是由无分别于有实无实而成八种中观三昧，彼生灭等是缘起，始终边际空且中间自性空中各别不现。唯识道尽而所知亦尽。如何？'除遣外境已，唯入于心识，彼是中观要，我与他所说。'此乃七地根本诸识三昧。
中观三昧亦云：'无实非无实，有无不可得，彼是中观要，我与他所说。'分辨识与中观三昧：'七地唯是心，无现第八地，二地是住处，余地我自性。'
无生相者，七地以上与声闻、缘觉、外道等非其境界。

།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དང ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྐུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་པ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་ཇི་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡང་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན།མིང་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣ་ལམ་དུ་གྲགས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ང་བརྗོད་ཀྱང་། འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་ ང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་ཤེས་སོ།།ལ་ལས་ནི་རང་བྱུང་བར། དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལས་ནི་འདྲེན་པ་དང་། རྣམ་པར་འདྲེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཁྱུ་མཆོག་དང་། ཚངས་པ་དང་། འཇུག་སེལ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། སེར་སྐྱ་ དང་།ཡང་དག་མུ་དང་། མི་གདོན་མུ་ཁྱུད་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། རྩེ་བ་པོ་དང་། རྣམ་པར་འདོར་དང་། ནེ་ཙོ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་ཅན་དང་། ཆུ་བདག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་གང་ཚེ་བདག་ཐམས་ཅད་གང་དག་གིས་གཟུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེ་ བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུལ་བ་ཆེན་པོས་འདུལ་བར་མཛད་དོ།།ངའི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་མཐའ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཁྱོན་རྣམས་སུ་ཡང་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །དེས་ན་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་ གཅིག་པོ་ལ་ཡང་མང་པོ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ལག་པ། བྱེད་པ། སྤྱོད་པ་ཞེས་སོ། །སྣང་བ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ཆུ་ལ་ཟླ་བ་མང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚངས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡོད་པར་ནི་རུང་། གྲུབ་པ་གཉིས་སུ་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་སྣ་ཚོགས་མེད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་གཞན་ལ་ལས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་དང་།རྟག་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་ པར་བརྟགས་པར་ཆགས་པའོ།།བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཡང་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ལས་དམིགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའི་ཡི་གེའི་ཕྱིར་འབྲང་བར་ མི་བྱའོ་ཞེས་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བསྔགས་པའི་མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟོགས་པར་ཡང་ནུས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱ་བ་བྱས་པ་ དང་།བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་སུས་གང་ཞིག་བྱ། ཇི་ལྟར། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ སྐད་ཅིག་མ།།མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་པ་དེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་ རང་བཞིན་མེད་དེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ།

当具有清净世间一切智慧光明的殊胜三昧相应的意身瑜伽自在一切智者安住时，随众生意乐而说法。
如其形相以化身说法，如是一切智者宣说，如是大智者于娑婆世界中，以三百千无量名号于凡夫耳闻，彼等虽说我名，却不知此等是如来之异名。
其中大智者，有些知我为如来，有些知为自然，如是有些知为导师、遍导师、普导师、佛陀、牛王、梵天、除障、自在、主尊、迦毗罗、正解脱、人师、月亮、太阳、游戏者、遍舍、鹦鹉、帝释、力士、水主等。
当我一切所摄受的众生，如是以化身大调伏而调伏之。
我化身轮无边差别数，于十方无边世界中普遍趣入。
是故于一异名亦有多种，如手、作、行等。
由现相差别亦如水中多月，如幻化种种所化之人，如是梵天神变神通虽可有，于无二成就相中则无种种。
如是一切智者说胜义谛理，于其他处无生、无灭、空性、真如、真实性、实际、法界、涅槃、常、平等性、无二等。
无二、不生、无灭等，是外道所执常、一、我、梵天、帝释等之执著。
于某些善逝亦是无实境，故如是从多闻者所缘义差别，当随顺一切智者所说义而不应随文。
为一切智者所赞叹的多闻者能够通达，彼等以比量知一切。
如诸论师遍计生住灭等法作业作者相关，如是差别不应理，当一刹那有时，则无二刹那，生住灭等谁作何事？
如说：'诸行刹那性，无常何有作，所生即能作，即说为作者。'如是生等于人无我不应理。
于法无我亦无，二相所有之生性皆无，如梦幻、眼翳相、影像等，如无念无现胜义谛无二正智。

།སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་འཛིན་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། མཚན་མའི་གནས་དང་། མཚན་མ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དེར་ལྡོག་གོ། །ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ངེས་པར་འཇུག་པ་དབང་པོའི་ཤེས་པ དང་།དབུགས་ཐུབ་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེར་སེམས་ཉིད་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་འཇུག་ན་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལྟ་ཅི་སྨོས། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ།།ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་དང་། ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་། ཡིད་དང་རྫས་དགུ་ལྟ་བུར་ཕྱི་རོལ་ གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རྟག་པའི་རྫས་དགུ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་འགགས་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རྟོག་གོ་ཞེས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གླེངས་པའི་ལན་དུ་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་དུ་གསུང་བར་མཛད་དོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དང་ གཟུང་བའི་དངོས་པོར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ལས་དང་།འདུ་བའི་མཐུ་ལས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་ཟད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་ རྟག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པ་རིམ་གྱིས་གཟུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟོན་པ་སྟེ། མཉམ་ པར་མི་འཇོག་པའི་བག་ཆགས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་རིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ནོར་ཅིང་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ངེས་པ་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུད་པའི་རིམ་གྱིས་དེས་ན་སྟོན་པའི་དོན་གཉིས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མི་གཉིས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤིན་ཏུ་མེད་དེ།མཛུབ་མོའི་རྩེ་མོ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གིས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡི་གེ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ལ་དེ་ལྟར་ཡི་གེ་མེད་པར་ཡི་གེར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བརྗེད་པས་གཟུད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ ཆོས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་འདི་སྐད་དུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། རྒྱུ་འབྲས་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཡིས། །བདག་བརླག་གཞན་ཡང་རླག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་སྨྲ་བས་བརྩན་བྱ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་སྒྲུབ། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་ རང་བསྒྲུབས་ན།།ང་ཡི་ཚུལ་ནི་མི་འཇུག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ མེད་དོ།།གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

由于刹那相续真实了知也是不可言说的缘故，一切显现为有和无的分别念都不存在，能取和所取、作用和能作、能生和所生、能诠和所诠、相的所依和能相、他性和他性的二相及二相的一切言说在此都止息。
无文字是胜义谛，是一切智者无分别的密意，除此之外的决定趣入如同感官知识和呼吸的真实了知。
虽然刹那相续生起并且无分别地现前经验，但由于无法显示如是之相的缘故，在此连心识也不趣入二相，更何况文字和声音。
多次解说道：入于有相三摩地时，也会生起宣说一切智法。
作为对大智提出的问题的回答，特别在此宣说：胜论派等以地、水、火、风、空、时、方、我、意等九种实体，以外境等遍计执常有的九种实体，外道遍计执无生灭的分别。
对于外境和内在诸法执著能取所取实体的遍计执，如同梦境和幻觉等一样，由于无实体的缘故，从执著常我的业和和合力而生轮回苦。
因此诸蕴不尽，为了次第引导，一切智者宣说无常、无我、痛苦、不净等。
对于信解甚深法者，则宣说空性、无相、无愿三解脱门，断除不等持习气烦恼障和所知障的无明，成为能利益一切众生的瑜伽自在一切智者。
为了次第引导如同眼翳相般错乱而各别显现，执著外境实有的众生，因此教法有二种含义。
圆成实的无二刹那相续由于不可言说的缘故，极其无有我和无我、作用和作者、已作和未作、常和无常等分别念，仅以指尖般最胜相无文字言说而如是成为无文字文字，普遍增益后以种种信解为众生宣说蕴、界、处、缘起等教法而引导。
当有一刹那时则无二刹那，由于一切法无作者故谁也不作任何事，因为立即执著'此有'为法的缘故。
一切智者如是成立说：'以因果邪见故，自毁亦毁他'等，以及'当诃无因论，亦成立无生，若成立无生，我之理不行'等，多次解说缘起即是无生。
生等诸法于二无我也不应理，因为无有刹那等其他法。
依他起的二相中也无有生的自性，如同梦境和幻觉等。

།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་རྟག་ པ་དང་།བདག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་མེད་པ་ སྟེ།།ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་སོ། །དེ་བས་མེད་པར་ཤེས་མི་བྱ། །ཡོད་པར་ཡང་ནི་མི་བརྟག་གོ། །ཞེས་པ་སྟེ། རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་བརྟགས་ནས་བ་ལང་གི་རྭ་ནི་ཡོད། རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་དང་། རྨི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ན་ནི་ཡོད། རྨི་ལམ་ན་ནི་མེད་ཅེས་ པ་དེ་དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ན།གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས། བ་ལང་གི་རྭ་ལྟ་ཉིད་མེད་ན། རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ན། བདག་དང་བདག་མེད་ཕྱོགས་བསླད་ཅིང་། །སྒྲ་ཙམ་ལ་ནི་འཇུག་ པ་དག་།ཅེས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གང་དག་གི་བདག་མེད་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཆུད་པར་མི་བྱ་བར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའོ། །ཕན་ཚུན་དུ་རྣམ་པར་ལྡོག པའི་བདག་ཉིད་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ནི་གཞན་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་པ་རྣམས་དེས་ན་བདག་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་པས་རྟག་པ་དང་བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བདག་དང་། བདག་མེད་ པ་དང་།རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། ཕྱི་རོལ་མ་ཡིན་པའི་རྫས་ལ་སོགས་པར་ཅིས་ན་རྟོག། གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གང་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ ཏུ་སྣང་བ་དང་།གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དེས་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་ ཀྱི་ནི་ཡང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བསམ་པ་མེད་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བར་སྒྲོ་བཏགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གིས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྨི་ ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ལུང་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པར་བརྟགས་པ་གཞན་དག་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་པ་བསམ་པ་མེད་ ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་གཞན་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལྟ་ཞིག་གི་སྐབས་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་ཡི་ གེ་མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ངའི་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་བྲལ་བས་དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགོག་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་སྨྲ་བ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་ཏེ། གཉིས་ཀ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་སྣང་ བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་གསུངས་པའོ།

胜义谛无二真实了知，刹那相续不可言说，因此于此不生常、我、无我等分别。于二分别识中，则生起有无等一切言说。如此处所说：'有为无所引，有亦为无引，是故不知无，有亦不应思。'即是分别增益而观察未成立，谓牛角是有，兔角是无，非梦时是有，梦中则无，如是当时，'色若析极微，极微无有分'，以智慧观察，若牛角亦无，兔角何能有？如是则'我与无我染诸分，唯于声中而趣入'，即是分别因果事物。一切智者说，于诸无我者即是无自性，不应如是了知，而是特别显示法与补特伽罗无我。
互相返体性者，如是离他相之性质者，因此于无我自相中，外道执常、我及外在实体等分别，若无如是，则于彼相对而言，我、无我、常、无常、刹那、非刹那、外在与非外在实体等，如何分别？依他起二相所显现者，如梦、幻术、眩翳所见及影像等，以彼相未生故为无事物。常、我、外在实体等无自性故未生，故无事物。圆成实者则是二相空性，无思无现。
诸外道增益常、我乃至外在。诸佛说一切行刹那性。依他起性彼等亦如梦幻等，说法者们执著生灭等作用与作者相应分别则无。以智慧观察则能取所取亦不可得，无思无现之胜义谛无二真实了知刹那相续不可言说，故生等他一切分别何有其处而无。一切法无文字即自相中无文字，是故真如无分别。于无分别事物与无事物等胜义中，诸外道增益为事物，大慧，我法离有无分别，是故与外道所说无生无灭不同。一切智者说声闻与外道之说不及殊胜大乘，以说二与不二法故，宣说有相无相三昧差别。

།རང་གི་རྣམ་པ་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞིགས་ནས་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་གནས་སོ།།དེ་ལ་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པ་པོ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སེམས་ ཅན་དྲུག་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།འདུ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་གྱི་འབྲེལ་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་ལ་སྣང་ངོ་། །འབྲེལ་པ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འདུ་བ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་སྟེ། སེམས་འཁྲུགས་ན་ཇི་ཙམ་དུ་འཁོར་བར་སྣང་བ་ དེ་ཙམ་དུ་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་དང་ལེན་པ་ལས་སྲིད་པ་སྟེ། དེས་ན་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་པ་ནི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་ བའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ནི་འཇིམ་པའི་གོང་བུ་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་ལྟོས་ཏེ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། མིག་ཡོར་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། རྨི་ལམ་ བཞིན་དང་སྒྱུ་མ་བཞིན།།ཇི་བཞིན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་འཇིག་པར་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་མ་ གཏོགས་པར་མེད་དེ།དེས་ན་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཅན་ལྟ་བུར་མི་རྟག་པ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཐ་དད་ན་ནི་མི་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་ཚིག་གི་དོན་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པ་ཡང་མི་རྟག་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་མི་རྟག་པ་ནི་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོད་ལ། །རྒ་དང་འཆི་བ་ཕྱི་ནས་ནི། །སྐྱེ་བ་རྒ་བ་འཆི་བ་མེད། །སྐྱེས་པ་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར། །གང་ན་དེ་དག་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ལྷན་ཅིག་ དང་གོ་རིམས་སུ་མི་འཇུག་ན།སྐྱེ་བ་དང་ནི་རྒ་བ་ཡང་། །ཆོས་ཀུན་ལ་ནི་འཆི་བ་ཅི། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་རྣམ་རྟོག་བྱེད། །སྐྱེ་དང་འཆི་བ་མ་གཏོགས་པ། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྟགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ནམ་རིམ་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་བྲལ་བའོ། །གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔར་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གྲངས་ཅན་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་དང་། ཀྵ་པ་ན་ཀ་གང་དག་གིས་ཀུན་རྟོག་པ གལ་ཏེ་དེ་དག་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་དེ་ལྟར་འབྲེལ་པར་མི་རུང་སྟེ།གཉིས་ཀའང་དངོས་པོ་ཕྱིར་སུ་གང་གི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་སྟེ། གང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་གཉིས་པ་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པའི་རྟག་པ་ལྟ་བུར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དྲུག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། ཟད་པ་དང་། འཇིག་གོ་ཞེས་ དངོས་པོའི་འགྱུར་བ་དྲུག་གོ།

比如当自己的形象昏迷等情况，以智慧观察而了知，在观察后无所缘时，即是无思无相的胜义谛，不二地如实了知，不分别有无诸法而安住。
其中有作业和作者、所诠和能诠、能取和所取、常和无常、我和无我、六道众生的一切分别，以及聚合的分别，内外缘起关系显现于依他起相。
所谓关系即是聚合，是一切智者所思维的。当心散乱时，有多少轮回显现，就有多少不入定的无明缘起诸行等缘起法。这是常见和我执的无明以及业和取而有，因此互相关系即是内在缘起。
从外在大种所成的聚合，如泥团和轮等，依靠缘而生起。如是有为法即是无常，如阳焰、梦境、幻术等。
如中观论说：'如梦亦如幻，如乾闼婆城，如是生住灭，所说皆如是。'如经中所说，除了生住灭等诸法分别的刹那性外别无他物。
因此，不像外道所说的法和有法那样，无常既非异亦非不异。若无常是异，则因无常性不存在，此时语义将成为常，常性也将成为无常。
因此无常既非他性亦非非他性。如中观论说：'若生先已有，老死后方生，生则无老死，生者不应死。若彼初中后，同时及次第，皆不可得时，生老死何有？除生死分别，于一切诸法，何者当可得？'
如经中所说等，生住灭等诸法的分别，以及殊胜的生住老无常的分别，次第和同时都不合理。当次第发生时，生离于老死，住老死等也离于生，将成无因而生。
对于先无后有和灭后无等，尼夜夜迦、胜论师、数论师、正理师、刹那论者等诸多分别。若彼等与事物非异，则事物与非事物如此关系不合理，因为二者都是事物，何者成为差别？
因此事物以自性因如此生灭，离开初后时位分的刹那性，既非他性亦非如数论师所说的六位常住。六位即生、住、变异、增长、衰败、灭，这是事物的六种变化。

།སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བས་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་རྣམས་རེ་རེ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་དྲུག་ཏུ་གནས་པར་ འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པར་འབྲེལ་བའི་དུས་དང་།གནས་པའི་དུས་དང་། ཡོན་ཏན་གོང་མ་འབྱུང་བའི་དུས་དང་། དམིགས་པའི་དུས་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་བསྙེན་པའི་དུས་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དུས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་ དུས་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་མི་སྲིད་དོ།།དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་མི་ལྡོག་པས་བློ་དང་སྒྲ་དང་། གློག་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ལྷག་པ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་བྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་ན།སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་པོ་མེད་དེ་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ་ཆོས་སུ་བརྟགས་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེར་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་། ཀ་བ་ དང་རྫ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཆོག་ཏུ་རྙིངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཐ་དད་པ་དང་།མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་འཇིག་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་གིས་འཇིག་པས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་ལ་རྙིངས་པ་དང་། ཆེར་རྙིངས་ པ་ལ་སོགས་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་གདོན་མི་ཟའོ།།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པར་ཡང་མངོན་སུམ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྟག་པར་བརྟགས་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། རྟག་པ་ཡི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་ སྐྱེས་ཏེ།།གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་རྣམ་རྟོག་གིས། །རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་དག་པ་ན། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་པར་སྨྲས། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་བཤད་དོ། །རྟག་པ་དང་། བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ལ་ སོགས་པ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།རྣམ་པ་དེས་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་གཅིག་པུ་ལ་དུ་མར་མི་རིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དུ་མ་ལ་ཡང་གཅིག་པུར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཀཱིརྟིས་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ།གང་གིས་དངོས་པོ་བརྟག་བྱ་བ། །ཡང་དག་པར་ནི་གཟུགས་དེ་མེད། །གང་ཕྱིར་གཅིག་དང་དུ་མར་ཡང་། །དེ་དག་གཟུགས་ནི་མེད་པའོ། །གཞན་དུ་དངོས་པོ་གཅིག་པོ་ལ། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ནི་སྣང་བའི་ཕྱིར། །རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་བདེན་པར་འགྱུར། །དེས་ན་གཅིག་ ཀྱང་འགྲིབ་པའི་ཕྱིར།།གཞན་ལ་གཞན་དུ་འགྲིབ་པ་ཡང་། །དབྱེར་མེད་མ་ཡིན་གཟུགས་མཐོང་ཕྱིར། །རང་བཞིན་ཐ་དད་མི་མཐོང་བས། །བློ་ནི་ཐ་དད་མི་རྟོགས་སོ།

一刹那也会住于六刹那中，因此不可能同时或次第。同样，尼耶耶伽和胜论等所观察的六刹那，每一个也都住于六个刹那中，即：存在关联的时间、安住的时间、上品功德生起的时间、所缘的时间、毁灭因缘靠近的时间、毁灭的时间。在存在和关联等思维的时间中，后者的差别不可能存在于前者。
对于这些，同样过失不能遮除，因此智和声音以及闪电等极快的毁灭也将不存在。因此，刹那中没有多余的生、住、灭等法。如大众部诵读：'一切行刹那，不坚何能作，所生即能作，彼即说作者。'
不应与作者相关而生，因为当是一刹那时，第二刹那不存在，仅是'此有故彼有'的法的观察。依他起的二相识中思维因果，如在梦境和幻觉等中也有如此。
有些人以现量和比量确定其中也必定是刹那灭，如弹指声初末时位的差别相离，以及头发和草等砍断后又生长，柱子和瓶子等也因极其陈旧等而有初末时位的差别，以及花等的毁灭，推理为如何以刹那、须臾、瞬间而灭。
依他起中的陈旧和极陈旧等，以一切智者的现量和比量必定是刹那灭。无分别无显现的胜义谛不二的刹那相续真实智不可言说是圆成实，即现量。如是，生、住、灭等常法的观察在依他起和圆成实中是不可能的。
如此处所说：'以常性自性，一切法不生，依于依他起，诸人分别生。若时依他起，远离诸分别，清净时所成，即说真如性。我于诸经中，如是已宣说。'
常、我和外在实体等所观察的诸法因无实事故，依他起不生为种种差别相，以彼相所生无自性故，于一中不应有多，于多相中也不应是一。如阿阇黎法称所立：'若以事观察，真实无彼相，以一与多中，彼等无形相。若于一事物，显现种种相，诸相如何真，故一亦减故。于他减异相，非无别见相，自性异不见，智不觉差别。'

།འོ་ན་བློ་ནི་དེ་གཅིག་ལ། །ཇི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སྣང་བར་བྱེད། །འདི་ནི་དངོས་པོའི་མཐུ་ལས་བྱུང་། །མཁས་ པ་གང་དག་གསུངས་པ་སྟེ།།ཇི་ལྟར་ཇི་བཞིན་དོན་བསམ་པ། །དེ་བཞིན་དེ་བཞིན་བདེན་པར་འགྱུར། །གང་གི་དོན་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །མོས་ན་དེར་ནི་བདག་ཅི་རྟོགས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གཅིག་པོ་ལ་དུ་མར་མི་རིགས་སོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་ཉིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་ལ་བཞུགས་པ་དང་།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞུགས་ཏེ། མོས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ གཟུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་ཏོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་སེམས་དཀྲུགས་པའི་ མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཁོར་བའི་དུས་དང་ཐར་པའི་རིམ་པར་སྣང་བའི་ཚུལ་དང་།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐ་དད་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ པོ་རྣམས་ལ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་མཚན་མས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་སེམས་ཅན་མགུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་ བའི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལྡོག་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་མཛེས་པ་བསྒོམ་པར་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མོས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་པ། གཟུགས་ ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན།།རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་གནས་སོ། །དེས་ན་ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ གཞན་གྱི་དོན་དུ་སད་དོ།།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོང་ནས་གོང་མའི་ཚོགས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་གོམས་པས་གཉིས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ ནི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་འགྱུར་གྱི་ཡི་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ལས་དོན་རྙེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་ གསུམ་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དཔྱད་པའི་འོག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོར་བུ་དཔྱད་པ་བཅཝ་ལྔ་པའོ།། །།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་དགོངས་པའི་བསྡུ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འདུས་པ་ལས་ནང དང་ཕྱིའི་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་སྣང་ངོ་།།དེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུ་འདུས་པའི་མཐུ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་འབྱོང་བས་འབྲས་བུ་ཡང་འབྱེད་པ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆུད་པའི་ རང་བཞིན་ནོ།།ཡུལ་གྱིས་ནི་དེ་འདྲ་བར་རོ། །དབང་པོ་ལས་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་ཀུན་དུ་རྟོག་གོ། །ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

那么，对于这唯一的心识，为何会显现种种不同呢？这是由事物的力量所生，是诸位智者所说的。如何思维其义，即如是成为真实。若自己对诸义理生起信解，于此我有何所悟？
如是，依他起性唯一而显现多种是不合理的。对于圆成实性无有损害，故无分别无显现的胜义谛不二，由真实智慧了知，唯佛陀于无实有无实有、无分别、空性、无相、无愿解脱门，无显现三摩地任运成就的胜义中安住，以及清净世间有显现三摩地任运成就的无所有中，一切智者安住其中。对于安住于不同信解者，以二与不二法引导的方式开示。
对于从无明所生的心散乱、不得等持的众生，以蕴、界、处、缘起、三十七菩提分法、十力、无畏等二法之相，显现轮回时期与解脱次第的方式，以及地和波罗蜜多差别的福德、智慧资粮差别，对诸瑜伽自在者显现神通变化、相好庄严身等，为令众生欢喜故。以种种善巧方便智慧，如何永断常见、我执、业因所生、生死轮回苦，如是说法。
对于离贪欲者则开示修习无常、苦、不净，对于有些信解甚深法者则以粗细智慧观察分析，如'色若分析至极微，极微亦无有分'等。当不得外境时，即住于无分别无显现胜义谛不二真实智慧不可言说中。因此由大悲习气而为利他而觉醒。
由地和波罗蜜多渐次增上资粮的福德智慧资粮瑜伽串习，获得二与不二三摩地。因此，遍知法无我和人无我是随顺义理而非随顺文字，如一切智者所说'多闻者从中获得义理'。
此为圣入楞伽经释由智慧吉祥贤所造第三品中，观察佛法之后观察缘起及无常等零散诸法第十五品。
一切智者对因果事物的密意摄义是：从因和合显现内外果性的聚集。由眼、色、光明、作意因和合力，生起眼等识。其中因若分别则果亦分别，是等无间缘所摄的自性。由境则如是。由根则境各别决定，外境实在论者如是遍计执为境与有境的事物。如是识的聚集自性，如房屋、村落、森林等，由多相故是空性。

།འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཡུལ་ཡང་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཆ་དང་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དངོས་པོར་མེད དེ།།དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་རང་དབང་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། དེས་ན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ནི་སྣང་བའི་ཚོགས་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི་མེད་དོ། །རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་དེར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྟེ་བསླད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པར་སྣང་གི་།དེར་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མེད་དོ། ། དེས་ན་འབྱུང་བ་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་སྟེ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་དེ་མ་ཐག་པ་ཙམ་གྱིས་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཆོས་སུ་བརྟགས་པ་བསྟན་མི་ནུས་སོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་སྤྱིའི་རྣམ་པར་འཇུག་གོ། །འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པ་བཞིན་ དུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་།།ཐུགས་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཞེངས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་ དགོས་པ་མ་ལུས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་དོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐ་དད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་བཞེངས་པ་ན་ཆོས་སྟོན་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གསོལ་བའི་ལན་ཀྱང་དགོངས་པ། འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེར་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་མེད་པའི་སར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་སད་པར་བྱ་བ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པ་ན་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བར་ རྣམ་པར་ལྟ་ཞིང་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོར་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པས་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།བསོད་ནམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་སུ་སྣང་ཞིང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་དང་། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་འཁོར་བའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྟོན་ཏོ། །འཕགས་ པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དཔྱད་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་ངས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ལ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་རྩོམ་པ་ལས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་ རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་རྩོམ་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དག་རིམ་གྱིས་དངོས་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ།

由于四大种和四大种所生色境也是聚合，所以如房屋等一样是空性。由于四大种与部分不相离的缘故，所以没有各别的实体。由四大种所生的诸色也没有独立的差别。因此，境和有境的实体是显现的聚合，胜义中是不存在的。如同在梦中时，虽然没有色等境、根和眼等识，但是显现，即由种种虚妄习气成熟的力量，唯一的识现为种种差别相，其中没有能作所作相关的因果实体。因此，无四大种的缘起而显现为各别的四大种。当以智慧观察所知的粗细方分差别而不可得时，即无分别、无显现的胜义谛无二刹那真实智，因为不可言说，所以在彼处不能以刹那因果关系而说'此有故彼有'的法。一切智的声义名言也是以共相而转。如从灭尽定起一样，安住于有相三昧时生起说法。由大悲习气而觉醒，从空性、无相、无愿解脱门中一切智起定时，圆满成办众生意乐，如是说法无有障碍。
入出有相无相等差别三昧时，种种说法及回答疑问，皆与《圣般若波罗蜜多经》等契经相应。如是在不动地，诸一切智者住于三昧时各别觉醒，入有相三昧时，观察如幻缘起不生而说法。以粗细各别显现差别相而说蕴、界、缘起及三十七菩提分法、十力、无畏等二种相法。
示现福德三昧所生如幻色相，以及二种相一切空性无二胜义谛真实智清净佛性亦示为轮回瑜伽。《圣楞伽经释》智慧吉祥所造第三品中缘起观察第十六。大慧，一切外道分别为八种，我说非是，等等是与无常相关。何为八种？大慧，有些人说离开造作是无常性。大慧，所谓造作即是生起，即外道们认为常法生果的造作，如是认为作用是无常，他们认为渐次生起的诸法也是无生。

།ཁ་ཅིག་ནི་དབྱིབས་རྣམ་པར་ལྡོག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫས་སུ་རྩོམ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ སྦྱོར་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་གཞིགས་ནས་གློ་བུར་དུ་འོངས་ཏེ་གནོད་པ་འགལ་བ་ལས་བྱུང་ནས་གང་གི་ཚེ་ཡན་ལག་རྣམ་པའི་ཆ་ཕྱེ་བ་དེའི་ཚེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་དབྱིབས་ནི་འཇིག་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་ མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ།།ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ལྕེ་དང་གློག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྟག་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་གཞན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འོ་མ་ལས་ཞོར་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་མཐོང་བ་གཞིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་འཇུག་ཅེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྔ་མ་ནི་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། ། འདི་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བ་ཏན་ཛ་ལའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཡོན་ཏན་འཇུག་པ་ནི་མི་བརྟན་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་འདི་དག་བདག་ལ་ཡུད་ཙམ་དུ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐོང་བ་གཞིག་པ་ནི་མི་རྟག པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་འོ་མ་ལས་ཞོ་དང་དར་བ་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་ཆོས་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་སྔ་མ་མེད་ཅིང་གྱོ་ མོ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་རྟོག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་རྟག་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དཔྱོད་པ་ཅན་ལྟ་བུ་སྟེ། རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། རིམ་པ་དང་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དུ་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་བདུན་དུ་བྱེད་པའོ། ། དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་གཟུགས་ནི་གཅིག་པོ་ལ། །བརྟགས་ཏེ་གཟུགས་ནི་འདོད་པ་བཞིན། རིམ་དང་ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་ཡིས། །ཚིག་གི་རྣམ་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་དོག འདྲེས་པ་ལ།།འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་འཛིན། །དེ་བཞིན་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཐ་དད་མི་དམིགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སུ་ཞིག་གཅིག་ཤེས་ནས། །ཡང་དག་ཡང་བར་ཤེས་པ་ནི། །དུས་ཀྱི་ཐ་དད་མི་འབྱེད་པ། །དེ་བཞིན་སྒྲ་ཡང་མི་འབྱེད་དོ། །གོམས་ པས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ནི།།ཐ་དད་ཡུལ་དུ་འགྲོར་ཟིན་ཀྱང་། །ཐ་དད་ཡུལ་གྱིས་མི་འབྱེད་པ། །དེ་བཞིན་སྒྲ་ལ་འབྱེད་པ་མེད། །ཅེས་པ་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ལ། ཆོས་རྣམས་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཉམས་ཆེ་བའི་ལྷ་སྦྱིན་ ཡང་དེ་འདི་ཉིད་དོ།།ཡི་གེ་ཡང་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དེ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་རང་གིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ངང་གིས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། དཔྱོད་པ་ཅན་ལོ་རྒྱུས་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པའོ། །གཟུགས་འགྱུར་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་ཏེ་བུམ་པ་མེ་དང་ཕྲད་པ་ན་ སྔོ་བ་ནི་ལྡོག་།དམར་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ།

有些人说形状的转变是无常性，就像当作为构成实物的支分相互结合时，突然遭遇违缘而损坏，当支分各部分分离时，瓶等物质被棍棒等损坏，这样的有支分实物的形状就会毁坏，而不是神变。
有些人说色法本身是无常的，就像火焰和闪电等色法是无常的。
有些人说色法变化的差别是无常性，即一切法无间断地自然解脱，如同牛奶变成酸奶的不同变化一样，一切事物也都有不可见的坏灭无常性。
前者是正理派和胜论派的观点，这是一切智者所思考的。这是数论派的观点，如同在《巴坦加利注》中说：'功德的运作是不稳定的，这些功德在我中刹那也不安住。'一切智者也同样说一切事物都有不可见的坏灭是无常的。
自然生起是指从牛奶变成酸奶和乳清等物质的生起，是舍弃前面的形态而生起其他法。
有些人认为事物是无常的，是指前面的事物不存在，而有炭灰等事物的认知。
有些人认为事物的非事物性是无常的，如同刹那论者和顺世外道那样，他们建立七种说法：常、无常、亦常亦无常、非常非无常、非亦常亦无常、以及依次第和形相而言一切都不可说。
顺世外道们认为诸事物在共相和别相上是异不异的，如同'一个色法上，观察而许为色法，依次第和同时运作，言语相无其他。如同混合的颜色，随欲而取色，如是诸事物种种，异不异不可得。如有人知一法已，反复了知此法时，时间差别不分别，如是声亦不分别。以串习力如一法，虽已趣入异境中，异境亦不能分别，如是声中无分别。'
这是说有法是常的，而诸法异不异是无常性，如同瘦弱和强壮的天授仍是同一人，字母的长短音也是同一个。
他人说自性无常性即是无常性，在顺世外道的历史中是无差别的。
色法的变化是无常性，这是所有论师共同承认的，如同瓶子遇到火时，青色消失，红色生起。

།སྐྱེ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དེའི་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་རྟག་པ་དེ་དག་ལ་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་མའི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་སྟེ། ཕྲད་པའི་དུས་དང འབྲལ་བའི་དུས་སུ་ཡང་རང་བཞིན་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དེ་ལྟ་བུར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ།ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བར་ཐ་དད་པར་འབྱེད་པ་ན་བྱེད་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་སྐྱེ་བ་ན་དེ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ ཐོབ་པོ།།གཡོས་པ་དང་། གཡོས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་གཅིག་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འོ་མ་དང་ཞོ་དང་མར་སར་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་ པར་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་ན་རིམ་པ་དང་།ཡུལ་དང་དུས་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྐད་ཅིག་པ་ཐོབ་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །རྡུལ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྣམས་སྔར་ཕྲད་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡང་རྡུལ་ གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ལ་ནམ་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་ཡན་ལག་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ས་ལ་སོགས་ པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་ན་སུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར།རྡུལ་ཕྲ་མོ་མ་གཏོགས་པར་སྦོམ་པོའི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙོས་པ་དང་། མ་བཙོས་པ་དང་། བསྒུལ་བ་དང་། མ་བསྒུལ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་བ་དང་། ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན་ཁང་པ་དང་སྡེ་དང་།ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ནི་རྟག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པས་དགོངས་པའོ།།གྲངས་ཅན་དང་ཀྵ་པ་ན་ཀ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མེད་པ་མི་སྐྱེ་ལ་མེད་པ་མི་འགག་པ་སྟེ། ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལས་རྣམས་སྔར་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་སུའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མ་གཏོག་པར་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་དང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མི་རུང་སྟེ།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཐ་དད་པ་མི་རུང་སྟེ། དངོས་ པོ་གཞན་སྐྱེ་བ་ན་སྔ་མའི་དངོས་པོ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར།འོན་ཏེ་རང་ཉིད་མི་ལྡོག་ན་གནས་པ་ཅན་ནི་སུས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བྱ་མི་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་བྱེད་ པས་ན་བྱེད་པ་ཉིད་དག་པར་བྱས་པར་གྱུར་པར་རྟོགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་དང་། དབྱིབས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་དང་། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་མ་གཏོགས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་ པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་སྟེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་སེམས་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་རྨི་ལམ་ དང་མིག་འཕྲུལ་དང་རབ་རིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་འཁོར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཤེས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་མི་རུང་སྟེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བ་སྐད་ཅིག་པ་སྣང་བ་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

由于生是无常的本性包含在一切事物之中，因此当时等物质是常住的这些说法是不合理的。如同微尘等前者的形态一样，后者的自性也会生起，在接触时和分离时，其自性也会生起其他的变化，这就是它们如此的无常性。当区分接触和分离的差异时，无作用者产生作用时，同样地，无动摇特征的事物获得转移到其他境界的特殊本性。
对于具有动摇和未动摇等不同时间特征的事物，不应视为同一，如同木材与灰烬等，以及牛奶、酸奶、新鲜奶油等。因此，当区分初始和最终的自性差异时，由于次第、境界和时间差异所区分的特性而产生的这些事物，由于自性的差异而获得刹那性，这是可以确信的。
以二尘等次第，微尘们先前的接触生起，其毁灭也是以三尘等次第进行，如此则是生的无常性。当它们最终达到微尘而失去部分时，即成为无生的无常性，这是一切智者所思考的。同样地，若地等微尘是常住的，那么谁会成为无常？因为除了微尘之外没有粗大的物质存在。
当区分已煮和未煮、已动和未动、有遮蔽和无遮蔽等，以及区分方位部分时，如同房屋、村落、森林等一样，都是无实体的。正理师和胜论师等人所说的具有作用的和合微尘，当区分其部分时也无常住性，这是一切智者所思考的。
对于数论派和耆那教等来说，无不生而有不灭，即支分、性质和业等先前不存在的生起和灭亡是不存在的，那么是谁的无常性呢？如此则一切外道的无常性，除了刹那灭之外，对于实体、性质、业、共相和特相等都是不合理的，因为既非从有生也非从无生。
因为事物无常，所以不同的无常性是不合理的。当其他事物生起时，为什么前者的事物会毁灭？若其本身不退却，则安住者不会被任何人所毁灭。也不能将无实体的特征视为无常性，因为无实体的作用即被理解为作用性的清净。
因此，次第、形状、性质、业、共相、特相和其他法的生起的无常性，除了刹那灭之外都是不合理的，这是一切智者所思考的。因为外境对象不存在，所以双重显现中的因果实体以及作用与作者的明显关联等一切分别都是不合理的，如同无始以来的心性非真实习气成熟力量所致的梦境、幻术、眼翳的显现和影像等一样，对凡夫们显现为二相的轮回。
对于依他起的识，所思维的生起、安住、灭尽等诸法都是不合理的，因为前后时间位置的差异已离，刹那显现是现量的缘故。

།དེར་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་གནས་པའམ། སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་གནས་པ་ཡང་རུང་སྟེ་མི་རྟོགས་སོ། །ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་དེར་མངོན་སུམ་ཉིད་ཚད་མའོ། ། རིམ་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་འབྲེལ་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་གཞན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀློག་པ། འདུ་བྱེད ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ།།མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཞིག་།གང་འབྱུང་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དེ། །བྱེད་པ་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་དེ་འཕོ་བའི་དུས་ལ་སྐད་ཅིག་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་མི་རུང་ངོ་། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆུད་པ་དེར་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། དེར་བརྗོད་དུ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེར་མི་འབྱུང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་དེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་གནས་སོ། །དེ་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ལ་སོགས་ཐ་དད་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་ཐར་པ་ཐ་དད་པས་འབྱེད་པ་ན་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། གསེར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གནས་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་བྲལ་ཞིང་། སྐད་ ཅིག་པ་གཞན་དུ་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལག་མཐིལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟག་པ་དང་བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་དང་། དབང་པོ་ནི་སེམས་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བས་ན་ཆུད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དང་། གཏོགས་འདོད་དང་། ལྷ ཆེན་པོ་དང་།ཚངས་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དག་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་ན་དེ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན། ཆུད་པ་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ཞི་སྲིད་པ། །ཡུལ་ཕྱད་སྤྱད་པོ་དེ་དབང་སྣ་ཚོགས་ཏེ། །བདེ་གཤེགས་འཕྲོག་འཕྲོག་ཅན་ཚངས་ རྣལ་འབྱོར་དབང་།།དེ་ལས་ཐ་དད་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གིས། བརྩམས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལུས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །སྦོམ་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆས་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་ལས་ནི་སྐྱེས་པའི་མེ་ཏོག་བཞིན། །མ་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མིན། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་གསུམ་པ་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དཔྱད་པ་བཅུ་བདུན་པའོ།།ཤ་ཐང་སྟེ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་རྒྱལ་མཐར་ཕྱིན་མཐོང་ནས། །རྒྱལ་དགའ་ཡུན་རིང་ནན་ཏན་དབུགས་ཕྱིན་ ཐོབ།།དེད་དཔོན་བཞིན་དུ་བདག་གིས་དགའ་ས་རྙེད། །མདོ་སྡེའི་དོན་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་བློ། །རྒྱས་ཤིང་སྨྲ་བ་དུ་མས་བརྗོད་པ་ལས། །ཐུགས་རྗེ་ཡིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་མཛད་པ། །རབ་བྱམས་མཆོད་བྱེད་དཔལ་བཟང་དེ་ལྟར་རོ། །དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།འགོག་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལན་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་དྲུག་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་པའོ།

不论是住于六刹那还是住于六十四刹那都不能了知。如同响指声，在此以现量为量。
因为无有次第显现，所以对于生、住、灭等诸法，所计执的作用与作者等关系，除了刹那之外无有其他实体。
如大众部诵读：'一切诸行刹那性，无常何有作用耶，所生即是彼作用，彼即说为能作者。'
因为极微尘超越感官，故无外境，因此其转变时不应有六刹那性的刹那。
于离二圆成实相的证悟中，亦能如实了知刹那相续，因为彼处不可言说，故不生起生、住、灭等分别。
当以智慧观察，分析粗细方分差别而了知无所缘时，彼处无思无相，证悟胜义谛无二，安住于无分别于有无。
彼又以前后时间的苦与无苦等差别，以及贪欲与解脱的差别来分析时，显示刹那相续生起，如同黄金等珍宝一般，安住于无相三昧中。
远离眼等境，于其他刹那如同黄金等作连接，而非如眼等识对掌声等的了别。
因此，一切外道所说的常、我、作者、梵天、诸根等的主宰及受用者，如是作者、受用者、诸根即是心性，一切众生皆具如来藏，故证悟的本性即是善逝、遍入天、大自在天、梵天、瑜伽自在等清净自性，若观察总别亦复如是。
故说：'证悟作用布施寂灭有，境界受用者彼力种种，善逝遍入天梵瑜伽主，非彼差别地水火风所，造作世间身非是，以粗分方分故空，如同虚空所生花，无生故永不存在。'
《圣楞伽经释》智慧吉祥所造第三品中无常性观察第十七。如海般究竟广大的第三品圆满。
见到珍宝源王究竟后，王喜长久精进得解脱，如同船长我得欢喜处，经典义理我与他人智，广说种种言词中，以大悲利益他，普贤供养吉祥如是。
其后，复有菩萨摩诃萨大慧白世尊言：'于灭次第相应相善巧者何？'等。
于此，一切智者之答复是：'大慧，从六开始，对诸菩萨摩诃萨，声闻与独觉入灭定。'

།ས་དྲུག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་འཁོར་བ་ལས་ སྐྱོ་ནས་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།བདུན་ལ་ནི་སེམས་སྐད་ཅིག་སེམས་སྐད་ཅིག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མའི་གནས་དང་།མཚན་མའི་དངོས་པོ་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས། མཚོན་བྱ་མཚན་ཉིད་གལ་ཏེ་གཞན། །མཚན་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །གཅིག་ན་དེ་གཉིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། །ཐ་དད་ན་ཡང་གཞན་དུ་མེད། །ཅེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ འཕགས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བ།རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱུ་གཞན་གསུངས་པ། དེ་དག་གིས་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་བའོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྷུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་དུས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་ མ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་མཚན་མ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ལ་ཡང་ནན་ཏན་མེད་པར་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་སྐད་ཅིག་སེམས་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཅིས་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་ན་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ མེད་པར་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ།།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་མི་སེམས་ཤིང་མི་དམིགས་སོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ ཞེས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ས་གོང་ནས་གོང་མའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།ས་བཅུས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མཉམ་པར་ མི་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤོང་ངོ་།།བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་རྣམ་པར་ལྡོག་གོ། །གཟུང་བ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེས་རྗེས་སུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་གཉིས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་འཁྲུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའོ།།མི་གཉིས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་བསམ་གཏན་ནོ།

在六地中观察缘起，入于灭除无明等的等持时，厌离轮回而安住于寂静安乐。
第七地中，菩萨摩诃萨于刹那刹那中以明了一切法之自性相而入定。即以智慧观察诸法之相之处及相之事不成立，如《中论》所说：'所相与能相若异，能相则无有能相，若一则二者不成，若异亦不在他处。'
如《圣般若波罗蜜多经》中所说：'色即是常相，如来证悟其非相而现前圆满成佛'等。
声闻缘觉等不能入无相三昧，为何？一切智者说其他因：彼等入灭定是有为法，落入能取所取之相。
声闻圣者以二因而入灭定是落入有为相：执著外相，及从等持出定时取外相故。
尊胜菩萨之殊胜在于以智慧观察不见能取所取之相。如是，彼等虽于刹那刹那中有无功用、无思、无相三昧，然为利益众生而入有相等持。
若问何故不恒时入无相等持？为此疑问而开示：'是故彼等将证得诸法无差别相。'若恒时安住无相等持，则地和波罗蜜多之差别分类、福慧资粮之差别、及为利益众生之有相等持差别等皆无，而成佛。
'证得无种种相'即是无相等持，以智慧观察而不思维不缘取粗细所知。
'通达善不善自相'即是有相等持，即遍知应断应取而以地道差别次第入定。
十地所断烦恼障所知障及习气不等持相，以智慧观察断除烦恼业障，以通达法无我人无我而断。
由无我执故，遣除所取。由遍断一切所取，以悲心摄受一切众生故，布施波罗蜜多为福德资粮。
由无二分别故，清净无二戒律。如是由证得无二三昧故无扰乱，是为安忍。
由精进于无二瑜伽故为精进。由无二分别故一心专注即是禅定。

།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བའི་མཚན་ མ་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་བསམ་པ་མེད་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །བདུན་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །བརྒྱད་དུ་ སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མི་འབྱུང་བར་རྟོགས་ཤིང་།བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་བྲལ་བ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ སད་པར་མཛད་པ།སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དགུར་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པས་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།བཅུར་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྙེད་ཅིང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་བསྐུར་བར་དབང་བསྐུར་བ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ས་དང་པོ་དང་ས་དྲུག་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སེམས་དང་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལ། སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ངར་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཡུལ་རྣམས་འཛིན་ པ་ནི།།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པས་ན་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་སེམས་ཉིད་བསླད་པའི་མཐུ་ལས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། །ཁམས་གསུམ་པ་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ནི་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བརྟག་པའི་སྐྱེས་བུ་མང་ངོ་།།མི་གཉིས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་གཏོགས་པར་མི་རུང་ངོ་། །རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་ དོ།།གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ས་དང་པོ་དང་དྲུག་ཏུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། ས་བདུན་དག་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ས་གཉིས་དག་ནི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ས་བརྒྱད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། དངོས་མེད་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་མིན། །ཡོད་དང་མེད་པར་མི་དམིགས་པ། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་དུ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བཤད་པའོ། ། ཞེས་པ་འདི་ནི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཇི་ལྟར་འདིར་གསུངས་པ། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་བསལ་ནས་སུ། །ཤེས་པ་ཙམ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། །འདི་ནི་དབུ་མའི་ནན་ཏན་དུ། །ང་དང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ དེ་ལྟར་སེམས་དང་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ས་བརྒྱད་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་དབུ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྡོག་གོ།

以智慧观察，不执著能取所取之相，无分别，无显现，不二之法性即是智慧。
第七，通达三十七菩提分法，以悲心故，以智慧及方便波罗蜜行利益众生。
第八，了知如幻缘起不生，远离作者、作业、能取、所取，无实体、无分别、无显现之三摩地中安住，为一切智者而觉醒，入有相三摩地，缘一切世间，为利他而圆满愿波罗蜜。
第九，获得法、义、词、辩才无碍解三摩地，了知众生意乐及习气，以说法圆满力波罗蜜。
第十，入有相无相一切三摩地，获得福德智慧资粮殊胜，为证得一切智性而圆满智慧波罗蜜。
因此，于一切智法中得灌顶，瑜伽自在者于一切法中得等持。
初地及第六地中，三界唯是心、意、意识，即见三界。其中：'心即阿赖耶识，我思即是意，能取诸境者，是名为识。'故见三界唯心，无外境，唯由心染污力现为二相。
三界无我无我所，二元论者妄计我之补特伽罗众多。
不二论者计梵天、帝释等为一补特伽罗，此离心相续不应理。常法不生，如石女儿等不存在。
对不二论者而言，解脱与未解脱、富与贫等成为一体之过失，如是多次解说。
通达法无我、人无我后，于初地及第六地入不二心刹那三摩地。
如此处所说：'七地即是心，无相第八地，二地即是处，余地我自性。'
于无实体无实体性之无分别无相三摩地，即第八地等持。如此处所说：'非有亦非无，不住有与无，此是中观要，我与他所说。'此即中观三摩地。
识三摩地如此处所说：'遣除外境已，唯入于识性，此是中观要，我与他所说。'如是唯观心、意、意识，于第八地无实体无实体性之无分别无相中观三摩地中止息。

།ཇི་ལྟར་ལེའུ་འདིར་གསུངས་པ། བཅུ་པོ་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན། །དང་པོ་པ་ནི་བརྒྱད་པོ་ཡིན། ། དགུ་པོ་ཡང་ནི་བདུན་པ་སྟེ། །བདུན་པོ་པ་ཡང་བརྒྱད་པོ་ཡིན། །གཉིས་པོ་པ་ནི་གསུམ་པོ་ཡིན། །བཞི་པོ་པ་ནི་ལྔ་པོ་ཡིན། །གསུམ་པོ་ཡང་ནི་དྲུག་ཡིན་ཏེ། །སྣང་བ་མེད་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ས་དང་པོར་ཡང ཡོད་པས་ན་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཙམ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ན་ལྡོག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཁྱད་ པར་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་མེད་ན་ནི་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་ན་ས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་ས་བརྒྱད་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཁོ་ནས་ཁྱད་པར་ཏེ།དེར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྣང་བ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་ས་བདུན་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཕྲའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་སྒྲའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་རིམ་ཅི་ཡོད། །ཅེས བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མེད་པ་སྟེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ས་དང་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་དོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ས་བདུན་གྱི་དབང་ པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་གཉིས་མི་སྣང་བའི་སེམས་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།བརྒྱད་པོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ས་བཅུ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་རིམ་ མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཕྱེ་བ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རིམ་ཀྱང་ག་ལས་འགྱུར།དེ་ནི་དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྔ་མ་ཉིད་དུ་སྤངས་པ་སྟེ། དབང་མཆོག་ཆེན་པོའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་།འོག་མིན་གནས་སུ་རྣམ་པར་མཛེས། །དེར་ནི་ཐེག་པ་རྣམས་ སྟོན་པ།།ས་གཞན་ང་ཡི་རང་བཞིན་ས། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལས་སའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ འགྱུར་རོ།།ས་བཅུའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་དར་ལས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྣང་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་གསལ་བའོ། །དེ་ཡི་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་ པ།།ཡིད་འོང་ཞི་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །དེ་དག་སྲིད་གསུམ་སྤྲུལ་པར་བྱེད། །སྲིད་པ་གསུམ་པོ་ཁ་ཅིག་སྤྲུལ། །ཁ་ཅིག་སྔ་ནས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་རྣམས་སྟོན་པ། །དེ་ནི་ང་ཡི་རང་བཞིན་ས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་འདིར་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དེར་ཡང་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པའི་ཉེས་པ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ནི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྔར་མེད་པའི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པའི་གློ་བུར་གྱིས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསླད་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི དམིགས་པ་དེ་ན་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཆུད་པ་མང་པོ་བརྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསེར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་སོ།

如此经中所说：'第十地是第一，第一地是第八，第九地即是第七，第七地又是第八，第二地即是第三，第四地即是第五，第三地又是第六，于无相有何次第？'这是说，由于通达人法二无我，在初地中也有无相三昧，因为无有能取所取显现的分别。依一切智者的密意，应当了知唯心执著在第八地时才能断除。
若无通达三昧无二差别的证悟，那么怎能成为八地诸根的无相三昧呢？在第八地中唯以有无平等为差别，因为彼处无有有无分别。虽然通达无相无二之心，但七地诸根仍有微细的识有执著，这是依据一切智者密意的文义推度而得知。
'无相有何次第'是说，于十地中无相即是通达法与补特伽罗无我，初地诸根也有外境空性。由于完全了知而平等证悟无相三昧的缘故，乃至七地诸根之间也是证悟无二显现心的三昧。八地诸根的差别是无有有无分别的无相三昧。
若是如此，则十地中无相次第不存在，同样也无殊胜三昧的差别，那佛地的次第又从何而来？这一点已被一切智者在前面破除，如经广说：'具最胜大力之处，色究竟天庄严住，于彼处示诸乘法，其他地皆我本性。'由福德智慧资粮的差别而分，则超胜波罗蜜多诸地。如是也能利益一切障碍而成就一切智。
十地诸根如隔绸帛般显现一切所知之轮，而诸佛世尊一切智者的差别则是无障碍而明了。如经广说：'彼之种种光明，悦意寂静极显现，彼等变化三有界，或化三有某些处，或从先前已变化，彼即示现诸乘法，彼即我之本性地。'
如是彼处又怎会不生根等所造过失？如是相状是神变而非众生本无的变化，因为一切众生的如来藏，不论如来出世与否，法性本来安住。自性光明心为客尘二相所染只需断除，当以智慧观察了知粗细方分差别，众生们的所缘彼处无有意念及显现，是证悟不二胜义谛刹那相续自性，犹如纯金等珍宝般无垢众多坚固之体性。

།རྣལ་འབྱོར་ པ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན་སོ་སོར་བདག་གིས་རིག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། མེ་གཅིག་གི་ཞེས་པའི་ཤིང་གི་མེ་ལྕེ་རྣམས་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་བརྟགས་ པ་བདག་དང་།གཅིག་པོ་དང་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་རོ། །རྟག་པ་དང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོར་མི་རིགས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་པོར་ནི་ གྲོལ་བ་དང་།མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱེད། ཡང་ན་རྩེད་མོ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བའམ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་དེའི་མི་ཤེས་པ་ ཡང་སུས་བྱས།དེས་ན་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མ་རིག་པའི་གདོན་གྱི་མཐའ་ལས་རྟག་པ་དང་བདག་གིར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྣང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཐོས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་སོ། །སྙིང་རྗེའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སད་ནས། །གཞན་གྱི་ དོན་དུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཇི་ལྟར་ས་བརྒྱད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སད་པར་བྱ་བ་སྟེ། གང་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ རྣམས་ལ་གསུངས་པ།དེ་དག་ཏིང་འཛིན་མྱོས་པས་མྱོས། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་འཁོད། །ཅེས་པའོ། །སྐད་ཅིག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འབྲེལ་པ་ནི་བརྟེན་ཞིང་ཟད་པ་མེད་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཡང་ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་གློག་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལ་སེམས་རྟག་པའོ་ཞེས་དགོངས་ཀྱི། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་རྟག་པ་དང་གཅིག་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་དང་བྲལ་བ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤོང་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་ འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་པར་དཔྱད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་སྙིང་རྗེའི་ ས་བོན་ཡོད་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སད་པར་མཛད་དོ། །གཞན་དུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིར་སད་པར་མི་མཛད་ན། དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་གདུང་ཡང་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་གང་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་སད་པ་ན་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྱུར་ནུས་ཀྱི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

瑜伽师们在修习瑜伽时，会产生各自的殊胜智慧，就如同佛陀所说的：'一个火'中的火焰会有长短等差别一样。因此与那些主张常我、一体和作者的论者们有所不同。常、梵天、帝释天等，因为是无生的缘故，不应该是作者，因为无生就如同石女儿等一样。
若是一体，则解脱与未解脱、富有与贫穷等就不会有差别，这是过失。若已离贪者，怎么会造作他人的痛苦？或者会贪著游戏？若是未离贪者，谁又造作了他的无明？因此，当心安住等持时，就会从无明魔的边际中，显现常我等种种相状，如同眩晕、昏厥等一样显现于众生。
当从善知识听闻法义，以智慧观察，分析粗细，无所得时，即安住于无思无相的胜义谛正智中。由悲心习气唤醒后，为利他而入于有相等持。如同在第八地时诸遍智者唤醒一样。对于那些没有悲心种子的人，则是无相心性涅槃，如同对圣声闻所说：'彼等醉于三昧醉，安住无漏界中'。
刹那心相续相连是依止且无尽的，这是遍智者的密意，而不像弹指声和闪电等那样的刹那性无有相续。遍智者是就刹那相续说心是常，而不是外道所说的常一不二。因此，诸佛是离常断、不分别有无、远离二边的不二心之密意。如解深密经中说：'善男子，有为无为这些是导师假立之词'，即观察非有为非无为。
大慧，第八地是声闻、缘觉和菩萨的涅槃，菩萨们以何不入般涅槃而以三昧受持诸佛三昧之乐，是因为菩萨们有往昔愿力和悲心种子的缘故。因此为诸遍智者所唤醒。否则众生事业将会断绝，也不会精进求证菩提。若不唤醒，则如来种姓也将断绝。
对于那些具有悲心种子的圣声闻，若被唤醒则能转成佛陀，而那些偏于寂静、离贪的则不能。

།ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་ འགྲེལ་པ་ལས།ཚིག་གི་དབང་པོས་ཡོངས་སུ་གསོལ་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡང་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ།།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བས་ཕྲོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བློར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས། འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་སྟེ། །གང་འདི་བསམ་པ་མེད་ པ་ཉིད།།ཅེས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་ནི་ཟད་པ་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཐར་པ་སྟེ་གསེར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནོ། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ས་བདུན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་ཤིང་སའི་གོ་རིམས་དང་མཚམས་སྦྱར་བ་ལ་མི་མཁས་པས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བཀག སྟེ་འཁོད་ཀྱི།དེ་དག་ལ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མེད་དོ། །དེར་ཁྱད་པར་ནི་ཆོས་དང་། དོན་དང་ངེས་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་ཆོས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་ བདུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ལུས་དང་།ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདུ་འཛིས་གྱུར་པར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་རོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་སོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་ཚོགས་ལ་མི་མཛེས་པ་བསྒོམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་དང་།།རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་སྔར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ཡང་སྣང་བ་མེད་པ་སྟེ་ས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་གནས་པ་ན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བཅུའི་དབང་པོ་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ།ཕན་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་སངས་རྒྱས་ ཉིད་དུ་འགྱུར།དེས་ནས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བསྟན་པར་བྱའི། དོན་དམ་པ་ནི་འདི་ལ་གང་ཡང་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །སྣང་བ་མེད་ལ་རིམ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཚོགས་དང་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་དང་འཁོར་བ་མཐའ་དག་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཟད་དེ།བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ན་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་པའི་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་སྲིད་སྙིང་དུ་ཟད་འགྱུར་བ། །དེ་སྲིད་ཡིད་ནི་དགག་པར་བྱ། །དེ་ ནི་བསམ་གཏན་ཡེ་ཤེས་ཏེ།།ལྷག་མ་གཞན་ནི་གཞུང་རྒྱས་པའོ། །ཡིད་ནི་རྒོད་ཅིང་མི་བརྟན་པའོ། །གང་ཕྱིར་གང་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ན། །དེ་ཚེ་བདག་ཉིད་དབང་དུ་འགྱུར། །སྤྲོ་བ་གཟུང་བའི་བློ་ཡིས་ནི། །ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་སྤངས་ནས་སུ། ། ཡིད་ནི་བདག་ལ་གནས་བྱས་ཏེ། །ཅུང་ཟད་བསམ་པར་ཡང་མི་བྱ། །ཞེས་སོ།

如《解深密经》中所说，文殊师利菩萨请问，一切智者回答说：'在菩萨八地中，诸佛世尊示现不可思议的佛陀功德，因此他们不入涅槃。声闻和缘觉被禅定之乐所夺，因此他们生起涅槃之心。'
如《七百颂》中说：'此即是涅槃，即是无分别。'灭尽分别后，在菩萨八地中获得无生法忍。菩萨们的心无有穷尽。以智慧灭尽烦恼即是他们的解脱，如同金子离垢一般。
大慧在七地中，诸大菩萨不知自相与共相，于地位次第和衔接不善巧，因此遮止外道见等说法。外道求解脱者的心被遮止，他们没有能分别自相与共相之法的智慧。
在此地的殊胜在于获得法、义、词、辩才四无碍解而通达诸法。通达三十七菩提分法，观察身、受、心、法的违品，住于离贪、住于灭定、远离喧嚣而修习身念处。同样也适用于受等其他念处。
共相是指无常等，自相是指此身中有发、齿等，对此修习微尘聚集的不净观。同样，'色即微尘分析时，微尘亦无有分'，如是先证人无我后趣入法无我。
如是教示无相，不能了知诸地次第。住于有相三昧时，以利他的布施等波罗蜜多，以福德智慧资粮的殊胜生起，断尽十地的一切障碍，行一切利益而成就一切智佛果。
然后当说诸地次第，胜义中实无进退。'无相中何有次第？'因此以智慧、慈悲及利他福德殊胜资粮，圆满波罗蜜多次第，了知轮回一切，断尽无明与苦，
当自利利他瑜伽极为清净时，具有利益自他能力的一切智性唯有瑜伽自在者方能成就佛性。外道所作的瑜伽远离智慧、方便和烦恼的灭尽。
'乃至心中有所尽，应当遮止其意识，此即禅定之智慧，其余即是广教法。意识躁动不稳固，随其生起何因缘，随即摄持彼因缘，尔时自心得自在。以执持欢喜之心，渐次渐次而舍离，令心安住于自性，一切分别亦不作。'

།སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པ་ཕྱེ་བ་ན། གང་གི་ཚེ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རང་གི་རིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཆོས་སྟོན་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྔར་སྨྲས་པ།དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་།འོག་མིན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མཛེས། །དེར་ནི་ཐེག་པ་རྣམས་སྟོན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་ སྦྱར་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལེའུ་བཞི་པ་སྟེ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི སངས་རྒྱས་རྟག་གམ།དེ་སྟེ་མི་རྟག་གམ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཉི་གར་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་གཉི་གར་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཟིན་ན་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ནི་མ་བྱས་པ་རྟག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་རྒྱུ་རྣམས་ནི་མ་བྱས་པར་སྨྲ་ལ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གི་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པར་མི་རུང་ངོ་། །མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་བྱས་པས་མི་རྟག་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་གསེར་ལྟ་བུར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་དེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡོད་དོ། །སེམས་ཀྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་དང་། གཟུགས་ བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བསླད་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའོ།།དེས་ན་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་འཁོར་བར་སྣང་ངོ་། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ དཔྱད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ན་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ཙམ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟག་པ་གནས་སོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྟག་པས་རྟག་ གི་།ཡང་མུ་སྟེགས་བྱེད་པས་བདག་དང་ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་དང་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་སོགས་པར་ཀུན་བརྟགས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པར་མི་རུང་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་ཀྱང་སྦོམ་པོ དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁང་པ་དང་སྡེ་དང་།ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་རྟག་པ་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བུམ་པ་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

诸佛的无二瑜伽的殊胜，是以智慧观察粗细方分差别时，当不见时即无思无相，真实智慧自住，刹那相续不可言说，应当亲证自己的智慧。入有相三昧的瑜伽自在者出现说法。如一切智者前所说：'大自在处之最胜，色究竟天极庄严，于彼宣说诸乘法'等广说。《圣楞伽经释》智慧吉祥所造的现观品第四品圆满。
尔时，复有菩萨摩诃萨大慧菩萨向世尊如是请问：'世尊，如来应正等觉是常还是无常？'世尊告曰：'大慧，如来非常亦非无常。何以故？以二俱有过故。大慧，二俱有过者，若是常则成为因。大慧，一切外道之因是无作常，即是梵天、帝释诸因，说是无作，并执为常等，彼等无作因如石女儿等实不存在。如是，如来不应是常。'
亦非无常，若如诸蕴相皆是所作故无常，如来亦应无常。如来是常故，如金般现观智慧永不穷尽，如是有如来常之异名。心二种相如梦、幻术、眩翳、影像等从染污力而生。故从不等持的无明和业力，如眩晕、昏厥等，显现轮回中种种差别的识相。
当以智慧观察分别外境时不可得，彼时离常、我、外境义的心刹那相续唯二无别，无思无相，胜义谛常住。以刹那相续故是常，然非如外道所计我、梵天、帝释、微尘实等。所计不应理者，以未生故如兔角等无实。外境诸物粗细分析时，如房舍、聚落、森林等皆空，故外道之常是一性常故。
如来亦非无常，一切所作皆无常，如蕴等相犹如弹指声。色等如瓶、墙等刹那无相续故。

།གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བ་སྔ་མའི་སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་འདི་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི། ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལྟ་བུར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ན་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་པོ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ན་ཡང་སྐྱེད་པ་གཞན་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་བྱེད་ཅིང་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་བ་དང་། དུས ཆུད་པ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་གཉིས་པའི་རང་བཞིན་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ།།དེས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་བརྟགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་གནས་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་དག་བསླད་པས་ཉེ་བར་སྐྱེས་པའི་གཉིས་ཀྱི་ རྣམ་པ་གློ་བུར་གྱི་ཉེས་པ་སྤངས་པས་དེ་དག་གསེར་ལྟ་བུ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ས་དང་པོའི་དབང་པོ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ ཤིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ་།།དེ་ལྟར་སྣང་བ་མེད་ཅིང་མི་གཉིས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་མི་སྣང་ངོ་།།འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་ པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལས་ལྡོག་པ་སྟེ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟོས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་གཉིས་ལ་ལྟོས་པའི་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བདག་དང་། བདག་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བས་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ ཅད་ནི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །སྐད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ ཐ་དད་པས་ཕྱེ་བ་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཐར་པས་ཕྱེ་བ་ལ་གཅིག་པར་མི་རུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་དེ་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོར་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྔ་མ་འོག་ཏུ་སྐད་ཅིག་ པ་སྐད་ཅིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པའི་ཆོས་སུ་བརྟགས་པ་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ནི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་རྟག་པས་སྨྲ་ བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ལ་ལ་འཁྲུལ་ཏེ་ཞི་བ་དང་། རིག་སྔགས་འཛིན་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་པ་དང་། གཏོགས་འདོད་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བར་ལྷུང་ནས་བདག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་རྟག་གོ་ཞེས་བཅབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་རྣམས་རྟག་གོ།

他缘如同梦境和幻觉等一样，具有能取所取显现的特征。远离生住灭等法，是在前一刹那之后'此有故彼有'这样推测的法，而不是像预言等那样与作用和作者相关联，也不像遍计所执的生起那样。当一个刹那存在时，第二个刹那不存在，所以谁也不能产生。即使在生起时也没有其他能生，一切法无作用且远离作者与作用，时间所摄诸法在一切时中成为刹那相续，如来、未生、不二自性等，诸根等谁也不能造作。
因此，所谓有为无为分别的心性本来常住，一切众生具如来藏，所以本性光明所摄诸法既非清净也非不清净。由于本性清净被污染而生起的二相是暂时的过失，去除这些过失后如同黄金一样，因此以诸常住同义词说如来们如同金等珍宝一样。如同初地菩萨安住于有相和无相三昧，由于福德资粮圆满清净，在身等相各别显现者的心刹那中，二相各别显现。
如是，对于安住无相不二圆成实性三昧者，二相各别不显现。能取所取、能诠所诠、作用作者、常无常等互相观待的二相言说一切无念无相，从胜义谛不二真实智不可言说中返回，因为无有事物与无事物的分别。因此，由于无有互相观待的事物非事物、二俱非二俱等分别，所以远离观待二相的有无、常无常、善不善、有我无我、一多等诸说所计度的一切，从无念无相胜义谛不二真实智、无有事物与无事物分别中返回。
虽然无有刹那分别，然而是刹那性的，由前后时间次第差别区分时，轮回与涅槃、痛苦与解脱的区分不应是一体。也无生起，因为没有作用与作者的显现关联。瑜伽师们的心真实智前后刹那使成为刹那，因此所计度的生灭法刹那坏灭中无有次第生起的事物，如同兔角等不生起非是空性。由此将成为外道所计度的常见论。
如同有些人迷惑，堕入寂静、持咒究竟论者、贪欲等见解，执著我等一样认为心也是常住的，这是由于极少闻法等遮蔽的人们的常见。

། ཁ་ཅིག་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཆད་པར་སྨྲ་བར་ལྟུང་བས་སེམས་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་གྱི་དབང་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་རྟོག་གོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྟག་པ་ཉིད་དེ། གསེར ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དགེ་བ་རྣམ་པར་ཟད་པ་མེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་དཔྱད་པ་ལེའུ་ལྔ་པ་སྟེ་རྫོགས་སྷོ།། །།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། བདག་མ་མཆིས་ན་གང་ ཞིག་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་དང་།ལྡོག་པ་ལ་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བའི་མུ་སྟེགས་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པའི་ལུས་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་གོ།།རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པས་ལྡོག་གོ་ཞེས་རྟོག་གོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་བདག་ཡོད་པས་ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པར་འགྱུར། རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཐ་དད་པར་ཤེས་པས་ ཀྱང་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར།རེ་ལྡེ་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཞེས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་ པོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་གསོལ་བར་བརྟག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དེར་སྡུག་བསྔལ་ཇི་བཞིན་པ་དང་། དེ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པར་འཇུག་སྟེ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་སྟེ། སྐད་ ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དབང་དང་།དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ཉམ་ང་བའི་འགྲོ་བར་འཇུག་གོ། །གར་མཁན་བཞིན་པ་ནི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་དང་། རབ་རིབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བདག་དང་བདག་གི་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ བཞིན་དུ་མེད་དོ།།རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱིས་དོན་བྱེད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །ལྟོས་པའི་མི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་གཞན་གྱིས་བཏང་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅིས་ན་རིམ་གྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར། གང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ཐོག་མ་ ཉིད་དུ་ཅིས་ན་མ་བྱས་ཅིག་ཅར་ཡང་དེའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་ཏེ།དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐང་ཅིག་ཏུ་བྱས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་ནས་ཀྱང་ཡང་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་བྱེད་པ་མེད་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་མི་རིགས་ ཏེ།།གང་དང་གང་དག་རིམ་པ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་དང་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཐ་དད་ པར་ཕྱེ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྟག་པར་མི་རིགས་ཏེ་དེས་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།ཤེས་པ་དང་འཆིང་བ་དང་། ཐར་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ལ་རུང་གི་རྟག་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པའི་རྒྱུན་དུ་བདག་མེད་པར་རྩོད་པ་ཞི་བའོ།

有些人因堕入断灭见而说无生，将心执著如兔角一般，又将其执著如梦幻、幻术等境界般圆成。因此，诸心相续的种类是常住的，如同金等物一般，善法无有穷尽且唯佛独具。
《圣入楞伽经释》智慧吉祥所造常与无常观察第五品终。
尔时，菩萨摩诶萨大慧菩萨向世尊启问：'请世尊为我解说蕴、界、处的生起与还灭。若无我者，何者生起或还灭？凡夫住于生起与还灭中，因不了知苦尽之理，故不能通达涅槃。'此乃数论等外道所说，如同极快速的身体入于轮回中。由了知自性与补特伽罗的差别而还灭。
若无外境而有我，如何能生起？由了知自性与补特伽罗的差别，又如何能还灭？如同了知柱子与墙壁等的差别。因此，诸外道无有通达苦尽之理，如何能涅槃？依据他心通，应当观察圣大慧向一切智者所作的启问。
因此，轮回中的苦如实相，以及如何还灭，一切智者如是宣说。世尊告曰：'大慧，因此'等。
大慧，如来藏作为善与不善之因，趣入一切生处与趣处而造作。如来藏即本性光明心，刹那相续而生起，依自他相续的力量，以及正法与非正法的教导，由善与不善诸行熏习而趣入可怖的诸趣。如同舞者显现种种形相，犹如梦境、幻术、眼翳的形相及影像等。
所谓'断除我与我所'，即外道执著常与我，其常因无生故如石女儿等而不存在。因与次第及顿时作用相违故，如兔角等无有实体。因无观待因及他者所作的差别，如何能次第作用？若有所作，为何不于最初即作？顿时作用亦不应理，因不见三时事物同时而作故。作已复作亦无，故有作用与无作用不应是同一本性。
凡是具有次第差别相的诸法皆非一体，如木材与灰等具有次第差别相。因此，诸外道所分别的我与乐、苦等差别，彼等常性不应理。故随念、了知、束缚、解脱、安乐等唯应于刹那坏灭，非于常住不变，无我之诤论由相续思维而息灭。

།གང་དག་ ཚངས་པ་དང་།དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཅིག་པར་ཡང་བདག་རྣམ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཚངས་པའོ་ཞེས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་འདི་ནི་ཞི་བདག་སྟེ། །ཞི་བ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་ཡོད། །ཞི་བ་གང་ ཡིན་དེ་ང་ཉིད།།ཅེས་སོ། །གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྨྲས་པ། བདག་ནི་འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་གནས། །འབྱུང་པོ་ཀུན་ཀྱང་བདག་ལ་སྟེ། །བདག་ལྡན་དེ་ལྟར་སུས་རིག་པ། །ཀུན་དུ་མཉམ་པར་མཐོང་བའོ། །ཞེས་དེ་སྐད་ཅེས་པ་དེ་དག་ལ་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་ བ་དང་།ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པའི་གླགས་སོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་འཆད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བཤད་པ་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་མང་པོའི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཀྱང་མེ་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་དང་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པས་གཅིག་པའོ། །གསལ་བ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་སྟེ། རྩཝ་དང་ལོ་མ་དང་སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པའི་མེ་བཞིན་ ནོ།།དེ་དག་གི་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེའི་མེ་སྟག་ཕྲ་མོ་ཡར་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟུག་པོ་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་ཆེན་པོས་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་གནས་དང་། ། ས་ཡི་ནང་དུ་ཆུ་ཡོད་པ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལུས་རྣམས་སུ། །ཞི་བ་དག་པ་རྣམ་པར་གནས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆུད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་བརྟགས་པའོ། །སྔགས་ཀྱི་བདག་དང་སེམས་པ་ཅན། །སྐྱེས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ། །སྔགས་ལས་འདས་དང་སྔགས་ཉིད དང་།།དབང་ཕྱུག་མཆོག་ལ་རྣམ་གཉིས་སོ། །གཏོགས་འདོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྨྲས་པ། ཤེས་པ་འདི་ལ་ཉེ་བརྟན་ཏེ། །ང་ཡི་ཆོས་མཐུན་ཕྱིན་པ་རྣམས། །མཐོ་རིས་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །རབ་ཏུ་འཇིག་ནི་གོད་མི་འགྱུར། །བྷ་དྲ་ཧ་རིས་ཀྱང་རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐའ་དང་ མཐུན་པར་སྨྲས་པ།དེ་ཡི་ཚོར་བ་གཅིག་པོ་ཡང་། །རྣམ་པ་མང་པོ་རབ་ཏུ་འབྱེད། །འཇིག་པ་འབྱུང་བའི་མེ་མདག་ནི། །ཆུ་ཡི་ཕུང་པོར་ཆུ་བཞིན་དུ། །དེ་ཕྱིར་ད་རོད་རིག་གནས་པ། །གསལ་བའི་གྲོང་ནི་མི་འགྱུར་བས། །སྤྲིན་རྣམས་ཆར་དང་ལྡན་པ་ནི། །རླུང་ལས་ འབྱུང་བ་བཞིན་དུའོ།།གསུམ་གྱི་གཟུགས་སུ་དེ་སྣང་བ། །མུར་སྨྲ་ཐ་དད་རྣམས་ལ་ནི། །མཆོག་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །ལྟ་བ་ཐ་དད་ཀྱིས་ནི་བཅིངས། །ཞི་ཞིང་རིག་བདག་ཚངས་པ་སྟེ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ། །དེས་ནི་སྲིན་པོ་བཞིན་དུ་མིང་། །གང་སྨྲ་མི་ནུས་པ་ རྣམས་སོ།།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་དག་།རི་རབ་འཁྲུལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིས། །རི་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །ཀུན་དུ་གང་བ་སེམས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚངས་པ་བདུད་རྩི་འདི། །འགྱུར་བ་མེད་པ་མ་རིག་པས། །རྙོག་པ་ལྟ་བུར་བྱས་པས་ན། །ཐ་དད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ཚངས་པའི་རྒྱུད་དུ་ཞིབ་པོ། །དེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟག་པའི་བདག་དང་བྲལ་བ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས་འཁོར་བ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་སྣང་ངོ་། །བདག་ གི་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གང་ཡང་མེད་དེ།ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་པ་སའི་རྫས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་ཁང་པ་དང་། སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་ འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་གསུམ་འདུས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འཇུག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་གསུམ་འདུས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལས་གསུམ་འདུས་པ་དང་ལྡན་ པའི་འཁོར་བ་འཇུག་ལྡོག་གོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།

有些人认为梵天和帝释天等是无二我的，如此说'这一切都是梵天'，以及'这一切都是寂天，从寂天中生起，一切众生都有寂天，寂天即是我'。
所属欲者也说：'我住于一切众生，一切众生也在我中，谁能如此了知具我者，即是平等见者。'
对于这些解脱与未解脱、富有与贫穷等是一体的机会。若以共相和别相观察，如来藏若也如此解释，则其时说法不会有差别。
诸多众生心相续刹那也如火般无二，如是以热和光明等法相应故为一体。以明显差别故也有差异，如草木叶和檀香等之火。
他们如所闻所生，如火星微细上升般变化，从彼等生起粗重识，随其灭尽等。如大天所说：'如火住于木中，水存于地中，如是一切身中，清净寂天安住。'这是对入我性的观察。
'咒语之我与有情，称为二种补特伽罗，超越咒与咒语自身，最胜自在有二种。'所属欲者也说：'依止于此智，随顺我法者，不生于天界，坏灭亦不成。'
跋陀罗哈利也随顺明咒之究竟而说：'彼之一个感受，分别出多种相，坏灭所生火炭，如水聚中之水。因此今住明智，明显城不变，如具雨之云，从风中生起。'
'现为三种形相，对诸异说外道，殊胜遍转变，为见差别缚。寂静明智梵天，从彼生无明，彼如罗刹名，不能言说者。'
'如同清净虚空，迷乱士夫见，种种绘画相，遍满而思维。如是梵天甘露，无有变异性，为无明扰浊，现为差别相。'此为梵天续之细说。
如是如来藏离常我，不平等安立自他相续的无明，以及业异熟力故，显现轮回种种差别相。
自身外境亦无有，胜论等所观察粗细地大物质破析时，如房舍、村落、森林等成空。
因此离二相而刹那相续生起的如来藏自性光明，由于未证悟故，具有三和合缘起作用而趣入等。
其中三和合即是无明、爱取、业三和合具足的轮回进退，此为一切智者密意义理观察。

།རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཚངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒྱུར་ ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྟེ།རྟོག་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་པ་ཡང་གྲོལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་དང་། ཕྱུག་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་ གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅེས་ན་བྱེད་པར་འགྱུར།རྩེད་མོ་ཡང་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི། མ་ཤེས་པ་སུས་བྱས། དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྤྲོས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་མང་པོས་བསྒོས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་བསྒྲགས་པ།མ་རིག་པའི་གནས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་རླབས་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་ ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ།མི་རྟག་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ། ཤིན་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་འཇུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་དེར་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མེད་པར་ཡང་ཡུལ་དང་།ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ལས། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་ བ།།ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་པར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིགས་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་མེད་པ་སྟེ། །འོ་ན་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་།ཅེས་པ་དང་། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་པ་སྟེ། ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོའི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཕྱེ་བ་ན ཁང་པ་དང་།སྡེ་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཉིས་སུ་མེད་པ་གསེར་ལྟར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་འཁོར་བ་ གནས་པར་འགྱུར་རོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇིག་པ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་པ་དག་སྟེ། སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པས་སེམས་ཉིད་ལ་སྲིད་པ་དང་ཐར་པའི་དུས་སུ་འཇུག་པ་ཡོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་རྟག་ཏུ་ངར་བྱེད་པར་འཇུག་པ་དང་བདུན་ནོ། །སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པ་ན་བདུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཡུལ་མེད་པས་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་འབའ་ཞིག་ལས་མགོ་འཁོར་བ་ དང་།བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རླབས་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་བདུན་དང་ཡུལ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།།མི་རྟག་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་བརྟན་པའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལས་རྣམ་པར་ལོག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བསྒྲགས་པ་གློ་བུར་གྱི་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ་གསེར་ལྟ་བུར་དྲི་མ་མེད་ པར་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ།

外道们执著贪恋于因，不能通达，即是说他们妄执常、我、梵天、帝释等为因，这些分别念都是未生的，如同石女儿等。
若是一体，则解脱与未解脱、富有与贫穷等就不会有差别，这是过失，如前所说。
若是离贪者，则他人的痛苦为何会造作？游戏又怎会存在于他？若是未离贪者，则无明是谁造作的？
因此，从无始以来，由众多戏论住处习气熏染的阿赖耶识，从无明处所生的七识等，由自他相续的力量，与七识一起如大海波浪般恒常相续不断，远离无常过失，超越我执，唯一极其自性清净的识在运行。
如同在梦中时，虽无色等境和眼等识，但唯一识现为种种境和有境的事物，同样在未入睡时，也由无明成熟力，显现身、受用、处所，阿赖耶普遍生起，如是八识九识，如同海浪。此是世尊所说。
关于无外境色可得，世尊也如是说：'色若析极微，极微无有分，则所缘何有？'又说：'外境虽无有，心现二种相。'
当以智慧观察分析粗细差别时，如同房屋、村落、森林等显现为空，此时阿赖耶识二相转变，唯有自性清净心相续无二，如金离垢，轮回即住于此。
眼等诸识灭时是刹那的，刹那不相续，故唯心于轮回解脱时运行。七识即是眼等六识及恒时执我的染污意识为七。
在无相三昧中，七识无有显现。彼等无境，唯由无明成熟力，如同眩晕、昏厥等，显现轮回种种差别的识。
如同大海水层差别现为不同波浪，如是在阿赖耶识转变层次差别中，七识及境界生起。
远离无常过失即是稳固。超越我执即是刹那相续生起的阿赖耶识，离一切暂时二取垢染，如金无垢，自性清净，已多次解说。

།བདུན་པོ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་དབྱིབས་ཀྱི་བྱད་དང་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་བཤད་པ་སྟེ།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཅིང་། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །དེ་ན་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་པའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་གིས་འཁྲུགས་ཏེ་ མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་ལས་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ གསུམ་པར་སྣང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།རྨི་ལམ་དང་མགོ་འཁོར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རང་གི་སྣང་བ་ཉིད་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འཇུག་གོ། །དེ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སོ།།མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་སྒྲ་དང་དོན་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་བསྐྱེད་པའོ། །མིང་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚན་མ་ནི་མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མངོན་པར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་གཟུགས་དང་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། རང་གི་སེམས་སྣང་ བའི་གཟུགས་རབ་རིབ་ཅན་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ།།བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བར་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་ཁོ་ནའི་ ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ།དེས་ན་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་བཞིན་དུ་སེམས་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་འཁོར་བར་འཁོར་ན་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེས་མྱོང་ངོ་། །མིག་ ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་པས་ན་སྲིད་པ་གཞན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་ངོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཚོར་བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་ཞིང་དང་བསམ་པའི་བྱེ་ བྲག་ལས་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཚོར་བའི་ལས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན། གང་དག་འགོག་པ་མྱ་ངན་མེད། །བྱམས་པ་དགྲ་བཅོམ་འབྲས་བུ་ལས། །ཕན་གནོད་དེ་དག་ལ་བྱས་པའི། །འབྲས་བུ་མོད་ལ་མྱོང་བར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ནི་ལུས་རྣམ་པར་ཞིག་པ་ན་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དེ་དག་ལ་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་ཚོར་བའི་ལས་གང་གིས་རྒྱུད་ཆད་པ་ལས་ཡང་ལུས་དང་དབང་པོ་རྣམས་གཞན་ ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཆད་པ་མེད་པས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་སོ། །ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་ སྒྲ་དང་གློག་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་ལྟར་དེའི་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སྐུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དག་པའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པ་ན་གཅིག་དང་དུ་མའི་ཁྱད་པར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་དག་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།

这七种是刹那性的，从非真实遍计的因所生，缘于形相特征，如同至尊圣弥勒所说的非真实遍计：'非真实遍计，三界心心所，于彼见境识，彼差别心所。'
由自他相续力而扰乱，不能安住的无明成熟，以及执著常、我、我所，贪欲、嗔恚等烦恼心所，由此等造作种种业的诸因，生起三界显现。
如同梦境、眩晕、昏厥等，于彼处境与有境之事物自显现中，眼等诸识趣入。由于彼等无外境所缘，故是由非真实遍计所生境之所缘。
执著名相者，是由非真实遍计以声音和义理表达的方式所生。名即是色等所诠。其中相是美丑、男女等相。执著之因是了知自心显现的色相，如同了知自心显现的色相犹如翳眼、梦境、幻术等之识。
所谓'不感受苦乐'，是因为无有轮回的结生，由于眼等诸识唯是刹那性，故无有其他刹那的相续，因此意为非解脱之因。故此，如是心刹那相续结生而轮回时，由自作业而感受苦乐。
眼等诸识是刹那性，故于他世不感受苦乐，此为遍知者之密意当如是观察。所谓'现法受业之苦乐感受'，由田与意乐差别，诸识于现法中感受受业之苦乐。
故曰：'于无忧涅槃，慈尊阿罗汉果，于彼作损益，果报速当受。'虽如是说，遍知者之密意是：身体毁坏时，彼等根识无有其他刹那的相续。
从生受业，由断相续而复生起其他身根。心以刹那相续而生，因果时无间断故感受苦乐等。由刹那相续而生，故远离常我之说。
如同弹指声和闪电等的刹那性，以及眼等诸识的刹那性，如是非断，故远离外道和声闻所污染的一切常断见诽谤，是众生如来藏清净。
于彼无二中观察总别时，有一多差别。眼等诸识不感受苦乐，因彼等于其他刹那无相续故非解脱因。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཉིད་སྲིད་པ་དང་ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེས་བཏབ་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་ཚོར་བ་ནི་མཚམས་མེད་པའོ། །བསམ་པ་དྲག་པོས་ ཁྱད་པར་གྱི་ཞིང་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་བྱས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཚོར་བའོ།།ཚོར་བར་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཚོར་བ་དང་། རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཚོར་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་གནས་སོ། །ཐར་ པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཡང་སེམས་ཉིད་ལ་ཡོད་དོ།།མིང་དང་མཚན་མ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་རྒྱུ་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་ པ་མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གང་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་དེར་དམིགས་པ་རྣམས་ཏེ།སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་བཏབ་པ་རྣམས་ལ་དགོངས་པར་བརྟག་གོ། །ཟིན་པའི་ དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་འགགས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བ་བཀག་སྟེ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ནི་ རང་གི་བློའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་།བདེ་བ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མི་མཁས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་ པར་ཐར་པའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་ཐར་པའི་བློར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།རང་གི་བློས་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་འདུ་ཤེས་འགོག་པ་ཉིད་ཐར་པའི་བློར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། རྣམ་ པར་ཐར་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅེ་ན། ཇི་སྲིད་སྙིང་དུ་ཟད་གྱུར་པ། །དེ་སྲིད་ཡིད་ནི་དགག་པར་བྱ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཤེས་པ་སྟེ། །ལྷག་པ་གཞན་ནི་གཞུང་རྒྱས་པའོ། །བསམ་གཏན་ བཞི་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་བརྒྱད་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྡོང་པོ་བརྒྱན་པ་ལ་སོགས་པར་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བསྒྲགས་པ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་མ་གྱུར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་རྣམས་འགག་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་རྒྱུ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ ཞིང་དེ་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འཇུག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བར་ལན་མང་པོར་བཤད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དེ་ ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཆུད་པ་སྟེ།འཁོར་བའི་དུས་སུ་གློ་བུར་གྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །དེར་ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་དང་བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྟག་པ་དང་གཅིག་པ་དང་དུ་མ་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།

因此如是，心性是轮回和解脱的因，由其所种下的五种业通过直接和间接而成熟。必定感受的是无间业。以强烈意乐在殊胜田中所造的善业和不善业是现法受业。不定受业、生受业和异熟受业是其他业，这一切都住于心相续的习气中。解脱也是由智慧所造作，功德的殊胜和烦恼的灭尽也都在心性中。
名相和相状以及遍起贪欲所生起和能生起的缘所缘，即是对男女美丑相貌生起遍起贪欲，对任何境相所生起的所缘，应当观察是由往昔习气成熟所种下。所谓'已得诸根'，是说那些完全灭尽止息后刹那不生，即是三界离贪者的心与境相分别显现遮止而入灭定。
其他人则是以自心分别的乐苦不受，入无想定和灭受想定，入定于四禅定，以及不善解脱和安乐的瑜伽士们则成为解脱智，即是其他人也成为解脱智的意思。以自心观察而遮止乐苦受想即成为解脱智。
所谓'第四禅定、谛理和不善解脱'是外道所计，他们如何分别呢？'乃至心尽时，应当遮止意，此为禅定智，其余是广论。'四禅定、四圣谛、三解脱门即空性、无相、无愿。其中八种应当如对法和庄严论等广为了知。
所谓如来藏，若阿赖耶识未转依，则七转识不会灭。为何如此？因为以彼为因缘及缘于彼而趣入的缘故，即是七识从阿赖耶识因生起且缘于彼而趣入，如说：'身受用处现，阿赖耶普生，如是八九识，犹如海中波。'此义已多次宣说。
如来藏也是本性光明体性，在轮回时以客尘二相各别显现。于此声闻和外道执著常、我和外境，如是一切智者所成就，因为是一切声闻、缘觉和外道瑜伽行者的识所不能了知的境界。如来藏不是执常、一、多、我的外道瑜伽行者的智慧境界。

།དེ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པར་རྟག་པ་ན་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་རྟག་པས་རྣམ་གྲངས་སུ་རྟག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་སྟོན་པས་བརྟགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།འདུས་བྱས་སུ་སྤྱོད་ཀྱང་རུང་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྤྱོད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ནམ་འདུས་བྱས་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་པའོ། །ནམ་རྟག་པར་བསམས་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ ཡོད་ན་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དུས་ན་བསམ་པས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་རྟོགས་པ་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་པར་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་ རྟག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་ཏེ།ཇི་ལྟར་དཀོན་མཆོག་ཕྲེང་བ་ལས། སྐད་ཅིག་གི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་རིམ་གྱིས་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ན་དེ་ལྟ་བུར་ནི་སྐད་ཅིག་པ་འགྲིབ་པོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཀླུས་ པོས་ཀྱིས་གླེངས་པ་ནི།སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མཐའ་ཡོད་པས། །ཐོག་མ་བར་ཡང་རྟོགས་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གསུམ་དག་ཕྱིར། །སྐད་ཅིག་མི་གནས་འཇིག་རྟེན་ལ། །ཐོག་མ་བར་དང་ཐ་མ་ཡི། །ཆ་རྣམས་ལ་ཡང་རྟོག་པར་གྱིས། །ཐོག་མ་བར་དང་མཐའ་ཡོད་ཀྱི། ། འདུས་ལ་གཅིག་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་གྲངས་ཅན་དང་ནེ་ཡི་ཡ་ཡི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་པ་དྲུག་ཏུ་ཡང་མི་རུང་བར་གླེང་ངོ་། །གང་དག་ཡང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཆུད པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་གླེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་མི་འཇུག་གོ།།ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་པར་བརྟགས་པའི་རྟག་པས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ བ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་གནས་སོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བརྟག་པ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་མི་གཉིས་པ་སྟེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཏེ།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་མྱོང་བ་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་པའི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཇི་ལྟར་དབུ་མ་ལས་བྱུང་བ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོད་ལ། ། རྒ་བ་འཆི་བ་ཕྱི་ནས་ནི། །སྐྱེ་ལ་རྒ་དང་འཆི་མེད་དེ། །སྐྱེས་ཀྱང་འཆི་བ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། གང་ན་དེ་དག་ཐོག་དང་མཐར། །ལྷན་ཅིག་རིམ་དུ་མི་འཇུག་ན། །སྐྱེ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་སྤྲོ་བར བྱེད།།རྒ་བར་འཆི་བ་དེ་ཅི་ཞིག་།རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པར་ནི། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་གཞག་།འོན་ཏེ་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ།དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། བསམ་པ་ མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་མཆོག་ཏུ་དག་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་མྱོང་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་ཅེས་པ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

那就是有为法和无为法中的常，刹那相续的常，从数量上说是常，如《解深密经》中说：'善男子，所谓有为和无为，这是佛陀假立的词语。'无论是行于有为还是行于无为，当是有为时即是刹那性的。当思维为常而无为时，则非刹那性。如果这样有刹那坏灭，则依他起和圆成实时，由思维成为有为和无为。假使没有刹那坏灭，那么如来的证悟与外道有何差别？
有些人说，如同没有常住的事物一样，也没有刹那的事物。如《宝鬘论》中说：'刹那的生住衰灭和无常的特征次第具足法性时，如是刹那性减损。'圣龙树说：'刹那有终际故，当知初中亦然。如是三刹那故，刹那不住世间。当知初中后分，于分亦当思维，初中后有故，和合无一性。'
如是对数论派和正理派等的六刹那也不应理。对于离开最初和最后时分次第的刹那，如同弹指声等的理解方式，这种分别念是不能成立的。离开最初和最后时分次第的诸刹那是现量所得。
所假立的无为常即是本性光明、真实了知的法性，是本来安住。众生是如来藏的观点，诸根等任何人都不作此执著，如来藏本性光明无二，如是相即是如来境界，离开前后时分次第差别，刹那相续的体验，离开显现为初中后刹那支分差别的分别念。
如《中论》所说：'若生先已有，老死后方生，生应离老死，已生应不死。'又说：'彼等若初后，同时次第无，生死诸法之，一切诸事物，何为生所作？老死复何为？若无老与死，何物当可有？'
若不成为刹那坏灭，法无我和人无我如何安立？若如梦幻等，依他起二相的诸刹那无实，于圆成实诸刹那无害故如何无实？胜义无自性即是空于二相，无分别无显现最极清净无二的胜义谛真实了知的体验非是无实。
因此，对于所知、能知和实事观察似依他起般的圆成实也无信解，这是依《解深密经》所说的方式而作法害生起的事业。

།རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ་ལ་མངོན་ པར་ཆགས་ཏེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བསླད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རྟོགས་པ་ མེད་དོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་སུ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་དག་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྣང་བ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཡེ་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ནང་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་ལོག་པས་བདུན་ རྣམས་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་བདུན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཆོས་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གཉིས་སུ་མེད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ལྔ་པོ་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི། གཞུང་བཤད་པའི་ཆེད་དུ་བྱས་ཏེ། ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ལ་མིང་དང་མཚན་མ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཉན་ཐོས་ རྣམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གང་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལྟ་བུར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ ན་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་གོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པ་ལོག་པ་ན་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལྡོག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྣང་བ་ དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཕན་པས་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་དག་པའི་ས་ལ་གང་ ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནས་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བཟུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་མ་མེད་ པར་ནི་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།འོད་བྱེད་དུ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའོ། །འོད་འཕྲོ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པར་སྤྲོ་ བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་དཀའ་རྒྱལ་དུ་ནི་རྒྱལ་བར་དཀའ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་མཐུན་ པ་དང་མི་མཐུན་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ཟབ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།རིང་དུ་སོང་བར་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྟོགས་ཤིང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་འགྱུར་རོ།

如同梦境一般，对于人无我的证悟等是执著能取所取，因为声闻们证悟人无我的缘故。如同梦境一般，他们的智慧具有二相，并非无二。
由于心被染污，因此他们无法证悟如来藏。通达法无我后，二相的识现为身、受用和处所时，般若阿赖耶如同明镜般如实了知，清净无二。眼等转识无相而以无二方式转变者，于有相三昧中，于一切智中眼等五转识成为妙观察智。
烦恼意转变时称为平等性智。在六转识中，意识称为成所作智。此时由于阿赖耶识转变，七识也随之转变，因为烦恼和七种烦恼是其因缘和所缘。
当如实通达法无我和人无我，了知五法时，于无二智中唯成胜义谛。虽已说五法，为解释论义再次列举：名、相、分别、真如和正智。
声闻们执著二相，如梦般通达人无我。对于主张外境实有者，能取所取的执著如同阿赖耶识的转变。
因此，通达法无我能断所知障，通达人无我能断烦恼障。同样，当断除我执和我所执时，业障也随之断除。如是通达有相无相三昧，以地和波罗蜜圆满福慧资粮，利益一切行为成就一切智。
在极清净地，从证悟人法二无我起，由于无我执和我所执的实体，为利益一切众生而舍弃执著，圆满布施波罗蜜。
在离垢地，为断除二种垢染故圆满持戒波罗蜜。在发光地，由于无二种扰动故成就忍辱波罗蜜。在焰慧地，由于以智慧观察无二法而精进故成就精进波罗蜜。
在极难胜地，战胜难降伏的烦恼，因为证悟人法二无我故，禅定波罗蜜增上。在现前地，以甚深智慧观察顺逆缘起法故，般若波罗蜜最胜。
在远行地，证悟四圣谛和三十七菩提分法，离三界贪欲，具足智慧和悲心，为利他故方便波罗蜜增上。

།མི་གཡོ་བར་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། རྗོད་པར་བྲལ་ཞིང་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་ལས་སངས་པར་མཛད་དེ།སྨོན་ལམ་ གྱི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སུ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་། ངེས་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཤེས་ཤིང་ ཆོས་སྨྲ་བ་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་དུ་ནི་ས་བཅུ་པོར་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པས་དར་ལས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྣང་ ངོ་།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཁྱད་པར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་ནས་ཕྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ།།གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་རངས་པར་མཛད་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་གཞལ་དུ་མེད་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་སའོ། །དེར་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་བཞུགས་ནས་ས་བཅུའི་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དེ།དེར་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར། ཆོས་ལྔ་དང་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་དེ་ལྟར་སའི་གོ་རིམས་སུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ འཕགས་པ་ས་བཅུ་པར་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ།།ཆོས་ལྔ་པོ་ནི་ལན་མང་པོར་བཤད་པས་ན་ད་ནི་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མིང་དང་མཚན་མ་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མ་ སྐྱེས་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྡུའོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གྲུབ་པར་བསྡུའོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་ནང་དུ་གཏོགས་སོ།།དེ་དག་དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་ལྔ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ། མིང་དང་མཚན་མ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མཚན་མའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཟུགས་ལ་མཛེས་པ་ དང་མི་མཛེས་པར་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ལྔའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་བརྟགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ།།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་གྱི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བསླད་པ་ འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པར་མཛད། བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསྡུས་ཏེ་འཆད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔ་མའི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ།ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་རྣམ་བཅུ་སྟེ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།གྲུབ་པ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་དོན། །ཞེས་པར་རྣམ་པ་བཅུར་དགོངས་པའི་ དོན་དུ་བརྟག་གོ།

不动地持守、执取、作为、造作、言说、远离诠释，不分别事物与非事物，如幻般缘起，思维双显空性的三昧，入定时如同诸遍智者为利他而入灭定般解脱。由于随念愿力的缘故，其波罗蜜多圆满成就。
在善慧地中，获得法、义、词、辩四种无碍解，了知一切有情的意乐与习气，由于说法者具足力故，力波罗蜜多圆满成就。
在法云地中，断除十地所应断的无明烦恼，如同透过薄纱般照见一切所知之轮。
遍智者的殊胜在于无有障碍。断除一切烦恼和无明习气，最极清净离贪，断除所知障，是遍智瑜伽自在。
以种种色身神变令无量有情心生欢喜，具足十力、无畏等无量功德，因果圆满之地。
诸遍智者安住于此，为十地王子灌顶法云，于此智慧波罗蜜多最为殊胜。
完全了知五法与无我后，如是次第安立诸地，在《圣十地经》中广说。
五法已多次宣说，今当说彼等无我性。名、相、分别等由于二相的缘故，如梦如幻无生，彼等摄于遍计所执和依他起性中。
真实智慧与真如摄于圆成实性中。略说之，一切染污法与清净法皆摄于遍计所执、依他起、圆成实性中。
若分别之，则摄为五法：名、相与遍计。
执著外境显现而智慧趣入并执著，是为相。如是于色起美丑分别，是五法中分别的差别。
摄于三性中的遍计所执，即常、我、极微等分别之境不存在，如同石女儿等分别。
有显现与无显现境界二者的差别。
真实智慧即以慧观察，为正见等道之相。真如即离二相染污之相，是无二智慧之成就。
遍智者广为分别宣说。尊主圣弥勒在《辨中边论》中则略说分别。
遍智者详细宣说如前品所说：'遍计执有十种，依他起有六相，圆成实无分别'等，于'色为五根境'中当观为十种意趣。

།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །གྲུབ་པ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་བསམ་པ་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མི་གཉིས་པར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། སྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པའི་དངོས་པོར་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རྟོགས་ན། དབྱེ་བའི་རྣམ་པ་གང་གིས་འཛིན་པ དང་།།གཟུང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་འབྱེད་པ་འཇུག་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་ཆོས་ལྔ་དང་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ས་བཅུ་རྟོགས་པ་དང་། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྡོག་པ་སྟེ། དབང་ཐོབ་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྡོག་གོ། །འཕགས་པ་ ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་དྲུག་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དཔྱད་པ་དང་པོའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་བཏབ པ་ལ།བདག་མེད་པ་གཉིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་དང་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་གི་ སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།དེ་ལ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གང་དག་གིས་མིང་དུ་བརྗོད་ཅིང་འདི་ནི་གླང་པོ་དང་། རྟ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། རྐང་ཐང་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ མཚན་མ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་མིང་དང་། མཚན་མ་མི་དམིགས་ཤིང་ཕན་ཚུན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཇུག་པ་རྟག་པ་མེད་པ་དང་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མུ་ སྟེགས་བྱེད་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་མི་བྱེད་པས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མིང་དངོས་པོར་མི་བྱེད། མཚན་མ་དངོས་པོར་མི་ བྱེད་དོ།།སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ངན་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་མིང་དང་མཚན་མའི་དོན་མི་འཇུག་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་སྟེ།དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་གཡེངས་ཏེ།གང་གིས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མིང་དུ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མིང་དུ་འཛིན་པའོ། །གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ནི་དེའི་འཁྲུལ་པའི་མཚན་མའོ། །གང་གིས་བུད་ མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་གོ།།དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཡང་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆོས་ སུ་འབྱེད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཡོད་དོ།།ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་གང་གི་ཚེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

眼等六种智慧是六种他缘。无二无别的成就是无分别、无显现，即于胜义谛无二而如实了知时，无有能取所取、作用与作者、能生与所生、能诠与所诠、有与无二种分别故。于无二中连所知与能知的自性也不分别，何况能以何种差别而起能取所取二相的分别？如是，由通达五法与二无我，证悟十地，获得有相与无相三昧，无二智慧即成为一切智。
因此，轮回者的阿赖耶识趣入，瑜伽行者的二相还灭，获得自在时二种烦恼相还灭。《圣入楞伽经释》智吉祥贤所造第六品中，如来藏观察品第一。
其后，复有菩萨摩诃萨大慧向世尊请问，关于二无我广分别等。世尊告曰：此即名相、分别、正智、如如，如来各别自证趣入。大慧，分别即是以何等名言说'此是象、马、车乘、步行、男人、女人'等，如是'此非他物'而显明相，此即是分别。
大慧，正智即是不缘名相，由互为客尘故识不转起，无常无断故不堕外道、声闻、缘觉地，是名正智。复次大慧，以此正智，菩萨摩诃萨不执名为实，不执相为实。
远离增益损减二边恶见，了知名相之义不转，如是即说为如如。大慧，安住如如的菩萨摩诃萨，由获得无相证悟境界故，证得欢喜地，证得欢喜地已，一切外道与恶趣众生皆为颠倒。
即由不住心的无明所散乱，如眩晕昏迷等而说种种名言，此即是执名。执著青等色相是其迷乱相。以何执著男女等美丑相即是分别。
如是以种种迷乱心增益二相的依他起，于名、相、分别诸法中分别者，即是轮回所有。当以慧观察而不见粗细所知时，彼正智即成为无分别、无显现而安住如如。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་ དགའ་བ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་འདི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་བཤད་པའོ། །དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ ལོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་རྟག་པ་དང་།གཅིག་པ་དང་། བདག་དང་། བདག་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐར་པའི་རྒྱུ་མི་ཤེས་ཏེ་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ ཞུགས་སྙེམས་པས་སྲེད་པའི་མེར་ཕྱེ་མ་ལེབ་བཞིན་དུ་ལྟུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཐལ་བ་དང་། དྲི་མ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་ཐར་པ་ལ་ནོར་པར་ལྟ་བས་གཞན་དག་ཀྱང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ ཆེན་པོས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་བཞིན་གསུམ་པོ་ཆོས་ལྔའི་ནང་དུ་འདུས་སམ། འོན་ཏེ་རང་གི་མཚན་དུ་གྲུབ་པའམ། ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་རང་བཞིན་གསུམ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ དང་།བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་འདུས་སོ། །དེ་ལ་མིང་དང་མཚན་མ་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བསྒྲགས་པ་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་ ལྷན་ཅིག་བཞིན་དུ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཚན་ནི་དབྱིབས་ཏེ། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་མིང་ནི་གདོས་པ་ཞེས་སམ་གོ་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ སྟེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཅིང་། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་པར་རོ། །གསུམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་བརྟགས་པ་ནི་ཡུལ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གསུངས་པ། བརྟགས་པ་ ནི་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཏེ། །གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ། །གང་ཚེ་གཞན་དབང་རྣམ་རྟོག་གི་།རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་དག་པ་ནི། །གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ། །མདོ་སྡེ་མདོ་སྡེར་ངས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མི་འཇིག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་པ་ན་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིང་དང་མཚན་མ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གློ་བུར་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་མི་གཉིས་པ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ནི་ སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་འབྲེལ་པའི་རྟག་པས་རྟག་པ་སྟེ།གསེར་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འཁོར་བའི་དུས་སུ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་སྣང་བ། །ཀུན་གཞི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྣམ་བརྒྱད་རྣམ་དགུ་དེ་བཞིན་དུ། །རྒྱ་མཚོ་རླབས་རྣམས་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བར་ལན་དུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་ མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པས་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པས་འཁོར་བར་འཇུག་གོ།།བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམས་གཉིས་ཞི་བས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སྐྱེའོ།

'获得欢喜菩萨地'是指因为完全了知法无我，这是一切智者自身所明确宣说的。获得欢喜菩萨地后，远离一切外道和恶趣众生。外道们执著常、一、我、我所和外境，因执著常我而不知法无我和人无我是解脱之因。由于执著戒律和苦行，如飞蛾扑火般堕入贪欲之火中。如《金刚鬘》所说，他们错误地认为寒、热、灰尘、污垢等是解脱，也使他人产生邪见。
复次，大慧菩萨问道：'世尊，三自性是否包含在五法之中？还是自相成立？抑或如何？'世尊回答：'大慧，五法中包含三自性、八识以及二无我。其中名和相应知是遍计所执相。大慧，所谓依他起即是安住其中的心和心所分别，如同日光与光芒同时生起，了知种种相的自分别之性质。大慧，真实智慧和真如因为不坏灭故应知是圆成实自性。'
关于此，相即是形状，如男女等色相。名即是称为质碍或铠甲等。分别即是心心所和合的依他起，是由因缘所作，如前所说：'虚妄分别心，及心所三界。'属于三性中的遍计所执无有对境，如所说：'遍计以自性，一切法不生，依止依他起，世人起分别。若时依他起，远离诸分别，清净即是成，真如我经说。'
真实智慧真如是圆成实自性不坏灭，是指以智慧观察粗细时不可得，因为不随名、相、分别而可得，故安住真如中。圆成实如来藏自性光明，如是离一切客尘，无二，恒时安住。眼等七识是刹那性，如来藏阿赖耶识是相续常，如金等珍宝，应知是圆成实自性清净。
为何不坏灭？因为遍一切时。如经中多次说：'身受用处现，阿赖耶普生，如是八九识，如海起诸浪。'由不正思维无明执著我和我所而轮回。我执和我所执二者寂灭则生二无我。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ས་རྣམ་ པར་དབྱེ་བའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འབྱེད་པས་སའི་མཚམས་སྦྱོར་བར་བཤད་དོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བསྡུས་པའི་ཚིགས་བཅད་ནི། ཆོས་ལྔ་དག་དང་རང་བཞིན་དང་། ། རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་པོ་ཉིད་དག་དང་། །བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་པོར་ནི། །ཐེག་ཆེན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཆོས་ལྔ་ནི་མདོ་སྡེ་བརྩམས་ནས་ལན་དུ་མར་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་དང་། དབྱིབས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བསླད་པའི་མཐུས་མགོ་འཁོར་བ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ལ་མིང་ནི་གདོས་པ་དང་གོ་ཆ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་ཡི་གེ་དང་། ཚིག་དང་། བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་རྗོད་ཅིང་སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གང་གི་ཚེ་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོའི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསླད་པ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་ གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རྟག་པར་གནས་སོ།།རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། སྲིད་པ་དང་ཐར་པའི་གནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་གཏོགས་ པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་བདུན་ནོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བདག་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའི་རྟག་པ་མེད་དོ། །མ་ སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ།རྟག་པ་ནི་རིམ་དང་། ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཅིའང་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་སེ་གོལ་གྱི་ སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བས་རྟག་པར་དགོངས་པའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པ་ནི། མིང་དང་མཚན་མ་ཀུན་རྟོག་པ། །རང་བཞིན་ གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ།།ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་སྟེ། གསུམ་གྱི་ནང་དུ་ལྔ་བསྡུ་བ་ནི་མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་ཆོས་ལྔ་དཔྱད་པ་ གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །གང་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བརྗོད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཅིར་དགོངས་ཤེ་ན། བྱེ་མའི་རྣམས་ལ་ནི་ཚད་ཡོད་ཀྱི། དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་གསོལ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་སོ། །སྐྱི་བུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སླ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་ཙམ་དུ་མང་པོ་གཞག་པར་གསུངས་སོ།

大智慧者，在这五法之中包含了一切佛法，所谓'分别诸地之连接'，是说以福德智慧资粮的有相和无相禅定来区分诸地的连接。大乘摄颂为：'五法及自性，八识之自体，二种无我性，摄尽一切乘。'虽然经中多次宣说五法，但是应当如同一切智者所显示的相、色、形那样来解说。如同被毒力所迷而头晕昏厥等一样显现，其中名称称为物质和铠甲。
能诠表文字、词句、语句之相，以及心与心所之集合，即是分别。当以智慧观察的真实智慧于何时不见粗细之相时，彼时无名无分别，远离二相之染污，自性光明如是性圆成实如金等恒常安住。自性即法界，是轮回与解脱之处如来藏。
异名称为阿赖耶，其中八识即是六入识、染污意识为七。二种无我即是法无我与人无我。法无我是由于色等诸法无实故，是无二智慧。人无我是说凡是刹那性的一切，如弹指声、流水等，无有我、补特伽罗等所计度的常性。
因为无生，如石女儿等；常性于次第与顿时作用相违故，如兔角等无实体。因此无有非刹那性者，如来藏除了弹指声等外，如同黄金等以其他刹那相续故意为常住。一切智者于解深密经决定义中所说：'名相及分别，二性之体相，真实智如是，圆成实体相。'
摄五归三即是：名、相、分别等是遍计所执与依他起二性之相。真实智慧与如是性是圆成实相，因圆成故是无二智慧之自性。此为圣者入楞伽经释智慧吉祥贤所造第六品中观察五法第二。
其后，复有菩萨摩诃萨大智慧者向世尊如是启问：'如世尊所说教法中言过去、未来、现在如来如恒河沙数'等，大智慧者意为何？沙数有限，而三世如来无量。对此请问，世尊开示：不应执著文字表面义。为令怯弱众生易得如来果位故，仅以譬喻安立众多。

།ུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་གི་དཔེས་ནི་རབ་ཏུ་དང་བ་རྣམས་ལ་ཐོབ་དཀའ་ བར་གསུངས་སོ།།དེས་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའི། ཡི་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མི་བྱ་ཞེས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དུ་མ་ལ་ཐབས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དགོངས་པའི་དོན་ཐ་དད་ པ་དུ་མར་འཇུག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟ་བུར་རིགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྒྲའི་དོན་དུ་མ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་མང་བ་དང་། དག་པ་དང་། མི་ ཟད་པ་དང་།འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། གཙང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་ཚིག་གི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མའི་སྒྲ་རྣམས་འབྱུང་གི་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་། བསམ་པ་ མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་མི་འཇུག་གོ། །སྣང་བ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་དཔེར་འཇོག་པར་མི་མཛད་དོ།།འོན་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བྱེ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམས་གསུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་དགོངས་པ་ན་མེ་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་གཞག་གོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་ནི་འབྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྣམས་ལ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་གང་གཱའི་བྱེ་མ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་པའོ། །དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་ འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བླང་བ་དང་དོར་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྟོབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།མཛའ་བ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཤིན་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སའི་རྡུལ་རྣམས་མེའི་ཁམས་དང་འབྲེལ་ཡང་མི་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་འཇིག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཟེར་སྣང་བ་ཟད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྤྲུལ་པ་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཆད་པ་ཡིན་པས་ན་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཡང་མེད་ལྡོག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐུ་ལས་སྲིད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར། བདག་མེད་པར་འགྱུར། བདག་མེད་པ་གཉིས་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྲིད་པར་འཇུག་པ་ནི་ཆད་དོ།།འོ་ན་ལྡོག་པར་ཅིས་ན་མི་འགྱུར། ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ནི་ལུས་མེད་དེ། ལུས་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་ཀྱི་ལུས་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆུད་པ་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以优昙婆罗花为喻，说明对于极其清净的人们是难以获得的。因此应当如实理解，应当随顺义理，而不应执著文字。
为了以方便了知众生的种种意乐，一切智者所说的诸法具有多种不同的密意。因此诸智者应当如理地理解正法。
如恒河沙数般，一切智者显示多种语言含义，是因为诸佛具足众多、清净、无尽、无乱、纯净等特质。如是，安住于音声轮三昧中的语自在者们，能发出具有多种含义的语言，而法身如来的真如则是无二、无念、无相，真实了知诸法，不作有无分别。在彼处，一切世间言说皆不能入二相。
诸如来不以恒河沙数的差别相为无相无二真如作比喻。然而，对于凡夫们则以沙子等作为比喻来说法。
在总体和特殊意趣上理解如来藏时，就像火一样，安立一切众生皆具如来藏。
在二相中有分别的言说，但在不可言说的刹那相续中则无。因此，如是远离有无分别，如同恒河沙数般无分别，如同般若波罗蜜多所说：'由有无平等而现证。'
所谓离垢，是因为远离贪欲、嗔恚、愚痴等垢染。
关于十力、无畏等的解释，应当详细了知《阿毗达磨》的广说。处非处智力是诸一切智者取舍的智慧。死生智力是三世智力等。
所谓无亲无恨，是因为对外道和声闻众生宣说慈、悲、喜、舍，故为智慧平等性。
诸如来法身如同尘土虽与火界相接而不焚烧一样，法身不坏。
所谓如来光明显现无尽，是因为在无边世界中示现化身，作诸利益事业。
由于断除一切轮回的因，故无入轮回亦无出离，这是说由于执著常我及业力而入轮回。通达二种无我，如来入轮回之因即断。那么为何不成为出离？因为以大悲心为众生利益而住世。
法无有身，有身者有坏灭，无身者则无坏灭，这是因为在如是无二的证悟中无有决定。

།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་ངང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་མི་འདོར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བདེ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཐོག་མར་ཡོངས་ སུ་མཁྱེན་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདེ་བ་དང་། གཙང་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དེ་དག་ལ་བདག་ཅག་གིས་ ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་ན་གང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ངོ་།།དག་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། འཇུངས་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། འདོད་ཆེན་དང་། ཁྲོ་ བ་དང་།གཏི་མུག་དང་། གཡོ་དང་། སྒྱུ་དང་། ལེ་ལོའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་དམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་མ་གཏོགས་པ་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཡོད། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཡོད་ཀྱི། གང་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ ལེགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུས་ཀུན་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ།།དེས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་མེད་དོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཇི་སྲིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བཞུགས་སོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབབ་པའི་རྒྱུན་དུ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་ ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་ཏེ། ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་གི་སེམས་སྣང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམ་པར་ལོག་ཅིང་རང་གི་གནས་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པའི་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བ་དང་། བདེ་བའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ན་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་གི་གནས་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་གྱི། སེམས འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཐར་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གསེར་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ན་ཐར་པའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ། །འཁོར་བའི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གཉིས་སུ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའོ།།དེར་ནི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་རྟག་པ་ཉིད་མྱོང་དུ་ཟིན་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ལན་གྲངས་མང་པོར་བཤད་པའོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་གང་གཱའི་བྱེ་མ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དཔྱད་པ་གསུམ་པའོ།། །། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ་ལ་ཅི་དགོངས་ཤེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ། སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་དེ་དག་གསལ་བར་སྐད་ཅིག་པའོ།

所谓'不舍弃法界自性愿力之真谛'，是指诸佛世尊为利益一切众生所发的愿力之安乐，是从最初通达法性的大悲心所生。
对于无常、痛苦、无我、空性等诸法，众生们颠倒执著为常、我、乐、净之实体而感受痛苦，对于这些众生，我等当令其通达真实智慧，这是诸佛随顺菩萨时所发的誓愿。
对于远离我执、悭吝、损他、贪欲、嗔恨、愚痴、谄曲、虚伪、懈怠等过失的圣者们，除了利益他人还有什么其他事可做？对于有我执的人则为自利，而于无我执者，利他善法自然恒时安住。
因此诸佛世尊是无住涅槃，因断除烦恼而证得涅槃，但为利益他人故不入究竟涅槃。直至一切众生证得涅槃之前，诸佛世尊以大悲心而住世。
一切所说之法皆顺入涅槃之流，即通过宣说蕴、界、处等而随顺人无我的涅槃。唯有佛陀通过法无我断除一切烦恼及习气，解脱一切过失而证得圆满涅槃。
大慧，由于了知心外无境，从而远离无始时来戏论、随眠、分别习气相续，而得究竟解脱，大慧，这并非断灭。这是说，断除常、我、净、乐等颠倒分别即得解脱，即分别的自性完全转变是解脱，而非心的断灭，如同纯金离垢，断除烦恼即是解脱，这是一切智者的密意。
轮回的始终边际是分别的差别，而无二智慧离诸差别。其中无有始终分别，故无生灭分别。
虽然刹那相续恒常的体验难以言表，故安住于有相三昧者的说法多次显现，这是《楞伽经》智慧吉祥贤所造释论第六品中如恒河沙数如来观察第三。
若问圣者大慧所请有何密意，有些说无法与其他刹那相续，如弹指声等，彼等明显是刹那性的。

།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་པར་ཡང་ཡིད ཆེས་ན་གང་དག་ཡང་རི་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་སྣང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐ་དད་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་སྐད་ཅིག་པ་དང་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེས་དེ་སྐད་བསྟན་པ་ཀུན་གཞི་དང འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ།དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་ བྱས་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟིན་པ་དང་། མ་ཟིན་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མདོར་ན་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སེམས་ དང་།ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སེམས་དང་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་རྒྱས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསལ་བར་བཤད་པའོ། །སེམས་ དང་།ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང་། ངན་སོང་གི་རྒྱུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་། གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུས་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་སོ།།རྨི་ལམ་བཟང་པོ་དང་རྨི་ལམ་ངན་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུར་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་སྣང་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚོགས་སོ་སོར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་རྣམས་འབྱུང་ ངོ་།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པས་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་བས་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་བྲལ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །མུ་སྟེགས་ ཅན་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོན་པས་བརྟགས་པའི་ ཚིག་གོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ།དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཏེ་ལན་དུ་མར་བཤད་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ནི་ སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། རང་གི་སེམས་སྣང་བ་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགག་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁ་དོག་དང་། ང་རོད་དང་། དབྱིབས་སུ་ཉེ་བར་སྐྱེ་ བ་ནི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་འགག་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུའོ། །ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་གཟུགས་མཛེས་པ་དང་། མི་ མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་ཅིང་རྟག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་མི་འགྱུར་བར་གྲུབ་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གོ། །རྡོ་རྗེ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྟག་པ་སྟེ། ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་བསྐལ་པར་ བཞག་ཀྱང་ཟད་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྟག་པ་དང་། བདག་དང་གཙང་བའི་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如果相信眼等诸识是刹那性的，那么当显现山等所取境相时，产生与其他刹那相似的心，如果这些没有差别，怎么能了知是刹那性的呢？刹那与非刹那的名言如何安立？如此所说是依据阿赖耶识和转识而言。
对此，世尊如是开示：'大慧，所谓一切法，即是：善法与不善法、有为法与无为法、世间法与出世间法、有罪与无罪、有漏与无漏、有取与无取等。大慧，简而言之，五取蕴是由心、意、意识习气因所生，为心、意、意识习气增长的凡夫们所遍计为善与不善。'
关于禅定乐和诸等至，贪欲等烦恼是漏，由于从这些中得到禅定和等至的解脱，故为无漏，善法是由一切智者明确宣说的。
心、意、意识习气增长的凡夫们，将善恶十业作为善趣恶趣之因，以利益或损害众生为特征，由善不善习气成熟之力而遍计。
如同见到好梦和噩梦一般，显现为乐与苦的异熟，八识聚各自显现。其中，被刹那习气所熏染的七识生起。
如来藏阿赖耶识由无漏习气所熏，故非刹那性，由于相续不断地与其他刹那相连，远离常断，恒时生起。
为了遮遣外道和声闻所计的常与无常，故意趣在于非刹那性。如《解深密经》中说：'善男子，所谓有为与无为，是佛陀假立之词。'
由于不是任何根等所作，故为无为；由于相续于刹那流中，故为有为，如是多次解说。
由于有漏习气成熟的缘故，七识是刹那性的。
眼等五识为外道所推测，因为未证自心显现的缘故。当灭时，意识生起色、声、形等，直至善不善习气灭尽为止。
当以智慧观察而不见粗细外境时，阿赖耶识极为转变，不见贪等相及美丑等相，此时由无漏常性习气所熏，成就不变性故不退转。
如同金刚、黄金等恒常，由断除邪分别，即使住于劫中亦无穷尽，因此也不会被常、我、净等颠倒事物所染污。

།མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་དང་། སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་ རྟོག་པས་ཆོས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཐུགས་རྗེ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྤང་གི་།དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་དེ། སྒྲིབ་པ་ཟད་པས་འགྲོ་ བ་ལ་ཕན་པ་དང་།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དགེ་བ་སུས་དགག་།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདིར་གསུངས་པ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་བྱ་བ་དང་། །དངོས་པོར་མྱ་ངན་ང་མི་འདའ། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་བཟློག་པ་ན། །ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། དེར་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བར་དགོངས་པ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་གསོལ་པའི་ལན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་དཔྱད་པ་བཞི་པའོ།། །། ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་པ་དེར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྒྱས་པར་གསུངས པ་སྟེ།བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཆགས་ཏེ། འབྲས་བུ་རེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་མངོན་པར་ཆགས་ཏེ་འབྲས་བུ་རེ་བར་ཞུགས་པ་ན། འཕགས་པ་ཉན་ ཐོས་རྣམས་ཀྱིའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྨི་ལམ་དང་མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྟག་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཞིགས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མི་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྲ་བ་དང་གཤེར་ བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཆགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལས་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་ཤིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་ བདག་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྐད་ཅིག་འཇིག་ཅིང་ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་སྟོང་པ་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོང་ཞིང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲེལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྷག་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བ་མི་གཉིས་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གསུངས་པའོ།།སྐད་ཅིག་པ་དང་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟག་ན་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་འདིར་ཡང་དགོངས་པ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།

无常、无我、痛苦、不美和空性诸法，以分别随顺清净法的大悲心，如是则有说法。因此应当断除烦恼分别，而非善法，所以彼等导师无烦恼遍计，以灭尽障碍而利益众生，谁能遮止随顺的善法？如此经中所说：'以相及作用，我不入涅槃，若遮分别识，我即入涅槃。'于此，一切智者意在断除邪分别，否则如何能对请问而说法？《圣楞伽经释》智慧吉祥所造第六品中第四刹那坏观察。
复次，大慧菩萨请问：如世尊所说'若圆满六波罗蜜则得成佛'，于此一切智者广说诸波罗蜜差别：执著我与我所，希求果报是世间布施、持戒等波罗蜜。出世间者，是执著外境并希求果报的声闻圣者们的波罗蜜。大慧，出世间法即是所谓菩萨摩诃萨等，如梦幻等，从种种习气所生自心显现的分别，执为常与无常、美与不美等。以智慧观察则不见外境。
因此如是于自心显现色相中，不应执著坚湿等相的大种。如是无外境执著，为利益一切众生安乐，则生布施波罗蜜。随诸众生所见而生利益安乐。如是以菩萨法、财物、无畏等布施波罗蜜圆满，即在欢喜地证悟法无我、人无我，无外境执著故圆满布施波罗蜜，并获得欢喜地。
若问如何证悟法无我、人无我？如一切智者所说：刹那坏灭，无始无终边际，二自性空，与作用、作者相关，离增上法之生住灭等，无二，刹那相续而生，不可言说。若执为刹那或非刹那常住，如解深密经中所说，应如是了知此处密意，否则将违背法性。

།དེའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་མི་རྟག་སྐད་ཅིག་པར། །འདུས་བྱས་ལ་ནི་བྱིས་པ་རྟོག་།འབབ་ཆུ་མར་མེ་ས་བོན་དཔེས། །སྐད་ཅིག་པ་ཡི་དོན་དུ་རྟོག་།ཅེས་པ་སྟེ། འབབ་ ཆུ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་དང་། མིག་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནོར་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་མེད་པས་ན་དེར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་ རྟོག་ཅེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ།།འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་ལ་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཐུགས་དོགས་ནས་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།བྱེད་པ་མེད་ཅིང་སྐད་ཅིག་པ། །དབེན་པ་མེད་པ་སྤངས་པ་དང་། །ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི། །སྐད་ཅིག་དོན་དུ་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དོན་དམ་པར་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ལ་གནོད་པ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ན་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་བྱེད་པ་མེད། བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་སུ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ནམ་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་གཉིས་པོ་མེད་ན་སུ་ཞིག་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང མངོན་པར་འབྲེལ་པར་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ལུང་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ནི་རང་དབང་ཅན་དང་། བྱ་བ་འདོད་པའི་གཙོ་བོ་ནི་ལས་དང་། སྒྲུབ་པའི་མཆོག་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྒྱུན་རྟག་པར་བརྟགས་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་འདིས་བྱེད་དོ་ཞེས་ནི་རིགས་སོ། །གང་ ཡང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ལས་དབེན་ཞིང་མི་གཉིས་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོར་འབྱེད་པའི་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བས་ན་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་པ་ལ་མེད་དོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་མེད་དེ། ལན་དུ་མར་སྒྲུབ་ པའོ།།དེས་ན་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དགོངས་པའི་དོན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི། །བྱུང་བ་མེད་ཅེས་སེང་གེའི་སྒྲ། །དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མཛད་པས་ན། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པར་ནི། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ང་ མི་འཆད།།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་རྟོག་པ། །བར་ཆད་མེད་པར་འགྲོ་བར་གཡོ། །ཞེས་པ་སྟེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་གི་རིམ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཆད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་ལ་འཆད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའི་དོན་དུ་བརྟག་གོ། །སེམས་ནི་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡི། །རྒྱུ་ནི་མ་རིག་དེ་ཡིན་ཏེ། །ཇི་སྲིད་གཟུགས་དག་མི་ཤེས་པ། །དེ་སྲིད་བར་དུ་དེ་གནས་ཅི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་འདི་བྱེད་དོ ཞེས་བྱེད་པ་པོར་འབྲེལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་གྲོ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཡོ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པ་སྟེ།བྱེད་པ་པོར་རང་དབང་ཅན་གྱིས་གནས་པའི་ལས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་ ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་གདགས་སོ།།སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་མེད་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་ལས་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་རྣམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསླད་པས་བདེ་བ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་དུ་འབྱེད་པས་དབྱེ་བ་ན་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པོ། །དེར་གླེངས་པ། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་ན་དུས་གཞན་དུ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། དེ་ནི་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ འཇུག་སྟེ།སྐྲ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་བཅད་ནས་ཡང་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此将解说密意：愚者执著有为法为空性无常刹那性，以流水、灯火、种子为喻，执著为刹那性之义。如流水和种子等二者之相是无生的，如同梦境和幻觉等一样，依他起是种种错误的相都是无有的，因此愚者们执著为刹那性和非刹那性，这是一切智者所思之密意。
若依他起种种相中无生，则圆成实中刹那性和非刹那性又如何存在？一切智者对此疑虑而宣说：'无作用而刹那性，无离而断除，诸法无生性，我说为刹那义。'此即一切智者于圆成实中胜义谛上成立为刹那坏灭，因为在无二真实智中无有损害且自性为一故而存在。
一切法中无有作用，任何作用都不能造作，当一刹那是单一时，若无第二刹那，谁能成为所作和能作者及显现关联？如同论师们所说能作者是自在，所作是欲求的主体，成就的最胜是作业等的执著是相续常有的观点，于二相的认知中说'此为能作'是合理的。
若离开能作所作二者而无二，则离开能作所作分别的作用，因此生、住、灭等次第法于刹那性中是无有的。二种无我中也无有，多次成立。因此诸法无生即是刹那义，此为一切智者之密意。
'缘起性，无生起'此狮子吼，以此成立真实故，我不对愚者说生已即灭。诸事物分别念，无间断而动摇。即生已即灭的单一刹那次第，诸一切智者不对愚者宣说。为何如此？因为生、住、老、无常诸法是于相续住中宣说，此为密意。
'心生起之因，即是无明，乃至不知色法，尔时彼住否？'此说'此作此'即能作者关联，诸事物次第动摇分别，即是众生之无明，以自在能作者住于业而作，执著为能作和作者，如是执著常、我、作者故而安立为轮回。
由了知刹那坏灭则无我执，无我执则不为受用而造业。心以种种相染污而分别苦乐时，刹那坏灭即现量成立。
对此问难：若一切皆为刹那坏灭，则于他时说'此即是彼'如何能成？此是因为生起相似的其他刹那而起认知，如同割断头发和草根等后复生，而非如弹指声等无相似刹那相续而一切非刹那性。

།དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པས་མཚམས་སྦྱོར་གནས་སྟོན་པར་མཛད་པ།རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་སྙོམས་འཇུག་དང་། །གསེར་དང་རྒྱལ་བའི་རིང་བསྲེལ་དང་། །འོད་སྣང་གནས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་། །འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་ཡིས་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་པ་སྟེ། རྒྱུས་བཏབ་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་ བསྐལ་པར་འཁོར་བར་ཡང་གནས་ཏེ།ཇི་ལྟར་གསེར་དང་། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་རིང་བསྲེལ་དང་། རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། འོད་སྣང་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་པའི་གནས་བསྟན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ གཞན་དུ་སྡོད་པ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེ་གོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་འཇིག་གོ།།གནས་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པའི་ཆོས། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །དགེ་སློང་ཉིད་དང་ཤེས་ཐོབ་རྣམས། །སྐད་ཅིག་མར་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པས་རྒྱུན་རྟག་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དགོངས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ཏུ་གནས་སུ་ཟིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཁོ་ན་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་དང་དགེ་ སློང་ནི་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་གླགས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདྲི་བའི་སྐད་ཅིག་པ་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེས་ན་སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དགོངས་པས་སྐད་ཅིག་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ལ། མུ་སྟེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་རྟག་པའི་དངོས་པོར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་མ་སྐྱེས་པས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སྒྱུ་མ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ལ་སོགས། །གཟུགས་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་པ། །འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གཟུགས་རྣམས་དང་། །འབྱུང་བ་དེ་དག་གང་དུ་སོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་རྣམས་དྲི་ཟའི་གྲོང ཁྱེར་དང་སྒྱུ་མ་དང་།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དེར་སྐད་ཅིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ཅི་ཡོད། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་། ཕྱི་ རོལ་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་བྱེད་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ལྷག་པར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་བོ། །བཙུན་གཙོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མཆོག་ཆོས་དང་།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སའི་དབང་པོ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པར་སྒོམ་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ མེད་པས་མཛེས་པ་དང་།མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པའི་ངང་ཚུལ་དུ་བྱེད་དེ། ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིགས་ཏེ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་ པའོ།།གང་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་མི་འཇུག་པར་བཟོད་པ་དེ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འཇུག་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའོ།

同样地，关于刹那和非刹那，一切智者作如是开示：
'瑜伽者的禅定，以及黄金和佛陀舍利，光明处所的宫殿，不为世间因所坏。'
由因所生的刹那相续，即使经过劫的轮回也能安住，如同黄金、如来舍利、金刚宝石、光明宫殿以及入灭尽定者的身体等，显示为劫住。有些则如弹指声等，不住于其他刹那而在当下刹那即灭。
'诸住处与所得法，佛陀圆满智慧德，比丘身份与所得智，如何能见是刹那？'
此乃一切智者依相续常性而作常性之密意。
若彼等仅住于单一刹那，则离贪者即成未离贪者，一切智者即成非一切智者，比丘即成非比丘。
若无他刹那的相续，则刹那相续将成断灭。因此依密意非唯刹那，亦非如外道因般常有实体。
因其未生，如石女儿等。
'如幻如乾闼婆城等，诸色如何是刹那，非生起之诸色相，及彼生起往何处？'
此说无外境故，显现为大种及所造色者，如同乾闼婆城、幻化、梦境等显现，依他起的种种相未生，于彼处何有刹那与非刹那？应如前所说而了知。
如是通达法无我和人无我故，无有对常、我及外境之执著，故较外道和声闻更胜妙地圆满布施波罗蜜多，获得欢喜地菩萨地。
尊胜菩萨瑜伽殊胜中，所谓瑜伽师者，因通达法无我和人无我故，较外道和声闻的瑜伽更为殊胜，故地的自在者们于殊胜瑜伽中为瑜伽师。
于所缘境中无分别而修即是戒律，所谓波罗蜜多者，因无外境色法实体故，于美丑等分别不起而安住，当以智慧观察粗细已无所得时，了知无二即是戒律，此即其戒律波罗蜜多。
了知所取能取后无分别而安忍，即是安忍波罗蜜多，此说了知能取所取二相空性后无分别即是安忍波罗蜜多。

། བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་དང་མཐུན་པར་མཐོང་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྦོམ་པོ་དང་། ཕྲ་མོ་རྣམ་པར གཞིགས་ཏེ།མི་དམིགས་པ་དེ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཛིན་པར་མི་ལྟུང་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྟག་པ་དང་།བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་མངོན་པར་ཆགས་པར་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ནམ་ རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།བློ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བར་དུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ན་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་ལྟུང་ཞིང་གནས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་མི་འཇིགས་པས་བདག་གི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ།ནམ་བློ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་སྦོམ་པོ་དང་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་ལྟུང་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་པ་ དང་གཟུང་བའི་ཤེས་པའི་ལོག་པར་གྱུར་ཏེ།བསམ་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་། ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།ས་བཅུའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ས་བཅུར་འབྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇུག་ གོ།།དེ་ལྟར་ན་དེས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དཔྱད་པའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་ས་དང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དཔྱད་པ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་པའོ། །ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཅི་དགོངས་ཤེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་གདོན་མི་ཟ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཀྱང་བསམ་པའི་དོན་ལ་གསུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གི་ནུབ་མོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནས་གང་གི་ནུབ་མོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་བར་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་དེར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ནི་ཇི་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངས་ཀྱང་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་ཀྱི།སྔར་མེད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།

精进是指在夜晚前半段和后半段精进修持，以与瑜伽相应的见解来遮止分别念，这就是精进波罗蜜多。即以智慧观察的精进来分析粗细诸法，当达到无所缘时分别念不再生起，这就是精进波罗蜜多。
为了遮止分别念而不堕入外道涅槃执著，这就是禅定波罗蜜多。即通过完全了知法无我和人无我，为了遮止常见、我见和外境实有的见解而不堕入外道的贪著，这就是无二禅定，即禅定波罗蜜多。
关于般若波罗蜜多，即当自心无分别念，以智慧分辨抉择时不堕两边，现前无畏的殊胜境界，为了获得圣者各自证悟而精进修持，这就是般若波罗蜜多。即自心的分别念成为无实有，当以开启智慧的般若观察时，通过分析外境而破除粗细诸法，不堕入蕴等相而无所缘，以无所缘的方式超越能取所取的认知，无念无相而安住于胜义谛。
同样，般若波罗蜜多是无分别无相的。般若、方便、愿、力、智波罗蜜多等都是以般若波罗蜜多为首而分别开显的。十地菩萨为利益自他而开显十地，通过有相和无相三昧的分别而趣入佛果。
如是遍及一切，这是对般若波罗蜜多的观察。这是《圣楞伽经广释》智慧吉祥所造第六品中第五观察地和波罗蜜多。
其后，菩萨摩诃萨大慧又如是启问世尊：'众生是不般涅槃法'是何意？世尊对阿罗汉授记将成无上正等正觉如来是何密意？由于一切众生具如来藏，离贪者必定成佛。
一切智者也将随顺意乐而宣说，为了遣除菩萨们欲般涅槃的想法而对声闻授记成佛。如来于证得无上正等正觉之夜直至涅槃之夜，世尊未说一字未作开示，一切智者所说此密意是：如同往昔诸如来宣说法要一样，我也只是宣说如实法性，并未增添丝毫新内容。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལགས་ཏེ། མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པར་འཕྲུལ་པ་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་ནས་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་བྱ་བ་མཛད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད།ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡང་ཁོར་མོར་རྟག་ཏུ་ཞམ་འབྲིང་དུ་འབྲང་ཐོག་མའི་མཐར་མི་འདོགས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོགས། བདུད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ དང་།ལས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་ཙཉྩ་དང་། མཛེས་མ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཀྲུས་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་གདའ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནོངས་པ་དག་མ་སྤངས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་སྤངས་པར་གསུངས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་དབྱིངས་ ལ་ཡང་དགོངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་དང་། གཞན་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་གང་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་ པ་ཡོད་དེ།དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདོད་པ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དག་གིས་ལུང་བསྟན་གྱི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་དགོངས་ ནས་ཉན་ཐོས་ལུང་བསྟན་ཏོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པར་བསྒོམས་པས་ རྟག་པ་དང་།བདག་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་དུ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ངོ་།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཡང་མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟློག་པའི་ ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ལ་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ལུས་ལ་དགོངས་ཏེ་སྔོན་དང་ཕྱིས་མེད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ སྔོན་བཤད་པའི་ཡི་གེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པར་ཆོས་འཆད་དེ།མཁྱེན་བཞིན་དུ་མཛད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ལ་བཞུགས་ཏེ་རྣལ་ འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་མཛད་དོ།།བསླད་པ་ལྟ་བ་དུ་མར་ལྟུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་དཀྲུགས་པ་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩོད་པ་དང་། ལན་གླན་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། བདུད་ཕམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཐབས་དུ་མར་ ཆོས་སྟོན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ནི་དོན་དམ་པ་པའི་ཚུལ་ཉིད་སྟོན་ཏོ།

如来们恒时安住于等持，无分别无寻思而变化化身，由这些化身行持如来事业，诸识也阐释为从一刹那到一刹那各自不同的特征。金刚手也恒时环绕随侍，不置于最初而置于涅槃。
魔及魔业，业的因缘，婆罗门女旃遮，美女孙陀利，以及洗钵等业障尚在，世尊，如何说明世尊未断过失而获得一切种智，这些互相矛盾之处，一切智者已断除。世尊开示道：
大慧，为此极为...等，观待无余蕴界，为令菩萨行者生起欢喜，大慧，此佛土及他方佛土中，有些行菩萨行者欲以声闻乘般涅槃。
为使他们从欲求声闻乘中转回，并令其于大乘生起欢喜，由化身对化现的声闻们授记，而非法性佛。大慧，观待此义而为声闻授记。
大慧，由于解脱是一味的缘故，声闻、缘觉、诸佛断除烦恼障是无差别的。即通过修习无常、苦、不净，断除由常、我、乐、净颠倒所生的贪等烦恼，证悟四圣谛在三种菩提中也无差别。
由遍知人无我而断烦恼。由遍知法无我而断所知障，彻底断除烦恼障及其不平等的习气后，唯成就如来的一切种智。
世尊所成就的并非断除所知障。大慧，所知障是由见法无我的差别而得清净。烦恼障是为遮止意识，以修习见人无我为前行而得断除。
法障解脱是为遮止阿赖耶识的习气而得清净。观待往昔法身，由于无前后不生起的缘故，以前所说的那些文字，如来无分别无寻思而说法。
虽然了知而行持，无失念，无分别无寻思。由于无失念的缘故，安住于法身及圆满受用身，对瑜伽士们显示诸法实相并行持一切佛事。
对于堕入诸多邪见及为烦恼所扰乱者，由化身与之辩论、回答、降伏外道及魔，以种种方便说法。
对声闻则授记成佛。如来自性即显示胜义谛之理。

།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་ནས་ ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་མང་པོ་མཛད་དོ། །སེམས་ ཅན་གང་དག་ལ་བདུད་ཀྱལ་ཀ་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་བཙུན་གཙོ་འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཆ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོ་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་གསུངས་ཏེ། ཀྱེ་མའོ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་རྟོག་ པར་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མོས་པ་ཁ་ཅིག་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་པའི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པས་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ཐོས་ཏེ། བདག་མེད་པས་སྐྲག་ཅིང་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་མི་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ གཅིག་ཏུ་རྒྱུན་རྟག་པས་སྲིད་པ་དང་།ཐར་པའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་གཅིག་པོ་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བར་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཆུད་པ་ཉིད་སྤྱི་དང་ ཁྱད་པར་དུ་དགོངས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱབ་པ་དང་རྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་དུ་མས་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། སྤྲུལ་པ་གཏོང་བར་གསུངས་ཀྱང་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོར་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ། །མོས་པ་ཐ་དད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་གར་ མཁན་གྱི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།བྲོ་བ་དང་། སྨན་ར་ས་ཡ་ན་དང་། མིག་རྩི་དང་། གཏེར་མི་ཟད་པ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཕུག་དང་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པ་དུ་མ་སྦྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །ལྷུང་བཟེད་བཀྲུས་ བཞིན་དུ་སླར་ཇི་ལྟར་གཤེགས་ཤེ་ན།དེ་ནི་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡི་ཆད་པ་བསྩལ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་། ཆོ་ འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མི་སྣང་བས་སྤང་བར་ནུས་ཀྱང་སྐུར་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་མཛད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་སྐུར་པ་མང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསྩལ་བའི་དོན་དུ་ཙཉྩ་དང་།མཛེས་མ་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་སྐུར་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་མཛད་དོ། །ལྷ་སྦྱིན་ གྱིས་ཕ་བོང་ལས་ཡར་ཏེ་ཕོག་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་མཛད་པ་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོས་སྨན་བྱིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དོན་དང་།དེ་དུས་གཞན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་བཅུ་པ་ལས་ལོག་པ་ལྷ་སྦྱིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆེ་བ་ཁོ་ནར་མི་དང་ལྷ་ལ་ སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དོ།།གང་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་མི་བདེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །དྲན་པ་མཉམ་པ་མེད་པ་ དང་།།མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བཞི་སྤངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བག་ཆགས་རྣམ་བཞི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ ཏུ་བསྟན་པ་དང་།མི་བདེན་པའི་བག་ཆགས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། ལུང་དུ་མི་སྟོན་པར་བརྩམས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཉིད་མེ་ལོང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ འགྱུར་རོ།།འཕོ་བ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་འཁོར་བའི་འཕོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པའི་འཕོ་བ་སྟེ། དེ་དག་བྲལ་བ་ནི་འཕོ་བ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་བརྟག་གོ།

为了以智慧和方便摄受众生，诸化身佛依次第宣说补特伽罗无我，通过分析蕴、界、处等，对于已入于刹那坏灭者，为使其趣入无二胜义谛理，对于堪为法器者宣说法无我，并作诸多利益众生之事。
对于为魔扰乱之根性者作法障碍者，尊主圣者金刚手亲近护持。
为令众生厌离而宣说业之相续分析：'呜呼，诸行无常'，有些人由享受而生起厌离。
有些人因执著常我，闻说刹那坏灭，由无我而恐惧，不入法与补特伽罗无我之胜义谛理，对于彼等，宣说心一刹那相续常住，阿赖耶识为轮回与解脱之处，是染污与清净之因。
对于执著唯心能作者，佛为普遍与特殊意趣而宣说如来藏，教示遍及众生及常住。
如是以种种方便宣说密续与化现，亦示现为种种色相瑜伽自在。
为利根器不同之众生，诸佛如舞者般示现种种不可思议方便，如舞蹈、妙药、眼药、无尽宝藏、如意宝珠、洞窟、宫殿及种种受用之瑜伽自在者。
如洗钵已复何故离去？此于《十法经》中世尊已说，为令福德微薄之声闻断除失望而如来宣说。
如是诸一切智者虽能以密法及神变超出世间而不显现，对诽谤保持舍心，是为了令福德微薄而多诽谤之众生断除不悦，对旃遮、妙女外道之诽谤保持舍心。
对提婆达多投掷石块保持舍心，是为了令众多众生获得布施药物之福德，及为令其他时机生起厌离，如《十法经》所说邪恶提婆达多获得解脱，唯以如来之伟大向人天等众生宣说。
若有对佛法僧作不实语者，当如是堕入地狱，如是佛之菩提不可思议。
所谓'无等正念、无分别思维、断除四种习气地'，即阿赖耶识、染污意、意识及眼等识中四种习气成熟，于彼等中宣说。
虚妄习气即善、不善、二俱及无记所造。
有漏习气从阿赖耶识转依时，如来藏即成为大圆镜智。
离二种转变即离轮回转变与衰减转变，离彼等即观为离二种转变。

།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ བཞི་བསྒོམ་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་བསྒོམ་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ངོ་། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ངོ་། ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་རྣམས་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འཁོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི སྙིང་པོ་ནི་འཁོར་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་རྣམས་སྐད་ཅིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བས་ན་འཁོར་བར་མི་འཁོར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་གནས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྟག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་སྟེ།དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ འཁོར་བར་འཁོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། བདེན་པ་ཤེས་པ་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡེངས་པའི་བློ་ཅན་ཐམས་ཅད་མེད་ཅེས་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་རྟག་པར་ཡོད་ཅེས་པ་རྟག་པའམ་ཆད་པར་སྨྲ་བར་ལྟུང་ཞིང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་རྟག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱོགས་ལ་གཡེངས་པས་ བློ་རྟག་ཏུ་ཆད་པའམ་རྟག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པར་རྟོག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་བཤད་ནས་ཡན་ལག་གི་དོན་དུ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ནི་ སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་།སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །བདུད་ ཀྱལ་ཀ་ཅན་གྱི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་ཡོངས་སུ་སྲུང་བའི་དོན་དུ་དེ་ཞམ་འབྲིང་དུ་མི་འབྲང་ངོ་།།སྤྲུལ་པ་རྣམས་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་གཅིག་པོར་གྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཞན་པ་དང་གཞན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་མི་རུང་ངོ་། །སྔོན་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཡི་གེ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྔ་མས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མར་དགེ་བ་འཆད་ཀྱི་ལྷག་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ལས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམས་འབྱུང་བ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

为了断除烦恼障和所知障，即通过修习四圣谛，为了完全了知人无我，通过修习无常、痛苦、不净来断除贪欲等烦恼障。通过完全了知法无我来断除所知障。
大慧，意识和意识以及眼识等七识，远离无漏善法方面，并非轮回，因为从习气因而生，故为刹那性。
大慧，如来藏是轮回和涅槃、快乐和痛苦的因，即七识是从刹那习气因而生，故不在轮回中轮转。有漏和无漏处的如来藏，如金刚和黄金等，因为是恒常的刹那相续，故轮转，在时间的差别中有垢染和无垢染，轮回和痛苦的因是因为如来藏在轮回中轮转。
涅槃安乐之因是指因为没有痛苦的实体故为安乐之因，对于了知真理者，一切无明都是痛苦。凡夫不了知是指有些被空性迷惑的智者说一切皆无，或说一切恒常有，堕入常见或断见，而不能通达如来藏是刹那相续的恒常。
因为迷于刹那方面，故常时思维断或常时思维无断。如来藏是由具慧者了知，如是为摄集一切义而说已，为支分义当略说：一切遍知者的三身是由有相和无相三昧的差别而分别。
法身是不二的，如是是瑜伽师们的境界，超越一切凡夫众生诸根的境界。因为非魔扰乱者的境界，故圣者金刚手为了守护而不随从。
诸化身非从业生，彼等非异于如来，亦非不异，入有相和无相三昧的如来自身一者而成多相。故不应说异与不异之言说。
无始无终的文字，如前所说般初善终善而说，并非过分。从福德智慧资粮的业生法身诸身，而非化身诸身。蕴、界、处等由化身诸身而示，非由法身诸身。

།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་། །སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ལྷུང་བཟེད་བཀྲུས་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ལན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་བསྟན་པས་ན་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ།།འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་བཤད་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་སྦྱར་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བ་མེད་པར་དཔྱད་པ་དྲུག་པ་སྟེ་ལེའུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་བསྡུ་ བའི་ཚིགས་བཅད་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་བདག་གིས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གསོལ་བའི་འོག་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་བྲི་བར་བྱའོ། །བསྟན་པའི་ངག་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བ་དང་། སྙིང་ རྗེ་བས་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤ་བཟའ་བར་མི་བྱའོ།།མི་གཙང་བ་བསྒོས་པས་སྐྱུག་བྲོ་བའི་གནས་དང་། ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྲི་མི་ཞིམ་ཞིང་རྨ་ཡོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཤ་སྟེ། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མི་གཙང་བས་ཤ་བཟའ་ བར་མི་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། སྡེར་མོ་ལྔ་པ་ལྔ་བཟའ་བ། །རི་བོང་བྱི་ཏུར་སྦལ་དཀར་དང་། །བསེ་དང་རུས་སྦལ་ལྔ་པ་སྟེ། །ཕ་ཡི་སྦྱིན་སྲེག་བསྔོ་བ་བཞིན། །ཞེས་དེ་བཟའོ། །གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་བསད་དོ་ཅོག་སྡིག་པར་གྱུར་ ན་ནི་ཤ་བཟའ་ཅི་དགོས་དེ་ལ་མཆོག་སྦྱིན་པ་རྣམས་རྟོག་པ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་དུ་བསད་པ་རྣམས་ནི་བུ་དང་བཅས་པ་དང་།ཁྱུ་དང་བཅས་པར་ཡང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེའོ། །ཡང་སྨྲས་པ། ལུག་དང་རི་དགས་བྱ་རྣམས་དང་། །བསྟན་པ་བྱིན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ནི། །མཆོད་སྦྱིན་ དོན་དུ་བསད་གྱུར་པ།།འགྲོ་བ་གཙོ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་ཉིད་རྩོམ་ན་ནི་དེ་དག་ལ་སྲོག་སྡུག་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་དྲང་སྲོང་བྱ་སས་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་མི་འཇིགས་ཡོད། །སྦྱིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་གྱི། །བྲམ་ཟེ་སྟོང་གི་གྲངས་ རྣམས་ལ།།བ་སྟོང་གསེར་དང་བཅས་པ་ཡི། །གང་གིས་གསེར་གྱི་རི་བོ་དང་། །རིན་ཆེན་བཀང་སྟེ་ས་སྦྱིན་དང་། །དེ་དང་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ནེ་ཙོས་ཀྱང་སྨྲས་པ། གཟུགས་ཤིང་བཅད་དེ་ལུག་བསད་ནས། །ཁྲག་གི་རྫབ་ཏུ་བྱས་ནས་ནི། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མཐོ་རིས་འགྲོ། ། དམྱལ་བར་ཅིས་ན་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའོ། །མཆོད་སྦྱིན་པ་རྣམས་རྟོག་པ་ནི་སྔགས་ཀྱིས་བསད་པ་ལ་སྡིག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཏེ། འོ་ན་མཚོན་གྱིས་བསད་པ་ལ་ཅིས་ན་སྡིག་པར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བར་བྱའོ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་པ ལ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་བདག་གི་དོན་དུ་རུང་།ཇི་ལྟར་དྲང་སྲོང་བྱ་སས་སྨྲས་པ། གང་གིས་གང་གི་ཤ་ཟ་བ། །དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལྟོས། །གཅིག་ནི་སྐད་ཅིག་འགྲངས་པར་འགྱུར། །གཅིག་ནི་གཏན་དུ་སྲོག་དང་བྲལ། །འཆིའོ་སྙམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་། །སྐྱེས་ བུ་ལ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཡིས་ནི། །གཞན་ཡང་བསྲུང་བར་རིག་པའོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་རྣམས་ཀྱིས་གསོད་པ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཅེས་པ་དེ་ནི་རུང་ངོ་། །ཆོས་སེམས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བའི་འོ་མ་དང་། ཤ་བཟའ་བར་མི་བྱའོ། །དབང་ པོ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཟན་དང་།སྐོམ་ནི་བཟའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བཙོག་པ་དང་། གཙང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་བཙོག་པ་དང་གཙང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆུ་ཡང་བཏུང་བ་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉ་དང་རུས་སྦལ་སེམས་ཅན་མང་པོ་དང་། མི་རྨ་བཀྲུ་བ་དང་། རྣག་དང་ ཁྲག་ལ་སོགས་པ་རུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྙོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁར་སོ་ན་བའི་ཟས་ཀྱང་ལྡད་པ་ན་མཆུ་སྒོའི་མཚམས་སུ་ཚུད་ཅིང་སོའི་དྲི་མ་པགས་པ་དང་། མཆིལ་མས་དཀྲིས་པ་ན་ཁ་ཟས་ཀྱང་མི་བཟའོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཙོག་པ་ཡིན་ནོ།

对于瑜伽师们来说，无二和二者皆是。由于化身们没有烦恼及习气，因此如来们没有业的因，因此洗钵等事的答复是一切智者自身断除烦恼及习气后所说的。为了令众生厌离，为众生而示现业的相续，所以诸佛说法是不可思议的。
《圣楞伽经释》智慧吉祥所造第六品中无违一切法观察第六品终。
其后出现总结偈颂，那是我从《解深密经》中胜义谛圣者所请问之后所说的，此处当书写。
为护持教言和众生心意，以及悲悯心故，具悲心的菩萨不应食肉。因为不净所染而成为令人呕吐之处，从父母不净脓血中产生，且具有臭味和伤口的身体之肉，因此一切不净故不应食肉。
有些人分别清净与不清净，说道：'五爪之五可食，兔子、獾子、白蛙、犀牛和龟，这五种，如同父亲的火供献祭。'而食用这些。若杀害一切有情皆成罪业，何需食肉？对此，最上供养者们认为，为祭祀而杀的众生连同其子及眷属都将转生天界。
又说：'羊与野兽诸鸟，及供养所施一切，为祭祀而杀者，将获得众生之主。'若论究竟义，对彼等生命最为珍贵，如仙人鹦鹉所说：'于一众生施无畏，此施最为殊胜已，较之千婆罗门众，千牛及黄金俱全，以及黄金须弥山，宝藏布施于大地，皆不与彼等同等。'
鹦鹉也说：'砍伐形树杀羊后，使成血泊如是者，若能如此生天界，何故堕入地狱道？'
祭祀者们认为用咒语杀生不成罪业，那么为何用武器杀生就成为罪业？因此，具悲心者应当断除杀生。对于善行者来说，如何能为自利而损害他人？如仙人鹦鹉所说：'何者食用何者肉，观彼二者之差别，一者暂时得饱足，一者永远失其命。死亡痛苦之念头，若于人身而生起，以此类推之推理，亦知护持于他人。'
刹帝那迦们所杀非正法，如是所说是应理的。具法心者不应食用从诸根产生的乳及肉。应食用非根所生之饮食，如是分别不净与清净。
如此分别不净与清净者，饮水亦不应理。为何？因为有鱼、龟等众多众生，以及人们洗涤伤口、脓血等腐败之物污染故。口腔疼痛时咀嚼食物，沾染于唇齿之间的牙垢、皮屑和唾液，食物也不应食用。一切身体都是不净的。

།ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། ཟས་དང་དེ་བཞིན་ བཤད་པ་དང་།།འཚོ་བ་དང་ནི་འཆིལ་མས་ཀྱང་། །བཀྲུ་བ་ལུས་ལ་གནས་པས་ན། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཙང་རིག་།ཅེས་སོ། །དགེ་སློང་སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་འོ་མ་དང་ཤས་ཕོ་མཚན་རྒྱགས་པར་བྱེད་ཅིང་། སྦྱར་བར་བྱེད་པའི་ཁ་ཟས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་རྣམ་པར་ རྟོག་ན་ལུས་མ་བསྒོམས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྲན་མ་ཤ་དང་།ཏིལ་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ནས་རྗེན་གྱི་ཕྱེ་ལ་སོགས་པས་ཕོ་མཚན་ཆེར་རྒྱགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་བཙོག་པ་དང་། གཙང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ།།ཏིལ་དང་། ལ་ཏུ་དང་། ཚོད་མ་དང་། འབྲུ་བ་དང་། འབྲུ་རྒོད་ཟས་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཆོས་བསམ་པ་ཅན་རྣམས་བཙོག་པ་དང་། གཙང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པའོ།།དེ་དག་གི་སོ་སོའི་གཙོ་བོ་ནི་འབྱུང་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་ཀློག་གོ། །བསྐྱེད་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས། །སྤྱི་ཏོར་ཅན། ཐམས་ཅད་སྐྱོབ། ལོག་པར་དད་སེལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བསྐྱེད་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་ རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་དྲང་སྲོང་ཁ་ཅིག་བཞུགས་ནས་དེ་ དག་ལ་བྱེད་པ་དང་།ཕྲོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བརྟག་གོ། །ཀྵ་པ་ན་ཀ་དང་། དབྱུ་གུ་ཅན་ལ་སོགས་པས་སྦྲང་རྩི་དང་། ཤ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་དག་གི་ཁ་ཟས་གཞན་འབྲས་ཆན་དང་། སྲན་མ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཅིས་ནི་སྡིག་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ ཏེ།།དེ་བས་ན་སྲོག་བཅད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཁ་ཟས་ཐམས་ཅད་ལ་རོའི་སྲེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། མཁས་པ་བློ་ཅན་མཛངས་རྣམས་ཀྱིས། །ཟས་གཙང་བཟང་པོ་ཅུང་ཟད་བཟའ། །རྣལ་འབྱོར་འགྲུབ་པ་བརྐམ་མེད་བཟའ། །སྤངས་པའི་ཟས་སུ་ དེར་མི་འགྱུར།།ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་འོ་མ་དང་ཤ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤང་ན་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཤ་ཟ་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཆང་ལ་མེད་ཅིང་འཁྲིག་ལའང་མེད། །དེ་ནི་ འབྱུང་པོའི་འཇུག་པ་སྟེ།།བཟློག་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བའོ། །ཞེས་པ་ནི་བཟློག་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་ཡང་རུང་ངོ་། །འཇུག་པ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལས་ཏེ། ཤ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྲེད་པས་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་འབྲེལ་པར་ འགྱུར་བ་ནི་ཕྱེ་མ་ལེབ་མར་མེ་ལ་སོགས་པར་ལྷུང་བ་བཞིན་ནོ།།དེར་ཚད་མ་ནི་གང་དང་གང་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་དེ་དང་དེ་ནི་བདག་ཏུ་ཆགས་ཤིང་བསླད་པ་ཐོག་མར་བྱས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མེ་ལ་ཕྱེ་མ་ལེབ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འཁོར་བར་ཡང་སྐྱེ་ བ་དང་།རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བླང་བ་དང་། འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་སྲེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།གལ་ཏེ་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་འབྲལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཡང་ངམ་གྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སྤོང་བཞིན་དེ་ཉིད་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པའི་ ཚད་མའོ།།གཞན་དག་གིས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲོག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་སློང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ཡང་སྡིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་། །བདག་མེད་པ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཁོར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་བཟློག་གོ།

正如有些人所说：'由于食物以及言说，生计以及唾液，洗浴住于身体中，故智者知为不净。'比丘等其他众生以牛奶和肉使男根增长，舍弃调配的食物等作如是分别：对于未修身者，豆子肉、芝麻、油、生麦粉等也会使男根增长。如是，净秽分别即是戒禁取见，出家人应当断除。
芝麻、萝卜、蔬菜、谷物、野生谷物等食物既不能遮止我执，也不能令心寂静，因此具有法想者应知此净秽分别即是戒禁取见。
他们各自的主要内容可在《究竟出离》等中读到。在生起佛中观见毗卢遮那、顶髻、普救、除邪信等，这些是在生起佛中推知。
有些仙人住于蕴、界、处、缘起、三十七道品、十力、无畏等佛所说法中，对此等作为夺取等分别。
刹帝利和持杖者等认为蜂蜜和肉本性是罪因，那么他们其他食物如米饭、绿豆等为何不成为罪因？因此应断除杀生，断除对一切食物的味著。
如《三摩地王经》中说：'智者具慧巧便者，应食清净微妙食，瑜伽成就无贪食，舍离之食非为彼。'因此，不是仅仅断除牛奶和肉等就能解脱，而是断除一切境才能解脱。
其他人说食肉无过失：'酒无过失淫亦无，此乃有情之趣入，对治有大果。'即是说对治轮回苦而解脱是大果报。趣入是由我执而起，对于被肉等境贪欲迷惑者，在轮回中相续痛苦，如飞蛾投火一般。
此中量为：凡是趣入轮回苦相续者，皆从我执染污为先而生，如飞蛾等投火。在轮回中生、老、病、死、忧、悲、苦、恼、迷乱等性趣入，称为苦相续。
因此，我执、悭吝、害他等是随贪欲推知。若离颠倒知见之行而有苦相续，则即使生起离欲智慧，也会如避险处等境一样堕落。这是相违品害的量。
其他人对谷物等分别为有命而乞求布施也成罪过。为何？由我执的颠倒知见生轮回苦。由了知无我而离贪欲则能遮止轮回苦。

།དེར་བཙོག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་སོ། །ཆ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐལ་བས་བསྐུས་པ་དང་། དྲི་མ་འཆང་བ་དང་། བ་གླང་དང་། རི་དགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཁྲུས་དང་། ཟན་མི་ཟ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།གང་གིས་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱོ་བ་ཐར་པར་འགྱུར་བ་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་པ་རྣམས། གསེར་ལ་སོགས་པ་རྐུ་བ་དང་། །བ་ལང་ཤ་ཡང་ཟ་བ་དང་། །བྲམ་ཟེ་སྟོང་ཡང་བསད་པས་ཀྱང་། །ཡང་དག་རིག་ན་མི་ གོས་སོ།།ཡོད་པ་རྣམས་ནི་བྱས་པ་དང་། །རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་བསད། །ཆང་འཐུང་ལ་སོགས་ཉེས་པ་ཡིས། །ཡང་དག་རིག་པ་ལ་མི་གོས། །ཞེས་སོ། །ཚངས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིས། །ཅི་ཕྱིར་ལུས་ནི་ལྟུང་བར་བྱེད། །ཡང་དག་ཤེས་ལས་དེ་དག་གྲོལ། །དེ་དག་ལ་ནི་གཟིར་ གྱུར་མེད།།ཅེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྟེ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྟོང་པ་བསྒོམ་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་ལ་གཉིས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་ རྐུ་བ་དང་།ཆང་དང་། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་སྨྲེལ་བར་འགྱུར། སྲོག་གཅོད་པའི་སྡིག་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བྱེད། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྐྱོ་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཡང་གདུང་བར་བྱེད། འོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡི་གེ་འབྲུ་དེ་བརྗོད་པས་ན་ནི་དེར་ཞུགས་པས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་ལས་ནི་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ན་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་གྱི་བར་དུ་ཇི་ལྟར་ན་འགྲོལ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་མཐར་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་བློ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་གསུམ་ཡོངས སུ་དག་པའི་ཤ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་གང་གནང་བ་ཡང་མེད་ལ་བཀག་པ་ཡང་མེད་དེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཐའ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཤ་དཀོན་པར་གསུངས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་འདིར་བཀག་པ་སྟེ། སྔགས་ སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཤ་ཟ་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱེད་ཅིང་གནོད་པ་བྱེད་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བཀག་གོ།།རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་ནི་བ་མར་དང་། འབྲུ་མར་དང་། ཏིལ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། གྲོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་གཉེན་པོའོ། །དེས་ན་བཙོག་པ་དང་གཙང་བའི་ཤ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ གྱིས་མི་བཟའོ།།འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལས་གནས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་ཤ་ལ་སོགས་པའི་ རོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་འགྱུར།བཙུན་གཙོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དར་ལས་གཡོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་སྣང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་དངོས་པོ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལས་ཀྱི སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བཀྲེས་པ་ག་ལ་ཞིག་སྟེ།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལྟ་བུར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་དུ་འཚོ་བའི་དབང་པོ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་སོ།

在那里不需要污秽、清净、可食用、不可食用等。各种装束和装饰等，涂抹灰尘，沾染污垢，以及牛的行为、野兽的苦行、沐浴、不食饭等，乃至火供等，因为这些都不能从贪欲中厌离而获得解脱，不能从我执中退却。寂静者们说：'即使偷盗黄金等物，食用牛肉，杀害千位婆罗门，如果具有正确的认知也不会染污。已有的诸法，已作和未作，轮回世间已灭，饮酒等过失，不会染污正确的认知。'又说：'为何要以梵行等使身体堕落？从正确的认知中解脱，他们没有痛苦。'
如果通过修习无常、苦、不净、空性而对贪欲生起厌离，达到无二瑜伽的境界，那时既无我执贪著，也无吝啬，无害他之事，又怎会有偷盗、饮酒、贪恋他人妻子的行为？又怎会造作杀生的罪业？对贪欲厌离的梵行者又怎会受到折磨？如果仅仅通过诵读真实义的文字，为何不能从贪欲中解脱？如果轮回的痛苦是由我执贪著而生，在未离贪之前又怎能解脱？因此，佛陀的智慧认为：应当完全了知法无我和人无我，最终将成就一切智。
关于所谓'三净肉为世尊所允许'，实际上既无允许也无禁止。为什么呢？因为经中说三净肉难得。对于具有慈悲心的菩萨来说，此经中也禁止食用三净肉。对于密咒行者来说，因为食肉者会造成障碍和伤害，所以特别禁止。对于风等疾病，其对治方法是牛油、谷物油、芝麻、芝麻油、小麦等。因此，具有慈悲心的人不应食用污秽或清净的肉。
圣者声闻们具有正见等特征，通过修习无常、苦、不净等一切道的行相智慧而安住，怎会对肉等味道生起贪著？诸位殊胜的菩萨已趣入一切智，如同被丝绸覆盖般，显现一切应知的圆满境界。诸佛世尊无碍地了知一切，因此称为一切智，以其本质而言，一切智即是法性。
对于安住于有相和无相三昧的修行者来说，由于已断除所知障、烦恼障和业障，他们哪里会有饥饿？如同安住于灭尽定中的人一样，依靠三昧力，命根在一切时中恒常安住。

།མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་བདུད་རྩིས་འཚོ་བ་དེ་དག་ལ་རྙིང་པ་མི་མཛེས་པའི་ཤ་ལ་སོགས་པའི་རོ་མྱང་བར་ག་ལས་ན་འགྱུར།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་རངས་པར་མཛད་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྙིང་པོར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུ་སྤངས་པ་རྟག་པ་དང་།གཉིས་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྟོན་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ ཚོགས་དང་།ས་དང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བྱུང་བ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཚོགས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གསུང་ལ་མངའ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་།ཆོ་འཕྲུལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོས་ཆུད་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་བཅོམ་སྟེ། རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱས་པ་དང་། རབ་རིབ་དང་ལིང་ཏོག་བཅོམ་སྟེ་ཉི་མའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་སྣང་བར་མཛད་པའི་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་རྣམས་ཏེ།མཆོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་ཞུགས་པའོ། །མཆོད་ སྦྱིན་པ་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བྱུང་རང་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དོན་དུ་ལུགས་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོག་པ་དེ་འདིར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ན་ནི་རྩེད་མོའི་ཕྱིར་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་མཁོ། །འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ནང་གི་འདོད་པས་བསླད་དེ་རྣམ་པ་མང་པོར་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་མི་ཤེས་པ་ཡང་སུས་བྱས།དེས་ན་ཅི་ཡང་སུས་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། གསེར་གྱི་འབྱུང་གནས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །ཇི་ལྟ་ བུར་ཞེ་ན་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དབང་དང་།མཉམ་པར་མི་འཇོག་པའི་མ་རིག་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ན་དག་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །བསམ་པ་དག་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ཅིང་མི་འཇིགས་ པ་སྦྱིན་པར་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའོ།།དེ་དག་གིས་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རོའི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་ན་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཤ་ཟ་བའི་རོ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཞིག་ཅི་སྨོས། ཁ་ཟས་ནི་སྨན་བཞིན་དུ་བཟའི་ རྒྱགས་ཤིང་རློམ་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཡིན་ཏེ།མཁས་པ་རྣམས་ལ་གང་ནི་སྡིག་པ་མེད་པ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལུས་གསོ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་རུང་ངོ་། །ནན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟེ། སློང་བའི་ཟས་སུ་གང་ལྟུང་ཞིང་ཁྱིམ་བདག་གིས་བྱིན་པ་ནི་འབྲས་ཆན་བཞིན་དུ་དེ་ དག་གི་ཟས་གཙོ་ཡིན་ཏེ།ཅི་འདིས་དབང་པོ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཏེ་ཟས་རྙེད་དམ། འོན་ཏེ་ཅི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་ངམ་ཞེས་རྣམ་པར་མི་བརྟག་པར་བླངས་ལ་ནན་ཏན་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ་འགྲོའོ། །བརྒྱུད་པ་ལས་སྡིག་པར་འགྱུར་དུ་ ཟིན་ན་ནི་འགྲོན་པ་ལ་ཡང་སྡིག་པར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོན་པོ་ལམ་དུ་མི་འགྲོ་ན་ནི་མི་རྒོད་ལ་མ་བྱིན་པར་བླང་བར་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། གལ་ཏེ་མ་བསྐྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་གསོད་པར་འགྱུར། དེས་ན་ཕ་མ་ལ་ཡང་སྡིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་གཞན་ ལ་ཕན་པར་ཞུགས་ཏེ།སློང་བ་བསླངས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་བསོད་ནམས་ཡོད་དེ། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསོད་ནམས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཞན་ལ་གནོད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཤ་ཟ་བ་དང་ཤ་ཟ་བར་བསྐུལ་པ་ལ་ནི་སྡིག་པར་གསུངས་སོ།

最极清净离贪欲的一切智者，种种色相瑜伽自在者，以三昧甘露为食者，怎会品尝不净陈腐的肉等味。
令一切众生欢喜者，如来藏具种种方便，离心相续因的菩提心，常住、第二、不二法以种种方便示现，胜义有与无，如意宝功德聚，地与波罗蜜因果所生，十力、无畏等诸多功德，殊胜心聚与圆音坛城之语自在等功德，广大神变，以殊胜智慧光明破尽一切大暗，破除翳障遍照世间如日功德的一切智者。
最极清净离贪欲的一切智者瑜伽自在佛世尊，如是趣入救护一切众生苦。
有些祭祀者认为自然自己为祭祀而造作，此处当观察：若是离贪者，为游戏而作，何需令他人痛苦。若非离贪者，为内欲所染而生诸多痛苦，谁造其无明。
因此谁也不造作，如金矿般众生之迷惑自性本净。云何？由自他相续力及不等持无明，离二相顿起垢染则成清净佛。
彼等清净意乐者，普入救护他苦及施无畏。
若彼等教法行者舍离一切味贪，何况说贪著害众生之肉味。饮食如药而食，非为骄慢，于智者无罪过者，唯为养身故可。
于精进者则特别，乞食所得居士所施如饭食是彼等主食，岂以此如根境害他而得食？抑或不观察如何生起而自取，精进者生起而行。
若由相续成罪过，则于旅人亦成罪过，若旅人不行于道，岂能盗于强人？若不生则岂能杀？是故于父母亦成罪过。
是故以清净意乐趣入利他，若行乞则一切有福德，二相福德。如是一切智者观待害他而说食肉及劝食肉为罪过。

།མཐའ་གསུམ་བཀག་ པར་གྱུར་པ་ལས་སྡིག་པ་མི་བྱ་སྟེ།མཐའ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བདག་གིས་མ་བསད། གསོད་དུ་མ་བཅུག་།ལྟོས་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འབྲས་ཆན་ལྟ་བུར་སློང་བའི་ཟས་མ་བསླངས་པ་མ་བསམས་པར་བྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། སྨན་ལྟ་ བུར་ཤིས་པའི་ཟས་སོ།།སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་ཡང་བཀག་པའོ། །སྔགས་མཁན་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྟེ། སེམས་ཅན་མགུ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྷ་མངོན་པར་དང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རོ་མྱང་བར་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་ སྤངས་ན་མཐར་རོ།།སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སྐྱེ་བོ་ལ། །གདོན་ཟ་མེད་པར་བདར་བ་ཡིན། །གསེར་བཞིན་དུ་ནི་བཞག་པ་སྟེ། །མངོན་སུམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡི། །གཉིས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་གྱིས་སུ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་གཉིས་མེད་འགྲུབ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་བློ་རྒྱས་ པས།།རྩོད་པ་དུ་མར་རབ་ཕྱེ་སྟེ། །ཡང་དག་ཆོས་ནི་བཤད་པ་ནི། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་བྱ་བས་ནི། །ལང་ཀར་གཤེགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་གང་ནི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་རྒྱས་པའི་ཡུལ། །གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ རྒྱས་པ།།གཉིས་མེད་རིགས་པར་ཞུགས་པ་དེ། །ལང་ཀར་གསུངས་དང་དགོངས་ཚུལ་གྱིས། །བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ནི། །ཕུང་པོར་གནས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་།མགོ་ཡུང་རབ་རིབ་མཚུངས་པར་ནོད། །དེ་ནི་ཞི་བ་རབ་ཞི་སྟེ། །སྦོམ་པོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆས་སྟོང་པ། །ནམ་མཁའ་མེ་ཏོག་བཞིན་ དུ་སྟེ།།མ་སྐྱེས་པ་ཡང་རྟག་པ་མེད། །ཇི་འདྲ་དོན་ནི་འདྲ་བ་དག་།གཞན་གྱི་དབང་ནི་སྨོན་ལམ་གྱིས། །ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་སེམས་ཁོང་ཆུད། །ཀླུ་འཕགས་སོགས་པ་མཁས་པ་རྣམས། །ཚེ་རིང་བ་ཡང་རྙེད་པའི་རྣམས། །འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཏེ། །རྩོད་པ་དུ་མར་བརྗོད་པ་ ཡི།།བདག་དང་གཞན་གྱི་བློ་རྒྱས་པ། །དཔག་ཏུ་མེད་པར་བཤད་པའོ། །ཀུན་མཁྱེན་མཁྱེན་པས་རྟོགས་པ་དང་། །བདེ་གཤེགས་དམ་པའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི། །ཚུལ་ནི་ཡང་དག་བསམ་སྟོན་གྱི། །མདོ་སྡེ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ནི། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐུལ་གླང་གིས། ། རབ་ཏུ་གློངས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཡི། །བར་ནས་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང་པོ། །ལོག་པའི་སྨོན་ལམ་གཞན་དབང་གིས། །ངས་ནི་ཇི་ལྟར་བྱ་སྙམ་ནས། །གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། །བསོད་ནམས་འགས་ནི་ཕ་རོལ་དུ། །རབ་ཏུ་ཕྱིན་ཞིང་འགལ་བའོ། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཟང དེ་ལྟར་ནི།།སྙིང་རྗེ་དང་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱང་། །རབ་ཏུ་ཡངས་པས་གཞན་ལ་ཕན། །འདིར་ནི་བདག་གིས་གང་བཤད་པ། །རྟོགས་པའི་རྒྱན་གྱི་གཙུག་ལག་དང་། །ཚིག་ཚུལ་ཚངས་པ་སྨྲ་ལ་སོགས། །བདག་དང་གཞན་གྱི་བློ་རྒྱས་པའི། །གྲུབ་མཐའི་ཁྱད་ པར་མ་བཤད་དོ།།འདིར་བཤད་པ་ཡི་ཆོས་རྣམས་དབང་། །གཞན་དུ་བཤད་པ་མེད་པ་སྟེ། །རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་མེད། །ཡེ་ཤེས་དཔལ་ནི་བཟང་པོ་ཞེས། །བྱ་བས་འདུས་པ་བརྒྱད་པ་ལས། །སྟོན་པའི་དོན་ནི་བྱས་པའོ། །གང་སྔོན་འཕགས་པ་ཀླུས་ བོས་དང་།།ལྷ་དང་ཕྱོགས་ཀླུ་ས་དབང་པོ། །མདོ་འདི་མཁས་པས་མ་བཤད་པ། །སྒྲ་མཁས་རིགས་པས་བསོད་ནམས་ནི། །དེར་གང་བདག་གི་ཐུབ་པ་མཁྱེན། །ལོག་པའི་རྟོག་པས་བསྟན་པ་དཀྲུགས་པ་ལ། །བདག་གཞན་སྨྲ་རྩོད་བདག་གིས་ཤེས་ ནས་སུ།།གདོན་ཟ་མེད་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཅན་སྦྱར། །སྐྱེ་བོ་བསོད་ནམས་ང་ཡིས་ཀུན་མཁྱེན་ཤོག་།ལོག་པའི་རྟོག་པ་ཆུད་བྱ་བར། །སྨོན་ལོག་ང་ཡིས་ཅི་དགོས་ཏེ། །དམ་ཆོས་གང་ནི་གདོན་མི་ཟ། །འདི་བྱས་ནུབ་པའི་དུས་ལའོ། །དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་མཛད་པ་འདིའི། །བརྩེ་ བས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱས།།བདག་གཞན་ལ་ཡང་རྨོངས་པ་ལ། །མང་དུ་ཐོས་པས་བཤད་པར་འགྱུར། །ཅུང་ཟད་ངན་དུ་སྤྱན་པ་ནི། །ཀུན་དུ་འཚོ་བས་མ་སྦྱངས་པ། །བདག་གི་དོན་དང་གཞན་དོན་དུ། །བསྟན་པའི་དོན་ལ་རྣམ་ལྟོས་ཏེ། །བདག་དང་གཞན་སྨྲ་དོན་མང་པོས། །ཡེ་ཤེས་ དཔལ་བཟང་དགེ་སློང་གིས།།དམ་ཆོས་ངེས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་འགྱུར། །རབ་རིབ་སྐྱེས་པ་བདག་ལ་ནི། །བྲི་བ་གསོལ་བ་བཏབ་དག་ལ། །བྱང་ཆུབ་བླ་མེད་དེ་ཐོབ་སྟེ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེ་རྟོགས་བྱ། །ཞེས་པའོ།

由于三边被禁止而不造罪过。三边完全清净即是：我未杀生，未教他杀生，也无关联。如此等同于乞食般的饮食，未乞求、未思考而布施即是完全清净，如同药物般吉祥的饮食。对于慈悲的菩萨来说那也是禁止的。对于咒师则有特别之处，为了令众生欢喜以及令诸天欢喜的缘故。因此，若完全断除对一切境界味尘的贪著即是究竟。
对于佛菩提众生，必定是清净的。如同黄金般安住，现量与比量，二种行境中，以智慧成就无二。以自他智慧广大，分别诸多诤论，所说正法，是为利益自他，名为智慧吉祥者，应知入楞伽。智慧即是波罗蜜，极为广大的境界，以二种方式广大，契入无二正理，以入楞伽所说及密意，应当结合解说。
住于蕴聚皆毁灭，如同头晕眼花般领受。彼即寂静极寂静，粗大方分皆空性，如同虚空之花朵，无生亦无常住性。如是义理相似者，他缘愿力所致，如何行持心中知。龙树等诸智者们，长寿者亦获得者，对于众生则背离，诸多诤论所说之，自他智慧广大者，说为无量。
以遍知智所证悟，善逝圣子诸位之，如实思维显示之，经典珍宝源泉者，种种愚痴牛群以，极为迷乱大海中，智慧吉祥贤善者，以他缘邪愿力故，我想如何而行持，利他悲心福德力，已达彼岸违背者。智慧吉祥如是者，悲心以及智慧亦，极为广大利益他。
此中我所宣说者，现观庄严论典及，文句清净梵语等，自他智慧广大之，宗派差别未说明。此中所说诸法力，他处未曾宣说者，于王亦无所依止。名为智慧吉祥者，所作第八集会中，显示义理而造作。
昔日圣者龙树及，天众方位龙地主，此经智者未说明，声明正理福德者，于彼我之能仁知。邪见扰乱教法时，了知自他诤论已，必定此乃具轨造，愿众生福德我成遍知。为除邪分别见，我何需邪愿力，正法必定无疑，此作于末法时。
宣说正法作者此，悲心详细解说作，于自他亦愚痴者，多闻之故当解说。稍有恶行修持者，一切生计未清净，为自利益他利益，观察教法之义理，自他言说义理多，智慧吉祥比丘以，为说正法决定故，如是烦恼将尽除。
生起眼翳我身者，祈请书写诸位前，证得无上菩提已，最初即当证悟彼。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གསོལ་བའི་འོག་ཏུ་བཤད་པ་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤའི་དཔྱད་པའི་ གོང་དུའམ་འོག་ཏུ་འབྲེལ་ཏེ།བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་གསོལ་པ་ཞེས་གང་གིས་དེ་ལྟར་ཀློག་པས་ན་སྔ་མའི་ལེའུ་དེར་རྟོགས་པར་བརྟག་གོ།

对于般若波罗蜜多等一切正法的注释，楞伽经宝源集偈颂，是从了义解经注释中，胜义谛圣者请问之后所说的，在此当引用。
在肉的观察之前或之后相连，大慧菩萨以偈颂请问，又向世尊请问，如是诵读者当于前章中了知。

།དེ་ལ་མཚོན་ནས་བརྗོད་པའི་གནས་མང་ཞིང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པར་ལུང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།གང་དེ་དག་གིས་ཆོས་བཤད་ཕྱིར། །ཇི་ཞིག་ལས་ཀྱང་ཡུལ་འཁྲུལ་ཏེ། །སེམས་ཀྱིས་སྡིག་པ་སྐྱེས་གྱུར་པ། །མཆོད་སྦྱིན་དུ་མས་ཞི་གནས་གྱུར། །སྡུག་བསྔལ་མི་མཛེས་ཚོགས་དང་རྨི་ ་བཞིན་དུ།

关于这些，有许多可以举例说明的内容，如预言成为如来等等，这些都出现在摄颂中。
为了宣说他们的法，
无论从何处境界生迷惑，
由心所生的罪业，
以诸多供养祭祀得以寂静。
如同痛苦丑陋的聚集与梦境一般。



